Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/91 K.2023/222

...

DAVACI :.. VEKİLİ : Av.... DAVALI : .... VEKİLİ : Av. B...

DAVA

İstirdat (Ticari Nitelikte Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 01/10/2021

KARAR TARİHİ : 11/04/2023

G.KARAR YAZIM TARİHİ : 25/04/2023

Asıl ve Birleşen Mahkememiz dosyalarında açılan İstirdat ( Ticari Nitelikte Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan ) davalarının yapılan açık yargılamaları neticesinde ;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Asıl ve birleşen dosyalarda davacı vekili dava dilekçeleriyle. 22.09.2010 tarih ve 27707 sayılı Resmî Gazete ’de yayımlanan “...

Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği” kapsamında, ... tarafından aynı saha ve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurunun yapıldığı durumlarda, sisteme bağlanacak olanı belirlemek üzere, 15.02.2011 - 13.09.2011 tarihleri arasında 13 farklı pakette ve teklif edilen ... katkı payı miktarları üzerinden ... kapasite tahsis yarışmaları gerçekleştirildiğini, müvekkilinin (eski ünvanları ) ile davalı ... arasında ...esisleri için 22.12.2011 tarihinde , ... tesisi için 01.02.2012 tarihinde ...

Katkı Payı Anlaşmalarının imzalandığını, daha sonra ünvan değişikliği nedeniyle 27.03.2015 tarihinde yapılan sözleşmelerin yeni unvana göre güncellendiğini , bu sözleşmeler kapsamında ... Enerji Üretim Santrali için davalı tarafından ... katkı payı için 21.01.2021 tarihinde düzenlenen 19.349.060,90 TL bedeli ve .... sayılı faturanın , ...Enerji Üretim Santrali için 21.01.2021 tarihinde düzenlenen 24.768.245,28-TL bedelli ve ... sayılı faturanın, ...

21.01.2021 tarihinde düzenlenen 28.639.504,15-TL bedelli ve ...sayılı faturaların gönderildiğini, faturaların ihtirazi kayıtla ödendeğini , Yine....için 21.01.2022 tarihinde düzenlenen 38.061.488, 41-TL bedelli ve ....sayılı faturanın .... için 21.01.2022 tarihinde düzenlenen 39.341.003,85-TL bedelli ve ....sayılı fatura ile ... için 21. 01.2022 tarihinden düzenlenen 24.989.933,68 TL bedelli ve ... sayılı faturaların gönderildiğini , müvekkilince ihtirazi kayıtla faturalarında ödendiğini, ancak faturaların taraflar arasında imzalanan ve yönetmeliğe uygun olarak hazırlanan sözleşmeye aykırı olarak teklif mektubu esas alınarak düzenlendiğini ,

oysaki teklif mektubuna göre hesap yapılmasının mümkün olmadığını, davalı tarafından hesaplamaya esas alınan teklif mektubunun bir bağlanma iradesi olmadığını, söz konusu mektupla tarafların sadece niyetlerini bildirdiklerini, niyetin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinin, tamamen niyette bulunan kişinin iradesine ve başkaca ek faktörlere dayandığını, davalının teklif mektubundaki hususların geçerliliğini devam ettirmek istemesi halinde bu düzenlemeleri sözleşmeye derç edebileceğini ve etmediğini, herhangi bir atıf yapılmadığını, bu hukuki durum nedeniyle teklif mektubunun hiçbir hukuki etkisi/sonucu kalmadığı halde faturanın, ...

Katkı Payı Hesabı Yönetmeliğinin 6. Madde (d) fıkrası kapsamında, teklif mektubundaki fiyat ve hesaplama yöntemine göre fahiş hesaplandığını , oysaki hesaplamanın ... Katkı Payı formülü ve hesaplamasının düzenlendiği ... Katkı Payı Hesabı Yönetmeliği'nin 9. Ve 10. Maddelerine uygun yapılması gerektiğinin, bu nedenle faturalar ile olması gerekenden daha fazla tahsilat yapıldığını belirtilerek ve fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik.

Koru tesisi için düzenlenen 21.01.2021 tarihli fatura nedeniyle fazla yapılan ödeme 11.361.152,52 TL nin ve aynı tesis için düzenlenen 21.01.2022 tarihli fatura nedeniyle fazla yapılan ödeme 15.987.630,31-TL nin , yine ...

Tesisi için düzenlenen 21.01.2021 tarihli fatura için fazla yapılan ödeme 14.543.125 ,64 -TL nin ve aynı tesis için 21.01.2022 tarihli düzenlenen fatura için fazla yapılan ödeme 25.168.911,35-TL' nin , yine Harmanlık Tesisi için düzenlenen 21.01.2021 tarihli fatura için fazla yapılan ödeme 16.816.205, 69 TL 'nin ve aynı tesis için düzenlenen 21.01.2022 tarihli fatura için 24.350.324,95- TL fazla ödemelerin , ödeme tarihlerinden itibaren en yüksek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Asıl ve birleşen dosyalarda davalı vekili cevap dilekçeleriyle ; Öncelikle dava konusu uyuşmazlığın çözümünde idari yargı mercilerinin görevli olduğunu, davanın (yargı yolu) görev yönünden reddine karar verilmesini , 4628 Sayılı Elektrik Piyasası

Kanunu'nun 3. Maddesinin 5. Fıkrası hükmü doğrultusunda, ... tarafından onaylanan 22.09.2010 tarihli ve 27707 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak

yürürlüğe giren Rüzgâr Enerjisine

Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma

Yönetmeliği çerçevesinde

yarışmaya katılan ve kazanan şirketlerle imzalanan ... katkı payı anlaşması

gereğince; Yönetmelik ve ekleri olan taahhütname, teklif mektubu formu ile anlaşma

hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, ... katkı payı faturalarının

hesaplandığını, davaya konu edilen faturaların düzenlendiği tesisler için gerçekleştirilen yarışmalarda , sunulan

teklif mektubu içeriğinden de anlaşılacağı üzere, davacı şirket tarafından, toplam ...

katkı payı tutarının, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar, Türkiye İstatistik

Kurumu tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi (TÜFE) oranında

güncelleştirilerek (kümülatif) davalı teşekkülüne ödeneceği, çekincesiz şekilde kabul ve

taahhüt edildiğini, davacı tarafından yarışma sırasında imzalanarak davalı teşekkülüne

sunulan, Yönetmelik eki taahhütnamenin 2. ve 9. maddesi gereğince ,davalıya 20 yıl boyunca ödenecek olan katkı payı

tutarının yıllar içerisinde değer kaybını önlemek adına, fiyatların genel düzeyindeki

değişim oranının ölçüsü olarak kullanılan ve perakende fiyat değişimleri gösteren,

objektif bir veri niteliğindeki tüketici fiyatları endeksi (TÜFE) formülasyonda yer aldığını,

davalı teşekkülünce gerçekleştirilen ... kapasite tahsis yarışmalarına ilişkin tüm

hususların, “Rüzgâr Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans

Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği” çerçevesinde belirlendiğini, gerek davalı ile

davacı şirket arasında imzalanan ... katkı payı anlaşması gerekse davacı şirket

tarafından sunulan teklif mektubu formu, bu Yönetmeliğin aynı tarihte yayımlanan ekleri

olduğunu, hal böyle iken, sürecin mevzuatsal dayanağı olan Yönetmelik, ekleri ve içeriği

birbirinden ayrı değerlendirilerek, aralarında hiyerarşik bir ilişki kurmak suretiyle teklif

mektubunun yok sayılmasının, hukuka uygun bir yaklaşım olmadığını, yönetmeliğin;

taahhütname, teklif mektubu formu ve ... katkı payı anlaşmasından oluşan ekleri ile

bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini, Yönetmelik ve anlaşmanın ilgili

maddelerindeki formülde de bir çarpan olarak yer alan TÜFE'nin, dava konusu

anlaşmanın yıllara yayılan bir anlaşma olması nedeniyle, verilen teklif rakamının yıllar

içinde yaşanan ekonomik değişimler karşısında güncellenmesi için öngörüldüğünü,

yarışma yönetmeliğinin “Başvuru esasları” başlıklı 6.maddesinde, yarışmaya katılma

hakkı elde eden şirketlerin tekliflerini, Yönetmeliğin ekinde yer alan teklif mektubu formu

imzalanmak suretiyle ve kapalı zarf içerisinde verecekleri, zarflar teslim edildikten sonra

ise sunulan teklifte değişiklik yapılamayacağının düzenlendiğini, şu halde, örneği

yarışma yönetmeliği ekinde yer alan teklif mektubu söz konusu yarışmaların asıl unsuru

olup, kapalı zarf ile teslim edildikten sonra, sunulan teklifte değişiklik yapılamayacağının

(bağlayıcı olduğunun) Yönetmelikte açıkça belirtildiğini, davacının, aynı Yönetmelik

kapsamında yapılan yarışmalarda, sunduğu teklif mektubu ile bağlantı hakkı kazandığını

ve bu teklifi temel alan anlaşmanın imzaladığını, yarışma sırasında sunduğu teklif

mektubu ile anlaşma imzalamaya hak kazanan davacının, daha sonra katkı payının

kendi istediği gibi hesaplanmasını istemesi hakkaniyete aykırı olduğunu, aynı tarihte

yarışmaya katılan diğer istekli firmalar yönünden de "haksız rekabet" teşkil edeceğini,

... katkı payının davacı şirketin dilekçesinde belirttiği şekilde

hesaplanmasının, yarışma sırasında tüm istekliler tarafından bilinmesi halinde, fiyat

tekliflerinin değişeceği ve yarışmanın sonucunun dahi etkilenebileceğini, yine davacı şirketin,

bu hesaplama yöntemi ile zarar edeceğini öngörerek, pekala dava konusu yarışmaya

katılmamasının da mümkün olabileceğini, bu durumun davacı tarafından, objektif özenin

gösterilmediğini ve basiretli bir tacir gibi davranılmadığını açıkça ortaya koyduğunu,

davacının, imzaladığı metinlerdeki son derece açık taahhüdüne rağmen, yüksek teklif

verip yarışmayı kazandıktan sonra, aşırı ifa güçlüğü oluştuğunu ileri sürmesine anlam verilemediğini , aynı konu hakkında (görevli olduğunu addeden) adli ve idari yargı

mercilerinde davalı teşekkülü aleyhine açılan davalarda, teklif mektubundaki

taahhüdünün davacı için bağlayıcı olduğu ve davalı teşekkülünce uygulanan hesaplama

yönteminde hukuka aykırılık bulunmadığı yönünde kararları bulunduğunu, ayrıca davanın kabulü anlamına gelmemekle birlikte, davacı tarafça talep edilen faiz türü, oranı ve faiz başlangıç tarihi de yersiz ve dayanaksız olduğunu, davalının temerrüte düşürülmesinin söz konusu olmadığından ödeme tarihinden itibaren faiz talep edilmesinin de hukuka aykırı olduğu iddiasında kabulünün mümkün olmadığının müvekkili tarafından yapılan tüm işlemlerin hukuka uygun olduğunu, davanın yargı yolu ve hukuki yarar dava şartı noksanlığı yönünden usulden , aksi halde ise haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın esas yönünden reddine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER ,DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, asıl ve birleşen dosyalarda, ... Katkı Payı Sözleşmeleri Kapsamında davalı tarafından düzenlenen katkı payı bedeli faturaları nedeniyle fuzulen ödenen bedelin iadesi /istirdatı istemine ilişkindir.

Mahkememizce uyuşmazlığın çözümünde İdari Yargı Mahkemelerinin görevli olduğundan bahisle asıl ve birleşen mahkememiz ... E dosyalarında dava dilekçesinin yargı yolu nedeniyle reddine karar verilmiş , davacı vekilinin istinafı üzerine ... kararlarıyla , Adli Yargı Mahkemeleri ve bu kapsamda Mahkememizin görevli olduğundan bahisle kararlarımız kaldırılarak işin esasının görülmesi için dosyalar Mahkememize geri çevrilmiştir.

Davalı vekilinin yargı yolu itirazını yenilemesi ve isteminin reddi sonrasında Asıl ve birleşen Mahkememiz ...sayılı dosyalarında , davalı vekilinin ... başvurusu ve kabulü üzerine Uyuşmazlık Mahkemesince , Adli Yargı Mahkemelerinin ve bu kapsamda Mahkememizin davayı çözmede görevli olduğuna karar verildiğinden Mahkememizce yargılamalara devam edilmiştir. Ayrıca birleşen Mahkememiz ... sayılı dosyalarında davalı vekilinin Yargı yolu itirazının reddi üzerine , olumlu uyuşmazlık çıkarmak için Danıştay Başsavcılığına yaptığı başvurusu 14.02.2023 tarihli karar ile reddedilmiştir.

Asıl ve birleşen dosyalarda,TTK' nun 5/A maddesinde öngörülen zorunlu arabuluculuğa başvurulduğu ve anlaşmaya varılamadığına dair son tutanak sunulmuştur.

Davalı Kurumda asıl ve birleşen davalara konu davacı ile davalı arasında imzalanan ... Katkı Payı Anlaşmaları , ekleri Teklif mektubu ve taahhütname , dava konusu faturalara , ödemelere ilişkin bilgi ve belgeler ile ilgili tüm belge ve bilgiler celp edilmiştir.

Dava konusu e- faturaların; davalı...

toplam 175.149.236,27.-TL bedelli olduğu anlaşılmıştır.

Davacı ...tarafından dosyaya sunulan ödeme dekontları

incelendiğinde; davalı...ye 05.02.2021 tarihinde

28.639.504,15.-TL, 05.02.2021 tarihinde 19.349.060,90.-TL 05.02.2021 tarihinde 24.768.245,28.-TL 04.02.2022 tarihinde 38.061.488,41TL, 04.02.2022 tarihinde

24.989.933,68.-TL ve 04.02.2022 tarihinde 39.341.003,95.-TL olmak üzere toplam

175.149.236,27.-TL ödeme yapıldığı ve dava konusu fatura bedellerinin tamamının

ödendiği görülmüştür.

22.09.2010 tarih ve 27707 sayılı Resmî Gazete ’de yayımlanan “Rüzgâr Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin YARIŞMA YÖNETMELİĞİ'nin6. Maddesinde, "yarışmaya katılma

hakkı elde eden şirketlerin tekliflerini, Yönetmeliğin ekinde yer alan teklif mektubu formu

imzalanmak suretiyle ve kapalı zarf içerisinde verecekleri, zarflar teslim edildikten sonra

ise sunulan teklifte değişiklik yapılamayacağı" , 9. Maddesinde ; "(1)Yarışmaya katılacak şirket, ...'te üretilen kWh başına kuruş olarak belirlenen ...

Katkı Payı tutarını, üretim tesisinin ilk ünitesinin geçici kabulünün yapıldığı tarihten

başlamak üzere ve tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl

süreyle her yıl ...'a ödemeyi taahhüt eder. Bu Yönetmelikte yer alan usul ve esaslar

çerçevesinde belirlenen ve şirket tarafından ...'a ödenmesi taahhüt edilen

kilowatsaat (kWh) başına kuruş cinsinden ... Katkı Payının yıllık net elektrik enerjisi

üretimi ile çarpılması sonucu Toplam ... Katkı Payı tutarı belirlenir. Toplam ... Katkı

Payı tutarının hesaplanması için aşağıdaki formül uygulanır: Toplam ... Katkı Payı

Tutarı = kr*E*TÜFE, kr = Şirket tarafından ...'a kilowatsaat (kWh) başına ödenmesi

taahhüt edilen kuruş/kWh cinsinden ... Katkı Payı, E = Bir Önceki Yılda Gerçekleşen

Yıllık Net Elektrik Enerjisi Üretimi (kWh), TÜFE = Türkiye İstatistik Kurumu tarafından

Ocak ayında açıklanan bir önceki yılın aynı ayına göre yıllık tüketici fiyat endeksi, (2)

...'in yıllık net elektrik enerjisi üretimi üzerinden hesaplanan yıllık toplam ... Katkı

Payı tutarı, takip eden yılın 15 Ocak günü saat 17.00'a kadar ... tarafından ilgili

şirkete faturalanır ve o yılın 31 Ocak günü saat 17.00'a kadar gelir kaydedilmek üzere

şirket tarafından herhangi bir taksitlendirme yapılmaksızın ...'a ödenir. Hesap

edilen tutarın zamanında ödenmemesi hâlinde 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme

Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen

gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

Davalı tarafından yapılan ... kapasite tahsis yarışmalarına katılan davacı tarafından sunulan ve imzalanan TEKLİF MEKTUPLARINDA; 1.) 19.08.2011 tarihinde HARMANLIK ... için sunulan teklif

mektubu formunda ;

“İdareniz 19.08.2011 tarihinde, HARMANLIK ... projesi için üretilen kilowatt saat

(kWh) başına ... Katkı Payı teklifi verilmesiyle bütün belgeler ve mevzuat

tarafımızdan tamamen okunmuş ve incelenmiş olup, bütün şartlarıyla kabul edilmiştir.

HARMANLIK ... projesinde yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için kilowatt saat

(kWh) başına 4,62 kuruş teklifimiz ile Türkiye Elektrik Üretim İletim A. Ş. (...)

tarafından, yıllık net elektrik enerjisi üretimimizin çarpılmasıyla bulunacak toplam ...

Katkı Payı tutarını, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar TÜİK(Türkiye

İstatistik Kurumu) tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık Tüketici Fiyat Endeksi

(TÜFE) oranında güncelleştirerek takip eden yılın Ocak ayına kadar, tüm tesisin geçici

kabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl süre boyunca ...’ye ödemeyi kabul ve

taahhüt ederiz.” şeklinde , 2.) 12.08.2011 tarihinde ... ... için imzalanan teklif mektubu formunda ; davalı idarenin

19.08.2011 tarihinde, ... ... projesi için üretilen kilowatt saat (kWh) başına ...

Katkı Payı teklifi verilmesiyle bütün belgeler ve mevzuat davacı şirket tarafından

tamamen okunduğu ve incelendiği, bütün şartlarıyla kabul edildiğinin beyan edildiği

görülmüştür. ... ... projesinde yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için kilowatt saat

(kWh) başına 5,08 kuruş teklif ile ... (...)

tarafından, yıllık net elektrik enerjisi üretiminin çarpılmasıyla bulunacak toplam ...

Katkı Payı tutarını, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar TÜİK(Türkiye

İstatistik Kurumu) tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık Tüketici Fiyat Endeksi

(TÜFE) oranında güncelleştirerek takip eden yılın Ocak ayına kadar, tüm tesisin geçici

kabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl süre boyunca ...’ye ödemeyi kabul ve

taahhüt ettiği , yine

3.) 12.08.2011 tarihinde KORU ... için imzalanan teklif mektubu

Formunda; “İdareniz

14.04.2011 tarihinde, KORU ... projesi için üretilen kilowatt saat (kWh) başına ...

Katkı Payı teklifi verilmesiyle bütün belgeler ve mevzuat tarafımızdan tamamen

okunmuş ve incelenmiş olup, bütün şartlarıyla kabul edilmiştir. KORU ... projesinde

yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için kilowatsaat (kWh) başına 3,43 kuruş teklifimiz

ile ... (...) tarafından, yıllık net elektrik enerjisi

üretimimizin çarpılmasıyla bulunacak toplam ... Katkı Payı tutarını, teklif yılından

ödemeye esas üretim yılına kadar TÜİK(Türkiye İstatistik Kurumu) tarafından Ocak

ayında açıklanan yıllık Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) oranında güncelleştirerek takip

eden yılın Ocak ayına kadar, tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren

yirmi yıl süre boyunca ...’ye ödemeyi kabul ve taahhüt ederiz.” Şeklinde beyan

edildiği , bunların

davacının kendisinin belirlediği ve özgür iradesi ile hazırladığı bir metin olmadığı,

yarışmaya katılan isteklilerce farklı farklı şekillerde teklif hazırlanmasının söz konusu

olmayacağı, tüm isteklilerin bu matbu metin ile bağlı oldukları, sadece kWh başına katkı

payı ücretini belirlemekte serbest oldukları, yarışmanın sonucunun da kWh başına en

yüksek ... Katkı Payını teklif edene göre belirlendiği görülmüştür.

Taraflar arasında imzalanan ... KATKI PAYI ANLAŞMALARI incelendiğinde; yönetmeliğin ekinde matbu olarak

ve yönetmelik hükümleri doğrultusunda düzenlendiği , sözleşmelerin 3. Maddesinde; Toplam ... Katkı Payı

Tutarı = kr*E*TÜFE, kr = Şirket tarafından ...'a kilowatsaat (kWh) başına ödenmesi

taahhüt edilen kuruş/kWh cinsinden ... Katkı Payı, E = Bir Önceki Yılda Gerçekleşen

Yıllık Net Elektrik Enerjisi Üretimi (kWh), TÜFE = Türkiye İstatistik Kurumu tarafından

Ocak ayında açıklanan bir öncekiydin aynı ayına göre yıllık tüketici fiyat endeksi ,şeklinde belirlenen formüldeki "Kr " nin kwh başına taahhüt edilen kuruş olduğu, KORU ... projesi için

yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için kilowatsaat (kWh) başına 3,43 kuruş , yine ... ... projesinde yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için kilowatt saat

(kWh) başına 5,08 kuruş, yine

HARMANLIK ... projesinde yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için kilowatt saat

(kWh) başına 4,62 kuruş olarak belirtilmiştir.

Taraflar arasındaki UYUŞMAZLIK ; davalı tarafından düzenlene ve davacı tarafından ihtirazi kayıtla ödenen faturalardaki ... katkı payı için hesap edilen miktarların , taraflar arasından imzalanan ... Katkı Payı sözleşmeleri ve eklerine aykırı düzenlenip düzenlenmediği , hesaplamada sadece yönetmelik ve sözleşme hükümlerinin mi? yoksa bunlar ile birlikte bunların eki olan teklif mektubu ve taahhütname hükmününde uygulanmasının gerekip gerekmediği , taraflar arasında imzalanan sözleşme, davacının teklif mektubu ve

22.09. 2010 tarih ve 27707 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Rüzgar Enerjisine

Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma

Yönetmeliği hükümlerinde sözü edilen TÜFE çarpanının ne şekilde uygulanması gerektiği, bu kapsamda teklifin verildiği 2011 yılındaki teklif edilen "kr " değerinin , bu tarihten, fatura konusu üretim tarihine kadar, yıllık TÜFE oranında güncellenerek , bulunacak teklif değeri ile üretim değerinin çarpılarak hesaplanmasının gerekip gerekmediği hususlarında toplanmaktadır.

Mahkememizce, Elektirik Yüksek Mühendisi ve nitelikle hesaplama uzmanı bilirkişiden oluşturulan heyetten alınan 17.03.2023 TARİHLİ RAPORDA ;

Taraflar arasındaki uyuşmazlık ve bunun sonucu olarak davacının fazla ödeme iddiasının; davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşme, davacının teklif mektubu ve

22.09.2010 tarih ve 27707 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Rüzgar Enerjisine

Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma

Yönetmeliği” hükümlerinde sözü edilen TÜFE çarpanının ne şekilde uygulanması

gerektiği noktasında toplandığını , bu kapsamda

teklif mektupları , yarışma yönetmeliği ile sözleşmenin ilgili hükümlerin incelenmesi neticesinde; öncelikle taraflar arasındaki

hesaplama farklılığının nereden kaynaklandığı ve TÜFE çarpanının hesaba nasıl etki

ettiğine bakılmış ve davacı ile davalı arasındaki hesaplama farkının, TÜFE çarpanının

uygulanacağı matrahtan kaynaklandığı anlaşılmıştır. Davacı, teklif mektubundaki kök

tutarı her yıl , ücrete esas yılın TÜFE değişim oranıyla çarparken ,davalı ise teklif mektubundaki kök

tutarı her yıl o yılın TÜFE değişim oranıyla çarpıp bir sonraki yılın matrahını

bulmaktadır.

Teklif mektubu , yönetmelik ve sözleşme metinde, her üçünde de TÜFE endeksine göre bir artışın yapılacağı anlaşılmaktadır. Teklif mektubundaki ifade, yönetmelikteki ve sözleşmedeki

ifade ile çelişmemektedir. Teklif mektubunda genel geçer şekilde başlangıçtan itibaren

TÜFE’ye göre artış yapılarak 20 sene boyunca ödeme yapılacağı hususu

düzenlenmekte iken sözleşmede “Türkiye İstatistik Kurumu tarafından Ocak ayında

açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi” denilmekte, yönetmelikte ise daha da somut

şekilde “Türkiye İstatistik Kurumu tarafından Ocak ayında açıklanan bir önceki yılın aynı

ayına göre yıllık tüketici fiyat endeksi” denilmektedir. Görüldüğü üzere hem sözleşmede, hem teklif mektubunda ve hem de

yönetmelikte yer alan TÜFE çarpanı aslında davacının ... katkı payı olarak davalıya

ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği birim fiyatın yıllara sari olarak arttırılmasına hizmet

etmektedir. Her iki tarafın hesaplamalarından anlaşıldığı üzere taraflar arasında yıllar

itibariyle kullanılan TÜFE oranının (her üretim yılı

için o yılın Aralık 2011 hanesinde yazılı olan (sonraki yılın Ocak ayında açıklanan)

%10,45, %6,16, %7,40, %8,17, %8,81, %8,53, %11,92 ve %20,30), böylece her yıl

Aralık ayında ortaya çıkan ve fakat takip eden yılın Ocak ayında duyurusu yapılan “Bir

önceki yılın aynı ayına göre değişim yüzdesi” olarak tabir edilen oranın uygulanması

gerekliliği konusunda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmadığı, tarafların bu konuda

mutabık oldukları anlaşılmıştır. Görüldüğü üzere taraflar arasındaki uyuşmazlık aslında teklif mektubu,

sözleşme ve yönetmelikten hangisinin uygulanması gerektiği, hukuken hangisinin

öncelikli olduğu konusunda değildir. Sözleşme, yönetmelik ve teklif mektubu

arasında bir uyumsuzluk, farklı uygulamaya cevaz verecek bir hüküm yoktur. Bunların

üçü bir bütün olarak ele alındığında sözleşmedeki kök birim fiyatın sözleşmenin

devam ettiği sonraki yıllarda TÜFE oranında arttırılacağı amaçlanmakta ve

düzenlenmektedir. Yine taraflar arasındaki uyuşmazlık 4 alt başlığı olan TÜFE

endekslerinden hangisinin uygulanacağı konusunda da değildir. Ayrıca hesaplamalarda

esas alınan TÜFE oranlarında bile ihtilaf yoktur. Ancak taraflar arasındaki uyuşmazlığın; her yıl artış yapılarak

belirlenecek olan yeni birim fiyatın hesabında artış oranının matrahı olarak bir

önceki yılın birim fiyatının mı? yoksa kök (3,43 kr, 4,62 kr ve 5,08 kr’luk) birim

fiyatın mı? baz alınacağı noktasında toplandığı anlaşılmaktadır. Davalı ..., her

yıl bir önceki yılın birim fiyatını ihtilafsız TÜFE oranında arttırarak yeni yılın birim

fiyatını belirlemekte; davacı ise her yıl 3,43 kr, 4,62 kr ve 5,08 kr’u ihtilafsız TÜFE

oranında arttırarak yeni yılın birim fiyatını belirlemektedir.

Buna göre artışın ne şekilde yapılacağı ve taraflar arasındaki uyuşmazlığın

çözümü taraflar arasındaki sözleşme, teklif mektubu ve yönetmeliğin bir bütün halinde

yorumunu gerektirdiğinden ve bu yorum hukuki mesele olduğu için Mahkemenin

takdirinde olduğu, davalı ...’ın, her yıl bir önceki yılın birim fiyatını ihtilafsız TÜFE oranında

arttırarak yeni yılın birim fiyatını belirlediği, davacı Şirketin ise her yıl kök birim

fiyatı ihtilafsız TÜFE oranında arttırarak yeni yılın birim fiyatını belirlediği,

Sözleşme, teklif mektubu ve Yönetmelik tamamı bir bütün halinde amaca yönelik

değerlendirildiğinde; aslında teklif zamanı bildirilen kök birim fiyatın, her yıl bir

önceki yılın Aralık ayında açıklanan TÜFE oranına göre arttırılmak (yani

enflasyona göre güncellenmek) suretiyle yeni yılın birim fiyatının tespit

edilmesinin amaçlandığı, süreklilik arz eden yıllara sari sözleşmelerde sözleşme

bedelinin enflasyon araçlarına göre arttırılmasının sözleşme bedelinin

güncellenmesini amaçladığı,

Mahkemece bu görüşe itibar edildiğinde, davacının, davalıdan istirdadını

isteyebileceği bir bedel bulunmadığını, Ancak Mahkemece davacının iddialarına ve hesap şeklinde itibar edilmesi

Halinde , asıl ve birleşen davalarda davacının istirdadını talep edebileceği

tutarların ;... nolu fatura nedeniyle 05.02.2021

tarihinde ödenen fazla tutarın 11.361.152,98 ₺ , yine birleşen... E. Sayılı dosyasına konu edilen .... nolu fatura nedeniyle 04.02.2021

tarihinde ödenen fazla tutarın 15.987.630,32 ₺ , yine birleşen... E.sayılı dosyasına konu edilen ... nolu fatura nedeniyle 05.02.2021

tarihinde ödenen fazla tutarın 16.816.205,69 ₺ , yine birleşen ... E. Sayılı dosyasına konu edilen ... nolu fatura nedeniyle 04.02.2022

tarihinde ödenen fazla tutarın 24.350.324,96 ₺, yine birleşen ...nolu fatura nedeniyle 05.02.2021 tarihinde fazla ödenen 14.543.125,64 ₺ VE birleşen ...nolu fatura nedeniyle 04.02.2022 tarihinden ödenen fazla tutarın 25.168.911,35 ₺ olmak üzere toplam fazla ödenen miktar 108.227.350,92 ₺

olarak hesap edilmiştir.

Davacı vekili , taraflar arasında ilgili Yarış Yönetmeliğine uygun olarak imzalanan Sözleşme nin 9. Maddesi yerine , davaya konu fatura hesaplamasının buna aykırı olarak teklif mektubu esas alınarak yapıldığını, teklif mektubuna göre hesap yapılmasının mümkün olmadığını, davalı tarafından hesaplamaya esas alınan teklif mektubunun bir bağlanma iradesi olmadığını, söz konusu mektuplar ile taraflar sadece niyetlerini bildirdiklerini, niyetin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği ise, tamamen niyette bulunan kişinin iradesine ve başkaca ek faktörlere dayandığını,

davalı tarafından hesaplamaya esas alındığı söylenen teklif mektubunun sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olduğuna dair ne sözleşmede ne de teklif mektubunda hiçbir şekilde atıf olmadığını, teklif mektubunun düzenlendiği yönetmelikte de teklif mektubunun sonradan imzalanacak sözleşme halinde de geçerliliğini koruyacağına dair herhangi bir ibarenin yer almadığını davalının teklif mektubundaki hususların geçerliliğini devam ettirmek istemesi halinde bu düzenlemeleri sözleşmeye derç edebileceğini ve etmediğini, herhangi bir atıf yapılmadığını, bu hukuki durum içinde teklif mektubunun hiçbir hukuki etkisi/sonucu kalmadığını, belirterek ,

sözleşmeye aykırı düzenlenen ... katkı payı faturasında fazla ödenenin iadesini talep ettmiştir.

Buna karşı davalı ... vekili ise;

yarışmaya katılan tüm isteklilerin bu matbu teklif mektubu ile başvurduklarını , yarışma sırasında sunmuş

olduğu bu teklifin tüm şartları ile birlikte davacı şirket için bağlayıcı olduğunu,

yarışmaya katılan diğer isteklilerin de fiyat tekliflerini teklif mektubundaki şartlar altında

verdikleri göz önüne alındığında, davacının teklifinde yer alan hesap şekli ile bağlı

olmadığının kabulünün diğer istekli firmalar bakımından haksız rekabet teşkil edeceğini., davacı şirket tarafından, toplam ...

katkı payı tutarının, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar, Türkiye İstatistik

Kurumu tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi (TÜFE) oranında

güncelleştirilerek (kümülatif) davalı teşekkülüne ödeneceği, çekincesiz şekilde kabul ve taahhüt edildiğini, davacı tarafından yarışma sırasında imzalanarak davalı teşekkülüne

sunulan, Yönetmelik 9. Maddesi ve taahhütname maddeleri hükümleri nazara alınarak, itirazın ve talebin reddine karar verilmesi belirtmiştir.

TBK’nın 26. maddesinde;“Taraflar, bir sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içinde özgürce belirleyebilirler.” hükmü ile bu özgürlüğün sınırını belirleye 27. maddedesinin “Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür." hükümleri mevcuttur.

Yine Kamu hukukuna tabi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirleyen 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesinde.

“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.”hükmü , yine İhaleye ilişkin idari süreç sonunda imzalanacak sözleşmelerde, 4734 sayılı Kanuna göre yapılan ihalelere ilişkin sözleşmelerin düzenlenmesi ve uygulanması ile ilgili esas ve usulleri belirleyen 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 4. maddesinde; "sözleşmelerde ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez.

Bu suretle, ihaleye katılacaklar yönünden şeffaf, öngörülebilir, güvenilir ve haksız rekabet doğurmayan bir ortam yaratılır." hükmü düzenlenmiştir.

Bu yasa düzenlemeler ile taraflar arsındaki sözleşmeler incelendiğinde; sözleşmelerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa tabi olup sözleşme özgürlüğünün istisnasını / sınırı belirleyen bu hükümler oldukları ve bu hükümlerin nazara alınması gerektiği anlaşılmıştır. Bu kapsamda, sözleşmelerin dayanağı olan yönetmeliğin 1. Maddesinde , "amacın , rüzgâr enerjisine dayalı

üretim tesisi kurmak üzere yapılmış lisans başvurularından aynı bölge ve/veya aynı

trafo merkezi için birden fazla başvurunun bulunması durumunda, sisteme bağlanacak

olanı / olanları belirlemek için yapılacak yarışmanın ve yarışma sonunda belirlenen

Rüzgâr Enerjisine Dayalı Elektrik Üretim Santrali Katkı Payının ödenmesine ilişkin usul

ve esasların belirlenmesi olduğu , yine 6/2/d maddesinde; “ayrı bir kapalı zarf içerisinde şirketi temsil ve

ilzama yetkili kişiler tarafından imzalı ve kaşeli ekte yer alan teklif mektubu

Formunun” verileceği ve 6/3 maddesinde; “Zarflar teslim edildikten sonra teklifte değişiklik

yapılamayacağı” hususları düzenlenmiştir.

Teklif mektubu, yönetmeliğin 6.maddesine göre idare tarafından matbu olarak

hazırlanmakta olup yönetmeliğin de eki haline getirilmiştir. Bu teklif mektubunun ,

davacının kendisinin belirlediği ve özgür iradesi ile hazırladığı bir metin olmadığı,

yarışmaya katılan isteklilerce farklı farklı şekillerde teklif hazırlanmasının söz konusu olmadığı , tüm isteklilerin bu matbu metin ile bağlı olduklarını, sadece kWh başına katkı

payı ücretini belirlemekte serbest oldukları, yarışmanın sonucunun , kWh başına en

yüksek ... Katkı Payını teklif edene göre belirlendiği görülmektedir.

Bu durumda, yarışma sırasında sunmuş

olduğu bu teklifin, tüm şartları ile birlikte davacı şirket için bağlayıcı olduğu , yine

yarışmaya katılan diğer isteklilerin de fiyat tekliflerini, teklif mektubundaki şartlar altında

verdikleri göz önüne alındığında, davacının teklifinde yer alan hesap şekli ile bağlı

olmadığının kabulünün, yarışama yönetmeliği ile ekindeki matbu hazırlanan teklif mektupları , taahhütleri ile sözleme hükümleri ve Kamu İhalelerinin özellikleri birlikte nazara alındığnıda , diğer istekli firmalar bakımından da haksız rekabet teşkil edeceği de anlaşılmakladır.

Tüm dosya kapsamı ve yukarıda ki yasal düzenlemeler , bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde.

Yarışma Yönetmeliği ile buna uygun matbu olarak hazırlanan sözleşme , yönetmeliğe uygun hazırlanan yarışma / ihale neticesinde davacı tarafından verilen teklif mektubu ile taahhütnameye göre boş kısmı doldurularak imzalan sözleşme birlikte nazara alındığında , teklif mektubu ve taahhütname ile sözleşmenin bir bütün oluşturduğu ve bunların ... katkı payı hesabına ilişin hükümleri arasında çelişki bulunmadığı , gibi bulunsa dahi önceliğin sözleşme eki/temeli sayılan teklif mektubunda olduğu ...

K ) kabul edilerek , teklif birim fiyatının verildiği 2011 yılından, ücrete esas yıla kadarki Tüfe oranları üzerinde birim fiyatın güncellenerek uygulanması gerektiği , bilirkişinin güncellenmiş birim fiyat üzerinde yapılan hesaplamada davalının düzenlediği faturaların , sözleşme ve eklerine uygun düzenlendiği tespit ve hesap edildiği anlaşılmıştır.

Yine davacının, yarışmaya teklif mektubunda yazılı şekilde teklif ettiği miktar üzerinde katıldığı ve diğer rakiplerinden daha uygun fiyat verdiği için teklifinin kabulü ile sözleşmenin imzalandığı, ücret ödeme aşamasında ise , yarışma yönetmeliği ekindeki matbu olarak hazırlanmış sözleşme , teklif mektubu ve buna uygun yapılan hesaplamaya dayalı davalı faturalarına, sözleşme hükümü yerine, teklif mektubu nazara alınarak fazla miktarda ... katkı payı hesabı yapıldığı gerekçesiyle yaptığı itirazı ,

4721 Sayılı TMK nun 2. maddesinde ifade edilen ve TTK 1.maddesi atıf hükümce ticari davalarda da uygulama yeri bulan ," herkesin haklarının kullanırken ve borçların yerine getirirken iyiniyetili/dürüst davarması gerektiği" ilkesine aykırı olduğu da anlaşılmakla , itirazının ve bu kapsamda asıl ve birleşen dosyalarda açtığı davalarının reddi yönünde aşağıdaki şekilde hüküm verilmiştir.

Başkan ... · ✍e-imzalıdır · Üye ... · ✍e-imzalıdır · Üye... · ✍e-imzalıdır · Katip... · ✍e-imzalıdır