Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/20 K.2022/630

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ....33.000 seyirci kapasiteli stadyum inşaat işinin yüklenicisi ile müvekili şirket arasında 24.03.2014 tarihinde Mekanik Tesisat İşleri Alt Yüklenici Sözleşmesi akdedildiği, sözleşmenin imzalandığı tarihte ...İnşaat unvanlı şirketin işin İfasına başlandıktan sonra nevi değişikliğine gidilerek, ... unvanıyla anonim şirkete dönüştüğü, davacı şirketinin sözleşmedeki tüm yükümlülüklerini yerine getirdiği,

davacının alacağını eksik ödemek, Euro değerli malzemelerde imalat değeri düşük kur üzerinden hesaplamak ve davacıdan aldığı teminat senedini iade etmemek suretiyle, davalının sözleşmenin gereğini yerine getirmediği, müvekkilini 350.369,30 TL. alacağını ödemediğini, 05.08.2015- 22.12.2015 tarihleri arasında yapılan işlere ait 15. hakedişte bitirmiş olmasına rağmen müvekkili şirketin hakediş alacaklarının eksik ödediğini ,....noterliğinden 22.01.2016 tarih ve.... yevmiyeli ihtarname çekilerek, davalının kesin hakedîşe davet edildiği,

sözleşmenin 14.maddesi gereğince yapılan % 5 teminat kesintisi iadesi ve 427.589,00 TL'nin ödenmesinin ihbar edildiği, davalının bu ihtara ....Noterliği'nin 3.20.2016 tarih ve 2228 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile cevap vererek sözleşmenin 14.maddesinin "Alt yüklenici işin toplam bedelinin % 6'sı kadar kesin ve en az işin bitiş süreli banka teminat mektubunu veya senedini işverene teslim edecektir.

Banka teminat senedi teslim edilmemesi durumunda hak edişlerinden % 5 sözleşme gereği tutulacak teminat haricinde ayrıca % 6 teminat kesintisi yapılacaktır." yükümlülüğünü yerine getirilmediği için 350.369,30 TL tutarında miktarın teminat olarak tutulduğunu, bunun dışında kalan alacak kalemlerinin 02.02.2016 tarihinde hesaba gönderilmiş olduğu bildirimini yaparak, 350.369,30,-TL hariç bakiye tüm borçların ödenmiş olduğunu, hakedişlerde yapılan % 5 teminat kesintilerinin de iade edildiğini, davacının sözleşmenin 14.maddesine göre 5.400.000 x % 6 = 324.000,-TL miktarlı teminat mektubu vermek suretiyle yükümlülüğünü yerine getirdiği,

ilk etapta davacı tarafından verilmek istenen teminat senedini davalı şirket yetkililerinin almak istemediği, 1 ve 2 numaralı hakedişlerden % 5+ % 6 = % 11 teminat kesintisi yapıldığı, 1. Hakedişte 12.564,35 TL, 2. Hakedişte 10.978,83 TL olmak üzere toplam 23.543,18 TL % 6 teminat kesintisi yapıldığı, 26.06.2014 tarih ve 14/0011 sayılı dilekçe ile davalıya itiraz edildiği, davacının itirazı yerinde görülerek davacıdan sözleşme bedelinin % 6'sı tutarında teminat senedi alınmak suretiyle % 6 oranındaki toplam bedelin 3. hakedişte iade edildiğini, 15. hakedişte, sözleşmenin 14.maddesi gerekçe gösterilerek 350.369,30 TL nin eksik ödenmesi,

teminat olarak tutulduğu iddiasının sözleşmeye ve yasaya aykırı olduğu gibi, kötü niyetli bir tutum olduğu, sözleşmenin 14.maddesi gereğince nakdi teminat istenmesinin maddeye aykırı olduğu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla davalı şirketin nakdi teminat tutmaya hakkı olduğunun kabulü halinde dahi, sözleşmenin ifa edilmiş ve kesin hak edişlerin yapılmış ve işin teslim edilmiş olduğu nazara alındığında, davalının teminat olarak tuttuğu gerekçesiyle ödemediği davacı alacağını ödemesinin yasal gereklilik olduğu,

davalının bilahare çektiği ihtarlarda kesin kabul eksikliklerinden bahsedilmiş ise de , durumun doğru olmadığı konu edilen imalatların kendi yükümlülüklerinde olan işler olduğu , imalat yükümlülüklerinin davacı şirkete ait olmadığının ihtar edildiğini, davalı şirketin davacıya başka bir ihtarname göndererek keyfi bir tutumla nam ve hesabına imalat yapıldığı iddiasıyla fatura tanzim edildiğini, davacının sorumlu olduğu işlerden olmadığından kabul edilmediği ve iade edildiği,

sözleşmenin 5.maddesiyle en düşük Euro kurunun 3.025 TL olarak sabitlenmiş olmasına rağmen davalının sözleşmeye aykırı olarak Euro bazlı malzemeleri sözleşmeye aykırı olarak düşük Euro kurundan hesaplandığını, davacı şirketinin zarara uğratıldığını, Euro kurunun l.hakedişte 2,9183 TL, 2.hakedişte 2,8776 TL, 3.hakedişte 2,9071 TL, 4. hakedişte 2,8579 TL, 6.hak edişte 2,9047 TL, 7. hakedişte 2,8015 TL, 9.hakedişte 2,8023 TL, 10. Hakedişte 2,7960 TL, 11. hakedişte 2,8622 TL, 12. hakedişte 2,8290 TL alınmak suretiyle hesaplama yapıldığı,

Euro kurunun 3,025 TL altında hesaplanmasının sözleşmeye aykırı olduğunu, davacı şirketinin tüm malzemeleri Euro değeri üzerinden aldığını, kurun değerinin düşük alınmasının müvekkilin mağdur ettiğini , Euro bazlı malzemelerde düşük kur değeri hesaplanması nedeniyle davacı şirketinin zararının 400.000,-TL civarında olduğu bildirmiş , bu nedenle 350.369, 30 TL ödenmeyen bakiye alacağın ve şimdilik kur farkı nedeniyle doğan alacak yönünden ise şimdilik 10.000,-TL.nin tahsiline, kesin hakediş yapılmış olmasına rağmen iade edilmeyen teminat senedini iadesine mümkün olmaması halinde senetin iptaline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davacı vekili 19.04.2019 tarihli ıslah dilekçesiyle , kur farkı alacağı nedeniyle talebini 135.441, 90 TL ye yükseltmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalının ... şirketine göre asıl işveren konumunda olduğunu, davacı taraf ile davalı şirket arasında yapılan 24.03.2014 tarihli alt yüklenici sözleşmesinin 14. Maddesinde " Alt yüklenici işin toplam bedelinin % 6 sı kadar kesin ve en az işin bitiş süreli banka teminat mektubu veya senedini sözleşme imzalanması aşamasında işverene teslim edecektir.

Banka teminat mektubu teslim edilmemesi durumunda hak edişlerden % 5 sözleşme gereği tutulacak teminat haricinde ayrıca % 6 teminat kesintisi toplam % 11 teminat kesintisi yapılacaktır." hükmü uyarınca davalı şirket kendisine verilmeyen banka teminat mektubu nedeniyle, sözleşme kapsamında işin % 6'sını oluşturan 350.369,30 TL yi teminat olarak uhdesinde tuttuğunu ve bundan hukuka aykırı bir durumun bulunmadığını , davacının 324.000,00-TL senet verdiğini iddia ettiği, oysa davalı şirketinin teminat kesintilerini davacı tarafça kendisine verilmeyen banka teminat mektubu olmaması sebebiyle yaptığını,

kesin hakediş yapılmadığı için teminat iadesinin müvekkili şirketi tarafından yapılamadığını , davacı yanın iddia ettiği gibi müvekkiline verilmiş bir teminat senedi veya banka teminat mektubu bulunmadığını , davalı şirketin teminat olarak tuttuğu 350.369,30 TL'nin İdarenin kesin hakedişi yapılmadan ödenemeyeceği hususunun imzalanan sözleşmenin gereği olduğunu , davacı yan tarafından sözleşmenin 5.maddesine atıfta bulunarak Euro bazında sabitlendiği iddia edilen kur farkına ilişkin alacak talebi yönünden, davacı yanın hak edişlerde hesaplamaya ve ödenen miktara ilişkin itirazda bulunmadığını,

basiretli bir tacirin yapması gerekenleri yapmadığını , davacı tarafın hak ediş veya faturalara hiçbir itirazi kayıt koymadığını ve kabul ettiğini , kimsenin kendi kusuruna dayanarak hak iddia edemeyeceği hukuki ilkesi uyarınca davacı yanın iddia ettiği vakanın kabulünün mümkün olmadığını, davalıya verilen herhangi bir senedin olmaması nedeniyle senet iadesinin ve iptalinin de mümkün olmadığı belirtilerek, davanın reddine karar verilmesi talep ve cevap etmiştir.

DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava , eser sözleşmesi kapsamında eksik ödenen iş bedelinin iadesi , kur farkı nedeniyle eksik ödenen bedelin tahsili ile teminat mektubunu iadesi istemine ilişkindir.

Taraflar arasında davalı yüklenicinin taahhüdü altındaki, “....

Kapasiteli Stadyum İnşaatı İşi’nin onaylı projesine ve detaylarına göre “Mekanik Tesisat İşleri”

nin davacı alt yüklenici tarafından projesine ve genel yapım tekniklerine uygun olarak yapılması

içini 24.03.2014 tarihli “ Mekanik Tesisat İşleri

Alt Yüklenici Sözleşmesi”nin imzalanmıştır. İş sahibi (İdare) nin .... yüklenici firmanın

.... ... İnşaat’ın alt yüklenici olarak tanımlandığı

, İşin Bedelinin söz 5.maddesinde : Yüklenicinin İdare ile yaptığı sözleşme kapsamındaki ihale sınırları içerisindeki tüm

Mekanik Tesisat İşleri, bu sözleşme için malzemeli olarak Anahtar Teslimi Götürü Bedele

dahildir. Toplam bedel 5.400.000 TL + KDV’dir. Euro bazlı malzemeler için idareyle her ay

yapılan hakkediş prusantajı oranları aşağıdaki tablodaki oranlarla çarpılarak, idare tarafından

yapılan hakkediş tarihindeki Euro kuruna göre sözleşmenin yapıldığı € kuru :3,025 TL ile farkı

malzeme bedeli ile çarpılacak kur farkından kaynaklanan artışlar ilave olarak ödeneceği, teminat başlıklı 14. Maddesinde ; Alt Yüklenici işin toplam bedelinin %6’sı kadar kesin ve en az

işin bitiş süreli banka teminat mektubunu veya senedini sözleşme imzalanması aşamasında

İşverene teslim edecektir. Banka teminat mektubu teslim edilmemesi durumunda

hakkedişlerden % 5 sözleşme gereği tutulacak teminatı haricinde ayrıca %6 teminat kesintisi

toplam % 11 teminat kesintisi yapılacaktır, hükümlerini içermektedir.

Mahkememizce taraf delileri toplanarak bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra verilen 18.09.2019 tarih ve .... sayı karar ile ;"Tüm dosya kapsamı birlikte gözetildiğinde; taraflar arasında yapılan eser sözleşmesi gereğince davalının davacıya teminat olarak tutulan 350.369,50 TL tutarında eksik ödeme yaptığı noktasında uyuşmazlık bulunmamaktadır. Dosya kapsamında davacı tarafça verilmiş teminat senedi ve / veya banka teminat mektubu örneği bulunmamaktadır.

Davacı ilk iki hakedişte kesinti yapıldığını, sonrasında teminat senedinin düzenlenmesi üzerine 3. Hakedişten itibaren kesinti yapılmadığı gibi önceki kesinti bedellerinin de iade edildiğini belirterek bunun senet verildiğini kanıtladığını iddia etmekte ise de, bu yönde taraf kabul ve beyanlarını içeren yazılı bir delil ve bilgi dosyada bulunmadığından varsayıma dayalı sübut kabul edilemeyeceğinden mahkemece teminat senedi verildiğine dair iddianın ispatlanamadığı, tarafların tacir olması,

basiretli davranmaları gerektiği dikkate alınarak iddialarını ispatlayıcı vasıtaları da düzenlemeleri gerektiğinden, hakedişlerden başlangıçta kesinti yapılmaması ve yapılanların iadesinin hangi saik ile gerçekleştiğinin mahkemeye delilleri ile kanıtlanamadığı anlaşılmakla davacının teminat senedi verildiğine dair iddia ve iade talebi kabul görmemiştir.

Sözleşmenin 30. Maddesi çerçevesinde teminat olarak tutulan 350.369,50 TL tutarın taraflar arasında henüz kesin hakedişin yapılmaması, buna ilave olarak İdare ile davalı Yüklenici arasında yapılan geçici ve kesin kabul işlemleri aşamasında, sözleşmeye konu mekanik tesisat işleri için tespit edilen eksik ve kusurların, davacı alt yüklenici tarafından giderilip giderilmediğinin, davacı namı hesabına giderilmiş olması durumunda yapılan harcama bedelinin ne olduğu hususlarının belirgin olmadığı, davalıya ilişiksizlik belgesi ibraz edilmediği sonuç olarak, taraflar arasındaki alacak/borç hususunun açıklığa kavuşmadığı dikkate alınarak,

teminat senedinin iadesi şartlarının dava tarihi ile oluşmadığı anlaşılmakla davacının davasının yerinde bulunmadığından reddine" karar verilmiştir .

Kararı istinaf edilmesi üzerine .... sayılı ilamıyla ;"...

O halde Mahkemece yapılacak işlem; tarafların iddia ve itirazlarını karşılar denetime elverişli bilirkişi raporu ile işin tasfiye hesabının yapılması; bu kapsamda Sözleşme ve eklerine göre taraflarca imzalanan hak edişlerin incelenmesi ve tartışılması ; yine bu hesap yapılırken teminatın iadesiyle ilgili sözleşmede belirtilen iade şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin tartışılması; bu kapsamda Sözleşme ve ekleri hükümlerine göre davacı tarafından sunulması gereken bir belge (.... ilişiksiz belgesi gibi) varsa sunması için süre ve imkan tanınması; bu şekilde ulaşılacak sonuca göre HMK'nın 297.

Maddesine uygun olarak bir karar verilmesinden ibaret olacaktır. Açıklanan nedenlerle; sair hususlar incelenmeksizin davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.4,6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde sonuçlandırılması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine" karar verilmiştir.

Mahkememizce ... kaldırma kararı gereğince , sözleşme ve eklerine göre taraflarca imzalanan hak edişlerin incelenerek tasfiye hesabının yapılması ve teminatı iadesi ile ilgili sözleşmede belirtilen şartların gerçekleşip gerçekleşmediğini hususlarında rapor hazırlanması için önceki heyete tevdi edilmiştir.

Heyetçe sunulan 17.02.2022 tarihli raporda: Taraflar arasında kesin hakediş yapılmadığı, İdare ile davalı yüklenici arasında yapılan geçici ve

kesin kabul işlemleri aşamasında sözleşmeye konu mekanik tesisat işleri için tespit edilen eksik ve

kusurların davacı alt yüklenici tarafından giderilip giderilmediğinin, davacı namı hesabına

giderilmiş olması durumunda yapılan harcama bedelinin ne olduğu hususların belirgin

olmadığı, sonuç olarak taraflar arasındaki alacak/borç hususunun açıklığa kavuşmadığından teminat kesintisinin iadesi şartlarının oluşmadığı, sözleşmede yer alan hükümler uyarınca davacının hakedişlerde kararlaştırılan düşük Euro

kuru (3,025) uygulandığı yönündeki itirazının yerinde olduğu ve davacının bu

konuda talep edebileceği bedelin 135.441,90,-TL. olarak hesaplandığı, davacı tarafça davalıya düzenlenen 26.06.2014 tarih 14/0011 sayılı “hakediş itiraz” içerikli

yazıda teminat senedi düzenlenerek davalıya teslim edildiğine ilişkin açıkça bir ifadenin bulunmadığı, Ticari defter kayıtlarda da aranamayacak olan teminat senedinin verilip

verilmediğinin ispatı için davacının tanık dinletme talebi ile keşidecisi ....

... İNŞAAT alacaklısı .... olan teminat senedinin iadesine, iadenin

herhangi bir nedenle mümkün olmaması halinde ise senedin iptali talebi hususunda takdirin mahkemede olduğu bildirilmiştir.

Tarafları itirazları ile dosya kapsamı gözetilerek hazırlanan bu raporun yetersiz olduğu nazara alınarak yeniden oluşturulan heyetten alınan 16.06.2022 tarihli raporda; davacı yanın iddia ettiği gibi davalıya verilmiş bir teminat

senedinin varlığına ilişkin olarak dava dosyasında

bilgi ya da belgeye rastlanılmadığını,

15. hakediş içinde yer alan pursantaj tablosundan görüleceği

üzere ;Davacının bütün mekanik tesisat iş ve işlemlerini birçok

kalemde % 100 bazı kalemlerde % 90 seviyesinin üzerinde yerine

getirdiği,

taraflar arasında kesin hesap yapılmamış olduğundan dava dosyasında tüm işlerin % 100 seviyesinde yapıldığına dair resmi

belgeye rastlanılmadığı ancak işin kesin kabulü yapıldığından %

100 mekanik tesisatın bitirildiği,

.... tarafından yapılan geçici kabul eksikliklerinin , davacı taşeron

tarafından yerine getirildiğinin - noter ihtarnameleri de bir çok defa

eksik işe işaret etse de davacı taşeronun ihtarname sonrası

müdahaleleri ve tutanaklar vs mevcut olup, ... tarafından yapılan

kesin kabul işlemlerinde belirlenen eksik işlere ilişkin detaylar

incelendiğinde de eksik işlerin davalı işveren sorumluluğundaki

kalemlerden ileri geldiği, bu kapsamada dava dışı idare ve davalı işveren arasında

işin kesin hesabı (dava açılmadan önceki tarihte) yapıldığı

değerlendirildiğinden, davalının kesin kabul yapılmadığı

gerekçesiyle teminatı uhdesinde tuttuğunu bildirmesine karşın,

dava tarihinden önce .... ile kesin kabul yapıldığından dolayı

350.369,30 TL’sı teminat tutarının davacıya iade koşullarının

oluştuğu,

yine dosyaya kazandırılan hakkediş tutanaklarının incelenmesinde; hakkediş tarihi

itibari ile ....Kurlarının da hesaplamaya sunularak

EURO bazlı işler için hesaplamanın 3.025 TL yerine , hakkediş tarihindeki Euro kuruna

göre hesaplandığı ,taraflar arasında ihtirazi kayıt sunulmaksızın

imzalanan 15 ayrı hakkediş Euro bazlı malzeme bedeli yönünden heyetimizce yeniden yapılan incelemeye ve hesaplamaya göre davalının taraflar arsında düzenlenen

Sözleşmenin 5. maddesine dayanarak davalıdan talep edilebileceği

toplam Kur farkından kaynaklı tutarın (kur farkı artış ve kur

farkı eksiliş birlikte düşünüldüğünde) 120.262,20 TL olarak hesaplandığı ancak hakkedişler ihtirazi kayıt konulmaksızın imzalandığından

davacının bu bedeli talep hakkı olup olmadığının ,yine davacı yanın iddia ettiği gibi davalıya verilmiş bir teminat

senedinin varlığına ilişkin olarak dava dosyasında

bilgi ya da belgeye rastlanılmadığı hususları tespit ve hesap edilerek bildirilmiştir.

Tüm dosya kapsamı ,dava , cevap , dava konusu işe ilişkin sözleşme hak edişler ,.... deki geçici ve kesin kabul tutanakları , ... kaldırma kararı içeriği ile usul ve yasaya uygun hükme esas alınmaya elverişli 16.06.2022 tarihli bilirkişi heyeti raporu birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasındaki sözleşme kapsamında , davacının işi yapıp davalıya teslim ettiği , davacının hak edişlerinde 350.369,30 TL teminat kesintisi yapıldığı, işin tarafları arasında kesin kabul vs yapılmamış ise de, davalın işi asıl işceren.... ye teslimi nedeniyle geçici ve kesin kabüllerin yapıldığı,

geçici kabul eksikliklerinde davacının yaptığı mekanik tesisat işine ilişkin ayıp ve eksiklerin bulunduğu ve bunların davacı tarafından yerine getirildiği , davalının bunların üçüncü kişiye davacı namı hesabına yaptırdığı yönünde bir iddiası ve de ispatı olmadığı , kesin kabulde davacı işine ait ayıp ve eksiklerin bulunmadığı , bu kapsamda davacıya, yapılan bu kesintinin iadesi geriktiği anlışılmıştır.

Ancak davacının eksik kur nedeniyle temin edilen malzeme bedelinin eksik hesapladığından bahisle sözleşme gereğince kur farkı alacağı talebinde bulunmuş ise de , bu talebi yönünde eksik kur üzerinde hesaplanan hak edişleri ihtirazi kayıt koymadan imza ettiğinden artık bu nedenle alacak talep edemeyeceği görülmekle bu isteminin yerinde olmadığı , gibi sözleşme kapsamında öngörülen teminat senedinin davacı tarafından davalıya verildiği yönündeki iddiası karşısında,

davalı tarafın teminat senedinin verilmediği yönündeki itirazı nedeniyle bu hususta uyuşmazlık bulunduğu ,davacının iddia ettiği teminat senedini davalıya teslim ettiği hususunda ispat yükünü dosya kapsamı deliller ile yerine getirmediğinden, bu yöndeki talebinin de reddi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde davanın kısmen kabulü yönünden hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · ✍e-imzalıdır · Üye ... · ✍e-imzalıdır · Üye ... · ✍e-imzalıdır · Katip ... · ✍e-imzalıdır