Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2025/758 K.2025/2915

Dava konusu istem: İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi, ... Merkez Mahallesi, Taşköprü mevkiinde bulunan ... ada, ... parsel no'lu taşınmazın Hazine hissesine isabet eden 14.152,25 m²'lik kısmının "ağaçlandırma (fidanlık/2 adet müştemilat)" yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 15/08/2016-28/01/2021 tarihleri arası dönem için düzenlenen ... tarih ve ... sayılı, 1.563.181,10-TL miktarlı ecrimisil ihbarnamesi ile söz konusu ihbarnameye yapılan itiraz üzerine düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

Mahkemelerince taşınmaz mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda özetle; idarenin işgalli alan tespitinin yerinde olduğu, söz konusu yerin fidanlık olarak davacının kullanımında olduğu ve ecrimisil alınması gerekli alanlardan olduğu, ecrimisil tespitine etki eden hususlar doğrultusunda, taşınmazın ihbarnameye konu dönemde toplam 1.036.998,81-TL ecrimisil getirisinin olabileceği, idarenin hesapladığı miktar ile arada 526.182,29-TL fark bulunduğu, bu farkın fahiş endeks uygulamasından kaynaklandığı yönünde tespit ve değerlendirmelere yer verildiği;

anılan bilirkişi raporuna yapılan itirazların, raporu kusurlandırır mahiyette görülmediği; bu durumda, dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile özetine yer verilen bilirkişi raporundaki veriler birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu ecrimisil ihbarnamelerinin 1.036.998,81-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, fazladan tahakkuk ettirilen 526.182,29-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemlerin 526.182,29-TL'lik kısımlarının iptaline, 1.036.998,81-TL'lik kısımları yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin 01/10/2024 tarih ve E:2024/23, K:2024/5262 sayılı kararıyla; ecrimisil istenilen işgal konusu taşınmazın, 28/01/2021 tarihli tespit tutanağı ve ekinde bulunan fotoğraflardan davacı şirket tarafından fidan üretimi ve satışı amacıyla kullanıldığı, davacı şirketin ise Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre her türlü iktisadi faaliyette bulunabilen, kar amacı güden, sermaye şirketi türünde olduğu anlaşıldığından,

ecrimisil istenilen dönemler dikkate alındığında 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 sıra nolu milli Emlak Genel Tebliği hükümlerine göre tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilmesi gerektiği sonucuna varıldığı, bu durumda.

İdari Dava Dairesince gerek duyulması halinde bilirkişilerden ek rapor alınarak taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden az olmayacak şekilde belirlenecek birim bedeline işgal dönemi yılları için yeniden değerleme oranları uygulanarak hesaplama yapmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken,

bilirkişi kurulunca hatalı değerlendirme sonucunda taşınmazın emlak vergisi değerinin yüzde bir buçuğu dikkate alınarak yapılan ecrimisil hesabında ve buna dayalı olarak İdare Mahkemesi kararının işlemlerin iptaline yönelik kısmına karşı davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davanın reddine ilişkin kısmının onanmasına, iptale ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta, Danıştay Dördüncü Dairesince, davacı şirketin Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre her türlü iktisadi faaliyette bulunabilen, kar amacı güden, sermaye şirketi türünde olduğundan bahisle 336 sıra no'lu Milli Emlak Genel Tebliği hükümlerine göre tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilmesi gerektiği sonucuna varılmış ise de.

336 sıra no'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nde, fuzuli şagilin gerçek veya tüzel kişi olduğu ayrımına gidilmeksizin "tarımsal amaçlı kullanımlar" için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde bir buçuğundan az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilmesi gerektiğinin belirlenmesi ve bilirkişi raporunda; söz konusu yerin "fidanlık" yapılmak, fidan yetiştirmek suretiyle tarımsal faaliyet kapsamında davacının kullanımında olduğu ve yerin ecrimisil alınması gerekli alanlardan olduğu, ecrimisil tespitine etki eden hususlar doğrultusunda, taşınmazın fidan yetiştirmek ve kamusal amaçlı kullanılması,

mevcut durumu itibarıyla getirebileceği kira miktarı, ticari sirkülasyonu günün ekonomik koşulları, emsal ecrimisil değeri bir arada değerlendirilerek 2016 yılı için EVD'nin %1,5'i dikkate alınarak ecrimisil bedelinin tespit edilmesi karşısında; dosyadaki belgeler ile başvuru dilekçesindeki iddiaların incelenmesinden, istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, kararın kaldırılmasını gerektirecek yasal bir sebebin bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, bilirkişi raporu ile objektif ve eksiksiz değerlendirme yapılmadığı, ecrimisil bedeli belirlenirken taşınmazın ticari kullanım durumunun dikkate alınması gerektiği, davacının taşınmazı uzun yıllar boyunca ticari amaçlarla kullanarak kazanç sağladığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile ısrar kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 85. maddesinde; "(1) Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir.

(2) Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir..." hükmü yer almıştır.

Anılan Yönetmelik hükmüne dayanılarak çıkarılan 336 sıra no'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında.

"Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir.", 5. fıkrasında ise.

"Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörler etkili olup, 336 sıra no.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde bir buçuğundan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmünün de dikkate alınması gerekmektedir.

Öte yandan, 336 sıra no.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan hüküm ecrimisilin asgari miktarına ilişkin olup, taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi unsurların bir arada değerlendirilmek suretiyle tespit edilecek ecrimisil birim bedelinin tarımsal amaçlı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde bir buçuğundan az olmaması gerekliliğine yöneliktir.

Ecrimisil ihbarnamelerinin hukuki denetiminde; taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar birlikte değerlendirilmeli, bu belirlemeler yapılırken de 336 sıra no.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasındaki ecrimisilin asgari miktarı da dikkate alınmalıdır.

Taşınmazın işgalcisi tarafından kullanım biçiminin, taşınmazın ve taşınmazın kullanımına yönelik değerini etkileyecek fiili ve hukuki durumunun her somut olayda tespit edilmesi gerekliliği de dikkate alındığında, uyuşmazlığın niteliğine göre asgari birim bedelin üzerinde ecrimisil belirlenmesinin önünde hukuki bir engel bulunmamaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda, İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapordan, ecrimisile konu taşınmazın cepheli olduğu ... Caddesi'nin dava konusu edilen işgal döneminin (15/08/2016-28/01/2021) başlangıç yılı olan 2016 yılı için Emlak Vergi Değerinin 809,89-TL, yüzde üçünün 24,30 TL/m², yüzde bir buçuğunun ise 12,15TL/m² olduğu, 2016 yılı için davalı idarenin takdir ettiği birim değerinin ise 16,20 TL/m² olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, tarımsal amaçlı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan az olmayacak şekilde davalı idare tarafından 2016 yılı için belirlenen 16,20 TL/m² birim değerinin, makul, orantılı ve ölçülü olup, fahiş olmadığı, buna göre yapılan hesaplama sonucunda belirlenen dava konusu ecrimisil ihbarnamelerinde de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, eksik inceleme sonucunda, doğrudan 2016 yılı için Emlak Vergi Değerinin yüzde bir buçuğu dikkate alınarak hesaplama yapılmak suretiyle ecrimisil bedelinin belirlendiği bilirkişi raporunun hükme esas alınmasında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

X- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu ısrar kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.