Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/377 K.2022/732

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı firma olan ... Ltd. Şti.

Den 19/02/2016 tarih ve ... numaralı fatura ile 7.920 TL bedel karşılığında 220 kg ağırlığında 22 torba ... marka ayçiceği tohumu satın aldığını, satın aldığı ayçiceği tohumlarını Adana ili ... ilçesinin ... köyünde bulann ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...., ..., ..., ve ... nolu parsellere ekmiş olduğunu ancak söz konusu ürünlerin tarlaya ekilmesinden bir süre sonra tohumların istenilen ürünleri vermediği olması gereken vasıflarını taşımadığını görünce durumun tespiti için İmamoğlu Sulh Hukuk Mahkemesine müracat ederek mahkemenin ...

D.İŞ sayılı dosyasından gerçekleşen tespit sonucunda parsellerin tamamına müvekkilinin davalıdan satın aldığı ayçiceği tohumlarının ekildiği, ancak tohumlarda mildiyu hastalığının bulunduğunun ortaya çıktığını belirterek davalı firmadan zararın karşılanması talebiyle davanın açıldığını, davalının sözleşmeyi gereği gibi ifaa etmeyerek kötü ifada bulunmuş olması nedeniyle masraflar için 7.920,00 TL kar kaybı için 1.000,00 TL olarak müvekkilinin yaptığı masraflar içi ve kar kaybı için toplamda 8.920 TL maddi tazminatın temerrüt tarihi olan 25/05/2016 tarihinden itibaren hesaplanacak ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa bırakılmasına karar verilmesini talep etmiş, 15.10.2019 tarihli bedel arttırım dilekçesi ile kar kaybı talebini 120.667,83 TL arttırarak toplam 121.667,83 TL tazminatın ve sözleşme nedeniyle yapılan masraflar için 7.920,00 TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin zirai ürünler satan bir firma olduğunu, 19/02/2016 tarihinde 22 paket ayçiçeği tohumu sattığını, ve her bir torba 10 kg ağırlığında olduğunu, fatura bedelinin ise 7.920 TL olduğunu, müvekkili şirketin satmış olduğu tohumdan 400 dönüm civarında ekim yapılabileceğinin, ancak bilirkişi raporunda tespiti yapılan yer toplamının 1.200 dönüm civarında gösterilmiş olduğunu davacı tarafça açılan davanın haksız, mesnetsiz, kötü niyetli olduğunu, davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini arz ve talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, alacak talebine ilişkin olup davacının davalı firmadan almış olduğu ayçiceği tohumun tarlaya ekilmesinden bir süre sonra tohumların istenilen ürünleri vermediği tohumlarda hastalık olduğunun tespit edildiği belirtilerek 7.920,00 TL masraf ve 121.667,83 TL kar kaybı olmak üzere toplam 129.587,83 TL tazminatın davalıdan tahsili talep edilmiştir.

İmamoğlu Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.İş sayılı dosyasının bir sureti dosya arasına alınmış, ... Vergi Dairesine ve ... İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne yazılan müzekkerelere verilen cevabi yazılar dosya arasına alınmış, davacı tanıkları ... ve ...'nin beyanları yargılama sırasında alınmıştır.

Dosyaya ibraz edilen ziraat mühendisi bilirkişi raporunda; davacının tarlasına ekmiş olduğu ayçiceğinde meydana gelen zararın, davalının vermiş olduğu tohumdan kaynaklanmış olduğunun belirlenemediği, davacının tarlasına ekmiş olduğu ayçiceğinde meydana gelen zararın, davacının tarla toprağından kaynaklandığı da belirlenemediği, davacı ...'un 2016 yılında 1.234,299 dekarlık tarlasına ekmiş olduğu ayçiceğinde meydana gelen mildiyu hastalığından dolayı toplam zararının 121.667,83 TL olacağını belirtilmiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; davacının davalı ... Ltd. Şti.

Den 19/02/2016 tarihinde ayçiceği tohumu satın aldığı, davacının satın almış olduğu tohumlarını Adana ili İmamoğlu ilçesinin ... köyünde bulanan çeşitli parsellere ektiği, söz konusu ürünlerin tarlaya ekilmesinden bir süre sonra tohumların istenilen ürünleri vermediği olması gereken vasıflarını taşımadığını tohumlarda mildiyu hastalığının bulunduğu belirtilerek davacının uğramış olduğu zararın davalı tarafından karşılanması talebiyle iş davanın açıldığını, davaya konu olayda davacının davalıdan ayçicek tohumu aldığı hususunda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı,

ihtilafın davacının davalıdan aldığı tohumlarda herhangi bir hastalık bulunup bulunmadığı, davacının zararının davalıdan satın alınan tohumlardan kaynaklanıp kaynaklandığı, davalının buna bağlı olarak sorumluluğunun bulunup bulunmadığı noktalarından kaynaklandığı, davanın niteliği gereğince ispat yükünün davacıda olduğu, davacının davalıdan almış olduğu tohumlar nedeniyle zarara uğradığının ispat etmesi gerektiği, dosyaya sunulan ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının tarlasına ekmiş olduğu ayçiceğinde meydana gelen zararın, davalının vermiş olduğu tohumdan kaynaklanmış olduğunun belirlenemediği,

davacının tarlasına ekmiş olduğu ayçiceğinde meydana gelen zararın, davacının tarla toprağından kaynaklandığı da belirlenemediğinin belirtildiği anlaşıldığından, bilirkişi raporu hükme esas alınarak davacı tarafça davalıdan alınan ürünler nedeniyle zarar uğradığı iddiasının ispat edilemediği, davacı tanıklarının beyanlarının tek başına iddiayı ispatlar nitelikte de olmadığı değerlendirilerek açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmiş ise de;

Davacı ... vekili tarafından kararın İstinaf edilmesi üzerine Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9.Hukuk Diresinin 08/04/2022 tarih 2020/... esas 2022/... K. Sayılı ilamı ile "Dava, ayıplı tohum satışından kaynaklanan maddi tazminat davasıdır.

Davacı tarafından, davalıdan,19/02/2016 tarih ve ... numaralı fatura ile 7.920,00.TL bedel karşılığında 220 kg ağırlığında, 22 torba ... marka ayçiceği tohumu satın aldığı, satın aldığı tohumların ekilmesinden sonra, tohumların istenilen ürünleri vermediği, ürünlerin olması gereken vasıflarını taşımadığı, İmamoğlu Sulh Hukuk Mahkemesi'ne ait ...

D.İş sayılı dosyada yapılan tespit sonucunda, tohumlarda mildiyu hastalığının bulunduğunun ortaya çıktığı belirtilerek, yapılan masraflar için 7.920,00.TL, kar kaybı için 1.000,00 TL olmak üzere toplam 8.920,00 TL maddi tazminatın davalıdan tahsili talep edilmiş, davalı ise, satıcı bir firma olduğunu, davacıya satılan tohumdan 400 dönüm civarında ekim yapılabilecekken, 1.200 dönüm civarında ekim yapıldığını, zarardan sorumlu olmadığını savunmuş, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir...

Taraflar arasında ayçiçek tohumu alım-satım ilişkisi olduğu hususu sabit olup, ihtilaf davalı tarafından davacıya taahhüt edilen nitelikte tohum teslim edilip edilmediği, bu nedenle davacının bir zararı olup olmadığı ve varsa miktarına ilişkindir.. İmamoğlu Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ...

D.İş sayılı dosyasında, keşif yapılarak alınan tespit raporunda, davacı tarafından ekim yapılan alanlardaki ayçiçeği bitkilerinde mildiyö (mantar) hastalığının bulaşması nedeniyle, bitkilerin yapraklarının buruşuk, boylarının bodur olduğu, bu nedenle zarar oluştuğu tespit edilmiş, tespit raporu, davacı tarafından, Adana 11.Noterliği'ne ait 18/05/2016 tarihli, ... yevmiye nolu ihtarname ekinde davalıya 25/05/2016 tarihinde tebliğ edilmiştir...

İlk derece mahkemesince alınan 15/02/2019 tarihli bilirkişi raporunda, davacının tarlasına ekmiş olduğu ayçiceğinde meydana gelen zararın, davalının sattığı tohumdan mı, yoksa tarla toprağından mı kaynaklandığının belirlenemediği, ancak, toplam zararın 121.667,83.TL olduğu belirtilmiş ve mahkemece, bilirkişi raporu dikkate alınarak, davacının, davalıdan alınan ürünler nedeniyle zarara uğradığı iddiasının ispat edilemediği, tanık beyanlarının tek başına iddiayı ispatlar nitelikte olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir...

Tohumculuk Kanunu'nun kapsam başlıklı 2. maddesinde " Bu Kanun; tarla bitkileri, bağ-bahçe bitkileri, orman bitki türleri ve diğer bitki türleri çoğaltım materyaline ait çeşitlerin ve genetik kaynakların kayıt altına alınması, tohumlukların üretimi, sertifikasyonu, ticareti, piyasa denetimi ve kurumsal yapılanmalar ile ilgili düzenlemeleri kapsar." şeklinde düzenleme getirilmiştir.

Tohum ve türevlerinin üretim ve satışı, gerekli izinlerin alınmasının bu kanun kapsamında düzenlendiği de gözetildiğinde, kanunun bu süreçte yer alan gerçek ve tüzel kişiler için uygulanması gerekir. Üretilen fide de madde kapsamında ifade edilen tohum ve türevlerine ilişkindir.

Yine, 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu'nun 11. maddesinde" fiillerin ayrıca suç sayılma hali haklı saklı kalmak üzere, zarara neden olan kusurlu tohumluğu üreten, satan, dağıtan, ithal eden veya başka şekilde piyasaya süren gerçek veya tüzel kişiler, meydana gelen zararı müteselsilen tazmin etmekle yükümlüdür. Bu zararları, kusurları oranında birbirlerine rücu edebilirler." şeklinde düzenlemeler bulunmaktadır...

Davanın açılmasından önce, İmamoğlu Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2016/...

D.iş sayılı dosyasından alınan bilirkişi raporunda; davacının tarlasına ekili olan ayçiçeği bitkisinde mildiyö hastalığı bulunduğu ve bu hastalık nedeniyle bitkilerin zarar gördüğü tespiti yapılmış, mahkemece ziraat mühendisinden alınan 15/02/2019 tarihli bilirkişi raporunda ise, mildiyö hastalığından kaynaklanan zararın tohumdan mı, yoksa tarlanın toprak yapısından mı kaynaklandığının tespit edilemediği belirtilmiş, ancak, davalı tarafından satılan tohumların, mildiyö hastalığına karşı dayanıklı olup olmadığı hususunda bir tespite yer verilmemiştir.

Mahkemece, hükme esas almaya yeterli olmayan bilirkişi raporuyla yetinilerek karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırıdır.

O halde; mahkemece, akademisyen ziraat mühendisi bilirkişilerden oluşacak 3 kişilik bilirkişi heyetinden bilirkişi raporları arasındaki çelişkiyi giderecek şekilde ve tohumculuk kanunu hükümleri de nazara alınarak davaya konu ayçiçeği bitkisindeki zararın neden kaynaklandığı, tohumların ayıplı olup olmadığı, ayıplı ise ayıp ile zarar arasında illiyet bağı bulunup bulunmadığı ve davacının oluşan zararının miktarının ne olduğu hususunda denetime elverişli bilirkişi raporu alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir. " nedeni ile İstinaf eden davacı vekilinin İstinaf itirazlarının kabulü ile mahkememizce verilen hüküm kaldırılmıştır.

Kaldırma ilamı üzerine dosya mahkememizin yukarıda belirtilen esas numarasına kaydedilmiş, yargılamaya devam edilmiştir.

Mahkeme dosyası re'sen belirlenecek (önceki bilirkişilerden farklı) Akademisyen Ziraat Mühendisi bilirkişilerden oluşacak 3 kişilik bilirkişi heyetine tevdii edilmiştir.

Bilirkişi heyeti mahkememize sunmuş olduğu 03/08/2022 tarihli raporunda, davacının satın aldığı tohumun Mildiyö hastalığına karşı toleranslı olması nedeniyle satın alındığının anlaşıldığını, davalı firmanın satışını/pazarlamasını yaptığı ... ayçiçek tohumunun Mildiyö hastalığının tüm ırklarına karşı etkili olduğuna dair reklam/tanıtım yapmasına rağmen, ... hastalığı nedeniyle ortalama 455 zarar gören tohumu için Tolerans kelimesine sığınarak,

satışını yaptığı tohumun ayıplı olmadığını savunduğunu, davaya konu olan toplam 20 adet parselin lokasyonları bir birinden farklı bölgelerde olması nedeniyle meydana gelen ... zararının toprak kökenli olmadığını, zararın temel nedeninin ayıplı tohum olduğunun düşünüldüğünü, davacı tarafından davaya konu edilen toplam 20 adet parselin toplam alanının 1.235.099 olduğunu, oysa davacı tarafından satın alınan 22 adet torba içindeki tohumla ekilebilecek maksimum alanın 461,78 da olduğunu, satın alınan tohumla ekilebilecek alan baz alındığında davacının uğradığı zarar miktarının 82.658,62 TL olduğunu belirtmiştir.

Tüm dosya kapsamından, davacının davalı ... Ltd. Şti.'nden 19/02/2016 tarihinde ... numaralı fatura ile 220 kg ağırlığında, 22 torba ... marka ayçicek tohumu satın aldığı, davacının satın almış olduğu tohumlarını Adana ili İmamoğlu ilçesinin ... köyünde bulanan çeşitli parsellere ektiği, söz konusu ürünlerin tarlaya ekilmesinden bir süre sonra tohumların istenilen ürünleri vermediği iddiası ile İmamoğlu Sulh Hukuk Mahkemesinin ...

D.İş sayılı dosyası üzerinden ürün / tohum incelemesi yaptırılmış olup, alınan bilirkişi raporuna dayanılarak davalıdan satın alınan tohumlarda mildiyu hastalığının bulunduğu belirtilerek davacının uğramış olduğu zararın davalı tarafından karşılanması talebiyle iş bu davanın açıldığı, dosyaya ibraz edilen 03/08/2022 tarihli bilirkişi heyet raporunda davacı tarafından satın alınan 22 adet torba içindeki tohumla ekilebilecek maksimum alanın 461,78 da olduğu ve satın alınan tohumla ekilebilecek alan baz alındığında davacının uğradığı zarar miktarının 82.658,62 TL olduğunun hesaplandığı anlaşılmıştır.

Öte yandan davacı vekili temerrüt tarihinden itibaren faiz talebinde bulunmuş olup, Adana 11.Noterliği'nin 18/05/2016 tarih ve ... numaralı ihtarnamesi incelendiğinde, ihtarnamede zarar miktarına ilişkin herhangi bir açıklama bulunmadığı anlaşılmakla muhatabının/ davalının dava tarihi itibariyle mütemerrid olduğu mahkememizce kabul edilmiştir.

(Yargıtay 15.Hukuk Dairesi'nin 2018/3653 Esas, 2019/3744 Karar sayılı ilamı vb.) Buna göre rapor hükme esas alınarak açılan davanın kısmen kabulü ile. 82.658,62 TL'nin dava tarihi olan 29/12/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair talebin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.