Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/5 K.2023/835

T.C. ... 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/5 Esas - 2023/835

TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ

T.C. ... 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

2022/5 Esas

KARAR NO : 2023/835

DAVA

Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 30/04/2021

KARAR TARİHİ : 22/11/2023

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 06/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonucunda; Dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA VE İSTEK

Davacı vekili sunduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin yatırım programında yer alan

İspir-Bağıştaş Enerji İletim Hattının davalı şirketçe tamamlandığını ve hattın kesin kabulünün yapıldığını,

hattın yapımı sırasında Orman Kanunu'nun 17/3 ve 18. Madde kapsamında belirtilen şekillerde yol yapımı

için 97199,52 m2, 101191,68 m2, 190733,14 m2, 29678,58 m2 ve 13990,07 m2 alanında beş adet kesim izni

alındığını, kesim izin taahhüt belgesini sunduklarını, Teşekkülleri ile yüklenici firma arasında imzalanmış sözleşmenin İdari Şartnamenin 50. Maddesinde

"…Teklif fiyatları, şartname ve yönetmeliklere göre işin tamamlanması için geçici olarak açılacak her türlü

hizmet yollarında (ormanlık kısımlar dâhil) yapılacak tüm masraflar, harçlar ve vergiler vs." hükmünün yer

aldığını, buna göre yüklenici firmanın hat yapımı esnasında yol izin bedellerini Orman Bölge Müdürlüğüne

ödemesi gerektiğini, ancak firmaca ödenmesi gereken bu yol izin bedellerinin sunulan dekontlardan da

görüleceği üzere sehven Bölge Müdürlüklerince ödenmiş olduğunu, yapılmış ödeme davalıdan yazılı olarak

talep edildiğini ancak davalının ödeme yapmadığını, davalı yükleniciye ihale edilen hattın ihale bedeli içinde

orman izin bedellerinin de mevcut olduğunu, davalının şartnameyi inceleyerek teklifini sunduğunu, hakediş

ödemeleri içinde orman izin bedellerinin de mevcut olduğunu, buna rağmen orman izin bedelleri

teşekküllerince ödenmesi karşılığında haksız ödeme yapılmış olduğunu, haksız ödenmiş olan 863.580,23-TL’nin iadesi talep edilmiş ise de; davalı şirket tarafından herhangi bir ödeme yapılmamış olduğunu, arabuluculuk

görüşmelerinde anlaşma sağlanamadığı için iş bu davayı açma zorunluluğunun doğduğu beyanla dava konusu 863.580,23-TL alacağın ticari avans faizi ve yargılama giderleri ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP VE SAVUNMA

Davalı vekili sunduğu cevap dilekçesinde özetle; “…Davanın yer bakımından yetkisiz

yargı yerinde açılmış olduğunu, iş bu dava bakımından ... Mahkeme’lerinin yetkili olduğunu, taraflar

arasında akdedilmiş sözleşmenin anlaşmazlıkların çözümü başlıklı maddesinde ... Mahkemeleri ve İcra

Dairelerinin yetkili kılınmış olması, taraflarının tacir ve kamu tüzel kişisi olması, yetki sözleşmesinin yazılı

olarak yapılması ve taraflarca serbestçe tasarruf edilebilecek konuları kapsaması nedenleriyle usul ve yasaya

uygun yetki şartı ve itirazları gözetilerek işin esasına girilmeksizin yetkisizlik kararı verilmesini talep ettiklerini, davacının alacak iddiasının zaman aşımına uğramış olduğunu, taraflar arasında imzalanan davaya konu

H.286 referanslı sözleşmenin 3. maddesinde "Galvanizli demir direklerin temini ve montajı, iletkenlerin temini

ve tel çekimi, koruma iletkenlerinin temini ve tel çekimi, izolatörlerin, iletken hırdavatlarının, ikaz kürelerinin

temini ve montajı, direk yerlerinde zemin etüdü yapılması, direk temellerin yapımı, yüksekliği 30 m'nin

üzerindeki direklerin kulelerinin boyanması ve yüksekliği 30 m'nin üzerindeki koruma iletkenine ikaz

kürelerinin takılması" işlerinin müvekkilince yapılacağı, sözleşmenin 6.1. maddesinde ise bu işlemlerin karşılığı

olarak davacının KDV hariç 89.450.000,00-TL bedel ödeyeceğinin kararlaştırılmış olduğunu, 6098 sayılı TBK'nın

470. maddesinde eser sözleşmesinin tanımlanmış olduğunu, anılan maddeye göre müvekkilinin yukarıda

sayılan işleri yapma, davacının ise bu işler karşılığında belirli bir bedel ödeme borcu altına girmiş olduğunu, enerji iletim hattı tesisi işini konu alan sözleşme gereği taraflar arasındaki ilişkinin eser sözleşmesi ilişkisi

olduğu konusunda şüphe bulunmadığını, Yargıtay 15. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 29.11.2011 tarih, E.2011/235 ve

K.2011/7010 sayılı kararı belirtildikten sonra, davacının enerji iletim hattının yapımı sırasında Orman

Kanunu'nun 17/3 ve 18. maddeleri kapsamında yol yapım için beş adet kesim izni alındığı, teşekkülleri ve

yüklenici firmalar arasında imzalanmış olan sözleşmenin İdari Şartnamesinin 50. maddesi gereğince yol izin

bedellerinin yüklenici firmalar tarafından ödenmesi gerekirken sehven Bölge Müdürlükleri tarafından

ödendiği ifade edilerek haksız ödendiği iddia edilen 863.580,23-TL’nın müvekkili firmadan tahsiline karar

verilmesinin talep edilmiş olduğunu,

taraflar arasındaki sözleşmenin 04.12.2013 tarihinde imzalandığını, davacının haksız yapıldığını iddia

ettiği ödemelerin 12.09.2014, 07.01.2015, 26.03.2015, 24.04.2015, 01.10.2015, 08.12.2015, 08.02.2016 ve

01.08.2016 tarihlerinde yapıldığı gözetildiğinde davacı alacak iddiasının zaman aşımına uğradığının kabul

edilmesi gerektiğini, TBK 147. maddesinde eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemlerinin 5 yıllık

zaman aşımı süresine tabi olduğunun düzenlenmiş olduğunu, davacının 23.03.2021 tarihinde dava şartı

arabuluculuk başvurusunda bulunduğunu ve bu görüşmelerden sonuç alınamaması üzerine 30.04.2021

tarihinde iş bu davayı ikame etmiş olduğunu, açıklanan nedenle taraflar arasında eser sözleşmesi ilişkisinin

bulunduğu somut olayda sözleşmenin imzalandığı ve ödemelerin yapıldığı tarihten itibaren 5 yıl içinde talep

edilmeyen tüm alacakların zaman aşımına uğramış olması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi

gerektiğini, ktisadi devlet teşekkülü olan davacının en geç ödemelerin yapıldığı tarihte geri isteme hakkı doğduğunun

tartışmasız olduğunu, açıklanan nedenlerle dava konusu işlemin sebepsiz zenginleşme teşkil ettiğine kanaat

ettirilmesi halinde, sebepsiz zenginleşmeden doğan istem hakkının TBK md. 82 gereğince zaman aşımına

uğramış olduğundan iş bu def’ileri gereği davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

-Taraflar arasında imzalanan İspir-Bağtaş E.İletim Hattının Teklif Birim Fiyatlı Komple Tesisi -Kesin İzin Taahhüt Senedi -Bilirkişi asıl ve ek raporları.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasında imzalanan eser sözleşmesi kapsamında davalı yüklenicinin sorumluğunda olmasına rağmen davacı iş sahibi tarafından dava dışı orman idaresine ödendiği iddia edilen orman izin bedeli alacağının davalıdan rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Dosyamıza örneği sunulan taraflar arasındaki sözleşme örneğinin incelenmesinde; "İşin Adı, yapılma yeri, niteliği, türü ve miktarı" başlıklı 3.maddesinde; H.286 referanslı 380 kV’luk (-266,5 km) 3B 1272 MCM iletkenli İSPİR BAĞIŞTAŞ E.İ.Hattının

Teklif Birim Fiyatlı Komple Tesis İşi

3.2.İşin yapılma yeri: ERZURUM - ERZİNCAN

3.3.İşin niteliği, türü ve miktarı:

H.286 referanslı 380 kV’luk (-266,5 km) 3B 1272 MCM iletkenli İSPİR - BAĞIŞTAŞ E.İ. Hattının Teklif

Birim Fiyatlı Komple Tesis İşi:

Galvanizli demir direklerin temini ve montajı, 1272 MCM PHEASANT iletkenlerin temini ve tel çekimi,

24 fiberli G 655 C standardında OPGW koruma iletkeni temini ve tel çekimi, 96mm2 çelik koruma iletkeni

temini ve tel çekimi, AACSR koruma iletkeni temini ve tel çekimi, 0PGW, 96 mnı2 çelik ve AACSR koruma

iletkenlerinin hırdavatları temini ve montajı, izolatörlerin temini ve montajı, iletken hırdavatlarının temini ve

montajı, ikaz kürelerinin temini ve montajı, direk yerlerinde zemin etüdü yapılması, direk temellerinin yapımı,

yüksekliği 30 m’nin üzerindeki direklerin toprak kulelerinin boyanması ve yüksekliği 30 m2’nin üzerindeki

koruma iletkenine ikaz kürelerinin takılması işleri yapılacaktır.

Tesis için gerekli olan direk imalatı ve montajı, iletken, izolatör, iletken ve koruma teli hat hırdavatları,

damperler, OPGW, 96 mm2 çelik ve AACSR koruma telleri, koruma teli bağlantı malzemeleri, ikaz küreleri vs.

hattın komple tesisi için gerekebilecek her türlü malzeme temini ve hattın komple tesisi işi yüklenici

tarafından yapılacaktır. TEİAŞ’ın tasarımına göre direk imalatı, direk yerlerinde zemin etüdü yapılması, direk

temelleri, komple tel çekimi, her türlü malzemenin kabul ve gerekirse tip testleri, nakliye, şantiyede

korunması ve depolanması, işletmeye alma işlerinin tamamı yüklenicinin sorumluluğunda olup, hat TEİAŞ’ın

teknik kriterlerine uygun koşullarda çalışır durumda teslim edilecektir. " düzenlemesine yer verildiği, sözleşmenin 8.2.1 maddesinde Yapım İşleri Genel Şartnamesinin sözleşmenin eki olduğunun belirtildiği anlaşılmıştır.

Öte yandan, aynı ihale konusu işe ait Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin incelenmesinde; "Yükleniciye ait giderler" başlıklı 27 maddesinde aynen; "...b) işin yerine getirilmesi için, yüklenici tarafından gerekli görülen bütün hizmet yolları (30 uncu

maddede açıklanan malzeme ocaklarının değiştirilmesi halinde açılacak yollar bunun dışındadır.) ile bunların

üzerindeki geçici köprü ve geçitlerin yapım ve bakım giderleri ile kamuya açık yollarda iş süresince alınması gerekebilecek tedbirlerin giderleri" şeklinde düzenlemeye yer verildiği görülmüştür.

Dosyamızda dava konusu ödemelerin tarafların arasındaki ihale konusu işe ait güzergah kapsamındaki orman alanına tekabül edip etmediğinin denetlenmesi için istinabe yazısı yazılarak icra edilen keşif sonrasında orman ve harita mühendisi bilirkişilerden raporlar temin edilmiştir.

İstinabe ile alınan bilirkişi raporlarından mevcut ise; davacının davalıdan talep edebileceği rücu alacağı miktarı yönünden re'sen seçilen konusunda uzman bilirkişi heyetinden rapor temin edilmiştir.

Dosyamıza sunulan bilirkişi raporunda ise özetle; davacı idare ve Davalı firmanın Projenin tesis edileceği alandaki Orman Bölge Müdürlüğü görev

alanında kalan alanları kullanılabilmesi için Orman Bölge Müdürlüğünden izin alınması gerektiğini bildikleri, Orman Bölge Müdürlüğünden alınan izinler projelendirilmiş alanlar baz alınarak ve proje uygulanmaya

başlanmadan önce projedeki metrajlar üzerinden fiyatlandırılıp alınıyor olması nedeniyle, projenin

tamamlanmasından sonra izin belgesine konu alanlarla ilgili tahakkuk eden tutarın fazla veya eksik olduğu

yönünde değerlendirme yapılmasının isabetli olamayacağı, taraflar arasındaki sözleşmeye konu Enerji İletim Hattı projesi anahtar teslimi proje olduğu, projenin gerçekleştirilmesi aşamasında Orman Bölge Müdürlüğünden alınacak izinler nedeniyle ödenecek ücretler de

dâhil bütün giderlerin Yüklenici firmaca ödenmesi gerektiği hususu sözleşme ve sözleşme eki şartnamelerin

âmir hükmü olduğu, taraflar arasında sözleşmeye konu E.N. Hattı yaklaşık 266,5 Km. uzunluğunda olduğu, bu hat

güzergâhı ile ilgili olarak Orman Bölge Müdürlüklerinden (Trabzon ve Erzurum) alınan izne konu alan 432.792,99 m2

olmasına rağmen İspir Asliye Hukuk Mahkemesine sunulan bilirkişi raporundaki değerlendirme yaklaşık

29.663,184 m2’lik alanla ilgili düzenlenmiş olması nedeniyle, davacı idare tarafından Trabzon ve Erzurum Orman Bölge Müdürlüğü hesaplarına 863.580,23-TL ödendiği

beyan edilmiş olmakla birlikte, dava dosyasına sunulmuş banka dekontlarının tetkikinden TEİAŞ 15 Bölge

Müdürlüğü’nün, Erzurum ve Trabzon Orman Müdürlüğüne KDV ve Damga Vergisi dâhil toplam 843.026,80-TL

ödeme yapıldığının tespit edildiği, davalı firma yükümlülüğünde olan ve davalı tarafından ödenmesi gereken

bedellerin, davacı idarece ödenmiş olması nedeniyle söz konusu bedellerin tamamının davalı şirketçe, davacı

idareye ödenmesi gerekeceği, ancak Davacı İdarenin bu ödemelere ilişkin 843.026,80-TL ile ilgili ödeme

belgesini dosyaya ibraz etmiş olması nedeniyle bu tutarı talep edebileceği mütalaa edilmiştir.

Bilirkişi heyeti raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiş, dosya kapsamı ve sunulan bilirkişi raporundaki tespit ve değerlendirmeler ile usul ekonomisi ilkesi birlikte dikkate alınarak davalı vekilinin mahallinde yeniden keşif ve bilirkişi raporu alınması taleplerinin reddine karar verilmiştir.

Bu itibarla, yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu isteme dayanak "H.286 referanslı 380 kV’luk (-266,5 km) 3B 1272 MCM iletkenli İSPİR BAĞIŞTAŞ E.İ.Hattının

Teklif Birim Fiyatlı Komple Tesis İşi" davacı kurum tarafından yapılan ihale sonucunda davalı yüklenici Şirkete ihale edildiği, yukarıda ayrıntılı olarak değinilen sözleşme hükümleri ile özellikle de konusu işin hattının yapımı nedeni ile Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin "Yükleniciye ait giderler" başlıklı 27 maddesinde yer verilen; "...b) işin yerine getirilmesi için, yüklenici tarafından gerekli görülen bütün hizmet yolları (30 uncu

maddede açıklanan malzeme ocaklarının değiştirilmesi halinde açılacak yollar bunun dışındadır.) ile bunların

üzerindeki geçici köprü ve geçitlerin yapım ve bakım giderleri ile kamuya açık yollarda iş süresince alınması gerekebilecek tedbirlerin giderlerinin" davalı yüklenicinin taahhüt ve sorumluluğu kapsamında olduğu, bu durumda davacı iş sahibi idare'nin sözleşme konusu iş güzergahında yer alan ormanlık alan nedeni ile dosyada mevcut kesin izin taahhüt senedine istinaden dava dışı orman idaresine ödediği sabit olan orman izin bedellerini Mahkememiz'ce de denetime elverişli görülmekle benimsenen bilirkişi heyeti raporunda tespit edilen 843.026,80-TL ile sınırlı olarak davalı yükleniciden rücuen talep etmekte haklı olduğu,

fazlaya ilişkin istemin haklılığı kanıtlanamadığından, reddi gerektiği, dava konusu alacağın ödenmesi talepli olarak davacı kurumun 15. Bölge Müdürlüğü (Erzurum) tarafından davalı yüklenici Şirkete yazılan 02.01.2020 tarihli yazının davalı Şirkete tebliğ belgesi dosyamıza sunulmadığından , yazının davalı şirkete hangi tarihte tebliğ edildiği tespit edilemediğinden, 6098 sayılı TBK'nın 117.m. gereğince davalının temerrüdünün dava tarihinde gerçekleştiğinin kabulü gerçekleştiği kanaatine varılmakla;

açıklanan gerekçelerle davanın kısmen kabulüne, dava konusu 843.026,80-TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin ise; reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

YARGILAMA GİDERİ DÖKÜMÜ

1-Posta ve davetiye gideri : 3.072.70-TL 2-Bilirkişi ücreti :+13.500,00-TL

TOPLAM : 16.572,70-TL