Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/742 K.2022/336

I- DAVA

Davacı vekili 05.07.2013 tarihli dilekçe ile davalı taraf aleyhine itirazın iptali davası açmıştır. Dilekçeye göre; davalılardan taşıyıcı ve nakliye sigortacısıdır. Davacı şirkete ait ...numaralı faturaya konu kiraz emtiasının davalı taşıyıcı tarafından temin edilen plakalı araçlarla taşınması sırasında düşük derece ısıya maruz kalması nedeniyle ... alıcı tarafından 07.07.2011 tarihinde teslim alınmayarak reddedilmiştir.

Malın reddedilmesi üzerine teslim yeri olan İtalya'da eksper tarafından yapılan incelemede araçların ortalama sıcaklık derecesi -5 derece olarak ölçülmüştür. Araçların recorder kayıtları dilekçe ekinde sunulmuştur. Araçların termoking cihazlarının arızalı olması nedeniyle ... donmuştur. Adana 4. Noterliğinde düzenlenen 20.07.2011 tarih ...yevmiye sayılı ihtarname ile taşıyıcı ve sigortacıdan talep edilmesine karşılık davalılar zararı tazmin etmemiştir.

Adana 10. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası ile başlatılan takibin davalıların haksız itirazı ile durdurulduğu ileri sürülerek takibe yapılan itirazın iptaline, takibin devamına ve %20 icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesi talep edilmiştir.

II- SAVUNMA

Davalı...Vekili 28.08.2013 tarihli cevap dilekçesi ile davanın reddini reddini savunmuştur. Dilekçeye göre; davalının yerleşim yerine göre Adana Asliye Ticaret Mahkemesi yetkisizdir. Yetkili mahkeme İstanbul mahkemeleridir. Davacı tarafın başvurusu üzerine ...numaralı hasar dosyası oluşturulmuştur.

Yapılan incelemeden; emtianın CMR belgesinde belirtilen +1 derece yerine +5 ila -7 derece arasında taşındığı, aracın soğutma ünitesinde herhangi bir arıza olmadığı, hasarın ... plakalı dorsenin soğutucu ünitesinin yanlış ayarlanmasından kaynaklandığı tespit edilmiştir. Poliçeye göre; havalandırma aygıtının aralıksız ve en az 24 saat veya daha fazla bir süre arızalanması nedeniyle oluşan ısı farkı sonucu malların bozulması teminat altındadır.

Dava konusu olayda soğutucunun arızalı olmaması nedeniyle zararın teminat dışında kaldığı belirtilerek davanın reddi talep edilmiştir. Davalı vekili 25.03.2014 tarihli ıslah dilekçesi ile savunmalarını değiştirmiştir. Dilekçede yetki itirazı MÖHUK 46. maddesine dayanılarak tekrarlanmıştır. İlk sunulan dilekçedeki hasarın teminat dışında kaldığına dair savunma da bu dilekçede de tekrar edilmiştir.

Davalı ... Ltd. Şti. vekili 02.09.2013 tarihli cevap dilekçesi ile davanın reddini reddini savunmuştur. Dilekçede öncelikle yetki ilk itirazında bulunulmuştur. Bu davalının yetki itirazı yerinde yerinde görülerek 19.03.2014 tarih ... esas sayılı dosya ile yetkisizlik kararı verilerek taşıyıcı hakkındaki davanın Antakya (Hatay) Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

III- DELİLLER

1. Adana 10. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasının incelenmesinden; davacının davalı taraf aleyhine 02.07.2012 tarihinde 68.027,68 TL asıl alacağın tahsili talebiyle ilamsız takipte bulunduğu görülmüştür. Takip davaya konu edilen taşıma işine dayanmaktadır. Borçluların tamamının icra dairesinin yetkisine ve borca itirazı üzerine takip durdurulmuştur.

2. Davacı ile davalı taşıyıcı arasında yazılı bir taşıma sözleşmesi düzenlenmemiştir. Bununla birlikte 03.07.2011 tarihli ... düzenlenen Beynelmilel Hamule Senedinde; Gönderen ... AŞ’ne ait 21.204 kg kiraz (fresh cherry) emtiasının Alaşehir'den İtalya'da ...ünvanlı alıcıya teslim edilmek üzere taşıyıcı .... (31... 42-... plaka) teslim edildiği belirtilmiştir. Belgede, varış süresi 4 gün, termoking değeri +1 derece olarak belirlenmiştir.

3. ... numaralı .... Sigorta Poliçesinin incelenmesinden 42/43 plakalı araçla taşınan 33 palet (3.720 karton=21.204 kg), ..... sevk numaralı kiraz emtiasının davalı ....tarafından 64.170,00 € (165.632,40 TL) bedelle sigortalandığı anlaşılmıştır. Poliçeye göre sefer tarihi 03.07.2011, poliçenin tanzim tarihi ve yeri 04.07.2011 Adana'dır. Davacı tarafın başvurusu üzerine ... No.lu hasar dosyası açılmıştır. Hasar dosyasına sunulan ekspertiz raporunda....

No.lu .... ısı kaydedici cihaz verisine göre kiraz emtiası sevkiyat boyunca CMR belgesinde belirtilen +1 derece yerine +5 ila -7 derece taşındığı, soğutma ünitesinde herhangi bir arıza olmadığı, hasarın ... plakalı dorsenin soğutucu ünitesinin yanlış ayarlanmasından kaynaklandığı belirtilmiştir. Sigortacı, hasarın teminat dışında olduğunu belirterek ödeme yapmamıştır.

4. Adana 4. Noterliğinde düzenlenen 20.07.2011 tarih ...yevmiye sayılı ihtarnamenin incelenmesinden davacının davalı ... Ltd. Şti.'den uğranılan zararın giderilmesini talep ettiği görülmüştür.

5.1 Mahkememizce tarafların sunduğu deliller toplanarak bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişiler hukukçu ..., makine mühendisi Arş. Gör.... ziraat mühendisi Doç. Dr. ... ve mali müşavir... tarafından 23.10.2014 ve 21.04.2015 tarihli raporlar düzenlenmiştir.

Raporlara göre; dosyadaki belgelere göre, 02.08.2011 tarihli ...'na göre 7 Temmuz 2011 günü ...satın alma danışmanı, taşıyıcı sörveyörü ve kalite sigorta yöneticisinin katılımıyla inceleme yapılmış ve bir rapor düzenlenmiştir. Bu rapora göre; ... – ... plakalı araç ve dorse ile taşınan 07.07.2011 teslim tarihli 33 palet, 3.720 kutu 21.204 kg brüt ürün “taze kirazların bir kısmının raf ömrünü azaltacak mahiyette donmuş oldukları” tespit edilmiştir.

Raporda, meyve derisinde koyulaşma olduğu, kristalleşme ve kısmen donma gözlemlendiği, sapın koyulaştığı, donmuş kirazlarda ısı değerinin +2 ,9 ile +3,5 derece arasında olduğu belirtilmiştir. ...nolu Ryan kayıt cihazı içerisindeki veriler incelenmiş ve kirazların Türkiye'den İtalya'ya sürekli +5 ile -5 derece arasında değişen ısıda taşındığı tespit edilmiştir. Tasnif masrafı dahil olmak üzere fatura bedelinden %40 oranında indirim yapılması üzerinde mutabık kalınmıştır.

Belirlenen %40 indirim taşıyıcının sigortacısı tarafından atanan sörveyör tarafından da kabul edilmiştir. 08.07.2011 tarihinde Termoking yetkili servisi tarafından yapılan incelemede termoking cihazında herhangi bir anormalliğe rastlanmamıştır. Raporun sonunda “...hasarın ... plakalı treylerdeki soğutucu ünitesinin yanlış ayarlandığı ve taşıyıcı firmanın hatalı olduğu...” kanaati belirtilmiştir.

Davaya konu kirazın ihracat sonrasında alıcı noktasında teslim alınma sırasında yapılan tespit raporu incelendiğinde kirazların sürekli +5 ile -5 derece arasında değişen ısıda taşındığı ve üşüme zararı denilen donma sıcaklığı veya altındaki derecelerde bu zararı oluşturmaya yetecek kadar sürelerde tutulmasından kaynaklanan hasar olduğu kanaatine varılmıştır.

Hasar gören ürünün taze meyve olarak pazarlanması mümkün değildir ancak ayıklanma işleminden sonra bir kısmının ham madde olarak pazarlanması mümkündür. Mevcut resimlerden istifleme hatasının olup olmadığı anlaşılamamaktadır ancak davacı ve davalı tarafından müşterek imzalanan CMR belgesinin 19. maddesinde “kasalar, koliler, kutular, çuvallar kapalı olarak teslim alınmış olup muhteviyatının adet ve sağlamlık kontrolü yapılmıştır” kaydı bulunmaktadır.

Genel olarak frigorifik taşıyıcılarda 2 sıcaklık kaydedici cihaz kullanılmakta ve bunlar dorsenin orta ve kapı kısmına gelen paletlere yerleştirilmektedir. Somut olayda ise ihracatçı firmanın tek sıcaklık kaydedici kullandığı belirlenmiştir. İhracatçı firmanın en az 2 ısı kaydedici cihaz kullanmaması nedeniyle olayda ihmali ve 2/8 (%25) oranında kusurlu olduğu kabul edilmiştir. Dosyadaki belgelere göre; taşımaya konu ürünün FOB değeri 60.933,60 €'dur.

Hasar nedeniyle ürün zararı 24.373,44 €'dur. Bu tutarın ve bu tutara karşılık gelen navlunun eklenmesi sonucunda davacının hasar nedeniyle uğradığı zarar miktarı 25.668,00 €'dur. Davacı firmanın 2/8 kusuruna karşılık gelen tutarın mahsubu sonucunda taşıyıcıların tazmin etmesi gereken zarar 19.251,00 €'dur. Hesaplanan bu tutar CMR 23/3 hükmündeki sorumluluk üst sınırını (176.629,32 SDR=485.342,04 TL) geçmemektedir. 04.07.2011 tarihli Nakliyat ...

Sigorta Poliçesi aracın sefere çıkmasından 1 gün sonra düzenlenmiş olmakla birlikte hasardan önce düzenlendiğinden geçerlidir. Poliçe Özel Şartlarında “Soğutma ve Havalandırma Aygıtlarında 24 Saatlik Arıza Klozu”na yer verilmiştir. Söz konusu kloza göre; soğutma veya havalandırma aygıtının aralıksız ve en az 24 saat veya daha fazla bir süre ile arızalanması nedeniyle oluşan ısı farkı sonucu malların bozulması teminat kapsamındadır.

Bu kloz nedeniyle poliçe teminatı daraltılmış durumdadır. Somut olayda araçtaki soğutucunun düzgün çalıştığı, bir arızanın mevcut olmadığı kanaatine varıldığından dava konusu zararın poliçe teminatı dışında olduğu belirtilmiştir.

5.2 Bozmadan sonraki yargılamada aynı bilirkişi kurulu tarafından 03.03.2022 tarihli ek rapor düzenlenmiştir. Ek rapora göre; dava konusu ürünün tamamında %40 zarar meydana gelmiştir. Hasara uğrayana ... miktarı brüt 21.204 kg’dır. Taşıyıcının üstlenmesi gereken navlun & sigorta masrafı 1.294,56 €, sigorta bedeli 165.632,40 TL’dir (%10 ilave bedel dahil). Yargıtay bozma ilamında belirtilen CMR Konvansiyonunun 23. maddesi ile Alaşehir Ticaret Borsasının 17.06.2014 tarihli cevabi yazısına göre kirazın Temmuz ayı tüccar satış ortalaması 4,32 TL’dir. Davacının zarar hesabı da şu şekildedir:

Net Ürün Zararı (21.204 * %40) 8.481,60 kg Taşıyıcının Üstlenmesi Gereken Zarar Oranı (6/8) 6.361,20 kg Ürünün Temmuz ayı borsa satış ortalaması 4,32 TL/kg Zarar göre emtianın TL karşılığı 27.480,38 Taşıyıcının üstlenmesi gereken navlun & sigorta 3.037,68 TL Toplam 30.518,06 TL %10 ilave bedel 3.051,81 TL Toplam 33.569,87 Muafiyet (165.632,40 sigorta bedeli * %2) 3.312,65 TL

TOPLAM

30.257,22 TL

IV- GEREKÇE

1. Somut uyuşmazlıkta davalı sigorta şirketi icra dairesinin yetkisine ve mahkemenin yetkisine itiraz etmiştir. Sigorta poliçesi Adana ilinde düzenlenmiş olması dikkate alınarak yetki itirazları reddedilmiştir.

2. Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda 05.07.2013 tarih ... sayılı hükümle; poliçedeki “Soğutma ve Havalandırma Aygıtlarında 24 Saatlik Arıza” klozuna göre soğutma veya havalandırma aygıtının aralıksız ve en az 24 saat veya daha fazla bir süre ile arızalanması nedeniyle oluşan ısı farkı sonucu malların bozulmasının teminat kapsamında olacağı, somut olayda araçtaki soğutucunun düzgün çalıştığı, bir arızanın mevcut olmadığı, hasarın araçtaki soğutucunun ayarının yanlış ayarlanmasından kaynaklandığı dolayısı ile poliçe teminatı dışına çıktığı gerekçesiyle sigorta şirketine karşı açılan dava reddedilmiştir.

Hükme karşı davacı taraf temyiz yoluna başvurmuştur.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 25.09.2018 tarih ...sayılı kararla hükmü davacı yararına bozmuştur. Bozma kararına göre; poliçede Nakliyat ... Sigorta Poliçesi Genel Şartlarına atıf yapılmış ayrıca Institute klozu kapsamında teminat verilmiştir.

Poliçede teminat dışında kalan haller poliçe genel şartlarının 5. Maddesindeki rizikolarla sınırlı tutulmuştur. ...klozu uyarınca 4,5,6 ve 7. klozlarda istisna edilenler hariç sigorta edilen şeyin her türlü riziko nedeniyle uğrayacağı zıya ve hasarın teminat kapsamında olduğu düzenlenmiş, poliçe özel şartlarındaki “Soğutma ve Havalandırma Aygıtlarında 24 Saatlik Arıza Klozu” kapsamında oluşacak riziko teminat dışında bırakılmıştır.

Bu durumda; meydana gelen hasarın termoking cihazındaki ısı ayarının taşınan emtiaya uygun olarak ayarlanmamasından kaynaklandığı sabit olduğuna göre hasarın teminat kapsamında kaldığı belirtilmiştir.

Mahkememizce bozma kararına uyulmuştur.

3. Somut olayda; davacı ile hakkında dava tefrik edilen ... Ltd. Şti. arasında düzenlenen Yurt Dışı Taşıma Sözleşmesi uyarınca 21.204 kg kiraz emtiası 03.07.2011 tarihinde davalı taşıyıcıya teslim edilmiştir. Beynelmilel Hamule Senedinde; varış süresi 4 gün, termoking değeri +1 derece olarak belirlenmiştir.

Bilirkişi raporunda ayrıntılı olarak değerlendirildiği gibi yükün senette belirtilen sıcaklık değerinde taşınmaması ve daha düşük sıcaklıkta taşınması nedeniyle ... zarar görmüş ve taze meyve olarak satılma şansını kaybetmiştir. Alıcı firma da emtiayı taze meyve olarak teslim almayı reddetmiştir. ... taşıyıcıya verilen talimata aykırı sıcaklık derecesinde taşındığından oluşan zarardan tam kusurludur.

Bilirkişi kurulu, taşıma aracında 2 yerine tek ısı kaydedici cihaz bulundurulması nedeniyle olayda davacı tarafı olayda 2/8 oranında kusurlu görmekle birlikte bu zarara neden olan olayın tespitine (ispat vasıtasına) ilişkin bir eksikliktir. Oysa zararın emtianın uygun sıcaklıkta taşınmamasından kaynaklandığı sabit olduğuna göre zararın oluşumunda gönderene izafe edilecek bir kusur bulunmamaktadır. Olay nedeniyle gönderilen ... %40 zarara uğramıştır.

Bilirkişi kurulunun kusur oranı dışında taşımaya konu kirazın borsa fiyatına göre yaptığı hesaplama yerindedir. Bu nedenle ek rapordaki tespitler esas alınarak tam kusura göre zarar hesabı aşağıda gösterilmiştir.

Davalı sigorta şirketi ... numaralı ... .... Poliçesi ile ... plakalı araçla taşınan 33 palet (3.720 karton=21.204 kg) kiraz emtiasını 64.170,00 € (165.632,40 TL) bedelle; yükün zayi olması, hasarlanması rizikolarına karşı sigortalamıştır. Mahkememizin 05.07.2013 tarih ... sayılı hükmüyle hasarın oluşan araçtaki soğutucunun ayarının yanlış ayarlanmasından kaynaklandığı dolayısı ile poliçe teminatı dışına çıktığı gerekçesiyle reddedilmiştir.

Mahkememizce uyulan Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin bozma kararında, aracın termoking cihazındaki ısı ayarının taşınan emtiaya uygun olarak ayarlanmamasının poliçe teminatı içerisinde olduğu belirtilmiştir. Oluşan zarar miktarı poliçe teminat limiti içerisinde kalmaktadır. Bu nedenlerle davanın kısmen kabulü gerektiği kanaatine varılmıştır. Davacı taraf %20 icra inkar tazminatı isteminde bulunmuş olmakla birlikte alacak yargılamayı gerektirdiğinden likit değildir.

Bu nedenle icra inkar tazminatı istemi reddedilmiştir.

Net Ürün Zararı (21.204 * %40) 8.481,60 kg Taşıyıcının Üstlenmesi Gereken Zarar Oranı (Tam) 8.481,60 kg Ürünün Temmuz ayı borsa satış ortalaması 4,32 TL/kg Zarar göre emtianın TL karşılığı 36.640,51 TL Taşıyıcının üstlenmesi gereken navlun & sigorta

-3.037,68 TL

Toplam 33.602,83 TL %10 ilave bedel 3.360,28 TL Toplam 36.963,11 TL Muafiyet (165.632,40 sigorta bedeli * %2)

-3.312,65 TL

TOPLAM

33.650,46 TL

Katip Hakim