Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/703 K.2022/793

Mahkememizde görülmekte olan Banka Teminat Mektubunun Hükümsüzlüğünün Tespiti davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığını, takibe konu borcun 25/08/2015 tanzim ve 10/02/2020 vade tarihli 250.000,00 TL bedelli senet gösterildiğini, takibe konu borcun sebebi olarak gösterilen senedin, genel kredi sözleşmesi için imzalatılan evrakların arasında müvekkile imzalatıldığını, bu sebeple takibe konu senedin kredi sözleşmesinin teminatı niteliğinde olduğundan geçersiz olduğunu, kambiyo senetlerine özgü olarak başlatılan bu takibin senedin niteliğinden dolayı haksız ve kanuna aykırı olduğunu, müvekillinin davalıya borçlu olmadığının tespit edilmesini,

müvekkili açısından telafisi imkansız ve güç zararlar ortaya çıkacağından takibin tedbiren durdurulmasını, davacının Adana 14. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında davalıya borçlu olmadığının tespitine, davalı tarafça haksız ve kötüniyetli olarak müvekkilinin borçlu olarak hakkında icra takibi başlatıldığından alacağın %20'si oranında kötüniyet tazminatının davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı temlik eden ... A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; icra takibinde süre kazanmak için açılan haksız ve hukuka aykırı davanın reddini, % 20 kötüniyet tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesini ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Açılan davanın menfi tespit talebine ilişkin olduğu, davalı / temlik eden tarafça davacı hakkında Adana 14. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyası ile kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlatılmış olduğu, takibe konu senedin niteliği gereği kambiyo vasfı taşımaması sebebiyle buna dayalı takibin usulsüz olduğu iddiasıyla 40.223,49 TL davacının davalıya borçlu bulunmadığı belirtilerek iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Adana 14. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyası dosyamız arasına alınmış, yapılan incelemesinde; temlik eden/ davalı ... Anonim Şirketi tarafından, davacı ... aleyhine, 39.235,27 TL asıl alacak, 133,02 TL işlemiş faiz, 100,20 TL iht. haciz masrafı ve 755,00 TL iht. haciz vekalet ücreti olmak üzere toplam 40.223,49 TL'lik kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile 19/02/2020 tarihli icra takibi başlatıldığı, takip dayanağının 25/08/2015 tanzim ve 10/02/2020 vade tarihli, 250.000,00 TL miktarlı senet olduğu anlaşılmıştır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur. İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir.

Nitekim Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2020/5671 Esas, 2021/3553 Karar sayılı ilamında; "...Menfi tespit davasında ispat yükünün kural olarak alacaklı tarafta olduğu ancak bu kuralın uygulanabilmesi için borçlunun hukuki ilişkiyi inkar etmesinin ve borcun hiç doğmadığını ileri sürmesinin gerektiği, menfi tespit davasını açan borçlunun, kendisinden talep edilen alacağın ve bunun dayandığı hukuki ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip başka bir nedenle aradaki hukuki ilişkinin geçersiz olduğunu ya da sona erdiğini ileri sürmesi halinde ise ispat yükünün yer değiştirip borçluya ait olacağı.." belirtilmiştir.

Bu kapsamda dosya değerlendirilmiştir.

Dosyaya ibraz edilen bankacı bilirkişisinin 13.08.2021 tarihli kök raporunda ve 27/12/2021 tarihli ek raporunda.

19.12.2019 tarihinde tazmin edilen çekler ve olası tazmin edilebilecek çeklere istinaden kat ihtarı çekilmekle birlikte, bankadan temin edilen belgelerde, tazmin edilen çeklerin kat ihtarından sonra olduğu anlaşıldığından, hesaplamaların bankadan temin edilen çek tazmin dekontları, banka hesap hareketleri, Genel kredi Sözleşmesi, Ek A sözleşmesinden yapılan tespitlere göre yapıldığını, T.C. Adana 14. İcra Müdürlüğünün ...

Esas numaralı dosyalara 19.02.2020 tarihinde başlatılan icra takibi ile ilgili olarak davalının icra takip tarihi itibari ile davacının, dava dilekçesinde icra takibi yapılan senedin, o dönemde kullandırılan kredilere bağlı, bilgisi dışında alınan temeninat senedi olduğunu, davalının ise senedin bankada bulunma sebebini belirtmediği, dolayısıyla senetten kaynaklı borcu olup olmadığının net olarak tespit edilemediği,

senetle ilgili doğan borcun, davalı tarafından mahiyetinin açıklanmadığı değerlendirildiğinde, davacı ...'ın borcunun tazmin edilen çek bedeli kredilerinden ve icra takip tarihinden sonra tazmin edilebilecek çeklerden kaynaklı olduğunu, davalı bankanın borçlu ...'dan Adana 14. İcra Dairesinin ... esas sayılı 19.02.2020 tarihli icra takip talebi kredi ve gayrinakdi kredilerinden kaynaklı tahsilde tekerrür olmaması kaydıyla toplam 7.396,74 TL talep edebileceğini, senedin kambiyo senedi niteliği taşıması ile birlikte,

senet tanzim tarihi ile genel kredi sözleşmesi alınma tarihinin yakın olması ve talep edilen icra takip tutarın mevcut tazmin edilen çekler ve yaklaşık olası tazmin edilecek açık çeklerin tutarı kadar (icra takip tarihinden sonra 28.925 TL daha tazmin edilmiştir.) talep edilmesi senedin kredilerle ilişkili olduğunu belirtmiştir.

Taraf vekillerince yapılan itirazlar üzerine dosya önceki bilirkişiden farklı olacak şekilde oluşturulan bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, dosyaya ibraz edilen hükme esas almaya elverişli bankacı ve sözleşmeler konusunda uzman nitelikli hesap bilirkişisi tarafından tanzim olunan 12/09/2022 tarihli heyet raporunda; davalı ... AŞ ile davacı...

Tekstil - ... arasında 24.08.2015 tarihli 200.000 TL bedelli Genel Kredi Sözleşmesi akdedildiğini, Kredi sözleşmesine istinaden davacıya teslim edilip de karşılıksız çıkan çek yaprakları sebebiyle davalı banka tarafından 15.10.2019-03.02.2020 tarihleri arasında toplam 34.900,00 TL ödeme yapıldığı tespit edilmiş olup; davalı bankanın kredi ilişkisi çerçevesinde takip tarihi itibariyle davacıdan 34.900,00 TL alacaklı olduğunu, Davalı banka tarafından Adana 14. İcra Dairesi'nin ...

Esas sayılı dosyasıyla davacı ... aleyhine 39.235,27 TL asıl alacağın ferileriyle birlikte ödenmesi talebiyle 19.02.2020 tarihinde kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlatıldığını, takibin dayanağı 25.08.2015 düzenleme tarihli, 10.02.2020 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli bono gösterildiğini, dava dosyasında yapılan incelemede takip konusu bononun teminat senedi olarak düzenlendiğine dair yazılı bir delil tespit edilemediğini belirtmiştir.

Tüm dosya kapsamından, davalı/ temlik eden ile davacı arasında 24.08.2015 tarihli 200.000 TL bedelli Genel Kredi Sözleşmesi imzalanmış olduğu, sonrasında davalı/ temlik eden tarafça davacı aleyhine 25/08/2015 tanzim tarihli, 10/02/2020 vade tarihli 250.000,00 TL'lik senet nedeniyle Adana 14.İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatılmış olduğu, davacı tarafça alınan senedin teminat senedi niteliği taşıdığı iddia edilmiş ise de, davacının bu iddiasını ispata yarar dosyaya herhangi bir yazılı delil sunmamış olduğu,

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/12-357 Esas, 2021/824 Karar sayılı ilamında. "Bononun teminat senedi olduğu senet metninden anlaşılamıyor ise İİK’nın 169/a maddesi kapsamında bononun sözleşme ile bağlantısı kanıtlanmalıdır. Sözleşmede senedin vade, tanzim tarihi ve miktarlarına açık bir şekilde atıf bulunmalıdır...

Alacaklı vekilinin cevap dilekçesinde “bono kredi borcunun geri ödenmesinde kullanılmak üzere verilmiştir” şeklindeki beyanı takip konusu senedin kredi sözleşmesinin teminatı olarak verildiği anlamına gelmez.

Bu açıklama söz konusu senedin borçlular tarafından bankadan alınan kredi borcuna karşılık ifa amacıyla verildiğini gösterdiğinden, alacaklı vekilinin bu beyanı tek başına teminat iddiasını ispata yeterli değildir." şeklinde belirtilmiş olduğu görülmekle, davacının takip konusu senedin teminat senedi olduğuna ilişkin iddiasında haklı olmadığı kanaatine varılmıştır. Buna göre, 12/09/2022 tarihli bilirkişi heyeti raporunda.

Kredi sözleşmesine istinaden davacıya teslim edilip de karşılıksız çıkan çek yaprakları sebebiyle davalı banka tarafından 15.10.2019 - 03.02.2020 tarihleri arasında toplam 34.900,00 TL ödeme yapıldığı tespit edilmiş olup; davalı bankanın kredi ilişkisi çerçevesinde takip tarihi itibariyle davacıdan 34.900,00 TL alacaklı olduğunun belirtildiği görülmekle rapor hükme esas alınmış, bu nedenle açılan davanın kısmen kabulü ile davacının davalıya/ temlik alana Adana 14. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyası nedeniyle toplam 4.335,27 TL borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, (buna göre 34.900,00 TL asıl alacak,

133,02 TL işlemiş faiz, 100,20 TL masraf ve 755,00 TL iht.haciz vekalet ücreti olmak üzere toplam 35.888,22 TL davacının davalıya borçlu olduğu tespit edilmekle takibin bu miktar üzerinden devamına) karar vermek gerekmiş, HMK'nın 125/1-a maddesi kapsamında yargılama giderleri hesaplanmıştır.

Öte yandan, davacı tarafça alacağın % 20'sinden az olmamak kaydıyla davalının kötü niyet tazminatına mahkum edilmesi talep edilmiştir. Menfi tespit davası açmak zorunda bırakılan borçlunun tazminat talep edebilmesi için gerekli koşullar; bu yönde bir talep olması, borçluya karşı icra takibi yapılmış bulunması ile takibin haksız ve kötü niyetli olmasıdır. Başka bir ifadeyle.

İcra İflas Kanunu'nun 72/5. maddesi hükmüne göre, menfi tespit davasının davacı (borçlu) lehine sonuçlanması üzerine, alacak likit olsun veya olmasın, böyle bir alacağa dayalı takibin, haksız ve kötü niyetli olması halinde, istem varsa, davacı (borçlu) lehine kötü niyet tazminatına hükmedilmesi gereklidir.

Takibin haksız olması tek başına yetmemekte, ayrıca kötü niyetli olması da gerekmekte olup ispat yükü takibin kötü niyetli olduğunu iddia eden davacı (borçlu)’nın üzerindedir.

(Yargıtay 3.Hukuk Dairesi'nin 2021/4543 Esas, 2021/7504 Karar, Hukuk Genel Kurulunun 17/03/2010 tarihli ve 2010/19-123 E. 2010/154 K., 07/12/2011 tarihli ve 2011/13-576 E. 2011/747 K. ve 20/03/2013 tarihli ve 2012/19-778 E. 2013/250 K.) Dosya kapsamından, davalının kötüniyetli olduğu davacı tarafça ispat edilemediğinden kabul edilen kısım yönünden davacının tazminat talebinin reddine, davacının kötü niyetli olduğu davalı taraflarca ispatlanamadığından reddedilen kısım yönünden kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.