Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/78 K.2024/423

... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

2024/78 Esas

KARAR NO : 2024/423

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

DAVACI : ... - ...

VEKİLİ

Av. ... -...

DAVALI : -

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 14/06/2023

KARAR TARİHİ : 08/07/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 24/07/2024

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Talep eden vekili dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ilaç pazarlama sektöründe faaliyet gösteren bir şirket olduğunu, kamu hastaneleri ile üniversite hastanelerinin açmış olduğu ilaç alım ihalelerine katılarak ihalenin uhdesinde kalması neticesinde 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu gereğince sözleşmeler imzalandığını ve sözleşme gereği ilgili kamu hastanesi veya üniversite hastanesine ilaçların teslimini sağlandığını, tacir sıfatını haiz olan müvekkili şirketin TTK ve Vergi Usul Kanunu üzerinde geçmiş yıllarda yapılan değişiklikler çerçevesinde, tutmakla yükümlü olduğu ticari defterlerden;

defteri kebir ve yevmiye defterlerini elektronik ortamda, elektronik-defter olarak sakladığını, 05.06.2023 tarihinde, sabah saatlerinde günlük mesainin başlamasıyla beraber, müvekkil şirket'in muhasebe departmanındaki çalışanlarının bilgisayarlarını açtıkları esnada, bilgisayar ekranı mavi ekran olarak açılmış durum derhal muhasebe departmanı çalışanları tarafından şirket yetkililerine bildirildiğini ve akabinde müvekkili şirketin IT elemanlarınca yapılan inceleme ile de, müvekkili şirketin sunucusuna, kimliği belirlenemeyen şahıs/şahıslar tarafından hukuka aykırı ve izinsiz olarak giriş yapıldığını,

bir takım verilerin yok edilip şüpheliler tarafından şifrelenerek, müvekkili şirketin iş bu verilere erişiminin engellendiğinin tespit edildiğini, müvekkili şirketin yok edilerek, erişimi engellenen verileri içinde, elektronik ortamda sakladığı 2016-2022 yıllarına ait defteri kebir ve yevmiye defterleri de bulunduğunu, 05.06.2023 tarihinde söz konusu siber saldırının öğrenilmesiyle birlikte, müvekkili şirket yetkililerinin, yok edilerek erişimi engellenen verilerin kurtarılması adına, ACC Bilişim Bilgisayar ve Güvenlik Sistemleri Sanayi Ticaret Ltd.

Şti. unvanlı firma ile anlaştığını, veri kurtarma çalışmalarının devam ettiği esnada, müvekkilinin yaşamış olduğu siber saldırı olayına ilişkin, şüpheli/şüphelilerin tespit edilebilmesi amacıyla ... Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde suç duyurusunda bulunulduğunu, veri kurtarma çalışmalarında bulunan ACC Ltd.

Şti., yaklaşık 1 hafta boyunca siber saldırı neticesinde yok edilerek, erişimi engellenen verileri kurtarmaya çalışmışsa da, 13.06.2023 tarihinde veri kurtarma çalışmalarının sonuçsuz kaldığını müvekkili şirket yetkililerine bildirildiğini, açıklanan nedenler doğrultusunda müvekkili şirketin bilişim sistemi üzerinde, kimliği belirlenemeyen şahıs/şahıslarca gerçekleştirilen siber saldırı neticesinde çalınan ve şirket kayıtlarında yok edilen müvekkili şirketin 2016-2022 yıllarına ait defteri kebir ve yevmiye defterlerine ilişkin, TTK m. 82/7 hükmü uyarınca zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizin 2023/437 E., 2023/677 K.sayılı ilamı ile; e-defter kayıtlarının sadece tek bir bilgisayarda tutulduğu, e-defter kayıtlarının başka bir bilgisayarda veya harici bir depolama alanında yedeklenmediği, davacının basiretli tacirden beklenen özeni göstermediği, dolayısıyla zayi belgesi verilme koşullarının oluşmadığı anlaşıldığından talebinin reddine karar verildiği, iş bu kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, ... BAM 21.HD'nin 2023/1855 E., 2024/22 K.sayılı ilamı ile;

"Talep, TTK'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

30923 Sayılı Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 7.1. maddesinde de "E-defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen "mücbir sebep" halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi,

zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.

Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-defter uygulama kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde mükelleflerin zayi olan e-defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-defter ve berat dosyalarının e-defter uygulaması aracılığıyla başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için başkanlık tarafından yazılı izin verilir." hükmünü içermektedir.

Aynı Tebliğin "e-Defter Dosyaları, Berat Dosyaları ve Muhasebe Fişlerinin Muhafaza ve İbrazı" başlıklı 4.4.

Maddesinin 1-e bendinde ise" e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-Defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur. e-Defter ve beratların teknik yeterliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta saklama izni verilen özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde muhafaza usulü ile muhafaza edilmesi sürecinde e-Defter uygulamasına dâhil olan

mükellefler ve özel entegratörler tarafından uyulması gereken genel, gizlilik ve güvenliğe ilişkin usul ve esaslar, Başkanlık tarafından hazırlanarak edefter.gov.tr adresinde yayımlanan “e-Defter Saklama Kılavuzu”nda açıklanır. e-Defter ve berat dosyalarına ait ikincil kopyalarının bu fıkra uyarınca muhafazası için gerekli yükleme işlemlerinde bu Tebliğin (4.3.4) numaralı fıkrasında belirtilen süreler dikkate alınır." düzenlemesi yer almaktadır.

Talep eden tarafça, e-defter olarak tutulan 2016-2022 yıllarına ait defteri kebir ve yevmiye defterlerinin kullanılamaz ve içindeki dökümanlara da ulaşılamaz hale geldiği iddia edilerek zayi belgesi verilmesi talebiyle eldeki dava açılmıştır.

Düzenleme ile birlikte somut olaya gelince; ilk derece mahkemesince e-defter sisteminin ne şekilde oluşturulduğu, Maliyece verilen beratların yedekleme işlemi sonucu verilip verilmediği, siber saldırı sonucu şifreleme işleminin e-defterlere ulaşılmasını engelleyip engellemediği, dava konusu döneme ilişkin kayıtların hangi tarihte sisteme yüklendiği, yükleme olmuşsa yüklemenin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı,

yükleme işleminin ne şekilde ve ne zaman tamamlandığı ve ayrıca talep eden yanca alınan tedbirlerin siber saldırılara karşı şirketçe tedbir alındığı iddia edilmiş olmakla bu iddiaların da yerinde bilişim ve bilgisayar alanında uzman bilirkişi ile muhasebeci bilirkişiden oluşan heyetten denetime elverişli araştırma yapılıp bilirkişi raporu ile tespit edildikten sonra ve bu konuya dair tüm mevzuat hükümlerinin olaya uygulanması ile talep edenin basiretli tacir yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğinin değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.

Hal böyle olunca, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli nitelikteki delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olduğu anlaşılmakla.." şeklinde açıklanmak suretiyle Mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

...

BAM 21. Hukuk Dairesi'nin 2023/1855 E., 2024/22 K. Sayılı ilamı doğrultusunda, dosyanın resen seçilen bir bilişim alanında uzman bilirkişi ile muhasebeci bilirkişiden oluşan heyete tevdi edilmiş ve e-defter sisteminin ne şekilde oluşturulduğu, Maliyece verilen beratların yedekleme işlemi sonucu verilip verilmediği, siber saldırı sonucu şifreleme işleminin e-defterlere ulaşılmasını engelleyip engellemediği, dava konusu döneme ilişkin kayıtların hangi tarihte sisteme yüklendiği, yükleme olmuşsa yüklemenin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı,

yükleme işleminin ne şekilde ve ne zaman tamamlandığı ve ayrıca talep eden yanca alınan tedbirlerin siber saldırılara karşı şirketçe tedbir alındığına ilişkin iddiaların yerinde olup olmadığı hususlarında, yerinde inceleme yapılmak sureti ile ayrıntılı denetime açık rapor düzenlenmesi istenilmiş olup, dosya kapsamına alınan 20/03/2024 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; ...

Beşer Ecza Deposu ve İlaç Pazarlama A.Ş. ve bu şirketle birleşen münfesih Beşer Ecza Deposu Ticaret ve Sanayi Ltd.

Şti.'ye ait 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılları e- Büyük Defter (defteri kebir) ve e-Yevmiye defterine, TTK m. 82/7 hükmü uyarınca zayi belgesi verilmesi yönünden; davaya konu şirketlerin, ticari işlemleri yönünden, ön muhasebe, kayıtlar yönünden Logo Tiger 3 yazılımını içeren Muhasebe Programı kullanıldığı, buraya işlenen verilerin, e- berat olmak üzere Gelir İdaresi Başkanlığı E Defter Uygulamasına ait https://uyg.edefter.gov.tr/edefter/ programı üzerinden şifre girişine müteakip veri aktarıldığı, bilgilerin oluşmasına müteakip yasada ve tebliğlerde öngörülen sürelerde kayıtların ve doğruluğu oluşturulduğu,

e-berat işlemlerinin yapıldığı, oluşturulan verilerin Vergi Usul Kanunu, Türk Ticaret Kanunu ile diğer mevzuatlar muhasebe ve denetim standartlarına uygun olarak oluşturulduğunun anlaşıldığı, e-defter sistemine ait verilerden eldeki veriler incelendiğinde.

1 Sıra Nolu Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 4.3.4 maddesinde defter ve berat dosyalarını oluşturma, NES veya Mali Mühürle imzalama/onaylama ve Başkanlık onaylı berat dosyalarını alma süreleri yönünden e-beratların sürelerinde oluşturulduğu, davaya konu belgelerin kripto olarak şifrelendiği, Kripto olarak şifrelenen davaya konu şifrelerinin kırılarak düzeltilemeyeceği, bilgisayar sistemlerinde teknik anlamda alınması gerekli önlemlerin alınmış olduğu, yedeklemenin yapıldığı ancak alınan yedeklerin de aynı şekilde kripto olarak şifrelendiği, davaya konu şirketlerin olayın meydana geldiği 05.06.2023 tarihi itibariyle ...

Beşer Ecza Deposu ve İlaç Pazarlama A.Ş. ve bu şirketle birleşen münfesih Beşer Ecza Deposu Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.'ye ait 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılları e-Büyük Defter ve e- Yevmiye Defterine ait kayıtların zayi olduğu, ticari faaliyet gereği ibrazı gereken zorunlu belgeler olması nedeniyle, zayi yönünden davacının talepte bulunmasında yararı olduğu bildirilmiştir.

22/06/2024 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda özetle; oluşturulan verilerin Vergi Usul Kanunu, Türk Ticaret Kanunu ile diğer mevzuatlar muhasebe ve denetim standartlarına uygun olarak oluşturulduğunun anlaşıldığı, e-defter sistemine ait verilerden eldeki veriler incelendiğinde.

1 Sıra Nolu Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 4.3.4 maddesinde defter ve berat dosyalarını oluşturma, NES veya Mali Mühürle imzalama/onaylama ve Başkanlık onaylı berat dosyalarını alma süreleri yönünden e-beratların oluşturulduğu, ikincil kopyaların 2020 yılından başlayarak GBİB sistemine aktarıldığı, davaya konu belgelerin kripto olarak şifrelendiği, Kripto olarak şifrelenen davaya konu belgelerin şifrelerinin kırılarak düzeltilemeyeceği, bilgisayar sistemlerinde teknik anlamda alınması gerekli önlemlerin alınmış olduğu, yedeklemenin yapıldığı ancak alınan yedeklerin de aynı şekilde kripto olarak şifrelendiği,

davaya konu şirketlerin olayın meydana geldiği 05.06.2023 tarihi itibariyle ...

Beşer Ecza Deposu ve İlaç Pazarlama A.Ş. ne ait 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılları e-Büyük Defter ve e- Yevmiye Defterine ait kayıtların zayi olduğu, ticari faaliyet gereği ibrazı gereken zorunlu belgeler olması nedeniyle, zayi yönünden davacının talepte bulunmasında yararı olduğu, ayrıca, 2020-2022 yılı e-Defter ikinci kopyalarının Hazine ve Maliye Bakanlığı sistemlerine aktarıldığı Gelir İdaresi Başkanlığından dava dosyasına gelen yazıdan anlaşıldığından, bu döneme ait ikincil kopyaların alınması için davacının Gelir İdaresi Başkanlığından talepte bulunmasında yararı olduğu bildirilmiştir.

Yapılan inceleme neticesinde; davacı şirketin 2016-2022 yıllarına ait defter-i kebir ve yevmiye defterlerinin siber saldırı sonucu kullanılamaz ve içindeki dökümanlara ulaşılamaz hale geldiği, Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 4.3.4 maddesinde defter ve berat dosyalarını oluşturma, NES veya Mali Mühürle imzalama/onaylama ve Başkanlık onaylı berat dosyalarını alma süreleri yönünden e-beratların oluşturulduğu, ikincil kopyaların 2020 yılından başlayarak GBİB sistemine aktarıldığı, davaya konu belgelerin kripto olarak şifrelendiği,

Kripto olarak şifrelenen davaya konu belgelerin şifrelerinin kırılarak düzeltilemeyeceği, bilgisayar sistemlerinde teknik anlamda alınması gerekli önlemlerin alınmış olduğu, yedeklemenin yapıldığı ancak alınan yedeklerin de aynı şekilde kripto olarak şifrelendiği, davaya konu şirketin olayın meydana geldiği 05.06.2023 tarihi itibariyle ...

Beşer Ecza Deposu ve İlaç Pazarlama A.Ş' ne ait 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılları e-Büyük Defter ve e- Yevmiye Defterine ait kayıtların zayi olduğu anlaşılmakla, davacı ...'nin davasının kabulü ile, davacı şirketin 2016-2022 yıllarına ait defter-i kebir ve yevmiye defterlerinin zayi olduğunun tespiti ile zayi belgesi verilmesine karar verilmiştir.

Davacı taraf, birleşme yoluyla münfesih hale gelen Beşer Ecza Deposu Tic. ve San. Ltd. Şti.'ne ilişkin, aynı döneme ait e-defterlerin zayi olduğuna ilişkin zayi belgesi verilmesini talep etmiş ise de; davacının dava dilekçesi ile, "..." ne ilişkin talepte bulunduğu, dava konusu edilmeyen bir şeyin ıslah yoluyla dahi davaya ithaline ve dava konusu haline getirilmesine yasal açıdan olanak bulunmadığı gibi, münfesih olduğu bildirilen şirketin ticari defterlerinin zayi olduğuna ilişkin belge verilmesi istemi yönünden hukuki yararının da bulunmadığı dikkate alınarak, Beşer Ecza Deposu Tic. ve San. Ltd. Şti.'ne ilişkin talebin reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸ Hakim ... · ¸