Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E.2025/183 K.2025/607

Dava konusu istem: Davacı sendika tarafından, ... Ofisi (...) Genel Müdürlüğü lojmanlarından yararlanan sendika mensuplarından tahsil edilen kira ve yakıt bedelleri üzerinden hesaplanarak... Genel Müdürlüğü tarafından davalı vergi dairesi müdürlüğüne ödenen 2019 yılının Ocak dönemine ilişkin katma değer vergilerinin kaldırılması ve tahsil edilen katma değer vergilerinin davacı sendika mensuplarına faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun bozma kararı üzerine verilen ... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (f) işaretli bendi ile Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 03/03/2006 tarih ve E:2005/1, K:2006/1 sayılı kararının birlikte değerlendirilmesinden kamu görevlileri sendikalarına bizzat taraf oldukları hukuki ilişkiler dolayısıyla tanınan dava açma yetkisi ile üyelerinin ortak çıkarlarının korunması için tanınan dava açma yetkisinden başka, hukuki yardım gerekliliğinin ortaya çıkması durumunda istemleri halinde üyelerini veya bunların mirasçılarını temsil ederek idari yargıda dava açma hak ve yetkisinin de tanındığı anlaşılmaktadır.

Olayda, davacı sendika tarafından sendika üyelerinden kesinti suretiyle tahsil edilen dava konusu vergiler nedeniyle sendika üyelerinin hak ve menfaatlerinin ihlal edildiğinden bahisle anılan vergilerin iade edilmesi istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır. Dolayısıyla davacı sendikanın doğrudan kendi tüzel kişiliğinden kaynaklanan hak ve menfaatlerine ilişkin bir dava bulunmadığı açıktır.

Öte yandan, sendika tarafından, dava konusu katma değer vergilerinin ... Genel Müdürlüğünün aktifinde kayıtlı bulunan lojmanlardan istifade eden sendika mensuplarından tahsil edilen kira ve yakıt bedelinden tevkif edildiği belirtilmekteyse de anılan vergilerin tevkifat yoluyla değil verginin mükellefi olan .. Genel Müdürlüğü tarafından nihai yüklenici olan sendika üyelerine yansıtılmak suretiyle ödendiği, sendika üyelerinin verginin mükellefi veya sorumlusu olmadığı anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte sendikanın, üyelerinin ortak çıkarlarını korumak amacıyla veya hukuki yardım gerekliliği bulunduğu durumlarda istemleri halinde üyelerini temsilen dava açma yetkisinin bulunduğu konusunda tereddüt bulunmamaktadır. Ancak bu yetkinin sendika üyelerinin menfaatini ihlal eden her türlü idari işleme karşı kullanılabilecek sınırsız bir yetki olarak düşünülmesi mümkün değildir. Bu nedenle öncelikle davacı sendikanın Ana Tüzüğü'nde belirtilen amaç, yetki ve faaliyetler kapsamında görülmekte olan davayı açma yetkisinin bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekmektedir.

Türkiye Tarım Orman ve Gıda Hizmet Kolu Kamu Görevlileri Sendikası Ana Tüzüğü'nün "Sendikanın Amacı" başlıklı 3. maddesinin (b) işaretli bendinde, sendikanın toplum ve iş barışını tesis ederek devlet-millet kaynaşmasına ve sosyal adaletin gerçekleşmesine katkıda bulunmayı, insanın ve emeğinin en yüce değer olduğunun bilinciyle hür sendikacılık anlayışı içerisinde, üyelerinin ekonomik, sosyal, kültürel ve mesleki hak ve menfaatlerini korumayı ve geliştirmeyi, kamu hizmetinin verimli ve kaliteli şekilde sunulmasını sağlamayı amaç edindiği belirtilmiştir.

Tüzük'ün "Sendikanın Yetki ve Faaliyetleri" başlıklı 6. maddesinin (c) işaretli bendinde sendikanın, kanun ve diğer mevzuattan doğan hak ve yetkilerini kullanmaktan başka üyelerine, yaptıkları iş ve insanlık haysiyeti ile uyumlu adil bir ücret, daha iyi çalışma şartları, yükümlülükleri, iş güvenliği ve mesleki saygınlık kazandırmaya çalışacağı;

bunun için çalışma hayatından, mevzuattan, toplu sözleşmelerden doğan anlaşmazlıklarda, idare ile doğacak ihtilaflarda, ortak hak ve menfaatlerin izlenmesinde üyeleri ve mirasçıları adına dava açacağı, açılan davalarda üyelerini ve mirasçılarını temsilen davaya ve husumete ehil olacağı, bu davaları izleyeceği, üyelerine ve mirasçılarına adli yardımda bulunacağı, şube veya temsilcilerini bu konuda görevlendireceği, hukuk ve danışmanlık büroları açacağı ve bunları yetkilendireceği düzenlenmelerine yer verilmiştir.

Davacı sendika tarafından açılan davada uyuşmazlık, kamu işvereninin aktifine kayıtlı bulunan taşınmazların kiraya verilmesinin katma değer vergisine tabi olup olmadığına ilişkin olup değinilen uyuşmazlık çalışma hayatından, toplu iş sözleşmelerinden veya kamu personelinin hak ve sorumluluklarına ilişkin mevzuattan kaynaklanmamaktadır. Dava konusu edilen işlemlerin beyan üzerine kamu işvereni adına vergi dairesi müdürlüğünce tesis edildiği dikkate alındığında salt vergisel uygulamalar nedeniyle sendika üyelerinin dolaylı olarak menfaatinin ihlal edilmesinin davacı sendikaya üyelerini temsilen dava açma yetkisi vereceğinden söz edilemeyecektir.

Bu itibarla davacı sendikanın Ana Tüzüğü'nde yer verilen amaç, yetki ve faaliyetler kapsamında dava konusu uyuşmazlığa ilişkin dava açma ehliyeti bulunmadığı sonucuna varıldığından davanın ehliyet yönünden reddi gerekmektedir.

Vergi Dava Dairesi bu gerekçeyle istinaf isteminin kabulüne, mahkeme kararını kaldırdıktan sonra davanın ehliyet yönünden reddine karar vermiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Geçmiş dönemlere ilişkin aynı sebeplerle ödenen vergilerin iadesi istemiyle açılan davalarda davanın kabulüne ilişkin kararların istinaf kanun yolundan geçerek kesinleştiği, emsal kararların ve temyize konu kararın kesin olarak verildiği, benzer bir uyuşmazlıkta mahkemece dilekçenin reddine karar verilmesi üzerine dilekçenin yetki belgeleri eklenerek yenilendiği ve davanın esası incelenerek karar verildiği, Vergi Dava Dairesi tarafından dilekçenin reddine karar verilmesi gerekirken davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilerek kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar bozma kararı uyarınca verilen kararın bozulmasını sağlayacak durumda görülmediğinden istemin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesinin (4) numaralı fıkrası uyarınca Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun bozma kararına uyularak verilen kararlara ilişkin temyiz incelemesinin, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılması gerekmektedir. Temyize konu karar Kurulun bozma kararındaki esaslara uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.