HMK 33. madde nedir?
HMK 33 tek cümlelik ama çok temel bir kuraldır: "Hâkim, Türk hukukunu resen uygular." Yani olaya uygulanacak hukuk kurallarını bulmak ve uygulamak mahkemenin görevidir; taraflar bunu ayrıca ispatlamak zorunda değildir.
Ne anlama gelir?
- Taraflar dava dilekçesinde hukuki sebepleri (HMK 119) gösterir; ancak hâkim bu nitelendirmeyle bağlı değildir,
- Taraf yanlış kanun maddesine dayanmış olsa bile, hâkim doğru hukuk kuralını kendiliğinden uygular,
- Bu kural, "vakıayı taraflar getirir, hukuku hâkim bilir" (iura novit curia) anlayışının ifadesidir.
Sınırı: vakıalar
Hâkimin resen uyguladığı şey hukuktur; olayın maddi vakıalarını ise taraflar getirir. Yani hâkim, dosyada ileri sürülmemiş vakıaları kendiliğinden dikkate alamaz; ancak ileri sürülen vakıalara doğru hukuk kuralını uygular. Sürpriz karar verilmemesi bakımından hukuki dinlenilme hakkı (HMK 27) ile birlikte değerlendirilir.