Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/589 K.2022/603

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ...Batıkent Şubesi’nin ... IBAN numaralı hesabı üzerinden keşide edilen 2011241 seri numaralı 35.000,00 TL bedelli ....lehine keşide edilmiş, 2011242 seri numaralı 70.000,00-TL bedelli ... lehine keşide edilmiş çeklerin keşidecisi ve hamili olduğunu ve 2011255, 2011256, 2011257, 2011258, 2011259, 2011260 seri numaralı boş çek yaprakları müvekkili tarafından keşide edilen ve müvekkil şirket yetkilisi Yener Uzun'un hamili olduğu çek yapraklarının ve 50.000,00-TL nakit paranın müvekkilinin ... plakalı siyah renkli ... marka aracın bagaj kısmındaki siyah renkli evrak çantasından Bodrum/Muğla'da çalındığından bahisle çekler üzerine ödeme yasağı konulmasını ve zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Dava hasımsız olarak açılmıştır.

GEREKÇE

Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK 757 madde hükmünde kıymetli evrakın iptali ve önleyici önlemler konusunda düzenleme yapılmıştır. Yapılan düzenlemede iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesi'nden muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir. Mahkeme, ödemeyi men eden kararında ayrıca muhataba vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdii etmeye izin verir ve tevdii yerini gösterir. TTK.

758 madde hükmünde yapılan düzenleme uyarınca poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmesi durumunda mahkeme dilekçe sahibine halinde iade davası için uygun bir süre verir. Verilen süre içinde dava açılmazsa mahkeme muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. TTK 759 madde hükmünde yapılan düzenleme uyarınca poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmemesi halinde poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.

Kıymetli evrakın iptali isteminde bulunan kişi poliçe elindeyken ziyaa uğradığını inandırıcı delillerle ispatlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Poliçe ile ilgili yapılan bu düzenlemeler TTK 818/1.fıkra (s) bendinde yapılan düzenleme uyarınca çek hakkında ve TTK m 778/1 fıkra (ı) bendi uyarınca bono hakkında da uygulanır.

Zayi nedeniyle çek iptali davalarında amaç; çeki ibraz mecburiyetinde olan ve çekin zilyetliğini kaybetmesi nedeniyle bu zorunluluğu yerine getiremeyen lehtar veya hamile, hakkının mevcudiyetini kanıtlamak bakımından bir imkân sunmak ve çeki ibraz edememekten dolayı alacak hakkını kullanmaktan mahrum kalmasını önlemektir.

TTK 757 madde hükmünde yapılan açık düzenleme uyarınca rızası dışında çek elinden çıkan yetkili hamil zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkına sahiptir. Keşideci yetkili hamil olarak kabul edilemez.

TTK 780/1. Maddesinde çekin zorunlu unsurları sıralanmış olup, düzenleyenin imzası da zorunlu unsurlardan biri olduğu anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamına göre, iptali istenen çeklerde keşidecinin imzasının bulunmadığı bu kapsamda çeklerin zayi anında TTK 780/1-f maddesindeki zorunlu unsurunun bulunmadığı bu nitelikteki evrakın çek vasfında olmadığından ve kıymetli evrak niteliğinde olmadığından zayi nedeniyle iptali istenemeyeceği, 2011255, 2011256, 2011257, 2011258, 2011259, 2011260 seri numaralı çek yaprakları yönünden ise boş çek yaprağı niteliğinde olduğu bildirilmektedir.

Bunların kambiyo senedi (çek) vasfı kazandıklarından söz edilemez. Dolayısıyla, TTK’nun 818/S maddesi yollamasıyla aynı Yasa’nın 757 ve devamı maddeleri gereğince iptalleri istenemeyeceği, 2011241 ve 2011242 seri nolu çekler yönünden ise TTK 'nun 757. Maddesi gereğince zayi nedeniyle iptal isteminde bulunma yetkisi hamile ait olup keşidecisinin iptal isteme hakkı bulunmadığından davanın reddine karar vermek gerekmiştir.