Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/651 K.2024/706

T.C. ...12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/651 Esas - 2024/706

TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ

T.C. ...

ON İKİNCİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR

ESAS NO : 2022/651

KARAR NO : 2024/706

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 02/10/2022

KARAR TARİHİ : 22/11/2024

G. KARAR YAZIM TARİHİ : 11/12/2024

Mahkememizde açılan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ve müvekkili ...arasında 16/02/ 2018 tarihli Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi kapalı havuz yapımı inşa sözleşmesi imzalandığını, müvekkilinin sözleşme gereğince yüklendiği işi ifa edip, karşı tarafa teslim ettiğini, sözleşmenin 5.Maddesi ve 10.1.

Maddesi gereğince karşı tarafa teminat senetleri verileceğinin kararlaştırıldığı, müvekkili Süleyman Altınoluk şirket ve kendi adına imzaladığı senetleri karşı tarafa teslim ettiğini, sözleşme kapsamında teminat olarak verilen bu iki adet bononun bedelsiz kaldığı halde müvekkillerine iade edilmeyip...

11. İcra Dairesinin 2022/1531 esas sayılı dosyasında takibe konulduğunu, söz konusu bonolardan ve takipten dolayı karşı tarafa borçlu olmadıklarını belirterek, borçlu olmadıklarını tespiti ile takibin iptaline, davalı aleyhinde %20 den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: öncelikle mahkemenin görevsiz olduğunu, yine dava konusu senetler teminat senetleri olmadığını, davacının senet teslimine ilişkin sunduğu belgede imzalarının olmadığını, senetlerin keşide tarihleri sözleşme tarihinden önce olduğunu, ayrıca davacı davasında sözleşme kapsamında müvekkiline borçlu olmadığını iddia ederek tespitini istediği fakat davacının senetlerden daha fazla müvekkiline borcu olduğunu, sözleşme kapsamında noter ihtarları ile işin hızlandırılması ve eksiksiz halde ikmali istendiği halde yerine getirmediğini,

bu nedenle geçici kabul eksikliklerinin davacı namına yapılması için 4 ayrı protokol yapıldığını, yine kesin kabul eksikliklerinin 05/08/2020 tarihinde müvekkili tarafından davacı namına yapılmasının kararlaştırıldığını, toplam 3.093. 784, 99 TL müvekkiline borcu olduğunu ileri sürerek davanın reddini talep ve cevap etmiştir.

DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesi kapsamında teminat amaçlı verilen bonoların bedelsiz kaldığının tespiti ile takibin iptali istemine ilişkindir.

Davacılar vekili delil olarak; taraflar arasında imzalanan 16/02/2018 tarihli inşaat yapım sözleşmesine, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi kayıtlarına, SGK kayıtları, tarafların ticari defter kayıtları, Ba /Bs kayıtları, cari hesap belgeleri, keşif, bilirkişi incelemesi ve yemin deliline, davalı vekili ise; taraflar arasındaki 16/02/2018 tarihli sözleşme ve zeyilnameye, ...56. Noterliği'nin 09681 yevmiye numaralı ve 29/06/2018 tarihli ihtarnamesine, eksik hatalı ve kusurlu imalatlara ilişkin tutanaklara, geçici kabul eksiklik listesine, ...11. İcra Müdürlüğü'nün 2022/1531 esas sayılı dosyasına, dava dışı idareden celp edilecek sözleşme konusuna ilişkin evraklara, müvekkilinin ticari defter ve kayıtlarına, mail kayıtları, tanık, bilirkişi incelemesi, keşif ve yemin deliline dayanmıştır.

...6. Genel İcra Müdürlüğü'nün 2023/197737(Kapatılan... 11. İcra Dairesi'nin 2022/1531) esas sayılı dosyası incelendiğinde; davalı şirket tarafından davacılar aleyhinde, lehtarı davalı şirket, keşidecisi davacı ...İnş. Tic. Ve San. A.Ş., ve Kefili Süleyman Altınoklu olan, 19/01/2019 keşide tarihli ve 200.000,00TL bedelli, yine 19/01/2019 keşide tarihli ve 961.000,00TL bedelli iki adet bonoya dayalı olarak, 21/01/2022 tarihli kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takipte ödeme emriyle; 1.161.000,00TL asıl alacak, işlemiş faizi ve komisyon alacağıyla birlikte toplam 1.656.946,25TL'nin tahsilinin talep edildiği, görülmüştür.

Taraflar arasında imzalanan16/02/2018 tarihli Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi kapalı havuz yapımı inşat sözleşmesinde; müteahhit firmanın ...İnşaat Enerji San. ve Tic. A.Ş., alt yüklenicinin ...İnşaat Tic. Ve San.

A.Ş., ana işverenin Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Rektörlüğü İnşaat Daire Başkanlığı, işin kapalı havuz yapım işi olduğu, iş bedelinin anahtar teslimi 8.007.301,54TL+KDV olarak belirlendiği, işin bitim tarihinin 30/07/2018 olduğunu, teminatlar başlıklı 5. Maddesinde; işe ait kesin teminat tutarının sözleşmenin imza tarihinde alt yüklenici tarafından müteahhide şahsi kefalet içeren senet verilmesi gerektiği ve tutarının sözleşme bedelinin %12'si 961.000,00TL olacağı ve kesin teminat senedinin sözleşmenin imzalanması sırasında verilmesinin zorunlu olduğu, verilmemesi halinde sözleşmenin imzalanmış olsa dahi yürürlüğe girmeyeceği.

Yine aynı maddede sahada yapılacak hakkediş miktarına göre düzenlenecek hakkediş üzerinde %5 nakit teminat kesintisi yapılacağı , 10. Maddesinde; avans ödemesinin, şahsi kefalet içeren avans teminat senedi karşılığında 200.000,00TL olarak ödeneceği, 3 nolu hakkedişten sonra aylık düzenlenecek hakkediş bedellerinden %15 avans kesintisi yapılacağı, 12. Maddesinde; avans teminatı, kesin teminat ve teminat iadelerinin ne şekilde yapılacağının düzenlendiği görülmüştür.

Taraf delilleri, özellikle asıl işveren olan Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi'nde taraflar arasındaki sözleşmeye konu ihale dosyası, hakkedişler, geçici ve kesin kabul tutanakları, tüm bilgi ve belgeler celp edilmiş, ilgili vergi dairelerinden tarafların Ba /Bs'leri celp edilmiştir.

Davacının ticari defterlerinin bulunduğu Kahramanmaraş Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılarak, dava konusu bonoların ve ticari ilişkinin defterlerde ne şekilde yer aldığının, mali müşavir bilirkişi vasıtasıyla incelenerek tespiti talebi üzerine, buraca aldırılan 20/07/2023 tarihli raporda; davacı Mige'nin ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu, söz konusu ticari ilişki kapsamında davacı ve davalı arasında alış ve satış faturalarının düzenlendiği, davaya konu olan bonoların kayıt altına alındığına dair kayda rastlanmadığı, 2018 yılı ticari defterlerinde davalı A.Ş.'nin 2018 sonu itibariyle 8.759,13TL borç bakiyesi tespit edilmiştir.

Mahkememizce davalı defterleri dosya kapsamı bilgi ve belgeler nazara alınarak, inşaat mühendisi Celal Cihan Uygurer, YMM Muzaffer Kökver ve Nitelikli Hesap uzmanı Zeynep Doğan'dan oluşan heyetten alınan 28/11/2023 tarihli raporda; davalı ticari defter kayıtlarının incelenmesinde.

(2018-2019-2020-2021-2022 ve2023 yılları) defterlerinin e defter şeklinde usulüne uygun tutulduğu ve birbirini teyit ettiği, dava konusu bonoların davalının defterlerinde kayıt altına alınmadığı, davacı ile davalı şirket arasında başkaca bir ticari ilişki kaydına rastlanmadığı, dava ve takip tarihi itibariyle davalının, davacıdan alacağının 999.900,43TL olarak kayıtlarda yer aldığı, sözleşmenin 5.1. maddesi gereğince, sözleşme tutarının %2'si olan 961.000,00TL ve 10.1.

Maddesi gereğince avans teminatı için senet alınacağı ve senedin 200.000,00TL olacağı hükümleri nazara alınarak takip konusu senetlerin teminat senedi olarak kabulü halinde, dava ve takip tarihi itibariyle davalının hesap alacak bakiyesinin, yani davacıdan olan alacağının (999.900,43TL- (961.000,00TL+ 200.000,00 TL)=1.161.000,00TL tutarındaki senet bedellerinin mahsubu neticesinde -161.099,57TL'lik senet kısmından davacıların, davalıya borçlu olmadığının tespit edildiğini, ancak senetlerin teminat senetleri olmadığı kabul edilmesi halinde ise davacının, davalıya 999.900,43TL+1.161.000,00TL=2.160.900,43TL borçlu olacağının tespit edilmiştir.

Davacılar vekilinin, asıl işveren tarafından kesin kabulün 21/12/2018 tarihinde yapıldığı nazara alındığında, davalının 2019 tarihinden sonra defterlerine müvekkili firma aleyhine asılsız olarak kaydedilen miktarın alt dayanağının olmadığını, üçüncü kişilere 2020-2021-2022-2023 tarihinde yapılan ödemelerin müvekkili hesabına borç olarak kaydedildiğini, dava konusu takibin 21/01/2022 tarihinde ve bu davanın 2022 tarihinde açıldığı gözetildiğinde söz konusu kaydın usulsüz olduğunu, söz konusu Süçtü İmam Üniversitesi Kapalı Havuz Yapım İşi dışında herhangi bir ticari ilişkilerinin bulunmadığını belirterek rapora itirazı, yine davalı vekilinin,

kambiyo senedi olup senede karşı senetle ispat kuralı gereğince iddianın ispat edilemediği, işin kesin kabulünün 05/08/2020 tarihinde yapıldığı, kesin kabul aşamasında idare tarafından bildirilen eksikliklerin müvekkili şirket tarafından yerine getirildiği, müvekkili kayıtlarına göre yaklaşık olarak 3.093.794,92TL borçlu görüldüğünü, bilirkişinin, davacı şirket defterleri üzerinde borç tutarının 999.900,43TL olduğunun tespitinin hatalı olduğu yönündeki itirazları nedeniyle, dosya aynı heyete tevdii edilerek, alınan 10/06/2024 tarihli ek raporda;

takibe konu edilen her iki senet bedellerinin, sözleşmenin 5.1. ve 10.1’inci maddelerinde belirtilen teminat senet bedelleriyle (916.000TL ve 200.000TL) birebir uyuştuğu, 916.000TL bedelli kesin teminat senedinin verilmemesi durumunda, sözleşmenin yürürlüğe girmeyeceğinin kararlaştırıldığı, sözleşme konusu işin ifa ile sonuçlanarak dava dışı İdarece kesin kabulünün yapılması nedeniyle senetlerin taraflar arasındaki ilişkisinin “teminatı” olarak verildiği,

sözleşmenin ifa ile sonuçlanmış olması ve davalının dava dışı İdare ile kesin hakedişini onaylatmasına ve kendince temel ilişkisini sonlandırmasına karşın, davacı ile davalı arasındaki sözleşmesel ilişkide “Kesin Hesabın” henüz çıkarılmaması ve temel ilişkinin sonlandırılma ması nedeniyle, taraflar arasındaki “alacak/borç” ilişkisi olup olmadığı ve varsa miktarının tespit edilemediği, bu sebepten dolayı kesin teminat senedinin YİGŞ’nin 45/3 maddesi hükmü karşısında -kesin hesap çıkarılmadan- takibe konulmasının sözleşme hükmüne aykırı olduğu,

ayrıca ara hakediş ve kesin hesap belgelerinin dosyasına katılması halinde taraflar arasındaki “alacak/borç” ilişkisinin tespit edilebileceği belirtilerek, tarafların ayrı ayrı ‘kesin hesap’ belgelerini (hakedişi) anlaşılır bir şekilde ve icmal tablolarıyla birlikte mahkemeye sunmaları halinde incelenebileceği, idarece tespit edilen geçici kabul noksanlarının (GKN) yapımını için davalı şirketin ne miktarda masraf yaptığının belgeleriyle birlikte kanıtlaması gerektiği belirtilerek, “Avans Teminat” senedi olarak verilen 200.000,00 TL bedelli senedin bedelsiz kaldığı,

ancak 916.000TL bedelli “Kesin Teminat senedinin" ise, taraflar arasında kesin hesabın çıkarılmaması ve kesin kabulün henüz yapılmaması nedenleriyle YİGŞ’nin 45/3. maddesi uyarınca takibe konulup konulamayacağı hususundaki taktirin Sayın Mahkemeye ait olduğu, bu hususta davalı şirketin davacıyı uyarıp uyarmadığı hususunda dosyasında belge bulunmadığı, davalı Tefiromun takibe konu edilen senetlerin başka bir ticari ilişkiden kaynaklandığı doğrultusundaki savunmasına ilişkin değerlendirmenin ise Mahkemeye ait olduğu, bildirilmiştir.

Bilirkişi heyetinin, takip sonusu senetlerin teminat senedi olduğunun kabulü halinde senetlerin taraflar arasındaki ilişkinin teminatı olarak verildiğinin kabul edileceği ve bu kapsamda sözleşmenin ifayla sonuçlanmış olması, davalının dava dışı idareyle kesin hakkedişini onaylatması ve kendince temel ilişkinin sonlandırmasına karşı taraflar arasında kesin hesabın çıkarılmadığı ve temel ilişkinin sonlandırılmadığı, bu kapsamda taraflar arasında alacak borç ilişkinin olmadığı, varsa miktarın tespit edilemediğinden YİGŞ'nin 45/3.

Maddesi hükmü gereğince kesin hesap çıkartılmadan, kesin teminat senedinin takibe konulmasının sözleşmeye uygun düşmediği, yine ara hakkediş ve kesin hesap belgelerinin dosyaya sunulması halinde taraflar arasındaki alacak borç ilişkisinin tespit edilebileceği, tarafların ayrı ayrı kesin hesap belgelerini ve icmal tablolarını sunmaları halinde heyetçe incelene- bileceğini, yine idarece tespit edilen geçici kabul noksanlıklarının yapımını üstlenen davalı şirketin bu işler için, ne miktarda masraf yaptığını belgeleriyle birlikte sunması halinde kesin teminat yönünden görüş belirtilebileceği bildirimi üzerine,

ilgili belge ve bilgilerin sunulması için taraf vekillerine süre verilmiş ve aynı heyetten alınan 26/09/2024 tarihli ikinci ek raporda; öncelikle taraflar arasında Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Kapalı Havuz inşaatı dışında başkaca bir ticari ilişkinin bulunmadığı ve önceki raporda da belirtilen diğer nedenlerle senetlerin 16/02/2018 tarihli yapım sözleşmesi ile ilgili verildiği ve teminat senetleri olduğu,

davalı vekilinin, davacı şirkete gönderdiği 29/06/2018 tarih ve 09681 yevmiye nolu noter ihtarnamesinde, işin süresinde tamamlanarak teslim edilmemesi halinde tüm cezai şartlar yanında, sözleşmenin feshedilerek teminatların irad kaydedileceği ihtar edildiğinden, davalı şirketin elinde davacıya ait teminatların bulunduğunun kabul edildiği, bu senetlerden başka elinde tuttuğu teminatların olup olmadığı yönünde ispatın davalıya ait olduğu, bu kapsamda davalı tarafın sunduğu belgelerin 28/02/2018-28/09/2021 tarihleri arasında yapılan masraf faturalarını içermediği, istenen belgelerin sunulmadığı,

işin geçici kabulünün 15/03/2019 tarihi itibariyle tamamlandığı, davalı tarafından dosyaya sunulan belgelerde makina kira bedelleri, işçilik bedelleri, geçici kabul eksik listesinde bulunmayan skorboard sistemi, yine listede bulunmayan cihaz bedeli gibi pek çok masraf belgesinin olduğu, ayrıca kesin hesap icmal tablosu ile geçici kabul masraflarını anlaşılır ve denetime elverişli şekilde sunulmadığı, davacı tarafın sunduğu icmal tablosu ve eklerindeki belgelerin tek taraflı düzenlendiği, bu belgelerde davacının ek işler dahil 1.662.200,18TL alacaklı olduğu,

davalının son 3 adet hakkedişte kestiği 357.743,00TL gecikme cezasının 346.884,46TL'sinde sorumlu tutulduğu ve bu şekilde davacı vekilinin sunduğu kesin hesap veri ve belgelerinden davalı şirketten (1.662.200,18TL - 346.884,46)=1.315.316,00TL alacaklı olabileceği, ayrıca idarenin kesin hesapta 25.000,00TL nefaset bedeli kesintisi yaptığı, bu bedelden davacının sorumlu olacağı, davacının, asıl işveren ve davalının yaptığı kesin kabulün tarihi olan 05/08/2020 tarihi itibariyle yapılan hiçbir ödemeyi kabul etmediği, yine ara hakkedişlerde kesilen 400.716,52TL tutarındaki %5 nakit teminat bedelinin henüz iade edilmediği,

yine 516.199,26TL tutarındaki ek işler hakkedişinin yapılmadığı, bu bedellerin davacı tarafından sunulan 1.315.316,00TL kesin hesaba dahil edildiğinden söz konusu işin %100 oranında ifayla sonuçlandığı ve davacının mahkemeye sunduğu belgelere göre davalıdan 1.315.316,00TL alacaklı olduğu, gecikme cezası kesintisinde, sözleşmenin 4. maddesine göre iş bitim tarihinin 30/07/2018 olduğu halde idarenin işin vadesini 18/10/2018 tarihine uzattığı, iş bitim tarihinin 21/12/2018 olduğu ve 68 gün gecikmenin bulunduğu,

idarenin davalının ara ve kesin hakkedişinde toplam 357.743,00TL gecikme cezası kestiği ancak davalının, davacının 9,10,11 nolu ara hakkedişlerinde toplam 346.884,46TL gecikme cezası kestiği bu nedenle bu ödenen bedellerden davacının sorumlu olduğu da nazara alındığında, dava konusu iki adet senedin kambiyo senedi olmadığı, davacı tarafından yapım sözleşmesinin yürürlüğe girmesi ve 200.000,00TL tutarında avansın alınabilmesi için sorumlu olarak davalıya verilmesi gereken"Kesin ve avans teminat senetleri" olduğu,

dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre davacı şirketin davalı şirketten (25.000,00TL tutarında nefaset, %5 oranında ara hakkediş nakit teminat kesintisi iadesiyle KDV dahil) 1.290.316,00TL alacaklı olduğu hesap ve tespit edilmiştir.

Tüm dosya kapsamı, dava, cevap, taraflar arasında yapılan 16/02/208 tarihli Kahraman - maraş Süçtü İmam Üniversitesi Kapalı Havuz Yapım İşine ilişkin alt Yüklenici sözleşmesi ile takip konusu senetler ve bilirkişi rapor ve ek raporları birlikte değerlendirildiğinde.

Alt yüklenici sözleşmesinin tarafları ile bonoların keşidecileri ve lehtarının sözleşmenin tarafları olduğu, taraflar arasında işbu sözleşme dışında herhangi bir ticari ilişkinin mevcut olmadığı, sözleşmenin hükümleri gereğince kesin teminat miktarı olan 961.000,00TL miktarlı şahsi kefalet içeren kesin teminat senedinin verilmemesi halinde sözleşme imzalanmış olsa dahi yürürlüğe girmeyeceği, yine avans olarak teminat senedi karşılığında 200.000,00TL'nin ödeneceği hususların ile davalı tarafından davacıya gönderilen noter ihtarında, teminat senedi alındığı yönündeki ifadeler hep birlikte nazara alındığında,

senetlerin iş bu alt taşeron sözleşmesi kapsamında avans ve kesin teminat olarak davalı yükleniciye, davacı taşeron şirket ve yetkilisince imzalanmış olarak verildiği, kısaca takip konusu her iki senedin teminat amaçlı olarak karşı tarafa verildiği, teminat senetleri olduğu, senetlerin teminatı teşkil ettiği iş bu taşeron sözleşmesi kapsamında davacının edimini yerine getirdiği, davalıyla asıl işveren arasında işin kesin kabulünün gerçekleştiği, 68 günlük gecikmeden kaynaklı davalıdan kesilen gecikme cezasının davacıya yansıtılarak hakkedişlerinden alındığı,

davalının iddia ettiği ve noter ihtarıyla geçici kabul eksikliklerinin giderilmesine ilişkin ihtarnamenin karşı tarafa tebliğine ilişkin belgenin sunulmadığı gibi davalının davacı taşeron nam ve hesabına geçici kabul eksikliklerinin tamamlandığına dair sunduğu belgelerin de, yapılan bilirkişice incelemesinde, söz konusu eksikliklerin tamamlanmasına ilişkin belgeler olmadığı, bu kapsamda davalının, davacının kabul eksikliklerinin kendisi tarafından üçüncü kişilere yaptırıldığı iddiasının ispat edilemediği,

yine bilirkişilerce yapılan kesin hesaba göre davacı taşeron şirketin davalıdan 1.290.316,00TL alacaklı olduğu tespit edilmekle, senetlerin takibe konulması ve bedellerinin tahsili şartlarının gerçekleşmediği anlaşılmakla, davacının takip konusu senetlerden dolayı davalıya borçlu olmadığı gözetilerek, aşağıdaki şekilde davacının davasının kabulüne karar verilmiştir.

Ayrıca İİK'nun 72/5. maddesi gereğince, bedelsiz senetlerin haksız olarak takibe konulduğu nazara alınarak, dava ve takip konusu miktar üzerinde davalı aleyhinde tazminata hükmedilmiştir.