Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/949 K.2021/520

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı kurumun 233 sayılı KHK uyarınca kurulan bir kamu iktisadi teşebbüsü olduğunu, Merkez ve Taşra Teşkilatına nitelikli personel ve temizlik hizmet alımı işi için ihale yöntemiyle temizlik şirketlerinden hizmet alımı satın alındığını, alınan hizmetlerde ihale edilen her bir yüklenici firmanın ihale konusu hizmeti yürütmek üzere çalıştıracağı işçileri kendilerinin belirlediğini, söz konusu firmalarla yapılan sözleşmeler gereği işe alma ve işten çıkarma yetkileri ile bundan doğacak sorumlulukların bu firmalara ait olduğunu, dava dışı ...’ın,

aşçı olarak 01.11.2007 - 31.05.2017 yılları arasında kurum bünyesinde bu hizmeti yürüten çeşitli temizlik şirketlerinde çalıştığını, en son çalıştığı ... Kurumsal Hiz. İnş. Oto. San. ve Tic.

A.Ş. firmasından belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi nedeniyle 31.05.2017 tarihinde ayrıldığını, dava dışı aşçı ...'a kurum tarafından 24.06.2015 tarihinde kıdem tazminatı tahakkuk cetvelinde yazılı 14.566,89-TL ile 111,41-TL damga vergisi dahil olmak üzere brüt toplam 14.678,30-TL ve 21.06.2017 tarihinde 7.958,21-TL ile 60,86-TL damga vergisi dahil olmak üzere brüt toplam 8.019,07-TL kıdem tazminatı ödendiğini, idarece dava dışı işçiye toplam 22.697,37-TL ödendiğini, ...’ın işten ayrıldığı tarihe kadar davacı kurum bünyesinde ihale ile temizlik hizmetlerinde bulunan farklı şirketlerde görev aldığını,

söz konusu şirketler ile davacı kurum arasında imzalanan sözleşmeler gereği her türlü işçilik alacaklarından firmaların sorumlu olduğunu, imzalanan sözleşmelerin ilgili maddeleri gereği taraflarınca fizik tedavi elemanına ödenen bedelin firmalarca taraflarına ödenmesi gerektiğini, davacı kurumca işçilere ödenen bedelin davalı şirketlerden rücuen tahsilini talep ettiklerini, davanın görülmesinde sözleşme hükümlerinin öncelikle uygulanması gerektiğini, ...

Temizlik Hizmetleri Taah. Tic. Ltd.

Şti. ile davacı kurum arasında bazı tarihlerde sözleşmeler imzalandığını, bu sözleşmede işçi haklarının ödenmesi, işçi çıkarılması ve benzeri konularda tüm sorumluluğun yükleniciye ait olduğunu, İdare (TMO) nin sorumlu tutulamayacağını, ...'a ödenen toplam 22.697,37-TL'nin firmalarla imzalanan sözleşmeler gereği ödeme tarihinden itibaren uygulanacak sözleşme faiziyle, sözleşme faizi belirlenmeyen hallerde ticari faizi ile birlikte davalı şirketlerden sorumlulukları oranında rücuen tahsilini talep ettiklerini,

idarece dava dışı ...'a ödenen toplam 22.697,37-TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren davalı şirketlerden imzaladıkları sözleşmeler gereği sözleşme faizleri ile birlikte (her bir sözleşmede ayrı ayrı belirtilen oranlarda) sözleşmede hüküm bulunmayan hallerde ticari faizi ile sorumlulukları oranında tahsilini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... İnşaat Temizlik Güvenlik Gıda Nakliyat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi- ... İnşaat Temizlik Gıda Nakliyat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi - ... Kurumsal Hizmetler İnşaat Otomotiv Sanayi Ve Ticaret A.Ş.

Vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının tazminat ödediği işçiye ödenen tazminatlardan davalının sorumlu tutulabilmesi için, işçiyi çalıştırdığı sürenin sonundan itibaren 2 yıl süre ile sorumluluğunun mümkün olacağını, (4857 sayılı yasa, 6.md.) 6252 sayılı yasa ile değişik 4857 sayılı İş Kanunu'nun 112. maddesinin, kıdem tazminatı ödenmesine yönelik bütün sorumluluğu ilgili kamu kurum ve kuruluşuna yüklediğini, yasal hükümler, ihale ile hizmet alımı suretiyle alt işverenlerce yürütülen hizmetlerde, işçilerin kıdem tazminatının ihaleyi yapan kurum ve kuruluş tarafından karşılanacağı hükmünü içerdiğini,

şirkete kıdem tazminatı ile ilgili bir sorumluluk yükletilemeyeceğini, yasal hüküm karşısında şirketin bir sorumluluğu olmadığını, sorumluluk yükletilmesi halinde yalnızca davalı şirketin alt işveren olarak bulunduğu sürelerle ilgili sorumluluğu söz konusu olabileceğini, davacı tarafın 4857 sayılı yasanın 2. maddesi kapsamında asıl işveren konumunda olmadığını iddia ettiğini, yerleşik yargı uygulamaları göz önüne alındığında ihale edilen işte çalıştırılacak personel sayısının çalışma koşullarının alacakları ücretlerin ihale dokümanında belirlenmiş olması,

bütün çalışmanın ihale edilen işyerinde gerçekleştirilecek olması hususları bir arada değerlendirildiğinde davacının çalıştırdığı işçilere karşı asıl işveren konumunda bulunduğu her türlü tartışmadan uzak olduğunu, davalının bu yönde bir tasarrufunun bulunmadığını, sosyal güvenlik hukuku açısından işçiyle şeklen bir ilişki kurulduğunu, talep edilen tazminattan davalının sorumlu olmadığını, davalı şirketin yargılama giderlerinden sorumlu tutulamayacağını, bütün kayıtların davacı kurumun uhdesinde olduğunu, ihale yapan personelin mesai saatlerini, ücreti belirleyen, yıllık ücretli izinleri belirleyenin hep davacı idare olduğunu,

davacı kurumun dava açılmasına mahal bırakmadan işçilerin tüm yasal haklarını ödemesi gerekirken dava açılmasına sebebiyet vermesinin kendi kusuru olduğunu, tazminata davacının katlanması gerektiğini, davacının davasının ve taleplerinin davalı kurum yönünden ayrı ayrı reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...

Personel Destek Hizmetleri Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirket ile davacı arasında ihale dolayısıyla gerçekleştirilen sözleşme kapsamında asıl işveren ve alt işveren ilişkisi kurulduğunu, yerleşik doktrin içtihatları, Yargıtay kararları, İş Kanunu uyarınca Kamu Kurum ve Kuruluşlarında çalışanların kıdem ve ihbar tazminatlarına ilişkin istemlerinin muhatabının ilgili Kamu Kurumları olduğunu, 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 112. maddesi 6552 Sayılı Kanun'un 8. maddesiyle değişikliğe uğradığını,

4734 Sayılı Kamu ihale Kanunu'nun 62. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi uyarınca kamu işverenleri arasında rücu işlemi düzenlendiğini, ihale kapsamında çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarından doğan sorumluluğun kamu kurum ve kuruluşlarına yüklendiğini, Kamu asıl işvereninin alt işverenlere rücu işlemine dair herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğini, bu hususta alt işverene rücu hakkı tanınmadığını, Kamu İhale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'de, kıdem ve ihbar tazminatlarının sözleşme giderlerinden sayılmayacağının hüküm altına alındığını,

idarenin sorumluluğunu devam ettiren bir malivet kalemi olarak değerlendirdiğini, 4734 sayılı kanun kapsamında yapılan ihalelerin idari şartname ve sözleşmelerine işçilik maliyeti olarak dahil edilmediğini, alt işverenin tazminatlardan sorumlu olmadığını, şirket ile TMO Genel Müdürlüğü arasında sözleşme imzalandığını, sözleşme uyarınca yüklenici şirket tarafından hizmet gerçekleştirildiğini, şirketin davalıya dair işyerinde hizmet üretimine ilişkin faaliyet gerçekleştirdiğini, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığı kabul edildiği takdirde asıl işverenin işçinin kıdem alacaklarının tamamından sorumlu olacağını,

Yargıtay ve Sayıştay kararları ışığında davalı şirketin herhangi bir sorumluluğu olmadığını, davacı idarenin davayı ikame etmesinde her türlü hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, asıl işveren bünyesinde çalışan davaya konu işçinin çalışma şekil ve şartlarının davacı idare tarafından belirlendiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

...Kurumsal Hizmetler İnşaat Turizm Gıda Mobilya Taşımacılık Sanayi ve Limited Şirketi ve ...

Sosyal Hizmetler Sağlık İnşaat Taşımacılık, İthalat, İhracat, Sanayi ve Ticaret Limitaed Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, bu yönden reddi gerektiğini, davacı tarafın dilekçesinde hangi davalıdan ne miktarda talebi olduğunu açıkça belirtmediğini, şirketlerin kendilerine yüklenen yükümlülükleri layıkıyla yerine getirdiğini, davacının dava dışı işçi ...'a yapmış olduğu kıdem alacağına ilişkin ödemede davalıların sorumluluğu doğduğunu iddia ederek,

haksız olarak rücu isteminde bulunduğunu, dava dışı işçinin şirketler bünyesinde kıdem alacağı doğmadığını, kıdem tazminatının ödenmesi sorumluluğunun davacıya yüklendiğini, davacı kurumun kendisini kıdem alacağından tamamen sorumsuz tutmasının mümkün olmayacağını, Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü'nün asıl işveren olarak çalıştırdığı işçilere yapılan hiçbir ödemeden sorumsuz bırakılamayacağını, rücu edilen alt işverenin sadece kendi döneminin yarısından sorumlu tutulabileceğini, davacının şirketlerde dava dışı işçinin kıdem alacağına ilişkin rücu talebinin yasaya ve hukuka aykırılık taşıdığını belirterek yargılama giderleri,

vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, Alacak (hizmet alımı Sözleşmesinden Kaynaklanan rücuen tazminat) İsteminden İbarettir. Sıhhiye Sosyal Güvenik Merkezi tarafından gönderilen T.C. ... Kimlik Numaralı ...'ın Sosyal Güvenlik Destek Primine tabi olarak çalışmalarına ilişkin bilgi ve belgeler Mahkememiz dosyası arasına alınmıştır. Taraflar arasındaki hizmeti alım işine ait sözleşmeler dosya arasına alınmıştır. Davacı tarafından dava konusu ödemelere ilişkin ödeme dekont belgeleri dosya arasına alınmıştır.

Hizmet alım sözleşmeleri, ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir. (Yargıtay 23.HD. 2019/1781E.2020/2747K)

Dosya bilirkişiye tevdii edilmiş olup, bilirkişi raporunda özetle. 01.11.2007-31.12.2015 dönemi açısından davacı tarafından yapılan Kıdem Tazminatı ödemelerinin rücu edebileceği kanaatine varılacak olursa, davalı şirketlerin sorumlu tutulacakları tutarların, alt işveren çalışma süresi çalışma gün sayısı kıdem tazminatı tutarının ... Ltd. Şti. 01.11.2007-10.04.2010 - 4.999,57-TL, ... Ltd. Şti.12.04.2010-31.12.2010 - 1.443,58-TL, ... Ltd. Şti.

02.01.2011-30.04.2011 831,30-TL, ...-... Ltd. Şti. 01.05.2011-31.12.2011 1.348,20-TL, ...-... Ltd. Şti. 01.02.2012-31.12.2012 1.848,15-TL, ... Ltd. Şti. 01.01.2013-15.05.2013 758,36-TL, ... Ltd. Şti. 16.05.2013-31.12.2013 - 1.258,32- TL, ... Ltd. Şti. 02.01.2014-28.02.2014 - 314,58-TL, ...&... Ltd. Şti.

01.03.2014-03.02.2015 - 4.956,64 TL, Genel Toplam 17.758,70-TL şeklinde olacağını, 01.01.2016-31.05.2017 dönemi açısından davacı kurumun, dava dışı işçiye yapmış olduğu Kıdem Tazminatı ödemesinin alt işverenlere rücu edilip edilemeyeceğine dair kararın Mahkemeye ait olduğunu, rücu edilebileceği kanaatine varılacak olur ise ... Ltd. Şti. 01.01.2016-31.07.2016 - 1.980,08-TL, ...&... Ltd. Şti. 01.08.2016-31.10.2016 - 858,41-TL, ... Ltd. Şti.

01.11.2016-31.05.2017 - 2.039,31-TL olmak üzere toplam 2. Dönem Kıdem Ödemesinin 4.877,80-TL olacağını belirtmiştir.

Tüm dosya kapsamında yapılan incelemeler neticesinde; taraflar arasında imzalanan Hizmet alımı sözleşmesi, Kamu İhale Genel Tebliği hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, 01.01.2016-31.05.2017 tarihlerini kapsayan dönemde yapılan sözleşmelerde yüklenicinin kıdem tazminatı hariç olmak üzere işçilerin her türlü özlük haklarını karşılamak ve ödemek zorunda olduğu belirtildiği, anılan tarihler arasında davacı idarenin kıdem tazminatından sorumlu olduğu, diğer dönemlere ilişkin davacı işverenin dava dışı işçiyi çalıştıran davalı yüklenicilerden ödediği kıdem tazminatı bedelinin ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğu dikkate alınarak aşağıdaki şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.