Ankara 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2021/352 K.2022/329

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan Marka ... Kararının İptali istemli davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dilekçeleriyle özetle, müvekkilinin .... numaralı ....” ibareli marka başvurusunun davalı tarafından SMK m. 5/1-(b) ve (c) uyarınca haksız bicimde reddedildiğini, müvekkilinin marka başvurusunun “coğrafi işareti özelliklerine uygun rakılar” emtiası için tescil edilmek istendiğini, müvekkilinin alkollü içecek sektöründe birçok ürünün tanıtımı ve geliştirilmesini sağlayarak bir kalite sembolü olduğunu, davalının müvekkilinin marka başvurusunu herhangi bir ayırt ediciliğe sahip olmadığına yönelik gerekçesinin hukuka aykırı olduğunu,

davalı Kurum’un ret gerekçesinde yanlış biçimde “prototip rakı” ibaresini... de yer alan anlamlarına yer vererek tescili talep edilen emtialar yönünden ayırt ediciliğinin bulunmadığını iddia ettiğini, davalının....geçerli olmayan bir kaynaktan aldığı bilgiye dayalı olarak başvuruyu reddetmesinin kabul edilemeyeceğini.... günceL......sözcüğünün T.... “ilk örnek, model” anlamına geldiğini, bu anlamın ... emtiası yönünden herhangi bir ayırt ediciliğinin olmadığına kanaat getirilmesinin kabul edilemeyeceğini, .... kararının SMK m. 5/1-c bakımından da tescil edilmek istenen tescil kapsamının göz ardı edilerek verildiğini,

rakı emtiası yönünden konu ele alındığında bu ürün grubunun “prototip bir ürün” olarak piyasaya sunulmasının alkollü içkilerde hiç rastlanan bir durum olmadığı gibi ülkemiz yasal düzenlemeleri gereğince de mümkün olmadığını, sağlık mevzuatı başta olmak üzere Türkiye’de alkollü içkinin regüle bir pazar olduğunu, sınırsız sayıda kontrolden geçtiğini, alkollü içeceklerin ancak onaydan geçip izin belgesi aldıktan sonra piyasaya sunulduğunu, piyasaya sunulmadan kullanılabilecek bir ürün olmadığını,.... nezdinde de Türkiye’de de dava dışı üçüncü kişiler adına tescilli veya başvuru aşamasında pek çok farklı sınıflarda markanın mevcut olduğunu,

müvekkilinin .... sayılı “....” ibareli marka başvurusunun da tescile bağlandığını, aynı şekilde .... sayılı .....” ibareli markasının tescile bağlandığını, müvekkilinin marka başvurusunun ortalama tüketici nezdinde değil yasal mevzuat gereğince 18 yaş üstündeki kişilere satılması ve ürünün ülkemizdeki yasal düzenlemeler gereğince bir prototipinin yapılmasının da mümkün olmadığından bu hususların dikkate alınması gerektiğini, markanın.... tanınmış markaları ile piyasaya sunulacağından tüketicinin doğrudan müvekkiline ait markayı bu ürün grubu yönünden prototip olarak algılamak yerine marka olarak algılayacağını,

marka başvurusunun ... kararında belirtilenin aksine tescili istenen mallar için amaç bildirmediğini, dava konusu kararın usule ve yasaya aykırı olduğunu iddia ederek; .... başvuru numaralı “....” ibareli marka başvurusunun tescil işlemlerinin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı kurum vekili cevap dilekçesi ile özetle; başvuru konusu işaretin tüketici nezdinde marka algısı oluşturmayan ve markanın asli işlevi olan kaynak gösterme işlevini yerine getirmeyen asgari ayırt edicilikten yoksun bir işaret olduğunu, bu yönüyle de SMK 5/1. maddesinin b ve c bendi kapsamında olan bir işaret olduğunu, başvuru konusu “prototip rakı” ibaresinin başvuruda tescili talep edilen ürünler için geliştirilen yeni bir ürün olarak genel bir anlamı ifade ettiğini,

bu nedenle bahsi geçen ibarenin ilgili tüketiciler tarafından redde konu mallar açısından belirli bir ticari kaynağa ait bir işaret olarak algılanmayacağını ve bu ürünlere ilişkin tanımlayıcı, özellik belirten bir adlandırma olarak algılanacağını, başvurunun bir bütün olarak markanın asli işlevi olan belirli bir işletmeye ait mal ve hizmetleri diğer işletmelere ait benzer mal ve hizmetlerden ayıt etmeyi sağlama işlevini yerine getirmeyeceğini, söz konusu ibarenin tüketici nezdinde marka algısı oluşturmayan ve markanın asli işlevi olan kaynak gösterme işlevini yerine getirmeyen asgari ayırt edicilikten yoksun bir işaret olduğunu,

başvuru konusu markanın bütüncül olarak değerlendirilmesi sonucu SMK m. 5/1-b ve c hükmünün uygulanma koşullarının oluştuğunu, her markanın özgünlük derecesi, tasarımı, tescile konu mallar/hizmetlerin ve bu mal ve hizmetlerin tüketici grubunun özellikleri, markanın tescil kapsamındaki mal/hizmetler üzerindeki ayırt edici niteliği gibi unsurlar açısından kendine özgü özellikler taşıdığını ve tüm bu unsurların birlikte değerlendirilmesi sonunda tescil başvurusuna ilişkin karar vermenin esas olduğunu,

bu nedenle davacının müvekkili kurum nezdinde ve dava aşamasında sunduğu kararların emsal teşkil etmesinin ve hükme esas alınmasının mümkün olmadığını, tescile ilişkin talebin fonksiyon gaspı anlamına geldiğini, bu talebin hukuka aykırı olduğunu, davaya konu.... kararının usule ve hukuka uygun olduğunu savunarak; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davanın açılmasını müteakip yargılamaya katılan tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, bilirkişi raporu alınmış, tahkikat icra olunmasını müteakip, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yazı İşleri Yönetmeliği'nin 41/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraf vekillerine tahkikat ve yargılamının geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

GEREKÇE

Davacı ve davalı arasındaki uyuşmazlık, davacı iddiaları karşısında.... kararının yerinde olup olmadığı, noktasında toplanmaktadır.

İşlem dosyası tetkik edilmiş ;

....n Sayın Mahkemeye gönderdiğ.... kod numarasıyla kayıtlı marka başvurusuna ilişkin, işlem dosyasının onaylı suretinin incelenmesi neticesinde;

05.01.2021 tarihinde yapılan .. ibareli dava konusu marka başvurusuyla 33. sınıftaki “Coğrafi işareti özelliklerine uygun rakılar.” için tescil talebinde bulunulduğu,

Dava konusu marka başvurusunun incelenmesi üzerine .... tarafından başvurunun SMK m. 5/1(b) ve (c) gerekçeleriyle reddine karar verildiği,

Başvuru sahibi tarafından ....’nın kararına itiraz edildiği, söz konusu karara itiraz açıklamaları dava dilekçesiyle benzer mahiyette olduğu,

Karara itiraz talebinin incelenmesi üzerine tesis edilen ve dava konusu yapılan 08.10.2021 tarih ve.... kararı ile;

“. Somut olayın bu çerçevede değerlendirilmesi neticesinde başvurunun .... ibarelerinden oluştuğu, eşya listesinin ise “33.

Coğrafi işareti özelliklerine uygun rakılar.” olarak düzenlendiği, ...” ibaresi “genel terminoloji ve semantikte belirli bir kategoride ele alınabilecek herhangi bir somut nesne, varlık veya olgunun geri kalanlar için örnek teşkil edebilme vasfına sahip ilk ve en ilkel türevidir.” (vikipedi), “ilk örnek, örneklik eden biçim veya nesne” ....) anlamına geldiği tespit edildiği,

bu hali ile işbu başvuruda tescili talep edilen ürünler için geliştirilen yeni bir ürün olarak genel bir anlamı ifade ettiği, bu nedenle bahsi geçen ibarenin ilgili tüketiciler tarafından, redde konu mallar açısından belirli bir ticari kaynağa ait bir işaret olarak algılanmayacağı ve bu ürünlere ilişkin tanımlayıcı, özellik belirten bir adlandırma olarak algılanacağı, bu itibarla, başvurunun bir bütün olarak,

markanın asli işlevi olan, belirli bir işletmeye ait mal ve hizmetleri, diğer işletmelere ait benzer mal ve hizmetlerden ayırt etmeyi sağlama işlevini yerine getiremeyeceği, sayılan nedenlerle işbu başvuru hakkında verilen karar ve gerekçeleri yerinde bulunduğu,

Son olarak, her marka özgünlük derecesi, tasarımı, tescile konu mallar/hizmetlerin ve bu mal ve hizmetlerin tüketici grubunun özellikleri, markanın tescil kapsamındaki mal/hizmetler üzerindeki ayırt edici niteliği gibi unsurlar açısından kendine özgü özellikler taşıdığından ve ancak tüm bu unsurların birlikte değerlendirilmesi sonunda tescil başvurusuna ilişkin karar oluşturabildiğinden dilekçede başka marka başvurularına ilişkin verilen kararların işbu itirazın değerlendirilmesinde dayanak gösterilmesi de haklı bulunmadığı,

Yukarıda sayılan nedenlerle işbu itirazın reddine karar verilmiştir.” gerekçeleriyle itirazın ve başvurunun reddine karar verildiği ve kararın davacıya tebliğ edildiği ve yasal süre içerisinde işbu davanın süresinde açıldığı anlaşılmıştır.

DEĞERLENDİRMELER

İlgili tüketici kitlesinin belirlenmesi:

Dava konusu marka başvurusu ile tescil talep edilen mallar, alkollü içeceklerden biri olan rakılardan oluştuğu,

belirtilen mallar alkol içermeleri nedeniyle yasal zorunluluklar dolayısıyla 18 yaşın üzerindeki tüketicilere hitap ettiği, alkollü içecek satma izni bulunan market, büfe gibi alanlarda da satışı söz konusu olabilen bu malların raflarda görülerek, adı, rengi, şişesi, ücreti gibi faktörlerin de etkisiyle tüketilebilmesi mümkün olacağı, başka bir ifadeyle tüketici kitlesinin kesin olarak alkollü içecekler hakkında ciddi bir bilgi birikiminin bulunması gerekmeyeceği,

Yapılan açıklamalar doğrultusunda somut olaya ilişkin değerlendirmeler yapılırken reşit olan ortalama seviyedeki tüketicilerin dikkate alınması gerektiği,

... ibaresinin analizi:

...– İlk örnek; 2) isim – Model” anlamına gelmektedir. “Rakı” ise “Üzüm, incir, erik vb. meyvelerin alkolle mayalanarak damıtılmasıyla elde edilen içki”dir.

Başvuru markası, belirtilen anlamlardan hareketle bir alkollü içki çeşidi olan rakının model/örnek halini ifade ettiği,

Tüm bu açıklamalara göre dava konusu başvurunun tescil talebine konu olan mallar bilirkişiye verilen görev kapsamında aşağıda değerlendirileceği,

Ayırt Edici Nitelik Açısından Değerlendirme

“Herhangi bir ayırt edici niteliğe sahip olmayan işaretler.” marka olarak tescil edilemeyeceği,

Belirtilen mutlak tescil engeli bakımından aranan ayırt edicilik koşulu başvuru veya tescil kapsamındaki mal veya hizmetlerle bağımlılık içinde olan ayırt ediciliği nitelediği, başka bir ifadeyle burada aranan, somut ayırt edicilik olduğu,

Söz konusu tescil engeline ilişkin düzenlemenin gerekçesinde “Maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde, sicilde gösterilebilir olmasına rağmen ‘ilgili mal veya hizmetler için’ ayırt ediciliğe sahip olmayan, dolayısıyla tüketiciler tarafından marka olarak algılanmayacak işaretlerin tescil edilemeyeceği düzenlenmiştir. ...” şeklinde bir açıklama yapıldığı, gerekçede kullanılmış olan “ilgili mal veya hizmetler için ayırt ediciliğe sahip olma” ifadesi dikkate alındığında buradaki ayırt edicilik, marka olarak seçilmiş işaretin, kapsamındaki mal veya hizmetlere “bağlı/bağımlı ayırt edicilik” olduğu,

Söz konusu tescil engelini örneklendirmeye çalışırsak; bira şişesi şeklinin “bira” malları için tescil edilmek istenmesi durumunda şeklin, tescil kapsamındaki mala bağlı/bağımlı bir işaret olması nedeniyle “herhangi bir şekilde ayırt edici niteliği bulunmayan işaret” olmaktan kaynaklı mutlak tescil engeli söz konusu olacağı, aynı şekilde “anahtar” sözcüğünün “anahtarlıklar, çilingir hizmetleri” gibi mal veya hizmetler için tescil edilmek istenmesi durumunda da marka olarak tescil edilmek istenen işareti oluşturan sözcük unsurunun, tescil edilmek istendiği mal veya hizmetlere bağlı/bağımlı olması nedeniyle tescil edilebilmesi mümkün olmayacağı,

Rapora konu uyuşmazlık kapsamında davacının başvurusu, tamamen reddedildiği, başvurunun reddedildiği mallar bakımından “taze üzüm rakısı” ibaresinin ayırt edici nitelik içerip içermediği,

SINIF KODU 33: Coğrafi işareti özelliklerine uygun rakılar.

Yukarıda kalın olarak işaretlenen mallar, başvuru kapsamında yer verilen “rakı” ibaresi ile doğrudan bağlantılıdır. Rakının hangi coğrafi işaret özelliği ile ilişkilendirildiği hakkında bir bilgi tescil talebine konu edilen mallardan anlaşılmadığı, ancak, “rakı” ürününün ... numara ile 18.06.2010 tarihinde “rakı”, ....numara ile 14.11.1997 tarihinde “....” olarak coğrafi işaret tescili aldığı, her iki coğrafi işaret de “biralar ve diğer alkollü içkiler” ürün grubu için tescilli olduğu, bu durumda dava konusu marka başvurusunda tescil talep edilen mallar için belirtilen coğrafi işaret tescillerindeki özelliklerin barınması ile ilgili bir kapsam belirlendiği anlaşıldığı, söz konusu özellikler arasında üretimde kullanılan imbik, tohum, meyve veya aroması, alkol oranı vb. yer aldığı,

Alkol tüketiminin ilgili yasal düzenlemelerle satışının denetlenmesi veya tüketicilerin alkollü bir içkiye yönelerek tercihlerini belirledikleri düşünüldüğünde dava konusu marka başvurusundaki “prototip rakı” ibaresinin bir bütün olarak yukarıdaki paragrafta belirtilen coğrafi işaret özellikleri ile bağlı/bağımlı bir ilişki içinde olmadığı

Somut olaya konu marka başvurusu, bir bütün olarak değerlendirilmek durumunda olup, salt “rakı” ibaresi üzerinden bir değerlendirme yapılması mümkün değildir. Zira “rakı”, bazı meyvelerin alkolle damıtılarak elde edilen bir içkiyi ifade edip ürün adı olduğu için marka bütününde tek başına herhangi bir markasal algı yaratabilecek durumda olmadığı,

Belirtilen tüm bu nedenlerle “prototip rakı” ibaresinin bir bütün olarak başvuru konusu yapılan ve reddedilen 33. Sınıftaki mallar ile bağımlılık içinde olmaması nedeniyle ayırt edici niteliğinin bulunduğu,

Tescil Talep Edilen Malların Özelliklerinin Belirtilip Belirtilmediği Açısından Değerlendirme

Başvurunun mutlak ret gerekçelerinden bir diğeri; “Ticaret alanında cins, çeşit, vasıf, kalite, miktar, amaç, değer, coğrafi kaynak belirten veya malların üretildiği, hizmetlerin sunulduğu zamanı gösteren veya malların ya da hizmetlerin diğer özelliklerini belirten işaret veya adlandırmaları münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretler”in marka olarak tescil edilemeyeceğine ilişkindir.

Mutlak ret sebepleri, marka olarak seçilmiş işaretin marka olma niteliğini engelleyen hallere ilişkindir . Değerlendirme konusu düzenleme, mal veya hizmetin özellikleri hakkında bilgi içeren işaretlerle ilgilidir.

Değerlendirmelere başlamadan hemen önce “prototip rakı” ibaresinin analizi kapsamında işaretin, ilgili tüketici kitlesi nezdinde yarattığı algı açıklanmıştır. Bu açıklamalar doğrultusunda dava konusu başvurunun reddedildiği mallarla ilgili değerlendirme yapılacağı,

SINIF KODU 33: Coğrafi işareti özelliklerine uygun rakılar.

Söz konusu mallar, alkollü içecek ürünlerinden olan rakılara ilişkin olup, bu ürünlerin hammaddesi yahut aroma vericisi olarak meyvelerden, anason tohumu, alkol gibi malzemelerden yararlanılması da söz konusu olduğu, yahut damıtma gibi aşamalar bakımından kullanılan imbik, bunun hacmi, yapıldığı malzeme (bakır gibi) özellikler tescil talebine konu edilen mallar ile ilgili olduğu,

Başvuru markasının emtia listesinde kalın olarak işaretlenen mallar, başvuru kapsamında yer verilen “rakı” ibaresi ile doğrudan bağlantılı olduğu, başvuru markasında “rakı” ibaresi tek başına yer almamakta, ürün adını temsil eden bu ibare “prototip” sözcüğüyle birlikte bulunduğu, bu ibarenin ise açıklanan özelliklerden biri ile doğrudan ilgisinin bulunması söz konusu olmadığı,

Alkollü içki üretiminde bazı özel serilere gidilmesi gibi bir yöntem olmakla birlikte model çalışması yapılması veya tüketicilere model/örnek ürün sunulması gibi bir işleyiş bulunmadığı, son zamanlarda bireysel bazda içki üretimi gibi tercihler söz konusu olmakla birlikte böyle bir durumda zaten kişisel üretim ve tüketim söz konusu olacağından (bir örnek gibi -test etme amacıyla- üretim yapılmış olsa bile) markasal algı ile ilişkilendirme söz konusu olmayacağı, dolayısıyla da herhangi bir özellik belirtme durumu özellikle de “prototip” ibaresi bakımından ortaya çıkmayacağı,

Başvuru markasının bütünsel olarak değerlendirilme esası olduğu için “prototip rakı” ibaresinin tescil talebine konu edilen coğrafi işaret özelliklerine uygun rakılar ile ilgili özelliklerle ilişkilendirilmesinin söz konusu olmayacağı, zira, prototip kavramının coğrafi işaret özellikleriyle doğrudan bir ilgisi bulunmadığı, neticede dava konusu başvurunun tescil talebine konu edilen 33. Sınıftaki mallar bakımından tanımlayıcılık içermediği,

Dava konusu marka başvurusunun, tescil talebine konu edilen mallar için ayırt edici niteliğinin bulunduğu,

Dava konusu marka başvurusunun, tescil talebine konu edilen mallar için “özellik belirtme” ile ilgili tescil engelinin bulunmadığı, sonuçlarına ulaşılmış davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

MASRAF DÖKÜMÜ

İlk Masraf : 127,10.-TL Bilirkişi Ücreti :1.600,00.-TL

G.A : 63,50.-TL-

TOPLAM :1.790,60.-TL