Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/361 K.2024/398

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA VE İSTEK

Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; Müvekkil Bankanın Beşevler/... Şubesinde, 30.04.2024 tarihinde, ... genelindeki yoğun yağış nedeni ile sel baskını yaşanmış ve saklamakla yükümlü olunan evraklar ziyaa uğradığını, beyan ederek TTK 82 madde çerçevesinde zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

CEVAP VE SAVUNMA

Talep çekişmesiz yargı işi olup hasımsız olarak dava açılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep, talep eden şirkete ait saklamakla yükümlü olunan evraklarla ilgili zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Bilindiği üzere. 6102 sayılı TTK’nın 18/1, 64, 82. maddelerinde tacirlere, ticari defter ve kayıtlarını tutma, saklama ve ibrazı hususlarında yükümlülükler yüklenmiştir. Bununla birlikte TTK’nin 82/7 maddesinde.

“Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” hükmüne yer verilmiştir.

Ayrıca 19/10/2019 tarihli ve 30923 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 3 Sıra No'lu Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1)’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin "Diğer Hususlar" başlıklı 7. maddesinin 1. bendinde “e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi,

zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.

Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun Başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve Başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-Defter Uygulama Kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde, mükelleflerin zayi olan e-Defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-Defter ve berat dosyalarının e-Defter uygulaması aracılığı ile Başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için Başkanlık tarafından yazılı izin verilir.” hükmü yer almaktadır.

Söz konusu hükümlere göre tacirin saklamakla mükellef olduğu defter ve belgeler, yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle kanuni saklama süresi içerisinde zayi olursa tacir 30 günlük süre içerisinde bu hususta mahkemeye başvurarak kendisine zayi belgesi verilmesini talep edebilir. Maddede yer alan “gibi” sözcüğü açıklanan olayların sınırlı sayıda olmadığını, örnekleme yoluyla sayıldığını göstermektedir.

Tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni göstermesi gerektiği gibi olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana geldiğine mahkemenin kesin kanaat getirmesi de gerekmektedir.

6102 sayılı TTK’nin 18/2 maddesine göre her tacir, ticari işlerine ait bütün işlem ve faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmelidir. Ticari defterlerinin güvenliğini sağlamakla yükümlü olan tacirin, basiretli bir tacir gibi gerekli güvenlik önlemlerini almasına rağmen ticari defterlerinin zayi olduğunu ispat etmesi gerekmektedir. Dosya kapsamından davacı şirketin zayi belgesi verilmesini istediği defter ve kayıtların neler olduğu hususunu dava dilekçesinde açıklamadığı, davacı tarafın hangi evraklar ve defterin zayi olduğu net olarak tespit ettikten sonra dava açması gerektiği anlaşıldığından bu aşamada davacının davayı açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır.

Hukuki yarar, HMK'nın 114/1-h bendi gereği dava şartı olup, yargılamanın başından sonuna kadar varlığını koruması gerektiği gibi, yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerekir. Kamu düzenine ilişkin dava şartı niteliğinde olduğundan aleyhe hüküm kurma yasağının da istisnalarındandır. Bu durumda, davacının davada hukuki yararının bulunmadığı anlaşıldığının davanın hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Başkan ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Katip ... · ¸e-imzalıdır