Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/217 K.2022/1097

Davacı tarafından açılan davanın yapılan açık yargılaması sonunda;

DAVANIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, Afganistan ülkesinde anahtar teslim işi için davalı ...

Isıtma şirketiyle anlaşma yaptığını, davalının işçisi olan ...'ın, Afganistan'da çalışmakta iken terör örgütü Taliban tarafından kaçırıldığını ve uzun bir süre rehin tutulduğunu, serbest bırakılıp Türkiye'ye döndüğünde davalı ... ısıtma şirketinden hak ve alacaklarını talep ettiğini ancak davalı şirketçe dava dışı ...'ın hak ve alacaklarının ödenmediğini, dava dışı şahıs, müvekkil şirketin işçisi olmadığından dava öncesi sürece hakim olamadığını, bunun üzerine dava dışı ...'ın hak ve alacaklarının tahsili amacıyla hem ... hem de davalı ...

Isıtmaya Adana 4.İş Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyasıyla işçilik alacağı davası açtığını, dava sonucunda Adana 4.İş Mahkemesi ... E.-... K. sayılı ilamıyla işçilik alacaklarının Kabulüne karar verildiğini, kararın temyizi üzerine Yargıtay 22.Hukuk Dairesi 2017/28766 E.-2020/4721 K. Sayılı ilamıyla manevi tazminat yönünden temyiz itirazlarını reddettiğini, temyiz itirazlarının reddi üzerine Adana 6.İcra Dairesinin ...

E. sayılı dosyasından başlatılan takip nedeniyle müvekkili şirketin, davacı ve alacaklı ...'a kesinleşen kalemler yönünden 180.300-TL ödeme yaptığını ve dosyadaki teminat mektubunun alınması amacıyla 5.324,50-TL tahsil harcı ödemesi yapıldığını, yapılanların ödemelerin tamamı haciz baskısı ve teminat mektubunun nakde çevrilmesini engellemek amacıyla yapıldığını, bu yapılan ödemelere davalı şirketin hiçbir şekilde yardımcı olmadığını,

müvekkili şirket kendi işçisi olmamasına rağmen İş Kanununun 2/6 maddesi gereğince ödeme yaptığını belirterek davalı şirketin işçisi her iki ilama karşı için İş Kanunun 2/6 maddesi gereğince ödenen toplam 185.000-TL meblağın dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere avans faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı tarafa usulüne uygun tebligatın yapıldığı ancak herhangi bir cevap vermediği ve duruşmalara da katılmadığı görüldü.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasında imzalanan anlaşma uyarınca davalı şirketin işçisi için üst işveren olarak ödenen meblağın rücuen davalıdan tahsili talebine ilişkindir.

Vakıfbank Atikop Adana Şubesine, Adana İcra 6. Müdürlüğüne yazılan müzekkerelere cevaplarının ve dava dışı işçi ...'a ait Sgk kayıtlarının dosya arasına alındığı görüldü.

Adana İş 4. Mahkemesine ait ... (... esas ve ... karar) esas sayılı dosyasının incelenmesinde davacının dava dışı ..., davalıların dosyamız davacı ve davalısı olduğu, işçilik alacaklarından dolayı açılan tazminat ile manevi tazminata ilişkin verilen kararın Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin onama kararı ile kesinleştiği görüldü.

Bilirkişi ...' 11.09.2022 tarihli raporunda; dava dışı işçi ...'ın asıl işveren davacı nezdinde Alt İşveren davalı yanında çalıştığı, dava dışı işçiye Adana 6. İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyası ile ilgili olarak, davacı tarafça işçi vekili ve icra dosyasına toplam 185.624,59- TL ödeme yapıldığı, icra dosyası ile ilgili olarak yapılan hesap sonucunda ödenmesi gereken tutarın 183.643,15-TL olduğu, iş bu tutarın alt işveren davalıdan rücuen tazmininin talep edilebileceği, faiz ve temerrüt hususu; davacının davalıdan dava öncesi rücuen tazmin talebine ilişkin olarak talebinin/ihtarının dosya arasında bulunmadığı yönünde rapor sunmuştur.

Taraflar arasındaki ihtilaf, hizmet alım sözleşmeleri gereğince çalıştırılan dava dışı işçiye yapılan ve yukarıda açıklanan işçilik alacakları ile yargılama giderlerinden hangi tarafın ne oranda sorumlu olacağı noktasında toplanmaktadır. Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle taraflar arasındaki sözleşme hükümleri, aynı sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklarla ilgili verilmiş mahkeme kararları ve genel hukuk prensipleri dikkate alınmalıdır.

Gerek 4857 sayılı İK'nun 2/6 maddesinde gerekse 1475 Sayılı İK'nun 1/son maddesinde, asıl işveren-alt işveren tanımlanmış olup yasa işçilik haklarının korunması amacıyla asıl ve alt işvereni birlikte sorumlu tutmuştur. Ancak bu sorumluluğun işçiye karşı düzenlenmiş bir sorumluluk olduğu, işcilik haklarını güvenceye almayı amaçladığı, rücu ilişkisini etkilemeyeceği açıktır.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı takdirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatili ücreti, UBGT, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir. Bu durumda mahkemece yukarıda belirlenen ilkeler çerçevesinde, kıdem tazminatı, UBGT, fazla mesai, hafta tatili alacakları yönünden davalı yüklenicilerin işçileri çalıştırdığı dönemle sınırlı sorumlu olduğu, yıllık izin alacağı ve ihbar tazminatından son alt işverenin sorumlu olduğu gözetilerek hüküm kurulması gerekirken yazılı gerekçe ile ödenen bedelin tamamından davalı yüklenicilerin müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir(Yargıtay 15 HD., 31.05.2021 tarih ve 2021/1521 E ve 2021/2333 K.).

Yukarıda açıklanan tüm bu nedenlerle; Davacının dava dışı işçi ...'ın Adana İş 4. Mahkemesinin ... Esas ve ... Karar sayılı ilamı gereğince Adana 6. İcra müdürlüğünün ... Esas sayılı takip nedeniyle toplam 185.624,59-TL ödeme yapıldığı, icra dosyası ile yapılan hesap sonucunda ödenmesi gereken tutarın 183.643,15-TL olduğu,

Davacının İş bu tutarın alt işveren davalıdan rücuen tazminat talebinde bulunduğu, bilirkişi ... tarafından sunulan raporun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu anlaşılmakla, davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... Hakim ... e- imzalıdır e- imzalıdır