HMK 24. Madde: Tasarruf İlkesi

Hâkim, iki taraftan birinin talebi olmaksızın kendiliğinden bir davayı inceleyemez ve karara bağlayamaz. Kimse kendi lehine olan davayı açmaya zorlanamaz; taraf, üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği dava konusu üzerinde dava açıldıktan sonra da tasarruf edebilir.

HMK 24. madde nedir?

HMK 24, medeni yargılamanın temel taşlarından biri olan tasarruf ilkesini düzenler. Bu ilke, davanın açılması, konusu ve sona erdirilmesi bakımından iradenin taraflarda olduğunu ifade eder.

Kapsamı

Hâkim, iki taraftan birinin talebi olmaksızın kendiliğinden bir davayı inceleyemez ve karara bağlayamaz,
Kanunda açıkça belirtilmedikçe, hiç kimse kendi lehine olan davayı açmaya veya hakkını talep etmeye zorlanamaz,
Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri dava konusu hakkında, dava açıldıktan sonra da tasarruf yetkisi devam eder.

Sonuçları

Tasarruf ilkesi gereği taraf, davasını feragat (HMK 307) ile sona erdirebilir; davalı ise davayı kabul (HMK 308) edebilir. Bu ilke, hukuki dinlenilme hakkı (HMK 27) ile birlikte tarafların yargılamadaki iradesini korur.

Resmi kaynak: Madde metni

Sık Sorulan Sorular

Tasarruf ilkesi ne demektir?

HMK 24'e göre tasarruf ilkesi, hâkimin taraflardan birinin talebi olmaksızın kendiliğinden dava inceleyip karara bağlayamaması ve tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği dava konusu üzerinde dava açıldıktan sonra da tasarruf yetkisinin devam etmesidir.

Kişi dava açmaya zorlanabilir mi?

Kural olarak hayır. HMK 24 uyarınca kanunda açıkça belirtilmedikçe hiç kimse kendi lehine olan davayı açmaya veya hakkını talep etmeye zorlanamaz.