Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/295 K.2022/740

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımlı)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesi ile; müvekkili ile eşi ...'ın halıcılık işiyle uğraştıkları, ...'ın bu iş sebebiyle 6 adet teminat gayesiyle çek keşide ettiği ve aralarında ticari ilişki olan ...’ ye teslim ettiği, ...'nin teminat gayesiyle aldığı çekleri iş sonunda teslim etmek üzere müvekkilinin ve eşinin iş yerine geldiği, ancak müvekkilinin eşi ...'ın işyerinde olmadığı için çekleri müvekkili ...’a teslim ettiği, bu 6 çekin müvekkilinin uhdesindeyken kaybolduğu, tüm araştırmalara rağmen bulunamadığı, bu sebeple Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/...

Esas sayılı dosya ile çek iptali davası açıldığı, iş bu dava devam ederken ... Adana Şubesine ait ... çek numaralı 30.09.2020 keşide tarihli 15.000 TL bedelli çek ile ... Şubesine ait ... çek numaralı 30.08.2020 keşide tarihli 15.000 TL bedelli çekin, çek hamili davalı tarafından bankaya ibraz edildiği, Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/...

Esas sayılı davasının 09.03.2021 tarihli tensibinin ara kararı ile yetkili hamile karşı iade davası açmaları için süre verildiği bu sebeple süresi içerisinde iş bu davanın açılma zaruretinin hasıl olduğu, nitekim söz konusu çeklerin müvekkilinin uhdesindeyken kaybolduğu, karşı taraf ile müvekkilinin herhangi alacak-borç ilişkisinin bulunmadığı, bu sebeple davaya konu çek hakkında iade kararının verilmesinin gerektiği, zaten tarafların ticari defterleri incelendiğinde müvekkilinin böyle bir borcunun olmadığının açıkça görüleceği, bu nedenlerle öncelikle davanın kabulü ile;

müvekkilinin davalıya karşı herhangi borcunun olmaması ve müvekkilinin uhdesindeyken kaybolup davalının eline geçen çek hakkında açılan davanın kabulüne karar verilmesi talep edilmiştir.

Mahkememizce dosya bilirkişi heyetine tevdi edilerek, Hukukçu ... ve Mali Müşavir ... tarafından düzenlenen 11/05/2022 tarihli bilirkişi raporu ile; iadesi istenen her iki çekin açılan davadan önce muhatap bankaya ibraz edildiğinin anlaşıldığı, çek hamillerinin ... olduğu, ancak ...'nin her iki çeki de ...'ya ciro ettiği, daha sonra ...'nın da davalı ... Ltd.

Şti'ne ciro ettiğinin tespit edildiği, davacının iddiasına göre dava konusu çeklerin; dava dışı ... tarafından, lehtar ...'ye teminat gayesiyle verildiği belirtilerek, bu çeklerin dava dışı ...'ın yasal defterlerinde kayıtlı olduğu gerekçesi ile dava dışı ...'ın işletme defteri mahiyetinde olan defter beyanı suretlerini sunduğu, ancak işletme defteri mahiyetindeki defter beyanlarına verilen ve alınan çeklerin kaydı söz konusu olmadığından, dava dosyasına ibraz edilen defter beyan suretine göre dava konusu çeklerin, dava dışı ... tarafından, lehtar ...'ye teslim edilip edilmediği,

aynı şekilde ... tarafından da, ciro edilerek ...'ya teslim edildiğinden bu çeklerin tekrar ... tarafından davacıya iade edilip edilmediğinin de tespitinin mümkün olmadığı, TTK m. 651'de kıymetli evrakın zayi olması hâlinde hak sahibi olan kişinin mahkemeden kıymetli evrakın iptalini talep edebileceğinin düzenlendiği, davaya konu olayda davacı ..., uhdesindeyken çeklerin kaybolduğunu ileri sürdüğü, ancak çek fotokopileri incelendiğinde iadesi talep edilen her iki çekin de muhatap bankaya dava tarihinden önce ibraz edilmiş olduğu, çek hamilinin ... olduğunun tespit edildiği, ...'nin her iki çeki de ...'ya ciro ettiği, ...'nın da davalı ...

Ltd. Şti'ne ciro ettiğinin tespit edildiği, çeklerin arkasındaki cirolar incelendiğinde ... adı yer almadığı, zayi sebebiyle iptali talep edilen çeklerin zayi olduğu tarihte davacının hak sahibi olduğu dosya kapsamından anlaşılamadığı, TTK'da zayi olan senedi eline geçiren kişi bilindiği takdirde mahkemenin, iptal talebinde bulunan kişiye iade davası açması için uygun bir süre vereceğinin öngörüldüğü, (TTK m. 758/1).

Davaya konu olayda iadesi talep edilen her iki çekin de muhatap bankaya ibraz edilmiş olduğuhuh anlaşılmadığı, dosya kapsamından davalı şirketin haksız zilyet olduğu ve çeklerinin iadesi şartlarının oluştuğunun tespit edildiği kanaatini bildirir rapor düzenlenmiştir.

Dava, çek iadesi davasıdır. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, taraflar arasında hukuki ilişki olup olmadığı ve niteliği, davalının yetkili hamil olup olmadığı, davalının uyuşmazlık konusu çeki kötüniyetle ve sırf davacıyı zarara uğratacak maksadıyla iktisap edilip edilmediği hususlarındadır.

Toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesinde, 6102 sayılı TTK'nın 790. maddesinin “ cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır”, anılan kanunun 792. maddesinin ise “çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin,

çek eline geçmiş yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür” hükümlerini içerdiği, dosyamız arasına getirtilen çek örneğinin incelenmesi sonucunda dava konusu çek üzerindeki ciro silsilesinin müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan oluşmasına göre davalının yetkili hamil sayılmasının gerektiği, davacının dava konusu çekin davalı tarafından kötü niyetle iktisap edilmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu hususunda delil iddia ve ibraz edilmediği,

kaldı ki davacının dosyamız arasına getirtilen çek örneğinin "teminat" olarak verildiğine dair herhangi bir ibare içermediği, dolayısıyla davacının uyuşmazlık konusu çekin hamili olduğunu ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ispatlayamadığı kabul edilerek davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Katip ... · E İmzalıdır Hakim ... · E İmzalıdır