Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E.2023/1038 K.2024/262

Dava konusu istem: Davacı tarafından, iş akdinin 27/03/2018 tarihinden önce imzalanan ikale sözleşmesi uyarınca sona erdirilmesi üzerine kendisine "normal çalışma, hafta tatili ücreti, resmî tatil ücreti, yıllık izin ücreti, ikale bedeli, prim" adı altında yapılan ödemeler üzerinden kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilen gelir (stopaj) vergisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme başvurusunun reddi üzerine yapılan şikâyet başvurusunun reddine dair işlemin iptali ve tahsil edilen tutarın faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:

Davacıya ikale sözleşmesi kapsamında yapılan ve gelir vergisine tabi olmayan ek ödemeden, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 61 ve 94. maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi uyarınca vergi kesintisi yapılması vergilendirme hatası teşkil etmekte olup hukuka aykırıdır.

Vergi Mahkemesi bu gerekçeyle davanın kabulüne, dava konusu verginin yasal faiziyle birlikte davacıya iadesine karar vermiştir.

Davalının istinaf istemini inceleyen … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:

Vergi Dava Dairesi istinaf istemine konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu gerekçesiyle istinaf istemini reddetmiştir.

Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 29/11/2021 tarih ve E:2017/2406, K:2021/7500 sayılı kararı:

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca çalışanlara ücret, ödenek, tazminat veya başka adlar altında yapılan ödemelerin ücret olduğu, yapılan ödemelerin olay tarihi itibarıyla ancak 4857 sayılı İş Kanunu'nda tanımlanan tazminatlardan biri veya mahkeme kararına dayalı işe iade edilmeme tazminatı olması halinde gelir vergisinden müstesna tutulabileceği anlaşılmaktadır. Bu haliyle davacıya ikale sözleşmesi kapsamında yapılan ödeme ücret niteliği taşımaktadır. Bununla birlikte uyuşmazlığın hukuki ihtilaf niteliğinde olduğu açıktır. Dolayısıyla davacı tarafından ileri sürülen iddialar ancak ilgili vergi kesintisine karşı süresi içerisinde açılacak bir davada dikkate alınabilecektir.

Bu durumda, hukuki ihtilaf niteliğindeki dava konusu uyuşmazlığın vergi hatası kapsamında değerlendirilmesi ve düzeltme şikâyet başvurusuna konu edilebilmesi mümkün olmadığından Vergi Dava Dairesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.

… Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararı:

Vergi Dava Dairesi aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ısrar etmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu olayda vergilendirme ve hesap hatalarından hiçbirinin bulunmadığı, davacı tarafından kendisine yapılan ödemelerin tamamı üzerinden yapılan kesintinin iadesi istenildiğinden söz konusu ödemelerin adı, miktarı, içeriği ve mahiyeti ortaya konulmaksızın kesintinin iadesine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu, yapılan ödemelerin işsiz kalma karşılığında yardım amaçlı yapılan bir ödeme olmadığı, söz konusu ödemelerin ücret sayılan ödemelerin ortak özelliklerini taşıdığı ve 193 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca gelir vergisi istisnası kapsamında bulunmadığı,

ödemelerin gelir vergisinin konusuna girmediğinin kabul edilmesi halinde vergi sistematiğinin bozulacağı ve ödemelerin gider olarak yazılmayıp ivazsız intikal kapsamında vergilendirilmesinin gerekeceği belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ: Davacı tarafından, iş akdinin 27/03/2018 tarihinden önce yapılan ikale sözleşmesi uyarınca sona erdirilmesi üzerine kendisine "normal çalışma, hafta tatili ücreti, resmî tatil ücreti, yıllık izin ücreti, ikale bedeli, prim" adı altında yapılan ödemeler üzerinden kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilen gelir (stopaj) vergisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme başvurusunun reddi üzerine yapılan şikâyet başvurusunun reddine dair işlemin iptali ve tahsil edilen tutarın faiziyle birlikte iadesi istemiyle işbu dava açılmıştır.

Vergi Mahkemesi, dava konusu işlemin, hukuka uygun olup olmadığını incelerken "normal çalışma, hafta tatili ücreti, resmî tatil ücreti, yıllık izin ücreti, ikale bedeli, prim" adı altındaki ödemelerin mahiyetini ayrı ayrı değerlendirmemiştir. Bunun yerine bütüncül bir değerlendirme yaparak dava konusu işlemi iptal etmiş, kesilen verginin iadesine karar vermiştir. Vergi Dava Dairesince de, anılan karara yöneltilen istinaf isteminin reddi suretiyle ısrar kararı verilmiştir. Ancak her bir ödemenin ücret niteliğinde olup olmadığı dolayısıyla anılan ödemeler üzerinden kesilen gelir (stopaj) vergisi yönünden hukuki yorum gerektirmeyen açık bir vergi hatasının bulunup bulunmadığı hususu ayrı ayrı değerlendirilebilecek bir husustur.

Dava konusu işlemin hukuka uygun olup olmadığı incelenirken yapılan ödemelerin mahiyeti ayrı ayrı dikkate alınmaksızın yapılan yargılama, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 22 ve 24. maddelerine aykırılık oluşturduğundan, ısrar kararının anılan Kanun'un 49. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (c) bendi uyarınca bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı ile işveren arasında 27/03/2018 tarihinden önce yapılan ikale sözleşmesi uyarınca iş ilişkisinin sona erdirilmesi üzerine işveren tarafından davacıya "normal çalışma, hafta tatili ücreti, resmî tatil ücreti, yıllık izin ücreti, ikale bedeli, prim" adı altında ödeme yapılmıştır.

Davacı tarafından, kendisine yapılan ödemenin, işveren tarafından ücret mahiyetinde değerlendirilerek Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi uyarınca gelir vergisi kesintisine tabi tutulduğundan bahisle ikale sözleşmesi uyarınca yapılan ödeme üzerinden yapılan gelir vergisi kesintisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme başvurusunun reddi üzerine yapılan şikâyet başvurusunun reddine dair işlemin iptali ve tahsil edilen tutarın faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 22. maddesinin (1) numaralı fıkrasında konular aydınlandığında meselelerin sırasıyla oya konulacağı ve karara bağlanacağı, kararlarda bulunacak hususları düzenleyen 24. maddesinin birinci fıkrasının (e) işaretli bendinde kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesinin ve hükmün kararda gösterilmesinin zorunlu olduğu kurala bağlanmış, 49. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (c) işaretli bendinde ise usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması bozma sebebi olarak sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi uyarınca ücret veya farklı ad altında ödenip ücret niteliği taşıyan ödemelerin gelir vergisi tevkifatına tabi bulunduğu açık olup uyuşmazlığın çözümü öncelikle "normal çalışma, hafta tatili ücreti, resmî tatil ücreti, yıllık izin ücreti, ikale bedeli, prim" adı altında davacıya yapılan ödemelerin uyuşmazlık konusu dönemde yürürlükte bulunan 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 25 ve 61. maddeleri uyarınca gelir vergisine tabi olup olmadığının belirlenmesini gerektirmektedir.

Şikâyet başvurusuna konu edilen her bir ödemenin mahiyeti itibarıyla ücret geliri niteliğinde olup olmadığı, ödemeler üzerinden kesilen gelir (stopaj) vergisinde hukuki yorum gerektirmeyen açık bir vergi hatasının bulunup bulunmadığı ve bu kapsamda idarenin şikâyet başvurusunu reddetmesinin hukuka uygun olup olmadığının her bir ödeme bazında ayrı bir inceleme ve hukuki değerlendirmeye tabi tutulması gerekmektedir.

Bu yönde bir inceleme ve hukuki değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, ödemelere yönelik bütüncül bir değerlendirmeyle yapılan yargılama sonucunda verilen ısrar kararı, 2577 sayılı Kanun'un 22 ve 24. maddelerinde yer alan usul kurallarına uygun düşmemiştir.

Bu durumda, 2577 sayılı Kanun'un 22 ve 24. maddelerindeki usul kurallarına aykırı olarak verilen temyize konu ısrar kararının aynı Kanun'un 49. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (c) bendi uyarınca bozulması gerekmektedir.