Ankara 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2021/338 K.2023/94

Haksız Rekabet

DAVA TARİHİ : 28/09/2021

KARAR TARİHİ : 18/07/2023

Mahkememizde görülmekte olan Faydalı Model İhlalinin Tespiti, Meni, Refi ve İhlallerin Önlenmesine Haksız Rekabet davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesiyle; müvekkilinin gıda alanında kullanılan makinaların üretim, satış ve ihracatı alanında faaliyet gösterdiği, müvekkilinin ... sayılı faydalı model belgesinin sahibi olduğu, davalı firmaların müvekkil ait faydalı model korumasına sahip, püre makinesini birebir taklit ederek, üretip satışa arz ettikleri tarafımızdan tespiti üzerine, .... Noterliği ... Y.

Numarası ile 13.09.2021 tarihinde e-tespit işlemi yapıldığı, davalı firmadan teklif isteyen dava dışı, ... Ltd. Şti.

İsimli firmaya, davalı tarafından Proforma belgesinde de, makinayı 8.850 TL'ye satışa arz ettikleri görüldüğü, davalı tarafın, söz konusu makinayı, ezme makinası, fıstık makinası, püre makinası olarak üç isimle de adlandırmakta olduğu, anılan eylemlerin faydalı modelin ihlali anlamına geldiği ileri sürerek faydalı model ihlalinin tespiti, meni, refi ve ihlallerin önlenmesine yönelik ihtiyati tedbir karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesiyle, verilen Kurum kararının usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesiyle; davacı iddialarının asılsız olduğu, müvekkilinin önceki tarihli bir ... başvurusu bulunduğu, 19.06.2020 tarihli ... sayılı ... başvurusunun araştırma raporunda, benzerlik içeren bir dokuman bulunmadığı tespit edildiği, bu manada yeni olduğu, davacı yanın e-tespite konu ettiği ürünlerin anılan başvuru konusu ürünler olduğu, davacının kötüniyetli olduğu, davacı faydalı modeline konu başvurunun araştırma raporunda müvekkili patentinin X doküman olarak tespit edildiği yani faydalı modelin tescil belgesi ile korunabilme ihtimali olmadığını belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

YARGILAMA

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı tarafından e-ticaret yoluyla satışa arz edildiği iddia edilen püre makinesinin davacının ... Y sayılı faydalı modeline tecavüz teşkil edip etmediği haksız rekabet koşullarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dava, cevap, cevaba cevap dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tescil ve başvuru dosyaları ile Alâkalı ticaret sicil kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip taraf vekillerine tahkikat ve yargılamının geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

Bilirkişi kurulunca düzenlenen raporda özetle:davalı tarafından davacıya ait dava konusu ... sayılı faydalı model başvurusundan önce kamuya çıkartıldığı anlaşılan ürünler bakımından davacının faydalı model hakkına ihlal oluştuğu iddialarının ispatlanamadığı, davacının, davalı tarafından faydalı model alma hakkının gasp edildiğini ileri sürdüğü ... sayılı faydalı modele ilişkin iddiaların da mevcut dosya kapsamından ispatlanamadığı ve bu manada gaspa dayalı bir faydalı model ihlalinden de söz edilemeyeceği, takdirin mahkemeye ait olduğu, bildirilmiştir.

Bilirkişi raporunun her iki tarafın iddia ve savunmasının kapsamı, taraf delilleri, marka kapsamları dikkate alınarak düzelendiği, hüküm kurmaya yeterli incelemenin yapıldığı, raporun usul ve yasaya aykırı yönünün bulunmadığı, hukuki değerlendirme nihai olarak mahkememizce yapılacağından yeniden rapor alınmasını gerektirir yön bulunmadığı anlaşılmıştır.

GEREKÇE

6769 sayılı SMK’nın 142. Maddesine göre; 83 üncü maddenin birinci fıkrası

hükmüne göre yeni olan ve 83 üncü maddenin altıncı fıkrası kapsamında sanayiye

uygulanabilen buluşlar, faydalı model verilerek korunur.

Tespit konusu faydalı modelden doğan hakların ihlalinin tespiti ile ilgili olup, SMK’

nın ... ile ilgili hükümlerin uygulanabilirliği ve çifte koruma başlıklı 145.

Maddesine göre Faydalı modele ilişkin açık bir hüküm bulunmadığı ve faydalı modelin

özelliği ile çelişmediği takdirde bu Kanunda ... için öngörülen hükümler, faydalı

modeller hakkında da uygulanır. Faydalı modele tecavüze yönelik SMK’ da özel

hükümler olmadığından hakkın kapsamı ve patente tecavüz ile ilgili ...

hükümlerinden yararlanılacaktır.

Bu minvalde 6769 Sayılı Kanunun 85. Maddesine göre;

(2) ... sahibinin, izinsiz olarak yapılması halinde aşağıda belirtilen fiillerin önlenmesini talep etme hakkı vardır: a-... konusu ürünün üretilmesi, satılması, kullanılması veya ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle olursa olsun elde bulundurulması; b -... konusu olan bir usulün kullanılması; c- Kullanılmasının yasak olduğu bilinen veya bilinmesi gereken usul patentinin kullanılmasının başkalarına teklif edilmesi.

ç - ... konusu usul ile doğrudan doğruya elde edilen ürünlerin satılması, kullanılması, ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle elde bulundurulması.” Ayrıca anılan Kanunun 89. maddesinde ... korumasının kapsamı belirlenmiştir. Söz konusu madde;

(1) ... başvurusu veya patentin sağladığı korumanın kapsamı istemler ile

belirlenir.

Bununla birlikte istemlerin yorumlanmasında tarifname ve resimler kullanılır.

(2) İstemler, kullanılan kelimelerin verdiği anlamla sınırlı olarak yorumlanamaz.

Ancak istemler, koruma kapsamının tespitinde, buluşu yapan tarafından düşünülen

fakat istemlerde talep edilmeyen, buna karşılık ilgili teknik alanda uzman bir kişi

tarafından tarifname ve resimlerin yorumlanması ile ortaya çıkacak özellikleri

kapsayacak şekilde genişletilemez.

(3) İstemler, başvuru veya ... sahibine hakkı olan korumayı sağlayacak ve

üçüncü kişilere de korumanın kapsamı açısından makul bir düzeyde kesinlik ifade

edilecek şekilde yorumlanır.

(4) ... başvurusunun sağladığı korumanın kapsamı, patentin verilmesine kadar

geçen süre için başvurunun yayınlanmış olan istemleri ile belirlenir. Ancak patentin

verildiği hali veya itiraz veya hükümsüzlük işlemleri sonucunda değiştirilmiş hali,

koruma alanının genişletilmemiş olması şartıyla başvurunun sağladığı korumayı

geçmişe dönük olarak belirler.

(5) ... başvurusu veya patentten doğan koruma kapsamının belirlenmesinde

tecavüzün varlığının ileri sürüldüğü tarihte, istemlerde belirtilmiş unsurlara

eşdeğer nitelikte olan unsurlar da dikkate alınır. Bir unsur, esas itibariyle

istemlerde talep edilen unsur ile aynı işlevi görüyor, bu işlevi aynı şekilde

gerçekleştiriyor ve aynı sonucu ortaya çıkarıyorsa, genel olarak istemlerde talep

edilen unsurun eşdeğeri olarak kabul edilir.

(6) İstemlerin kapsamını belirlemek için patentin verilmesi ile ilgili işlemler sırasında veya patentin geçerliliği süresince, koruma kapsamının belirlenmesinde ... başvurusu veya ... sahibinin beyanları dikkate alınır.

(7) ..., buluşla ilgili örnekler içeriyorsa istemler bu örneklerle sınırlı olarak yorumlanmaz. Özellikle ürün veya usulün sahip olduğu ilave özelliklerin patentte açıklanan örneklerde bulunmaması, bu örneklerde bulunan özellikleri kapsamaması veya bu örneklerde belirtilen her amaç veya özelliği gerçekleştirememesi hallerinde, ürün veya usul istemlerle sağlanan koruma kapsamının dışında tutulmaz.”

Yine anılan Kanunun 141(1). maddesinde ise tecavüz sayılan fiiller şu şekilde

sıralanmıştır:

a) ... veya faydalı model sahibinin izni olmaksızın buluş konusu ürünü kısmen

veya tamamen üretme sonucu taklit etmek.

b) Kısmen veya tamamen taklit suretiyle meydana getirildiğini bildiği ya da bilmesi

gerektiği hâlde tecavüz yoluyla üretilen buluş konusu ürünleri satmak, dağıtmak

veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek,

ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu

ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak.

c) ... sahibinin izni olmaksızın buluş konusu usulü kullanmak veya bu usulün

izinsiz olarak kullanıldığını bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde buluş konusu usulle

doğrudan doğruya elde edilen ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde

ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde

bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünlerle ilgili

sözleşme yapmak için öneride bulunmak.

ç) ... veya faydalı model hakkını gasp etmek.

d) ... veya faydalı model sahibi tarafından sözleşmeye dayalı lisans veya

zorunlu lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü

kişilere devretmek.”

Bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde;

Davacıya ait ... sayılı faydalı model belgesi incelendiğinde.

19.11.2020 başvuru tarihinden itibaren 10 yıl süreli korumaya sahip ... sayılı faydalı model belgesi ile korunan buluş; fıstık, fındık ve ceviz gibi benzer ürünlerin püre haline getiren makineler ile ilgili olduğu, söz konusu faydalı model belgesi 1 istemden oluştuğu, söz konusu 1 nolu istemin: ''Buluş, fındık, fıstık ve ceviz gibi ürünlerin püre haline getirilmesini sağlayan püre makinesi olup, özelliği; içerisindeki ürünlerin ezilerek,

püre haline getirilmesi amacıyla tohum haznesine (2) iletimini sağlayan Spiral mil (3), - Spiral mil (3) ile iletilen ürünlerin tanecik haline getirildiği iç dişli (4), - birbiri içerisine geçmiş yapısıyla tanecik haline gelen ürünlerin arasında ezilerek, daha küçük malzeme haline getirildiği iç dişli (4) ve dış dişli (5), - püre haline gelen malzemelerin dışarı atıldığı kapağa (6), - pürenin istenilen kıvamda olması için ayar kapağı (20) çevrilerek,

ileri geri hareket eden ayar dişli parçası (21), - ayar dişli parçası (21) ileri hareket ettiği zaman dış dişliyi (5) ileri hareket ettirerek iç dişliye (4) yaklaşmasını sağlayan ve ürünün inceliğini artıran ayar parçası (23), - dış dişli (5) ileri hareketini sağlayan spiral milin (3) iç kısmında bulunan yaya (17) sahip olmasıdır.'' şeklinde olduğu

Tüm dosya kapsamına ve bilirkişi raporlarına göre; dosya ekinde Noter aracılığıyla yapılan e-tespit evrakının yer aldığı; buradan hareketle ... web adresinde inceleme yapıldığı, ekran görüntülerinden de anlaşılacağı üzere iddia konusu adreste püre yapma makinelerine ilişkin ticari maksatlı tanıtım yapıldığı, .... adresi üzerinden ve ... adresi üzerinden yayınlanan videoların ise yüklenme ve kamuyla paylaşma zamanının 28.05.2020 tarihi yani, dava konusu faydalı model başvuru tarihi öncesine ait olduğu;

web sitesinde teşhir edildiği anlaşılan iddia konusu makinelerin de herhangi bir tereddüde mahal vermeyecek şekilde dava konusu faydalı model tarihinden öncesinde kamuya açıklanmış olduğu, ayrıca anılan ürünlerin davacıya ait faydalı model kapsamında olup olmadığının belirlenmesine yönelik dosya kapsamında delil olmadığı; faydalı modelin koruma kapsamında makinelerin iç aksamına yönelik unsurlar korunmaktayken internet sitesinde ve youtube videolarında yer alan tanıtımlarda ürünlerin iç kısımlarının görülemediği, davacının gerçek buluş sahibi olduğunu ispat maksatlı dosyaya faturalar sunduğu;

anılan faturalar içinde davalı tarafından hakkının gasp edildiği ileri sürülen faydalı model başvuru tarihinden öncesine ait faturalar olmakla beraber faturalarda teknik açıklama yer almadığı, bu fatura konusu makinelerin davalı tarafından başvurusu yapılan ve gasp edildiği ileri sürülen ... sayılı faydalı model belgesine konu makine olup olmadığının anlaşılamadığı, öte yandan anılan faturaların davalı dışındaki üçüncü kişilere düzenlenmiş olduğu da görülmekle beraber bu kişiler ile davalı arasında bir illiyet olduğuna dair bilgiye de dosya kapsamında rastlanmadığı,

mevcut delillerin buluşu ilk ortaya çıkartanın davacı olduğunu ispata yeterli olmadığı gibi davalının buluş bilgisini davacıdan aldığını da ispatlar niteliktede olmadığı, bu duruma bağlı olarak davacının faydalı model hakkının gasp edildiği iddialarının ispatlanamadığı ve gaspa dayalı bir faydalı model ihlalinin de bulunmadığı dikkate alınarak davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip .... Hakim ... · ¸ ¸