Ankara 3. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/534 K.2024/9

Av. ...

DAVALILAR : 1-... Av. .... : 2-... Av. ....

DAVA

Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla ilgili Kurum kararlarının İptali, Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğü)

DAVA TARİHİ : 27/12/2022

KARAR TARİHİ : 16/01/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 16/02/2024

TALEP

Davacı vekili 27/12/2022 harç tarihli dava dilekçesiyle özetle: Davalı şirketin ... numarası ile yapmış olduğu tasarım başvurusu üzerine müvekkili tarafından ... nezdinde itiraz edildiğini, itiraz gerekçesi olarak müvekkilinin .... tasarımlara dayanıldığını, bahsi geçen tasarım tescilinin reddine karar verilmesinin talep edildiğini, .... sayılı kararı ile itirazın kısmen kabulüne ve ... sıra numaralı tasarımların tescilinin hükümsüzlüğüne, ... tasarımların tescilinin devamına karar verildiğini, ancak anılan bu kararın hukuka uygun olmadığını, zira,

davaya konu tasarımlar ile davaya dayanak gösterilen tasarımların genel görünüm itibarıyla benzer olduğunu, bilinçli tüketici nezdinde itiraza konu tasarımlar ile dayanak tasarımların genel görünüm olarak aynı nitelikte olacağını, davaya dayanak gösterilen tasarımlar ile davalıya ait tasarımları yan yana gören bir tüketicinin tasarımları ayırt edebilmesinin mümkün olmayacağını, somut olayda seçenek özgürlüğünün söz konusu tasarımlar bakımından oldukça geniş olmasına rağmen davalının müvekkil tasarımına ayniyet derecesinde benzeyen tasarımlar hakkında tescil talebinde bulunarak kötü niyetli olduğunu ileri sürerek,

... sayılı ... kararının iptaline, davalı şirket adına ... nezdinde kayıtlı .... sayılı tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili dilekçe ve beyanında özetle: Alınan kararların usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir. Davalı şirket vekili dilekçe ve beyanında özetle: Halihazırda müvekkilinin ... nezdinde onlarca marka ve tasarım tesciline sahip basiretli bir tacir olduğunu, dava konusu müvekkili firma tasarım başvurusu ile davacı firma tarafından mesnet gösterilen tasarımların bilgilenmiş kullanıcı nezdinde benzer olmadığını, tasarım bakımından yapılacak olan inceleme bakımından dikkate alınacak bilgilenmiş kullanıcı kitlesinin bahse konu tasarımları kolayca ayırt edeceğini savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

MUHAKEME

HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü " uygulanmıştır.

UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ VE DİĞER HUSUSLAR

Dava; davalı başvurusu olan ... sayılı tasarım başvurusu ile ilgili olarak ... tarafından alınan ... sayılı ... kararının iptali ve hükümsüzlüğü istemlerine ilişkindir.

Davanın açılmasıyla birlikte, tarafların karşılıklı dilekçeleri tebliğ olmuş, sundukları deliller toplanmış, dava konusu başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ...'dan celp edilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklikler bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik edilmiş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmuş,

06/08/2015 tarihli ve 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 201/2 nci maddesi hükmü de gözetilerek, taraflara yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş, sözlü olarak iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, UYGULANACAK HÜKÜMLER ve

GEREKÇE

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı başvurusu olan ... sayılı tasarım başvurusunun yeni ve ayırt edici olup olmadığı, ... tarafından alınan .... sayılı iptali ve dava konusu tasarımın hükümsüzlüğünün gerekip gerekmediği noktasında olduğu anlaşılmıştır. İptali istenen ... karar tebliğ tarihinin 04/11/2022 olduğu, 27/12/2022 tarihinde açılan davanın, 5000 sayılı ... Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un 15/c maddesinde belirlenen iki aylık hak düşürücü süre içerisinde olduğu anlaşılmış ve işin esasına geçilmiştir.

... ...'in ... sayılı kararında; "... sıra numaralı tasarımların itiraza gerekçe gösterilen ... sayılı tasarımlar, önceki tarihli katalog görselleri ve ... kararına dayanılarak reddedilmesi talebiyle yapılan itiraz incelenmiştir.

...

...yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; itiraza konu tasarımlardan ... sıra numaralı tasarımlar ile itiraza gerekçe gösterilen ... sıra numaralı tasarımın genel izlenim itibariyle benzer olduğu, ancak ... sıra numaralı tasarımlar ile itiraza gerekçe gösterilen ... sıra numaralı tasarımların ve önceki tarihli katalog görsellerinin ise genel izlenim itibariyle farklı olduğu kanaatine ulaşıldığından itirazın kısmen kabulü gerekmiştir.

Ayrıca, itiraza gerekçe olarak gösterilen ... kararı farklı tasarımlara ait olduğundan, söz konusu karara dayalı itiraz kabul edilmemiştir.

KARAR

İtirazın kısmen kabulüne ve ... sıra numaralı tasarımların tescilinin hükümsüzlüğüne ve ... sıra numaralı tasarımların tescilinin devamına, oybirliği ile karar verilmiştir." şeklinde ifade edilmiştir.

Tasarım, bir ürünün veya onun bir kısmının görmek veya dokunmak gibi insan duygularıyla fark edilen görünümüdür. Görünüm, ürünü veya onun üstündeki süslemeyi oluşturan çizgilerin, özel şekillerin, çevre çizgisinin, renklerin, biçimin ve/veya malzemenin sonucudur.

6769 sayılı SMK’nın 56. maddesinde tasarımın korunma koşulları düzenlenmiş olup, bir tasarımın tescili için yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerektiği vurgulanmıştır. 6769 sayılı SMK’nın 56/f.4'e göre bir tasarımın “yeni” olması o tasarımın aynısının daha önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması anlamına gelir. Eğer herhangi iki tasarım arasında sadece küçük ayrıntıda farklılık varsa o tasarımlar aynı kabul edilir.

Yenilik değerlendirmesinde temel alınan kriter mutlak yenilik, yani dünyada yenilik ilkesidir. Yenilik mutlaktır; çünkü, tescili istenen tasarımın aynısının kamuya sunulması halinde, kamuya sunma eylemi Türkiye’de ya da dünyanın neresinde ne zaman yapılmış olursa olsun, yenilik ortadan kalkar. Bundan tescil başvurusunda bulunan tasarımcının haberinin bulunup bulunmaması önem arz etmez.

Ayırt edicilik kriterini düzenleyen SMK'nın 56/f.5, “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” Bir tasarımın ayırt edici nitelikleri o tasarıma has, yani sadece o tasarıma ait özelliklerdir.

Yine 56/5. maddeye göre tasarımlar arasındaki kıyaslamada ölçü "bilgilenmiş kullanıcı" dır. Bilgilenmiş kullanıcının tanımı SMK'da yer almamakla beraber, tasarımın ayırt ediciliğinde "ürün hakkında temel bilgilere sahip bir kişinin" yapacağı değerlendirme esas alınacaktır. Öğretide, bilgilenmiş kullanıcının bir uzmanı ifade etmediği; ortalama bir tüketiciden daha üst düzeydeki bir ara veya nihai tüketici olarak anlaşılması gerektiği ifade edilmiştir.

Aynı maddede (56/6); ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacağı hükme bağlanmıştır. “Seçenek özgürlüğü” kavramı ile ilgili olarak, koruma dışı hallerin değerlendirildiği 58. maddede; “Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri.” ifadesi yer almaktadır. Aynı maddeye göre, “Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün, başka bir ürüne mekanik olarak monte edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesi zorunlu ürünlerin görünüm özellikleri.” koruma kapsamı dışında kalmaktadır.

Bilgilenmiş kullanıcı, kıyaslama yaparken ayrıntılar içerisinde boğulmamalı, iki tasarımın kendisinde uyandırdığı genel izlenime dikkat etmelidir. Bir tasarım diğerinden ayrıntıda bir çok farklılık içerse dahi, eğer genel izlenim benzerlik arz ediyorsa, söz konusu tasarım korunmayacaktır.

Seçenek özgürlüğüne ilişkin olarak; somut olayda konu desen tasarımı olduğunda çok geniş bir seçenek özgürlüğü bulunduğu aşikardır. Somut olay özelinde taraf tasarımları ve mesnet tasarımlar kare (dörtgen) formdadır. Kare (dörtgen) form tabak tasarımlarında yaygın kullanılan tasarımları birbirlerine yaklaştıran baskın bir durumdur.

Ancak kare formların ürünleri birbirlerine yaklaştırması tek başına tasarımların benzer/aynı olacağı anlamına gelmez. ...ve 2 nolu tasarımlara kaşı davacı yanca davacıya ait ... davalıya ait .... tasarımlar mesnet ile katalog görselleri olarak sunulmuştur. Genel iddia özetle davalı tasarımlarının davacı tasarımlarına ve katalog görsellerine benzer olduğu yöndedir.

İşte bu durum tam da kare formların ürünleri birbirlerine yaklaştırması tek başına tasarımların benzer/aynı olacağı anlamına gelmeyeceği, küçük farklılıkların dahi tasarımları birbirinden farklılaştırabileceği söylemini destekler niteliktedir.

Zira eğer belirleyici baskın özellik olan kare form ve küçük ayrıntılar tasarımları birbirinden farklılaştırmasaydı aşağıdaki çelişkiler ortaya çıkacaktı:

Davacı yanca sunulan ... davacının itirazına mesnet ...; ...; davalıya ait ... tasarımlarından önce tarihlidir.

Davacı yanca sunulan ... davacının itirazına mesnet davalıya ait ... tasarımlardan öncedir.

Yani itirazda taraflara ait tüm tasarımlar ve kataloglar birbirine benzer kabul edilse idi (ki davacının itiraz evrakı bu yöndedir), kataloglar taraf tasarımlarından daha önceki tarihe işaret ettiğinde öncelikle davacıya ait .... ve davalıya ait ... tasarımlar ve daha sonrasında davaya konu olan ...ve 2 nolu tasarımların hükümsüzlük koşulları kendiliğinden oluşacaktı. Ancak somut olay özelinde değerlendirme yapıldığında, değerlendirmenin küçük farklılar temel alınarak yapılması gerektiği kendiliğinden ortaya çıkmaktadır.

Somut uyuşmazlığa "bilgilenmiş kullanıcı"nın tespiti bakımından bakacak olursak dava konusu tasarım, “tabak” tasarımı olup; bu ürün gerek son tüketiciler gerekse yiyecek-içecek sunumu yapan işletmeler tarafından satın alınmaktadır. Dolayısıyla da başta kadınlar olmak üzere, zücaciye tüketicileri, bu tasarım için bilgilenmiş kullanıcı olduğu bilirkişi raporunda tespit edilmiş ve Mahkememizde de aynı yönde kanaat oluşmuştur.

.... , tasarım hukukuna ilişkin davalarda "mutlak yenilik" kriterinin belirlenmesi açısından bilirkişi incelemesini aradığından (... , 14.12.2002 tarihli ve ... sayılı ilamı ve daha birçok emsal ilam), alanında uzman bilirkişi heyetinden (endüstriyel tasarımcı, güzel sanatlar fakültesinde doçent, mimarlık fakültesinde profesör- ) rapor dosyaya kazandırılmış, denetlenebilir olduğundan hükme esas alınmıştır.

Bilirkişi raporunun sonuç kısmında özetle: "...Davaya konu ...ve 2 nolu tasarımların, ... nolu tasarımlar karşısında bilgilenmiş kullanıcı gözünden yenilik ve ayırt edicilik koşullarını sağladığı,

Davaya konu ...ve 2 nolu tasarımların, ... nolu tasarımlar karşısında bilgilenmiş kullanıcı gözünden yenilik ve ayırt edicilik koşullarını sağladığı,

Davaya konu ...ve 2 nolu tasarımların ... ... açısından yeni ve ayırt edici olabileceği ancak ... nolu tasarım açsından bilgilenmiş kullanıcı gözünden yeni ve ayırt edicilik koşullarını sağlamadığı,

Davaya konu ...ve 2 nolu tasarımların ... 2020 katalog görseli üründen hem de fiziken sunulan üründen bilgilenmiş kullanıcı gözünden yeni ve ayırt edicilik koşullarını sağladığı,

Davaya konu ...ve 2 nolu tasarımların .... katalogları ve bunların yanı sıra dosyada sunulmuş olan Kahla ürün görselleri karşısında bilgilenmiş kullanıcı gözünden yeni ve ayırt edicilik koşullarını sağladığı, ..." şeklinde görüş bildirilmiştir.

Mahkememizin 22/11/2023 tarihli ara kararı ile dosya, fiziki olarak dosyaya sunulan (tabaklar) delilerin incelenerek bilirkişi heyetine ek rapor tanzimi için tevdi edilmiş; 27/12/2023 havale tarihli ek raporun sonuç kısmında özetle: "... ürünlerinin davacıya ait fiziki delil karşısında bilgilenmiş kullanıcı gözünde farklı ve ayırt edici olduğu,

Sair değerlendirmelerde kök rapor görüşlerimizde bir değişiklik olmadığı..." şeklinde görüş bildirilmiştir.

Belirtilen açıklamalar ışığında tarafların iddia ve savunmaları, tasarım tescil belgeleri, ...'in ret kararına mesnet gösterilen dokümanlar, hukuki nitelendirme hariç maddi tespitler barındıran bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamına göre yapılan tespitler şu şekildedir:

KARŞILAŞTIRMALAR

Tasarımlar karşılaştırılırken tüm benzerlik ve farklılıkların saptanması önem arz eder. Değerlendirme ise tasarımın bilgilenmiş kullanıcı gözündeki genel izlenimi açısından yapılır. Genel izlenimi doktrinde "..." olarak tanımlanan doğrultuda ele almak doğru bir yaklaşım olacaktır ki buna göre “Bütün kendisini oluşturan parçaların bir araya gelmesinden farklı bir şeydir.” ....

] Unutulmamalıdır ki; tasarımın, öncekilerden tamamen farklı olmasını beklemek yerinde bir davranış değildir. Başka bir deyişle, tasarımın tüm özelliklerinin öncekilerden farklı olması gerekmez. Bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel izlenim itibariyle farklı olduğu değerlendirilen sonraki tasarım ayırt edici sayılır ve yenilik kriterini de sağlıyorsa tescili mümkündür.

1)Davaya konu ...ve 2 sıra numaralı tasarımlar ile davacının itiraza mesnet aldığı .... no'lu tasarımların karşılaştırması:

Davalıya ait ...ve 2 nolu tasarımlar incelendiğinde kare dörtgen formda olduğu, aynı şekilde offset halde kare dörtgen çöküntüye sahip olduğu, dörtgen kenarlarının yuvarlatılmış halde olduğu, kesitte alttan itibaren geniş bir kavis ile kenarın yukarıya doğru genişleyerek açıldığı tespit edilmiştir.

Mesnet tasarımlar (...) incelendiğinde .... nolu tasarımların belirgin halde farklı olduğu değerlendirmeye esas ... nolu tasarımın harcı alem kare dörtgen formda olduğu kenarlarında yuvarlamanın mümkün mertebe olmadığı kâse tabak yüksekliğinin kütleye göre az ve tabandan doğrusal yükselerek açıldığı görülmüştür. Taraf tasarımları arasında tek ortak yan kare dörtgen formda olmaları ve kenarların yukarıya doğru açılır halde olmasıdır.

Bu meyanda davaya konu tasarımların, ... nolu tasarımlar karşısında yenilik koşulunu sağladığı görüşüne varılmıştır.

Yukarıda izah olunan farklılıkların, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yaratılacak genel izlenimler arasında da farklılık oluşturacağı ve tasarımları ayırt edici nitelikte olduğu kanaati oluşmuştur.

2) Davaya konu ...ve 2 sıra numaralı tasarım ile mesnet olarak gösterilen ... sıra numaralı tasarımların karşılaştırılması

Davalıya ait ...ve 2 nolu tasarımlar incelendiğinde kare dörtgen formda olduğu, aynı şekilde offset halde kare dörtgen çöküntüye sahip olduğu, dörtgen kenarlarının yuvarlatılmış halde olduğu, kesitte alttan itibaren geniş bir kavis ile kenarın yukarıya doğru genişleyerek açıldığı tespit edilmiştir. Mesnet tasarımlar (...) incelendiğinde ... özellikle zeminden itibaren üst kenara ulaşma sırasında üstte bir çizginin oluştuğu, halihazırda tasarımın dikdörtgen formda olduğu görülmüştür. ... nolu tasarım kare formdadır ancak üst görünüşte bakıldığında kenarlar yuvarlatılmış halde değildir. Diğer taraftan tasarımın yüksekliği kare kenar uzunluğuna göre düşüktür. Bu meyanda davaya konu tasarımların, ... no.lu tasarımlar karşısında yenilik koşulunu sağladığı görüşüne varılmaktadır.

Aynı şekilde, yukarıda izah olunan farklılıkların, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yaratılacak genel izlenimler arasında da farklılık oluşturacağı ve tasarımların ayırt edici addedeceği değerlendirilmiştir

3) Davaya konu ...ve 2 sıra numaralı tasarım ile mesnet olarak gösterilen ...sıra numaralı tasarımların karşılaştırılması

Mesnet Davalı Tasarımlarının (....) kendi içinde benzer geometride ancak farklı yüksekliklerde tasarlandığını görülmektedir. Bu mesnet tasarımlardan karşılaştırmaya en uygun tasarımın yükseklik açısından ... nolu tasarım olduğu görülmektedir.

Davalıya ait ...ve 3 nolu tasarımlar incelendiğinde kare dörtgen formda olduğu, aynı şekilde offset halde kare dörtgen çöküntüye sahip olduğu, dörtgen kenarlarının yuvarlatılmış halde olduğu, kesitte alttan itibaren geniş bir kavis ile kenarın yukarıya doğru genişleyerek açıldığı tespit edilmiştir. ... nolu tasarımda benzer form özelliklerine sahiptir. Tasarımlar arasındaki tek fark renktir.

Bu açıdan değerlendirme yapıldığında ...ve ... nolu tasarımların ...... açısından yükseklik farkı nedeni ile yeni ve ayırt edici olabileceği ancak ... nolu tasarım açsından bilgilenmiş kullanıcı gözünden yeni ve ayırt edici olmadığı kanaati oluşmuştur.

4) Davaya konu ...ve 2 sıra numaralı tasarım ile 30.10.2023 tarihli dilekçe eki sunulan ürün karşılaştırması

Davalıya ait ...ve 3 nolu tasarımlar incelendiğinde kare dörtgen formda olduğu, aynı şekilde offset halde kare dörtgen çöküntüye sahip olduğu, dörtgen kenarlarının yuvarlatılmış halde olduğu, kesitte alttan itibaren geniş bir kavis ile kenarın yukarıya doğru genişleyerek açıldığı tespit edilmiştir. Aluminite katalog görsel ürünü ise yine kare dörtgen formda derinliği davalı tasarımına göre azdır. Buna karşın üst görünüşte kenar yuvarlatılması daha fazladır.

Fiziki ürün ise davalı tasarımı ile benzer derinlikte ve yan görünüşte ancak kenar yuvarlatılması yine belirgin şekilde fazladır. Bu meyanda davalıya ait ...ve 3 nolu tasarımlar Aluminite katalog görselinden derinlik olarak ve kenar yuvarlama farkından, fiziki üründen ise belirgin kenar yuvarlatılma farkından dolayı farklı görülmüştür.

Bu açıdan değerlendirme yapıldığında ...ve 2 nolu tasarımların hem katalog görseli üründen hem de fiziki üründen bilgilenmiş kullanıcı gözünden yeni ve ayırt edici olduğu kanaati oluşmuştur.

5)Davaya konu ...ve 2 sıra numaralı tasarım ile katalog halinde sunulan ürünlerin karşılaştırması

Davaya konu tasarımlar ile .... katalogları ve bunların yanı sıra dosyada sunulmuş olan Kahla ürün görselleri değerlendirildiğinde, ürünlerin harcı alem kare dikdörtgen formda oldukları buna karşın boy/oran; kenar yuvarlamaları, kesitteki açılma oranları ve kesitin tümü itibari ile farklılaştıkları görülmüştür. Bu açıdan değerlendirme yapıldığında ...ve 2 nolu tasarımların itiraza mesnet katalog görsel ürünlerinden bilgilenmiş kullanıcı gözünden yeni ve ayırt edici olduğu kanaati oluşmuştur.

6) Davalıya ait dosyaya fiziki olarak sunulan .... arkodlu ürünler ile Davacıya ait fiziki ürünün karşılaştırması

.... ürünlerinin davacıya ait fiziki delil karşısında özellikle kenar yuvarlamalarının (fillet) daha düşük bir radyüs ile oluştuğu, davalı ürünlerinin davacı ürününe karşı daha köşeli yapıya sahip olduğu, üst kontür ile zemin kontürünün davalı ürününde daha dik olduğu davacı ürününde geçişin daha geniş kaldığı, üst kontür kaynaklı kenar yuvarlamasının davacı ürününde zemin kontüründe yine yuvarlama yarattığı buna karşın davalı ürününde daha köşeli oluştuğu, yan kesitte ise davacı ürününün daha açılı kaldığı görülmüştür. Bu haliyle .... ürünlerinin davacıya ait fiziki delil karşısında bilgilenmiş kullanıcı gözünde farklı ve ayırt edici olduğu kanaati oluşmuştur.

Yukarıda izah edilen gerekçelerle; davaya konu .... sayılı tasarımın, davacıya ait itiraza mesnet ... no.lu tasarım karşısında yeni ve ayırt edici olmadığı - benzer olduğu- yeniliği kırdığı tespit edildiğinden ... kararı iptali ve dava konusu tasarımın hükümsüz kılınmasına Mahkememizce kanaat getirilerek, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · ¸ Hakim ... · ¸ · Davacı Masraf Dökümü: · İlk Masraf 172,90.-TL · Posta Masrafı 251,00.-TL · Bilirkişi Ücreti 8.800,00.-TL · Toplam 9.223,90.-TL