Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/484 K.2023/474

Av. ... DAVALI :.... VEKİLLERİ : Av.....

DAVA TARİHİ : 19/09/2019

KARAR TARİHİ : 13/06/2023

KARAR YAZIM TARİHİ : 13/07/2023

Mahkememize açılan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle, yapılan ihale sonunda 115 adet aks dişli kutusunun bakım, onarım ve hasar tamir işinin davalıya 29/05/2013 tarih ve ...sayılı sözleşme ile 40.850,- TL/Adet fiyatından toplam 4.697.750,- TL bedelle ihale edildiğini, ayrıca hasar tespit ve onarım aşamasında davalı firma ile akdedilen sözleşmenin 26.1. Maddesine istinaden % 20 iş artışı (939.550,- TL) yapıldığını, sözleşmenin “Avans Verilmesi, Şartları ve Miktarı” başlıklı 14.1.

Maddesine istinaden davalı firmaya %20 avans ödemesi (939.550,-TL) her hakedişinden mahsup edilmek kaydıyla, 07.08.2013 tarihinde ödendiğini, bu arada ... Firması, garanti kapsamında 115 adet dişli kutusundan 10 adet dişli kutusunun bakım, onarım ve hasar tamir işini yaptığından, yeniden bu işlemlerin yapılmasına gerek olmayan 10 adet dişli kutusu, 05.02.2015 tarih ve 9878 sayılı Genel Müdürlük oluruna istinaden sipariş miktarından eksiltilerek,

sipariş miktarının 105 adede düşürüldüğünü, davalının, kalan 105 adet aks dişli kutusundan bugüne kadar 90 adet dişli kutusunun bakım, onarım ve hasar tamiri işini anılan sözleşme kapsamında yaptığını ve toplam 11 parti halinde kendilerine teslim ettiğini, en son parti olan 11. partinin 08.01.2018 tarihinde müvekkiline teslim edildiğini, kalan 15 adet aks dişli kutusunun YHT setlerinin altında bulunduğundan ve servis yoğunluğundan dolayı davalılara teslim edilemediğinden,

davalı firmaya 22.05.2018 tarih ve 81260 sayılı Genel Müdürlük oluruna istinaden, 21.05.2019 tarihine kadar cezasız süre uzatımı verildiğini, ancak davalı firma tarafından 15 adet aks dişli kutusunun bakım, onarım ve hasar tamirinin 08.01.2018 tarihinden bugüne kadar yapılmadığını, bunun üzerine Sözleşmenin 26.3. İşin Eksilişi Maddesine göre.

“Sözleşme bedelinin altında işin tamamlanamayacağının anlaşılması halinde, gerçekleşen iş kadar yükleniciye ödeme yapılır ve sözleşme gerçekleşen miktar / iş üzerinden kapatılır” hükmüne istinaden teslim edilen hizmet üzerinden ... sayılı sözleşmenin sonlandırılması ile bakiye 15 adet aks dişli kutusu bakım, onarım ve hasar tamiri masrafının ... firmasından tahsil edilmesi için gerekli işlemlerin yapılması hususunda Genel Müdürlük Makamından 12.11.2018 tarih ve E.0160308 sayılı olur alındığını, 115 adet ...

Kutusu için davalı ... firmasına ödenen % 20 Avans Ödemesi tutarı olan 939.550,-TL’den, davalı firma tarafından bakım, onarım ve hasar tamiri yapılan 90 adedine karşılık gelen % 20’lik kısmı olan 735.300,-TL’lik tutarın davalı hak edişlerinden mahsup edildiğini, mahsup edilemeyen 25 adedinin % 20’lik kısmı olan 204.250,- TL.'lik tutarın ise 15.04.2019 tarihine kadar müvekkili hesaplarına havale edilmesinin 22.03.2019 tarih ve ... sayılı yazı ile davalıdan talep edildiğini, davalının 08.04.2019 tarih ve 2019-04/02 sayılı yazısında, borçlarının olmadığını, dolayısıyla 204.250,-TL’yi ödemeyeceğini bildirdiğini beyanla,

204.250,00 TL alacaklarının davalıdan avans faizi ile tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle, müvekkili ile davacı ... arasında 29/05/2013 tarihli ... sayılı 40.850 TL birim fiyatlı toplam 4.697.750 TL'lik sözleşme imzalandığını, sözleşmenin "Avans Verilmesi, Şartları ve Miktarları" başlıklı 14.1.

Maddesi kapsamında davacı tarafından Sözleşme bedelinin %20'si tutarında 939.500 TL avans ödemesinin 07.08.2013 tarihinde müvekkiline yapıldığını, sözleşmenin 26.1 maddesine istinaden % 20 İş artışı yapıldığını (939.500 TL), fakat müvekkiline iş artışına istinaden %20 oranında avans ödemesi yapılmadığını, ...’nin 12/02/2015 tarihli ve ... sayılı yazısı kapsamında, 01/06/2013 tarihinden 21/07/2014 tarihi arasında teslim edilen dişli kutularından 37 adetinin teslim alındığı 18 adetinin ise ağır hasarlı olmasından dolayı teslim edilemediği belirtildiğini, bu nedenle idare kaynaklı sebeplerden ötürü müvekkil şirkete süre uzatımı verildiğini,

ayrıca bu yazı kapsamında 10 adet dişli kutusu bakımına ihtiyaç olmadığı öne sürülerek, sözleşme gereği tüm masrafları hali hazırda yapmış olan şirkete karşı, iş kapsamının 105 adet dişli kutusuna düşürüldüğünü, ekonomideki dalgalanmaların edimin ifasını büyük ölçüde zorlaştırmasına ve yaşanan aksiliklere rağmen müvekkilinin 105 adet dişli kutusundan 90 adetini 11 parti şeklinde (son parti 08/01/2018 tarihinde olmak üzere) davacıya teslim ettiğini, iş artırımı kapsamında hakedişlerde onaylanmış olan işlere yönelik bedellerin,

...’nin kalan 15 dişli kutusunu teslim etmemesi nedeni ile müvekkil şirket tarafından faturalandırılamadığını ve bunlara ilişkin ödemelerin alınamadığını, 15/03/2019 tarih ve 2019-03/05 sayılı yazı ile ... onaylı hakediş raporları kapsamında hazırlanan iş artırımları için müvekkilinin davacıdan 309.283,32 TL (KDV Hariç) alacağı olduğunun bildirildiğini, davacının kalan 15 adet dişli kutusunun teslimatının müvekkil şirket tarafından gerçekleştirilmediğini belirttiğini, ancak söz konusu dişli kutularının davacıya teslimi için öncelikle müvekkili şirkete teslim edilmesi gerektiğini, ...

22/03/2019 tarihli ve 86616594030.02/E42485 tarihli yazısında “Şirketimize 08.01.2018 tarihinde 11. partide teslim edilen aks dişli kutularından sonra kalan 15 adet aks dişli kutusu ticari servise devam eden YHT setleri altında bulunduğundan ve servis yoğunluğundan dolayı teslim edilememiştir” ifadesi ile idare kaynaklı sebepler ile işin devam ettirilemediğini belirtildiğini, davacı ...’nin dilekçesinde belirttiğinin aksine müvekkili firma tarafından borcun ödenmeyeceği belirtilmediğini,

müvekkili tarafından iletilen 15/03/2019 tarihli cevap yazısında iş artırımı nedeni ile müvekkilinin 309.283,32 TL (KDV Hariç) alacağı olduğu ve borcu olduğu belirtilen 204.250 TL’nin düşüm yapılarak kalan tutarın müvekkil firmaya ödenmesi için 309.283,32 TL + KDV faturanın kesilmesi için olur istendiğinin belirtildiğini, söz konusu iş artırımları kapsamında teslimatı yapılan malzemeler ve işlerin hakediş raporlarında sunularak ... tarafından onaylandığını beyanla;

davanın reddini, davanın kabulüne karar verilmesi halinde haksız talebe karşılık mağdur edilen müvekkil şirketin, alacağı olan 309.283,32 TL + KDV tutarından mahkemece borçlu olunduğu kanaatine varılan miktarın mahsup edilerek müvekkilinin borçlu olmadığının aksine alacaklı olduğunun tespiti ile ilgili bedelin davacıdan alınarak müvekkiline verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

... A.Ş. Genel Müdürlüğünden dava konusu.... Firmasından temin edilen toplam 12 adet YHT Setlerine ait ...Kutusunun bakım onarım hasarına ilişkin ihale dosyasındaki taraflar arasındaki tüm yazışmalar, sözleşmeler hakedişler ödemeler, teslim tutanakları, tüm ihale dosyası istenilerek dosyaya kazandırılmıştır.

Tüm dosya kapsamı ve ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık konuları hakkında makine mühendisi, nitelikli hesap uzmanı ve mali müşavir bilirkişilerinden alınan 01/04/2022 bilirkişi raporunda özetle, davacı kurum kayıtları ile davalı yan tarafından düzenlenen faturaların incelenmesinde;

davacı kurum tarafından avans olarak 06.08.2013 tarihinde 600.000,00 TL ve 06.08.2013 tarihinde 339.550,00 TL olmak üzere toplam 939.550,00 TL avans ödemesi yapılmış olduğunu, bu avanslar karşılığında da davalı yan tarafından düzenlenen faturalardan 735.300,00 TL avans kesintisi yapıldığı ve kesintisi yapılamayan avans tutarının (939.550,00 - 735.300,00) 204.250,00 TL olduğunu, davalı firma tarafından 15.03.2019 tarihli yazı ekinde sunulan listede ilave işler toplamı 1.044.583,32 TL olarak görünmesine rağmen, hakediş kapaklarında ilave işler toplamının 735.300,00 TL olduğunu,

arada (1.044.583,32 - 735.300,00) 309.283,32 TL'lik fark oluştuğunu, davalının iş artışına ilişkin sunmuş olduğu tabloda belirtilen iş ve işlemleri gerçekleştirdiğini belgeleri ile birlikte ispat etmesi gerektiği yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

Tarafların itiraz ve bayanları doğrultunda dosya önceki bilirkişi heyetinden makine mühendisi ve mali müşavire tevdi edilerek alınan 02/03/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; davacı kurum kayıtları ile davalı yan tarafından düzenlenen faturaların incelenmesinde;

davacı kurum tarafından avans olarak 06.08.2013 tarihinde 600.000,00 TL ve 06.08.2013 tarihinde 339.550,00 TL olmak üzere toplam 939.550,00 TL avans ödemesi yapılmış olduğunu, bu avanslar karşılığında da davalı yan tarafından düzenlenen faturalardan 735.300,00 TL avans kesintisi yapıldığı ve kesintisi yapılamayan avans tutarının (939.550,00 - 735.300,00) 204.250,00 TL olduğunu, davalı firma tarafından 15.03.2019 tarihli yazı ekinde sunulan listede ilave işler toplamı 1.044.583,32 TL olarak görünmesine rağmen, hakediş kapaklarında ilave işler toplamının 735.300,00 TL olduğunu,

arada (1.044.583,32 - 735.300,00) 309.283,32 TL'lik fark oluştuğunu, davalının iş artışına ilişkin sunmuş olduğu tabloda belirtilen iş ve işlemleri gerçekleştirdiğini belgeleri ile birlikte ispat etmesi gerektiği yönünde görüş ve kanaatini bildirmişlerdir.

DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ GEREKÇE

Dava, davacı tarafından davalıya ihale yoluyla verilen AKS dişli kutusunun bakım, onarım, hasar tamir işini ilişkin olarak davalı firmaya fazladan ödenen avans alacağına ilişkindir.

Davalı taraf iş arttırım kapsamında 309.283,32 TL(kdv hariç) tutarında iş teslimi yapıldığını, buna ilişkin henüz fatura düzenlenmediğini, fatura kesilmeyen ilave iş bedeli olan miktardan avans bedelinin mahsubu gerektiğini, davacıdan alacaklı olduğunu iddia etmektedir.

Uyuşmazlık davalı tarafından iş arttırımı kapsamında 309.263,32 TL miktar iş teslimi yapılıp yapılmadığı, davacının fazla/ iadeye konu avans ödemesi olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davacı ile yüklenici davalı arasında 115 adet aks dişli kutusunun bakım ,onarım, ve hasar tamiri konusunda eser sözleşmesi akdedildiği, toplam bedelin 40.850,00 X115 adet: 4.697.750,00 TL olduğu, sözleşmenin 26.1 maddesi uyarınca %20'lik iş artışı (939.550.00 TL) yapıldığı, sözleşmenin 14 maddesi gereğince 939.550,00 TL %20 avans ödemesinin davalıya 07/08/2013 tarihinde yapıldığı, sonrasında sipariş miktarının 105 adet aks dişli kutusuna düşürüldüğü, davalının 90 adet dişli kutusunun bakım ve onarımını yaparak 11 parti halinde davacıya teslim ettiği, netice olarak sözleşme konusu işin 90 adet dişli kutusu üzerinden kapatılması hususunda tarafların mutabık kaldıkları anlaşılmıştır.

Dosya kapsamında bilirkişi raporu alınmış olup; dosyaya giren belgeler üzerinde inceleme yaparak düzenledikleri kök ve ek rapora göre; davalı şirket tarafından davacı kuruma 90 adet aks kutusunun bakım ve onarımı için 4.808.862,01 TL'lik fatura düzenlediği, her ne kadar davalı şirketin ticari kayıtlarında faturalardan kaynaklı 175.100,00 TL alacaklı görünse de bahse konu faturaların ödenmiş olduğunun dosya içerisindeki taraf beyanlarından anlaşıldığı, davacı kurum tarafından avans olarak 939.550.00 TL avans ödemesi yapıldığı, bu avanslar karşılığında davalı tarafından düzenlenen faturalardan 735.300,00 TL avans kesintisi yapıldığı,

kesintisi yapılmayan avans tutarının 939.550,00 - 735.300,00 = 204.250,00 TL olduğu, davalı firma tarafından davacı kuruma gönderilen yazıda ilave işler toplamı 1.044.583,32 TL olarak görünmesine rağmen, dosya içerisinde bulunan hak edişlerde ilave işler toplamının 735.300,00 TL olduğu, ve aradaki farkın 309.283,32 TL olduğu, davalı tarafından sunulan iş artışına ilişkin tabloda davacı kurum onayı olmadığı anlaşılmıştır.

Eser sözleşmesinde aksi kararlaştırılmadıkça eseri sözleşme ve eklerine ve iş sahibinin ondan beklediği amaca uygun olarak tamamlayıp teslim ettiğini ve bedele hak kazandığını ispat etmek yükleniciye , bedelini ödediğini kanıtlamak ise iş sahibine ait olmakla; davalı şirketin gerçekleştirdiğini iddia ettiği iş artışına ilişkin iş ve işlemleri gerçekleştirdiğini belgeleri ile ispatlayamadığı, davacının bilirkişi raporu ile tespit edildiği üzere 204.250,00 TL avans tutarı kadar alacaklı olduğu anlaşılmakla aşağıdaki şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.