Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/141 K.2022/703

: 2- ... 3- ... 4- ... VEKİLİ : Av. ...

DAVA : ...

DAVA TARİHİ : 03/06/2021

KARAR TARİHİ : 16/09/2022

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 28/09/2022

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili kurumun bina ve eklentilerinin güvenliğinin sağlanması hizmetinin ihale yöntemiyle özel güvenlik şirketlerinden satın alındığını, hizmeti yürütmek üzere çalıştıracağı işçileri güvenlik şirketlerinin belirlemekte olduğunu, işe alma ve işten çıkarma gibi sorumlulukların bu şirketlerde bulunduğunu, dava dışı Abdulmutalip Şen adlı özel güvenlik işçisinin davalı şirketlerin bünyesinde 10/07/2012-28/05/2015 ve 24/07/2015-31/05/2019 tarihleri arasında çalışmış olduğunu, 31/05/2019 tarihinde yüklenici firmaya iadesinin yapıldığını ve yüklenici firma tarafından da iş akdinin sona erdirildiğini,

Abdulmutalip Şen'e arabuluculuk görüşmeleri sonucunda anlaşma sağlanan tüm işçilik alacaklarına karşılık 40.250,00TL ödeme yapıldığını, kurumun ihale makamı olduğunu, dava dışı özel güvenlik görevlisinin doğrudan davalı şirketler bünyesinde çalışan işçi olduğunu, söz konusu şirketler ile müvekkili kurum arasında imzalanan hizmet işleri genel şartnamesi,

sözleşme ve teknik şartnamelerin ilgili maddeleri uyarınca, müvekkili kurum tarafından davalı alt işverenler işçisine ödenen bedelin davalı şirketler tarafından müvekkil kuruma ödenmesi gerektiğini ileri sürerek toplam 40.250,00-TL alacağın şimdilik 2.000-TL'lık kısmının 1.200,00-TL'sının davalı...

Özel Güvenlik şirketinden, 600,00-TL'sının...Güvenlik şirketinden, 100,00-TL'sının ...Güvenlik Sistemleri şirketinden ve 100,00-TL'sının ...Koruma ve Özel Güvenlik şirketinden ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 03/06/2022 tarihli ıslah dilekçesi ile toplam 40.250,00-TL'nın ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalılardan tahsilini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; Dava dışı işçiye hangi alacaklarına karşılık ne kadar ödeme yapıldığının dava dilekçesinden anlaşılmadığını, davacının yaptığı ödemeden huzurdaki dava ile haberdar olunduğunu, herhangi bir ihbar ve bildirimde bulunulmadığını, davacının dava dışı işçiye ödemeyi ne için, nasıl, ne miktarda yaptığının bilinmediğini, taraflarına hiçbir ihtarda bulunmayan davacının dava açmasının dürüstlük ve iyi niyet kurallarına aykırı olduğunu ve davacı ile imzalanan sözleşmelerin yada teknik ve idari şartnamelerin hiç birisinde asıl işverenin işçilik alacakları yönüyle müvekkili şirketlere rücu edilebileceği yönünden bir düzenleme bulunmadığını bildirerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Yav...vekili cevap dilekçesinde; Dava dışı işçinin iş akdinin davacının talimatı uyarınca feshedilmiş olduğunu, bu sebeple talep edilen tazminatlardan davacı tarafından ödenen kısmından müvekkili şirketin sorumlu olmadığını, davacı nezdinde çalışmış, emir ve talimatlarını davacıdan aldığını, dava dışı işçinin alacaklarından müvekkil şirketin sorumlu olmadığını, söz konusu davada somut olayın sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiğini, söz konusu sözleşmede müvekkili şirketin sorumluluğuna ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmadığını bildirerek davanın reddini savunmuştur.

Diğer davalılara yapılan usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap vermemişlerdir.

HUKUKİNİTELENDİRME - GEREKÇE

Dava, davacının hizmet alım sözleşmelerine istinaden davalılar yanında çalışan işçiye işçilik alacaklarından kaynaklı yaptığı ödemelerin davalılardan tahsili istemine ilişkindir. Diyarbakır Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne müzekkere yazıldığı, cevabın dosya arasına alındığı görülmüş, Dava dışı işçi ...e ait hizmet döküm cetveli getirtilmiştir.

Davanın önce 03/06/2021 tarihinde... Esas numara ile açıldığı, aynı Mahkemece verilen kararda yetkisizlik nedeniyle davanın usulden reddi ve...yetkisizliğine karar verildiği, dosyanın Mahkememize gönderilerek 23/02/2022 tarihinde ... Esasına kaydedildiği görülmüştür. Davaya konu uyuşmazlığın, asıl işveren - alt işveren ilişkisinden kaynaklanan, dava dışı işçinin kıdem tazminatı sorumluluğun hangi tarafın sorumluluğunda olduğunun tespitine ilişkindir.

Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarında belirtildiği üzere, Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir.

İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve fer'ilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Kıdem tazminatı da dahil olmak üzere ödenen işçilik alacakları ve fer'ilerinden dolayı sözleşme, genel ve teknik şartname ile ek diğer belgelere göre asıl işveren davacının sorumlu olacağının kararlaştırılmaması halinde davalıların ödenen bu alacağın tamamından kendi dönemleri ile sınırlı sorumlu olacağı kabul edilmektedir. Taraflar arasında imzalanmış olan sözleşme ve eki belgelerinde bu yönde bir hüküm bulunmadığından alt işverenlerin ödenen tazminat ve fer'ilerin tamamından kendi dönemleri ile sınırlı olarak sorumlu oldukları anlaşılmaktadır. (bkz. Aynı yönde Yargıtay 23. HD.'nin 2019/764 esas, 2020/923 karar sayılı ve 12/02/2020 tarihli ilamı)

Mahkememizce dosya üzerinden bilirkişi raporu alınmıştır.

Rapora göre. 24/05/2022 tarihin hesap uzmanı bilirkişi... aldırılan bilirkişi raporunda.

"Taraflar arasında akdedilen Güvenlik Hizmet Alımına Ait Sözleşmelerin 22.1.maddesinde "yüklenicinin sözleşme konusu işli ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup, yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlü olduğu hükmü yer almakta olup, atıf yapılan Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin Yüklenicinin sorumluluklarını belirleyen 6.Bölümü, 38.maddesinde,"Yüklenici,

çalıştırdığı işçilerin işin yapılmakta olduğu bir iş kolu veya meslekte aynı tipteki bu iş için mevzuatta kabul edilenlerden daha az elverişli olmayan şartlarda çalışmalarını ve ücret almalarını sağlayacaktır.

Ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarının toplu sözleşme ile veya mevzuatla tespit edilmemiş olması halinde yüklenici, en yakın ve en uygun bir bölgedeki iş kolu veya meslekteki aynı tip bir iş için mevzuatla tespit edilenlerden daha az elverişli olmayan ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarını sağlayacaktır." hükmünün yer aldığı, taraflar arasındaki sözleşmenin 23.maddesi ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesine atıf yapmakta olup, şartnamenin 6.Bölüm, 38.maddesi hükmüne göre, çalıştırılan işçilerin ücret ve yan ödemelerinden davalı yüklenicilerin sorumlu olduğu, bu durumun mahkemece kabulü halinde;

1- Davacının dava dışı işçi... için ödediği ve talep ettiği 40.250,00.-TL miktardan talep edebileceği toplam tutarın 40.250,00.-TL olduğu, bu tutarın;

8.049,96.-TL'den davalılardan iş ortaklığını oluşturan ...'nin müştereken ve müteselsilen,

18.823,82.-TL'den davalılardan iş ortaklığını oluşturan....'nin Müştereken ve müteselsilen,

1.369,56.-TL'den davalı....'nin,

4,565,19.-TL'den davalılardan iş ortaklığını oluşturan ....'nin müştereken ve müteselsilen,

7.441,47-TL'den davalı...'nin sorumlu olacağı,

2- Mahkemece davalıların yarı yarıya sorumlu olacaklarının kabulü halinde yarı yarıya sorumluluk tutarının 20.125,00.-TL olduğu, bu tutarın;

4.024,98.-TL'den davalılardan iş ortaklığını oluşturan... Özel Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. & ... Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti & ...Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti.'nin müştereken ve müteselsilen,

9.411,91.-TL'den davalılardan iş ortaklığını oluşturan... Özel Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd, Şti. & ... Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.'nin Müştereken ve müteselsilen,

684,78.-TL'den davalı... Özel Güvenlik Dan. Eğt. ... Ltd. Şti.'nin,

2.282,59.-TL'den davalılardan iş ortaklığını oluşturan... Özel Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları Sistemleri Tic. Ltd. Şti. & ...Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Tic, Ltd. Şti.'nin müştereken ve müteselsilen,

3.720,74.-TL'den davalı ...Koruma ve Özel Güvenlik Hizm. Tic. Ltd. Şti.'nin sorumlu olacağı,

Mahkemenin kabulüne göre belirlenen tutara ödeme tarihi olan 07.08.2019 tarihinden itibaren yasal faiz yürütülebileceği" rapor edilmiştir.

Yukarıda belirtilen olgular ve tüm dosya kapsamı incelendiğinde, dava dışı işçinin eldeki davadaki taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesine istinaden davalılar yanında çalıştığı, bu çalışması karşılığı işçilik alacaklarının davacı tarafından ödendiği, yukarıda belirtilen Yargıtay'ın yerleşmiş içtihlatları gereğince işçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması,

işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulünün gerektiği, bir kısım davalı vekilinin zamanaşımı itirazının eldeki davada uygulanması gerekli zamanaşımı süresinin TBK md. 73/1 maddesi gereğince 10 yıl olması nedeniyle reddi gerektiği (bkz. bu konuda Yargıtay HGK'nun 2013/3-1814 esas ve 2013/715 karar sayılı 15/05/2013 tarihli ilamı), mahkememizin eldeki davaya bakmakla yetkili ve görevli olduğu,

yukarıda belirtilen olgulara uygun olarak kıdem tazminatı ve ferilerinden işçinin alt işverenlerdeki çalışma dönemlerine isabet eden dönemler dikkate alınarak tüm işverenlerin sorumlu olduğu nazara alınarak, seçenekli ve yargısal denetime elverişli olarak hazırlanan bilirkişi raporuna mahkememizce itibar edildiği, ödeme tarihi itibarıyla davalıların temerrüde düştüğü, taraflar tacir olduğundan bu tarihten itibaren tespit edilen tutarlara avans faizi yürütülmesi gerektiği anlaşıldığından davanın kabulüne dair her bir davalının sorumluluk miktarları ayrı ayrı belirtilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.