Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/427 K.2022/233

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı taraf arasında sözlü alım - satım sözleşmesi uyarınca, davalı tarafça 9.750 metre kumaş üretimi ve kumaşların 25.03.2020 tarihinde taraflarına teslimi karşılığında, keşidecisi müvekkili ve lehtarı davalı taraf olan, ... Bank Adana/...

Şubesi’ne ait ... no’lu, 11.04.2020 vade tarihli 200.000 TL bedelli çek ile 30.04.2020 vade tarihli 86.500 TL bedelli senetin davalı tarafa elden teslim edildiğini, davalı ile imzalanan sözleşme gereğince süresi içerisinde kumaş teslimatı yapılmadığını, davalı tarafa teslim edilen çekin karşılığının semeresiz kaldığını, müvekkiline ait senet ve çeklerin davalı tarafından iade edilmesi hususunun, Adana 13. Noterliği'nin 26.03.2020 Tarihli ...

Yevmiye numarası ile keşide edilen ihtarname ile bildirildiğini, covid-19 hastalığı döneminde yaşanan zorunlu sebepler nedeni ile çek ibraz sürelerinin 04/15/2020 tarihine kadar durdurulmuş olması ve 26/03/2020 tarihinde davalı tarafa semeresiz kalan çek ve senedin iadesi gerektiği hususunun bildirildiğini, davalı tarafça iş bu çekin bankaya ibraz edildiği ve karşılıksızdır işlemi gördüğünü, söz konusu senedin ...'na tahsil için verildiğini, anlatılan sebeplerle bedelsiz kalmış olan çek ve senedin karşı tarafça haksız ve kötüniyetli olarak takibe konduğunu, müvekkilinin davalıya borcunun olmadığının tespit edilmesini,

davalının haksız ve kötü niyetli takip yapmış olması nedeni ile çek ve bonoda yazılı miktarların toplamı olan 286.500 TL'nin %20'si üzerinden kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı şirketin müvekkili şirketten 9.750 metre kumaş sipariş ettiğini, bu doğrultuda müvekkili şirketin ürünleri 15/03/2020 tarihinde üretmeye başladığını, 31/03/2020 tarihinde kumaş üretimini tamamladığını ancak davacı yanın üretimi tamamlanan kumaşları teslim almadığını, Bursa 22.Noterliği'nin ... yevmiye nolu, 03/04/2020 tarihli ihtarnamesi ile davacıya kumaşların tesliminin hazır olduğu ve satıma konu kumaşları devralmaları gerektiğinin bildirildiğini, ihtara rağmen davacının kumaşları teslim almadığını,

kumaş siparişinin avansı için verilen 200.00 TL çek ile 86.500 TL senet bedellerini ödemediğini, müvekkili şirketin davacının üretmiş olduğu kumaşları, davacının istediği tip ve modelde ürettiğini, bir başkasına satmasının mümkün olmadığını, davacının siparişi iptal etmesi ya da sözleşmeden dönmesini haklı kılacak hiçbir sebebinin bulunmadığını, davacının davasının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, bu sebeple usulden reddini, mahkeme aksi kanaateyse yapılan inceleme neticesinde davanın esastan reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını arz ve talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, menfi tespit talebine ilişkin olup, davacı vekilince taraflar arasında yapılan sözleşme gereğince davalıya verilen ve davalı tarafça icra takibine konu edilen ... Bank Adana ... Şubesine ait 11/04/2020 vade tarihli 200.000,00 TL bedelli çek ile 30/04/2020 vade tarihli 86.500,00 TL bedelli senet sebebiyle toplam 286.500,00 TL davalıya borçlu olmadığının tespiti talebiyle iş bu dava açılmıştır.

Bursa 20. İcra Müdürlüğünün 2020/... esas sayılı takip dosyasının yapılan incelemesinde; davalı ... Anonim Şirketi tarafından, davacı ... Limited Şirketi aleyhine 06/07/2020 tarihli kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi başlatıldığı, 200.000,00 TL çek, 5.780,82 TL işlemiş faiz, 600,00 TL komisyon, 20.000,00 TL çek tazminatı olmak üzere toplam 226.380,82 TL'lik takip başlatılmış olup, takip dayanağının 11/04/2020 günlü, ... seri no'lu ve 200.000,00 TL bedelli çek olduğu anlaşılmıştır.

Bursa 20. İcra Müdürlüğünün 2020/... esas sayılı takip dosyasının yapılan incelemesinde; davalı ... Anonim Şirketi tarafından, davacı ... Limited Şirketi aleyhine 06/07/2020 tarihli kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi başlatıldığı, 86.500,00 TL bono, 1.978,84 TL işlemiş faiz, 259,50 TL komisyon, 227,45 TL protesto masrafı olmak üzere toplam 88.965,79 TL'lik takip başlatılmış olup, takip dayanağının 18/10/2019 tanzim tarihli, 30/04/2020 vade tarihli ve 86.500,00 TL miktarlı senet olduğu anlaşılmıştır.

Dosyamız, davalı vekilinin 28/04/2021 tarihli beyanı üzerine Bursa 2.Asliye Ticaret Mahkemesi'ne bilirkişi raporu aldırılmak üzere gönderilmiştir.

Dosyaya ibraz edilen mali müşavir bilirkişisi 12/06/2021 tarihli raporunda; davalının 2020 yılı ticari defterinin açılış ve kapanış tasdiklerinin T.T.K'nun 64. ile 213. sayılı V.U.K.'nun 220. ve 222.inci maddelerinde öngörülmüş olan esaslara uygun olarak yaptırılmış olduğu, 2020 yılı defterlerinin kayıtlama sistemi olarak Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği'ne ve Muhasebe İlke ve Kurallarına uygun olarak tutulmuş olduğu, davalının Ticari defter kayıtlarına göre 200.000,00 TL bedelli çek ve 86.500,00 TL bedelli senet karşılığında 31/03/2020 tarihinde 286.500,24 TL'lik fatura düzenlendiği,

05/05/2020 tarih ve 10/06/2020 tarihlerinde çek ve senedin karşılıksız çıkması nedeniyle ters kayıt girdiği ve 06/07/2020 tarihinde karşılıksız çek ve senetler hesabına alındığı ve bu tarih itibariyle davalının davacıdan 286.500,00 TL alacaklı göründüğü, davacı ile davalı taraf arasında sözlü alım-satım sözleşmesine istinaden 9.750 mt kumaş üretimi ve kumaşların 25.03.2020 tarihinde davacıya teslimi karşılığında, ... Bank Adana/...

Şubesine ait ... nolu 11.04.2020 vade tarihli 200.000,00 TL bedelli çek ile 30.04.2020 vade tarihli 86.500,00 TL bedelli senedin davalı tarafa teslim edildiği, davacı tarafın iddiasında, aralarındaki sözleşme gereğince ürünü davalının süresi içerisinde ve teslimini yapmamaları nedeni ile 26.03.2020 tarihinde ihtar çekildiği ve bu nedenle ödemelerin yapılmadığının belirtildiği, davalı tarafın ise ürünün hazır olduğunu belirtmesi,

31.03.2020 tarihinde faturasını kesmesi ve 03.04.2020 tarihinde cevaben malların teslime hazır olduğunu ve ürünün davacıya özel olarak üretildiğini belirtmesine rağmen ürünün alınmadığı hususlarında mutabakatsızlığın olduğu, kısaca, alınan/verilen çek hususunda mutabık oldukları, malın teslimi hususunda mutabakat sağlayamadıkları, davacı ile davalı arasında yapılmış yazılı bir sözleşmenin olmamasına rağmen, tarafların ifadeleri, davalının ticari defter kayıtları nedeniyle taraflar arasında ticari ilişkininin mevcut olduğunun anlaşıldığı, icra inkar ve kötü niyet tazminatı hususunda takdirin Sayın Mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir.

Dosyaya ibraz edilen 15/02/2022 havale tarihli mali müşavir bilirkişi raporunda; davacı defterlerinin 213 sayılı VUK'nun 221-222-223-224-225 sayılı maddelerinde belirlenen süre ve şekillere uygun olarak açılış tasdiklerinin yaptırıldığı; ayrıca TTK'nın 64. ve 222. maddesine uygun olarak kapanış tasdiki işlemlerinin de yaptırılmış olduğu, bu defterlerin VUK'nun 215. ve 219.

Maddelerinde belirtilen kayıt nizamına göre ve genel kabul görmüş muhasebe standartları, muhasebe sistemi uygulama genel tebliğ hükümlerine uygun olarak tutulduğu ve sahibi lehine delil niteliği taşıdığının tespit edildiğini, davacı şirkete ait Yasal Defter kayıtlarına göre davalı firmaya toplam 288.500,00 TL tutarında sipariş avansı verdiği ve bunun karşılığında malları teslim almadığından dolayı, davalı sipariş avansları hesabının verilen çek ve senet karşılığı toplamı 286.500.00 TL tutarında borç bakiyesi olduğunun tespit edildiğini, davalı şirkete ait yasal defterleri üzerinde bilirkişi marifeti ile yapılan tespitlerde,

çek ve senetlerin kayıtlara işlendiği, teslimi yapılmayan mallara ait (Taraflar arasında ürünün tesliminin ve/veya alımının yapılmadığı açık bir şekilde beyan edilmektedir) faturanın tanzim edilerek kayıt altına alındığını, yapılan bu kayıtlar neticesinde davalının takibe konu olan 286.500 TL alacağının olduğunun tespit edildiğini, taraflar arasında yazılı bir sözleşme olmadığı,

bu nedenle teslimat şeklinin nasıl olacağının tespit edilmediğini, davacı tarafından Adana 6. Noterliğinin 14.04.2020 tarih ve ... numaralı ihtarnamesi ile tarafımız için özel üretildiğini beyan ettiğiniz 9.750 metre kumaşın, taraflar arasında yapılan ticari anlaşma ve uzun zamandır süregelen teslim etme şekline sadık olarak teslim edilmesi halinde 04.05.2020 tarihinden itibaren ürün bedelleri tarafımızca eksiksiz olarak ödenecektir dediği halda mal teslimine ait teşebbüste bulunup bulunmadığının tespit edilemediğini, davalı tarafından daha sonra, Bursa 20. İcra dairesi 086.07.2020 tarih, 2020/...

E. va 2020/... E. sayılı ödeme emri ile takibe geçtiği, davacının da bu takiplere itiraz ederek takibi durdurduğunu, davalı tarafından siparişe konu kumaşların gerçekten üretilip malların fiilen teslime hazır olduğunun tespit edilemediği belirtilmiştir.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur. İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir.

Nitekim Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2020/5671 Esas, 2021/3553 Karar sayılı ilamında; "...Menfi tespit davasında ispat yükünün kural olarak alacaklı tarafta olduğu ancak bu kuralın uygulanabilmesi için borçlunun hukuki ilişkiyi inkar etmesinin ve borcun hiç doğmadığını ileri sürmesinin gerektiği, menfi tespit davasını açan borçlunun, kendisinden talep edilen alacağın ve bunun dayandığı hukuki ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip başka bir nedenle aradaki hukuki ilişkinin geçersiz olduğunu ya da sona erdiğini ileri sürmesi halinde ise ispat yükünün yer değiştirip borçluya ait olacağı.." belirtilmiştir.

Somut olayda, taraflar arasında yazılı bir sözleşme mevcut olmayıp, davalı tarafça 9.750 metre kumaş üretilip davacıya teslim edileceği ve davacının da bu sebeple davalıya ... Bank Adana ... Şubesine ait 11/04/2020 vade tarihli 200.000,00 TL bedelli çek ile 30/04/2020 vade tarihli 86.500,00 TL bedelli senet vermiş olduğu her iki tarafın da kabulündedir. Anlaşmaya göre, davalı 25/03/2020 tarihinde davacıya 9.750 metre kumaşı üretip teslim edecektir.

Davacı taraf anlaşma gereği senet ve çeki davalıya vermiş olmasına rağmen davalı tarafça sözleşmeye konu kumaşların teslim edilmediğini iddia etmiş, davalı taraf ise sipariş verilen ve davacı firmaya özel olarak üretimi talep edilen kumaşların 15/03/2020 tarihinde üretilmeye başlanmış olup 31/03/2020'de üretimi tamamlanıp davacının gelip almasının beklendiğini, kumaşı da TBK'nun 232 maddesi gereği davacının gelip alması gerektiğini iddia etmiştir.

Buna göre kendisine verilen sürede dava konusu kumaşın üretimini tamamlayıp davacıya malı teslim ettiğini ispat yükü borçlu olan davalı tarafta olacaktır. Dosya kapsamında yapılan ve davalı tarafça dosyaya sunulan tüm delil, kayıt ve belgeler incelendiğinde davalının dava konusu malı davacıya teslim etmediği açık olup, sözleşme konusu kumaşın davalı tarafça üretiminin tamamlanmış olup olmadığı da davalı yanca ispat edilebilmiş değildir.

Öte yandan davalı yan kumaşın taraflar arasında yapılan ticari anlaşma ve uzun zamandır süregelen teslim etme şekline sadık olarak davacı tarafça gelip teslim alınacağını iddia etmiş ise de, taraflar arasında yapılmış yazılı bir sözleşme de mevcut olmadığından dosya kapsamında davalı taraf bu iddiasını ve siparişe konu kumaşları gerçekten üretip malları fiilen teslime hazır hale getirdiğini ispat edememiştir.

Bu nedenle davacının davasında haklı olduğu kanaatine varılarak, açılan davanın kabulü ile davacının. Bursa 20.İcra Müdürlüğü'nün 2020/... ve Bursa 20.İcra Müdürlüğü'nün 2020/... esas sayılı takip dosyalarında takibe dayanak yapılan ... Bank Adana/...

Şubesi'ne ait ... no'lu, 11/04/2020 vade tarihli 200.000,00 TL bedelli çek ve 30/04/2020 vade tarihli 86.500,00 TL bedelli senetten kaynaklı olmak üzere toplam 286.500,00 TL davalıya borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiştir.

Öte yandan, davacı tarafça alacağın % 20'sinden az olmamak kaydıyla davalının kötü niyet tazminatına mahkum edilmesi talep edilmiştir. Menfi tespit davası açmak zorunda bırakılan borçlunun tazminat talep edebilmesi için gerekli koşullar; bu yönde bir talep olması, borçluya karşı icra takibi yapılmış bulunması ile takibin haksız ve kötü niyetli olmasıdır. Başka bir ifadeyle.

İcra İflas Kanunu'nun 72/5. maddesi hükmüne göre, menfi tespit davasının davacı (borçlu) lehine sonuçlanması üzerine, alacak likit olsun veya olmasın, böyle bir alacağa dayalı takibin, haksız ve kötü niyetli olması halinde, istem varsa davacı lehine kötü niyet tazminatına hükmedilmesi gereklidir. Takibin haksız olması tek başına yetmemekte, ayrıca kötü niyetli olması da gerekmekte olup ispat yükü takibin kötü niyetli olduğunu iddia eden davacının üzerindedir.

(Yargıtay 3.Hukuk Dairesi'nin 2021/4543 Esas, 2021/7504 Karar, Hukuk Genel Kurulunun 17/03/2010 tarihli ve 2010/19-123 E. 2010/154 K., 07/12/2011 tarihli ve 2011/13-576 E. 2011/747 K. ve 20/03/2013 tarihli ve 2012/19-778 E. 2013/250 K.) Dosya kapsamından, davalının kötüniyetli olduğu davacı tarafça ispat edilemediğinden davacının % 20 tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiş, ayrıca davalının da kötüniyet tazminatı talebinin şartları oluşmadığından reddine karar vermek gerekmiş ve davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.