Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2025/39 K.2025/2281

Dava konusu istem: İstanbul ili, Fatih ilçesi, ... Mahallesi, ... Cad. No:... adresindeki iş yerinde kiracı olan davacı tarafından, disko gece kulübü olarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi istemiyle yapılan 24/04/2019 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosya içerisinde bulunan evraklardan işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi için başvuruya konu binanın yapı kullanma izninin bulunmadığı, İstanbul Büyükşehir Belediyesine tapulu araziye tecavüzlü olduğu, ecrimisil bedeli ödendiği, davacının binanın tamamına ilişkin mülkiyet ya da kiralama yolu ile sahip olmadığı,

dava konusu yere ait yapı kayıt belgesi olmasına rağmen, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi kapsamında "Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların belediyelere ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan satılır." düzenlemesi gereği satın alma hakkının kullanılmadığı, Yapı kayıt belgesinin mülkiyet ya da kiracılık hakkı vermediği,

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi için yapılacak başvurularda mülkiyet hakkı veya kira sözleşmesinin talep edileceğinin 6. madde içerisinde atıf yapılan yönetmelik ekindeki örnekler içeriğinde düzenlendiği ve 4729 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in İşyerlerinde Aranacak Genel Şartlar başlıklı 5. maddesinin (c) fıkrasında yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması şartının davacı tarafından yerine getirilmediği gözetilerek davacının işyeri açma çalıştırma ruhsat başvurusunun reddi yönündeki dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı

gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin 05/03/2024 tarih ve E:2023/8131, K:2024/1483 sayılı kararıyla;

Ruhsat başvurusuna konu iş yeri için alınan ...tarih ve ... başvuru numaralı, ... belge numaralı, toplam yapı alanı:879 m² olan yapı kayıt belgesinin niteliğinin "ticari" olarak belirlendiği, başvuru formu ile yapı kayıt belgesinin de ruhsat başvurusu ekinde davalı idareye sunulduğu görüldüğünden; davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunun, ilgili mevzuat uyarınca gerekli şartları taşıyıp taşımadığı hususunda bir inceleme ve değerlendirme yapılmak suretiyle işlem tesis edilmesi gerekirken, bu hususlar değerlendirilmeksizin ruhsat başvurusunun zımnen reddine dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu yere ilişkin 05/12/2018 tarihli toplam yapı alanı 879 m2 olan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesi kapsamında alınmış yapı kayıt belgesinin bulunduğu, yapı kayıt belgesinin kişilerin mülkiyet hakkına sahip olmadıkları ve idarenin mülkiyetinde olan yerler üzerine inşa edilen yapılar için tapuya dönüşünceye kadar, kişiler için hak sahipliği ve fiili kullanmayı belirleyen bir belge mahiyetinde olduğu, ruhsat başvurusuna konu iş yerinin bulunduğu taşınmazın satın alınmasına yönelik idareye başvuru yapıldığı, aynı binada bulunan diğer katlardaki işyerlerine bile işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği,

kendilerine ise eşitlik ilkesine aykırı şekilde ruhsat düzenlenmediği, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması halinde durumun daha da netlik kazanacağı, yapının bulunduğu yerin yenileme alanı olarak ilan edildiği ve avan proje onaylanmadan taşınmazda imar uygulamalarına izin verilemeyeceği, avan projenin imar planı yerine geçeceği ileri sürülmüş ise de sözkonusu iddialar tamamen hatalı bilgi ve değerlendirmelere dayandığı, Yapı Kayıt Belgesi bulunan bir taşınmaza ilişkin olarak Yapı Kullanma İzin Belgesi aranmadan işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi gerektiği, bunun mevzuatın gereği olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Fatih ilçesi, ... Mahallesi, ... cad. No:... adresindeki iş yeri kiralanarak disko gece kulübü olarak çalıştırmak üzere 24/04/2019 tarihinde davacı şirket tarafından Fatih Belediye Başkanlığına işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi için başvuru yapıldığı, söz konusu başvurunun davalı idarece zımnen reddi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 4. maddesinde; 3. maddede belirtilen mercilerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verirken yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları, hüküm altına alınmıştır.

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: a) İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak mevzuatta öngörülen tedbirlerin alınmış olması, b) 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamına giren gayrimenkullerin, tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerinde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve benzeri eğlence ve toplantı yerleri;

fırın, lokanta, pastane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri; imalathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi işyerlerinin açılması hususunda kat maliklerinin oy birliği ile karar alması, Tapuda iş yeri olarak görünen yerlerde, umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması durumunda yönetim planında aksine bir hüküm yoksa, kat maliklerinin oy çokluğu ile aldığı kararın bulunması, c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna;

ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması, d) "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde genel asayiş ve güvenlik yönünden yetkili kolluk kuvvetinin görüşünün alınmış olması" şartına yer verilmiş, maddenin devamında "Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri için bu hususlar işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmeden önce yerinde kontrol edilir." düzenlemesi yer almıştır. (...) Aynı Yönetmelik'in İşyeri açılması başlıklı 6. maddesinde.

"Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.

İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz." Geçici 7. maddesinde ise, " Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ticari amaca yönelik verilen yapı kayıt belgesine sahip yapılarda açılmak istenen işyerleri,

faaliyet konusu itibarıyla ruhsatlandırma için gerekli olan can ve mal güvenliği ile ilgili bu Yönetmeliğin ve ilgili diğer mevzuatın amir hükümlerinde belirtilen şartları taşıması halinde yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulanmasına kadar yapı kullanma izni aranmaksızın ruhsatlandırılır." düzenlemelerine yer verilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesinin 1. fıkrasında.

"Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir.

Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." 3. fıkrasında.

"Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların belediyelere ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan satılır." hükümlerine yer verilmiştir.

06/06/2018 tarih ve 30443 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslara İlişkin Tebliğ'in 6. maddesinin 8. fıkrasında; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarda işyeri açma ve çalışma ruhsatı yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın verilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacının başvuru evrakları içerisinde bulunan ... ada, ... parsel sayılı uyuşmazlık konusu yere ilişkin ... tarih ve ... başvuru numaralı, ... belge numaralı, toplam yapı alanı:879 m² olan, ticari nitelikli, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesi kapsamında alınmış yapı kayıt belgesi bulunduğu,

yapı kayıt belgesinin alımında yapılan beyanda binanın İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne tapulu araziye tecavüzlü olduğunun, ecrimisil bedeli ödendiğinin ifade edildiği görülmüş olup, davalı idare tarafından davacının söz konusu tecavüzlü yeri satın alması ya da kiralaması gerektiği, ayrıca, uyuşmazlık konusu yerin Bakanlar Kurulu'nun 13/09/2006 tarih ve 2006/10961 sayılı kararı ile yenileme alanı ilan edildiği, avan projesi hazırlanmadığı herhangi bir imar uygulamasına izin verilmediğinden bahisle davacının ruhsat başvurusunun reddedildiği anlaşılmaktadır.

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında yer alan düzenlemeler incelendiğinde, dava konusu yerin disko-gece kulübü olarak ruhsatlandırılabilmesi için yani söz konusu yerde umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılabilmesi için yönetim planında aksine bir hüküm yoksa, kat maliklerinin oy çokluğu ile aldığı kararın bulunması şartının aranması gerekmekte ise de 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna;

ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu kapsamında olmaması nedeniyle yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması şartının aranmaması gerektiği açıktır.

Nitekim, Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslara İlişkin Tebliğ'in 6. maddesinin 8. fıkrasında yer alan "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarda işyeri açma ve çalışma ruhsatı yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın verilir." düzenlemesi ile de bu durum açıkça ortaya konulmuştur.

Söz konusu yerin kiralanması ve/veya yapı kayıt belgesine istinaden satın alınmasına ilişkin davalı idarece yapılan değerlendirme kısmına gelindiğinde ise davacının söz konusu yeri 16/11/2018 tarihli kira sözleşmesi ile yapı kayıt belgesi sahibi ...'dan kiraladığı ve başvurusunun ekine de bu sözleşmeyi eklediği dosya kapsamında sabit olup,

adli yargı mercilerince sözleşmenin feshine dair bir karar veya sözleşmenin tarafları arasında kira sözleşmesinin feshine dair karşılıklı bir mutabakat olmadıkça mevcut kira sözleşmesinin geçerliliğini koruyacağı hususu dikkate alındığında kira sözleşmesinin bulunmadığı veya geçerli olmadığına ilişkin iddialara itibar edilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Öte yandan, kira sözleşmesine konu yerin de içinde bulunduğu yapının ... tarafından inşa edilmiş olmasına rağmen yapının bir kısmının İstanbul Büyükşehir Belediyesinin tapulu yerine tecavüzlü olması nedeniyle bu yapının tecavüzlü olduğu İstanbul Büyükşehir Belediyesine ait yerin kiralanması veya satın alınmasının ruhsat verilebilmesi için zorunlu kılınmasının, 3572 sayılı Kanun ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine aykırılık teşkil edeceği açıktır.

Bu bakımdan, davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusuna ilişkin olarak, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca gerekli şartları taşıyıp taşımadığı hususunda bir inceleme ve değerlendirme yapılmak suretiyle işlem tesis edilmesi gerekirken, bu hususlar değerlendirilmeksizin ruhsat başvurusunun zımnen reddine dair dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir. Bu itibarla, temyize konu Bölge Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

X-Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının, usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.