Ankara 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/109 K.2024/17

...

DAVA

Marka İle İlgili Kurum Kararının İptali, Marka Hükümsüzlüğü

DAVA TARİHİ : 29/03/2022

KARAR TARİHİ : 08/02/2024

KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 22/04/2024

Mahkememizde görülmekte olan marka ile ilgili kurum kararının iptali, marka hükümsüzlüğü davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesiyle; davalı yanın 30.sınıftaki “Kahve, kakao; kahve veya kakao esaslı içecekler, çikolata esaslı içecekler ürünlerini içeren .... sayılı başvurusuna karşı ....1sayılı markalarına dayalı olarak itirazda bulunduklarını ancak itirazlarının reddedildiğini, müvekkilinin uzun yıllardır “... kahve” markası ile faaliyet gösterdiğini, 2020- 2021 yıllarına ilişkin örnek mahiyetinde faturaları dosyaya sunduklarını, müvekkilinin yoğun bir biçimde markasını kullandığını, 2013-2019-2020-2021 yıllarına ilişkin fuar stand kiralama, fason üretim ve satış noktası sözleşmeleri de bulunduğunu, davalı yanın kötü niyetli olduğunu,

markaların karıştırılabilecek düzeyde benzer olduklarını, dava konusu markada “...” ibaresinin ön planda olduğunu, bu ibarenin ayırt ediciliği bulunan bir unsur olduğunu, dava konusu markadaki “...” ibaresinin tek başına yeterli farklılık yaratmadığını, markaların genel izlenimlerinin benzer olacağını, davalı yanın “...” ibaresini özellikle tercih ettiğini, bunun rastlantısal bir tercih olamayacağını, markaların kapsamlarının benzer olduklarını, taraf markaları arasında karıştırılma ihtimali olduğunu iddia ederek .... sayılı .... kararının iptalini ve dava konusu markanın tescili halinde hükümsüzlüğünü “Kahve, kakao;

kahve veya kakao esaslı içecekler, çikolata esaslı içecekler” yönünden karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesiyle, verilen Kurum kararının usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı şirket davaya cevap vermemiştir.

YARGILAMA

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; .... sayılı ... kararının iptali ve dava konusu markanın tescili halinde hükümsüzlüğü koşullarının “Kahve, kakao; kahve veya kakao esaslı içecekler, çikolata esaslı içecekler” yönünden oluşup oluşmadığı noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tescil ve başvuru dosyaları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip taraf vekillerine tahkikat ve yargılamının geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

...'den celbedilen işlem dosyasının tetkikinden; dava konusu "... ..." ibaresinin 30. Sınıf mallarda tescili amacıyla 23.06.2020 tarih ve .... sayısı ile marka başvurusuna konu edildiği, yapılan ilk incelemeler sonrasında başvurunun 27.08.2020 tarih ve 355 sayılı bültende ilana çıktığı, anılan ilana karşı davacı yanın önceki tarihli “...” markalarına dayalı olarak itiraz ettiği, ayrıca dava dışı 3. birtakım firmalarca da başvuruya itirazda bulunulduğu, ...’nın 02.04.2021 tarihli kararı sonucunda gerek davacı yanın gerekse de dava dışı 3. Firmaların itirazlarının tamamının reddine karar verildiği,

söz konusu karara karşı gerek davacı gerekse de dava dışı 3. Birtakım firmalarca yeniden itiraz edildiği, itirazları değerlendiren ... sayılı kararı neticesinde (işbu dosya davacısı tarafından yapılan itiraz ile ilgili olarak) özetle; “.... başvuru numaralı "... ..." ibareli başvurunun ilanına yapılmış olan itirazın reddi yönündeki ... kararına karşı, başvurunun .... sayılı markalar gerekçe gösterilerek 6769 s. SMK'nın 6 ncı maddesi uyarınca "30.

Sınıf: Kahve, kakao, suni kahve, moka (kahve), kahve yerine geçen maddeler, kahve veya kakao esaslıiçecekler" malları bakımından reddedilmesi talebiyle yapılan itiraz incelenmiştir. yapılan değerlendirme sonucunda,

işbu başvuruyu oluşturan "... ..." ifadesinin bir tamlama olacak şekilde itiraza gerekçe olarak gösterilen markalardan farklılaştığı bu nedenle ilgili tüketicilerin başvuruya konu marka ile itiraza gerekçe olarak gösterilen markaları bütüncül algı çerçevesinde farklı ticari kaynaklardan gelen birbirinden farklı markalar olarak algılayabileceği kanaatine varılmış ve başvuru ile itiraza gerekçe olarak gösterilen marka arasında 6769 s. SMK'nın 6/1 maddesi hükmü anlamında karıştırılma ihtimalinin bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

SMK m.6/6 gerekçeli itiraz, hükmün koşullarının oluşmadığı kanaatine varıldığından kabul edilmemiştir.

Diğer yandan her marka özgünlük derecesi, tasarımı, tescile konu mallar/hizmetlerin ve bu mal ve hizmetlerin tüketici grubunun özellikleri, markanın tescil kapsamındaki mal/hizmetler üzerindeki ayırt edici niteliği gibi unsurlar açısından kendine özgü özellikler taşıdığından ve ancak tüm bu unsurların birlikte değerlendirilmesi sonunda tescil başvurusuna ilişkin karar oluşturulabildiğinden dilekçede başka marka başvurularına ilişkin verilen kararların işbu itirazın değerlendirilmesinde dayanak gösterilmesi haklı bulunmamıştır.” şeklindeki gerekçeler ile davacı taraf itirazlarının nihai olarak reddine karar verildiği,

keza yine dava dışı 3. Kişilerin de tüm itirazlarının reddolunduğu; eldeki davanın iki aylık yasal süre içerisinde tarihinde açıldığı anlaşılmış, işin esasına girilmiştir.

Bilirkişi tarafından düzenlenen RAPORDA ve EKRAPORDA özetle: - Dava konusu marka başvurusu kapsamında yer alan ve davaya konu edilen 30. Sınıf malların tamamının, davacı yan ait önceki tarihli markalar kapsamındaki mal ve hizmetler ile aynı ya da benzer olduğu, -Taraf markaları arasında ilişkilendirilme ihtimali dahil karıştırılma ihtimalinin mevcut olmadığı, - Bir üst maddede varılan kanaate bağlı olarak somut olayda gerçek hak sahipliği, önceye dayalı kullanım ya da haksız rekabet ile ilgili koşullarının oluşmadığı,

- Dava konusu marka sahibinin, dava devam ederken 30.sınıftaki “Kahve, kakao; kahve veya kakao esaslı içecekler, çikolata esaslı içecekler. Makarnalar, mantılar, erişteler. Pastacılık ve fırıncılık mamulleri, tatlılar: Ekmek, simit, poğaça, pide, sandviç, katmer, börek, yaş pasta, baklava, kadayıf, şerbetli tatlılar, puding, muhallebi, kazandibi, sütlaç, keşkül. Yiyecekler için çeşni/lezzet vericiler, vanilya, baharatlar, domates sosları dahil olmak üzere soslar.

Mayalar, kabartma tozları. Her türlü un, irmikler, nişastalar. Toz şeker, kesme şeker, pudra şekeri. Çaylar, buzlu çaylar. Şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler. Sakızlar. Dondurmalar, yenilebilir buzlar. Tuz.

Hububattan (tahıl) imal edilmiş çerezler, patlamış mısır, yulaf ezmeleri, mısır cipsleri, kahvaltılık hububat ürünleri, işlemden geçirilmiş buğday, arpa, yulaf, çavdar, pirinç.” emtiaları yönünden başvurusunu geri çektiği, dolayısıyla hükümsüzlük talebi yönünden davanın konusuz kaldığı,

takdirin mahkemeye ait olduğu, bildirilmiştir. Bilirkişi raporunun / ek raporun her iki tarafın iddia ve savunmasının kapsamı, taraf delilleri, marka kapsamları dikkate alınarak düzelendiği, hüküm kurmaya yeterli incelemenin yapıldığı, raporun usul ve yasaya aykırı yönünün bulunmadığı, hukuki değerlendirme nihai olarak mahkememizce yapılacağından yeniden rapor alınmasını gerektirir yön bulunmadığı anlaşılmıştır.

GEREKÇE

Tescilli bir markanın ait olduğu mal ve hizmetler bakımından sağladığı korumanın kapsamı ve sınırları 10.01.2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ile düzenlenmiştir.

“Marka tescilinde nispi ret nedenleri ” başlığı altında düzenlenen 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 6. maddesi ise;

(1) Tescil başvurusu yapılan bir markanın, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile aynılığı ya da benzerliği ve kapsadığı mal veya hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği nedeniyle, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile halk tarafından ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali varsa itiraz üzerine başvuru reddedilir.

(2) Ticari vekil veya temsilcinin, marka sahibinin izni olmaksızın ve haklı bir sebebe dayanmaksızın markanın aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerinin kendi adına tescili için yaptığı başvuru, marka sahibinin itirazı üzerine reddedilir.

(3) Başvuru tarihinden veya varsa rüçhan tarihinden önce tescilsiz bir marka veya ticaret sırasında kullanılan bir başka işaret için hak elde edilmişse, bu işaret sahibinin itirazı üzerine, marka başvurusu reddedilir.

(4) ... Sözleşmesinin 1 inci mükerrer 6 ncı maddesi bağlamındaki tanınmış markalar ile aynı veya benzer nitelikteki marka başvuruları, aynı veya benzer mal veya hizmetler bakımından itiraz üzerine reddedilir.

(5) Tescil edilmiş veya tescil başvurusu daha önceki tarihte yapılmış bir markanın, Türkiye’de ulaştığı tanınmışlık düzeyi nedeniyle haksız bir yararın sağlanabileceği, markanın itibarının zarar görebileceği veya ayırt edici karakterinin zedelenebileceği hâllerde, aynı ya da benzer markanın tescil başvurusu, haklı bir sebebe dayanma hâli saklı kalmak kaydıyla, başvurunun aynı, benzer veya farklı mal veya hizmetlerde yapılmış olmasına bakılmaksızın önceki tarihli marka sahibinin itirazı üzerine reddedilir.

(6) Tescil başvurusu yapılan markanın başkasına ait kişi ismini, ticaret unvanını, fotoğrafını, telif hakkını veya herhangi bir fikri mülkiyet hakkını içermesi hâlinde hak sahibinin itirazı üzerine başvuru reddedilir.

(7) Ortak markanın veya garanti markasının yenilenmeme sebebiyle koruma süresinin sona ermesinden itibaren üç yıl içinde yapılan, ortak marka veya garanti markasıyla aynı veya benzer olan ve aynı veya benzer mal veya hizmetleri içeren marka başvurusu, önceki hak sahibinin itirazı üzerine reddedilir.

(8) Tescilli markanın yenilenmeme sebebiyle koruma süresinin sona ermesinden itibaren iki yıl içinde yapılan, bu markayla aynı veya benzer olan ve aynı veya benzer mal veya hizmetleri içeren marka başvurusu, önceki marka sahibinin itirazı üzerine bu iki yıllık süre içinde markanın kullanılmış olması şartıyla reddedilir.

(9) Kötüniyetle yapılan marka başvuruları itiraz üzerine reddedilir." şeklindedir.

Bu düzenleme uyarınca getirilen yaptırımın iki koşulun bir arada bulunması hâlinde uygulanacağı görülmekte olup, bunlardan birincisi tescil başvurusu yapılan markanın, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile aynı ya da benzer olması, ikincisi ise; her iki markanın da kapsadığı mal veya hizmetlerin aynı ya da benzer olmasıdır. Ancak burada 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 6. maddesinin (5) numaralı fıkrasının hatırlatılması da gereklidir.

Zira tescil edilmiş veya tescil için başvurusu yapılmış markanın, Türkiye’de ulaştığı tanınmışlık düzeyi nedeniyle haksız bir yararın sağlanabileceği, markanın itibarının zarar görebileceği veya ayırt edici karakterinin zedelenebileceği durumlarda, tescil edilmiş veya tescil için başvurusu daha önce yapılmış bir marka sahibinin itirazı üzerine, farklı mal veya hizmetlerde kullanılacak olsa bile, sonraki markanın tescil başvurusu ret edilebilecektir.

Tanınmış marka kavramı yerleşik Yargıtay içtihatlarında “bir şahsa veya teşebbüse sıkı bir şekilde matufiyet, garanti, kalite, kuvvetli reklam, yaygın bir dağıtım sistemine bağlı, müşteri, akraba, dost, düşman ayırımı yapılmadan coğrafi sınır, kültür, yaş farkı gözetilmeksizin aynı çevredeki insanlar tarafından refleks halinde ortaya çıkan bir çağrışım olarak” ifade edilmiştir.

Ayrıca, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 6. maddesinin 1. fıkrasında geçen "halk tarafından karıştırılma ihtimali" konusunda ölçünün; bu işin ilgilisi veya uzmanı değil, tüketici olan halk olduğunun göz önünde tutulması gerekmektedir. Karıştırılma ihtimalinde önemli olan husus, halkın bu iki işaret arasında herhangi bir şekilde herhangi bir sebeple bağlantı kurma, ilişkilendirme ihtimalidir. Buradaki “ihtimal” kelimesi özenle ve özellikle kullanılmış bir kelime olup, şekil, ses, anlam, genel görünüm, çağrışım ve bir seri içinde bulunma izlenimi bu kapsamda değerlendirilmektedir.

Hatta markalar arasında birçok noktada fark bulunduğu tespit edilse bile “umumi intiba” ikisinin karıştırılabileceği yönünde ise, iki işaret arasında karıştırma ihtimalinin bulunduğu kabul edilmelidir (....).

Bir başka anlatımla, "iltibas tehlikesi" görsel, biçimsel, anlamsal, işitsel benzerlikler, çağrıştırma, bir bütün olarak uyandırdığı toplu kanaat, malın veya hizmetin hitap ettiği alıcı grubunun toplumsal düzeyi ve durumu, markayı taşıyan malın değeri ve alıcının bu malı almaya ayırdığı zaman, markanın esas unsurları ve tamamlayıcı unsurları, karşılaştırılan işaretler arasındaki benzerlik, telaffuz, anlam veya biçimden, işaretlerin toplu olarak bıraktığı izlenimden, seri içine girmekten veya başka bir çağrışımdan kaynaklanabilir. Yine halkın, karşılaştırılan işaretler arasında herhangi bir şekilde “bağlantı” kurabilmesi de benzerlik bulunduğunu kabul etmek için yeterli olmaktadır.

Bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde;

Taraf markaları tescil kapsamları ve işaretsel yönden karşılaştırıldığında;

Davalı Markası Örnek Davacı Markaları

... ... ... (30. sınıf) .... .... ... ... .... ... kahve hatırınız bir ömürlük sürsün (30, 35. sınıf)

Tarafların emtia gruplarına bakıldığında; dava konusu marka kapsamında yer

alan ve davaya konu edilen 30. Sınıftaki emtiaları tamamı, davacı yanın önceki

tarihli markaları kapsamında 30. Sınıfta yer alan mallar ile aynı, 35.05 alt

grubundaki satış hizmetleri ile ise benzer olup markaların benzer tüketici kitlelerine

yönelik, benzer ihtiyaçları karşılayan, birbiri ile doğrudan rekabet ilişkisi içerisinde

olan, birbirleri yerine tercih edilebilir, satış ve sunum biçimleri benzer mahiyetteki

emtiaları kapsadıkları görülmektedir.

Şu hâlde, SMK 6/1 maddesi yönünden tescil engellerinde aranan şartlardan biri belirtili emtialar yönünden gerçekleşmiştir.

Davalının markasının incelenmesinde; dava konusu markanın ... ... şeklinde sözcük grubu markası olduğu, markanın ön sesinde yer alan “...” kelimesinin “özgü, saf, katışıksız, en iyi cinsten” gibi sözlük anlamları bulunduğu, isim veya sıfat niteliğinde kullanıma haiz olduğu, “...” kelimesinin ise tümleşik bir anlamı olmamakla birlikte “bir” ve “tat” kelimelerinin bir araya getirilmesi ile oluşturulduğu bariz ve tüketici tarafından da bu şekilde algılanacak bir kelime olduğu, markanın bir bütün olarak algılanacağı anlaşılmaktadır.

Davacının markalarının incelenmesinde; davacı yanın markaları ise tek başına “...” şeklinde de olmak üzere “...” kelimesinin “kahve” ve “cafe” kelimeleri ile birlikte muhtelif görsellerde/ mizanpajlarda kullanımı ile oluşturulmuş markalar olup anılan markaların her birinde ayırt ediciliği bulunan münhasır unsur olarak “...” kelimesinin kullanıldığı anlaşılmaktadır.

Markalar arasında iltibasa yol açacak derecede bir benzerlik olup olmadığının tespitinde her iki markaya konu işaretin, ayırt edici ve baskın unsurları dikkate alınarak bütünü itibariyle görsel, işitsel ve anlamsal olarak bıraktıkları izlenimin esas alınması gerekmektedir.

...'nun 08.06.2016 gün ve .... sayılı kararı uyarınca iltibas değerlendirmesinin hakimlik mesleğinin gerektirdiği genel hukuki bilgi ile çözümlenmesinin mümkün olduğu hususu da gözönünde bulundurularak yapılan incelemede, davacı adına tescilli "..." esas ibareli markalar ile davalının "... ...'' ibareli markası arasında biçim, renk, grafik unsurlar, düzenleme ve tertip tarzı olarak görsel, sesçil ve anlamsal olarak ortalama tüketicileri iltibasa düşürecek derecede bir benzerlik bulunmadığı, marka sahibi davacının daha baştan ''zayıf karakterli'' bir sözcük olan ''...'' ibaresini

markasına koyarken sonradan üçüncü kişiler tarafından başka bazı sözcüklerle

birlikte aynı kelimenin markaları içerisine konulabileceğini öngörmesi ve buna

katlanmak zorunluluğunun bulunduğu, işin uzmanı veya dikkatli kişilerden oluşmayan, makûl düzeyde bilgilendirilmiş, marka ve başvuru konusu işareti aynı anda görüp detaylarını karşılaştırma olanağı bulunmayan, daha önce görüp yararlandığı markanın aşağı yukarı net anısının tesirinde olan ortalama düzeydeki alıcı kitlesinin, yargılama konusu ürünler için ayırdığı satın alım ve yararlanım süresi içinde, davalının "... ..." markasını gördüğünde bunun davacının mesnet markalarından farklı bir marka olduğunu algılayabileceği, tescilli markaların bir uzantısı, yeni bir versiyonu, yeni bir serisi olarak algılanmasının ihtimal dahilinde olmadığı, taraf markaları arasında iltibas bulunmadığı, davacı yanın gerçek hak sahipliği, önceye dayalı kullanım,

haksız rekabet iddiaları çerçevesinde ileri sürdüğü tüm hususların, temel anlamda

yukarıda yer verilen değerlendirmelerde de karşılandığı açık olup davacı yanın,

doğrudan doğruya dava konusu markaya yönelik önceki bir kullanımının da

mevcut olmadığı gözetildiğinde, bu hususlarda ayrıca bir inceleme yapılmasının

varılan nihai kanaati etkilemeyeceği, nihai açıdan davacı

kullanımlarının da dava konusu markadan tamamen farklı bir algıyı ortaya

çıkardığı, bu nedenlerle gerçek hak sahipliği, önceye dayalı kullanım ya da haksız

rekabet ile ilgili koşulların, dava konusu markanın tescilini engellemeyeceği; öte yandan dava konusu marka sahibinin, dava devam ederken 30.sınıftaki “Kahve, kakao; kahve veya kakao esaslı içecekler, çikolata esaslı içecekler. Makarnalar, mantılar, erişteler. Pastacılık ve fırıncılık mamulleri, tatlılar: Ekmek, simit, poğaça, pide, sandviç, katmer, börek, yaş pasta, baklava, kadayıf, şerbetli tatlılar, puding, muhallebi, kazandibi, sütlaç, keşkül.

Yiyecekler için çeşni/lezzet vericiler, vanilya, baharatlar, domates sosları dahil olmak üzere soslar. Mayalar, kabartma tozları. Her türlü un, irmikler, nişastalar. Toz şeker, kesme şeker, pudra şekeri. Çaylar, buzlu çaylar. Şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler. Sakızlar. Dondurmalar, yenilebilir buzlar. Tuz.

Hububattan (tahıl) imal edilmiş çerezler, patlamış mısır, yulaf ezmeleri, mısır cipsleri, kahvaltılık hububat ürünleri, işlemden geçirilmiş buğday, arpa, yulaf, çavdar, pirinç.” emtiaları yönünden başvurusunu geri çektiği, dolayısıyla hükümsüzlük talebi yönünden davanın konusuz kaldığı anlaşılmış açıklanan nedenlerle aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ... · e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır