Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/787 K.2025/218

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA VE İSTEK

Davacı vekili, davalı borçlu ... ve müvekkili arasında davaya konu .... ... .... e 260.000,00 TL satış bedeli ile yaptığı devir sözleşmesi ile devrederek müvekkilini aradan çıkarmak suretiyle sözleşmeden doğan borcunu ifa etmediğini, bu sebeplerden dolayı müvekkilinin davalı borçludan alacağı için .... ... .... Esas sayılı takip dosyası ile icra takibi başlatıldığını, alacağın tahsili için yürütülen takibe karşı davalının haksız ve kötü niyetli itirazı üzerine takibin durdurulmasına karar verildiğini belirterek davalının hakkında yürütülen takibe karşı yaptığı itirazın iptali ile, takibin devamına ve davacı lehine % 20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili.

Müvekkilinin kira sözleşmesine dayalı olarak işlettiği .... ... .... tarafından geldiklerini söylediğini ve "biz babanızdan gerekli bilgileri aldık sizin sadece imzanız gerekiyor" dediklerini, Müvekkilinin imza atmadan önce Sahibinden.com internet sitesine ilan verdiğini, hali hazırda görüştüğü alıcılar olduğunu, görüştüğü müşterilerle anlaşma sağlanması durumunda imzalayacağı sözleşmeye bağlı olmayacağını beyan ettiğini ve karşı tarafın da bunu kabul ettiğini, bu görüşmeden yaklaşık 2 ay sonra müvekkili kendi görüştüğü alıcılardan biriyle anlaşarak işyerini devrettiğini,

Müvekkilinin devirden önce Davacı ...'ın ortağı Okan isimli şahısla görüşerek, ilana koymuş olduğu işyerine alıcılar olduğunu, dolayısıyla aracılık yapmalarına gerek kalmadığını sözleşmeyi fesh ettiğini bildirdiğini, Okan'ın ise sorun olmayacağını ...'ın bir yakınının rahatsızlığı nedeniyle Antalya'da olduğunu ve gelince kendisine ileteceğini söylediğini ancak hiçbir şekilde dönüş sağlanmadığını, görüşme ve müvekkilinin işyerini devrettiği süre zarfında davacının hiçbir müşteri getirmediğini ve devir konusunda bir çaba sarf etmediğini,

devirden 3 ay sonra davacının avukatının müvekkilini aradığını ve sözleşmeden doğan alacak nedeniyle takip başlattıklarını devir ücretinin %10'u komisyon ve bunun %18 KDV'si tutarında borcu olduğunu söylediğini, sözleşme öncesi görüşmeler ile sözleşme içeriği birbirinden farklı olduğu gibi, davacı müvekkiline imzalattığı sözleşme içeriği hakkında yanıltıcı şekilde bilgilendirildiğini ve cayması durumunda bir hak iddia etmeyeceğini beyan ettiğini, Müvekkilinin sözleşmeyi sözlü olarak fesh ettiğini tanıkla ispat edebileceklerini ve bu konuda tanık dinletme isteklerinin kabulünü talep ettiklerini, davacının,

müvekkilinin işyerine müşteri bulmak bir yana yer gösterme bile yapmadığını, davacının aracılık bedeline hak kazanması için müşteri bulup müvekkilin istediği fiyat üzerinden devri gerçekleştirmesi gerektiğini, davacının edimini ifa etmediği bir sözleşmede ifa talep etmesinin hakkaniyete ve iyi niyete aykırılık teşkil ettiğini, davacının, taraflar arasında kurulan simsarlık sözleşmesi 3. Maddesinde ''... iş bu sözleşme ile verilen yetkiyle işyeri sahibi, işyeri ile ilgili olarak kendisine gelen tüm tüm başvuruları ...'a bildirmeyi, işyeri sahibi böyle kişi ve kuruluşlara işyerini devir etmesi,

anlaşması halinde ...'ın yukarıda belirtilen Emlak komisyonculuğu hizmet bedeli Emlak tellaliye ücretini %10'i + %18 KDV'ni ödemeyi kabul eder.'' şeklindeki hükme dayanarak fahiş bir cezai şart talep etmesinin hakkaniyete, hayatın gerçeklerine ve Yargıtayın yerleşik içtihatlarına aykırı olduğunu, müvekkilinin bir esnaf işletmesi olduğunu, dolayısıyla sözleşmeye konulan cezai şartın uyuşmazlık konusuna dahil olduğu durumlarda aşırılığının hakim tarafından resen incelemesi gerektiğini,

ayrıca ücretin aşırı olması durumunda 5174 Sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu’nun 12-I ve 5362 Sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun 62. Maddesinde azami hadleri gösteren tarifeler üzerinden tenkisi gerektiğini belirterek, sebepsiz zenginleşmeye yol açacak haksız ve mesnetsiz bu davanın öncelikle reddini, mahkeme aksi kanaatte ise cezai şartın uyarlanması talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

- .... ... .... Esas sayılı takip dosyası örneği -Tapu kayıtları ve resmi akit tabloları -Taraflar arasında imzalanan 25/01/2020 tarihli İş Yeri Devir Aracılık (Emlak Tellaliyesi) Özel Yetki Sözleşmesi

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, 6098 sayılı TBK'nın 520 v.d.m. gereğince simsarlık sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsiline yönelik olarak başlatılan ilamsız takibe vâki itirazın iptali ve icra-inkar tazminatı istemine ilişkindir.

Dosyamız arasına celp edilen .... .... .... Esas sayılı takip dosyası örneğinin incelenmesinde; dosyamız davacısı tarafından dosyamız davalısı borçlu aleyhine dava konusu emlak alım sözleşmesinden kaynaklanan alacağa ilişkin KDV tutarı olan 44.250,000 TL'nin tahsiline yönelik olarak başlatılan ilamsız takip olduğu, takibe konu borca vaki davalının itirazı üzerine takibin durdurulmasına karar verildiği, itiraz dilekçesinin davacı alacaklıya tebliğ edilmediği ve işbu itirazın iptali davasının ise; 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Taraflar arasında imzalanan 25.01.2020 tarihli "İş Yeri Devir Aracılık (Emlak Tellaliyesi) Özel Yetki Sözleşmesi " başlıklı sözleşmenin incelenmesinde ise; Sözleşmenin 3. maddesinde "... işbu sözleşme ile verilen yetkiyle iş yeri sahibi, iş yeri ile ilgili olarak kendisine gelen tüm başvuruları ...'a bildirmeyi, iş yeri sahibi böyle kişi ve kuruluşlara iş yerini devir etmesi, anlaşması halinde ...'ın yukarıda belirtilen Emlak Komisyonculuğu hizmet bedeli Emlak tellaliye ücretini %10'i + %18 KDV'ni ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt eder." şeklinde kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.

Görevsiz mahkemece celp edilen tapu kayıtlarına göre de davalının taşınmazı 16.02.2020 tarihinde dava dışı Gülizar Çelik isimli kişiye sattığı anlaşılmaktadır

Dosyamızda davacı yan alacak iddiasını taraflar arasında imzalanan 25/01/2020 tarihli İş Yeri Devir Aracılık (Emlak Tellaliyesi) Özel Yetki sözleşmesine dayandırmakta olup anılan sözleşmenin hukuken simsarlık sözleşmesi niteliğinde olduğu tartışmasızdır.

Bilindiği üzere; dava konusu sözleşmenin imzalandığı tarih itibariyle yürürlükteki 6098 sayılı TBK'nın 520/1. Maddesi gereğince simsarlık (tellallık) ;

"Simsarlık sözleşmesi, simsarın taraflar arasında bir sözleşme kurulması imkanının hazırlanmasını veya kurulmasına aracılık etmeyi üstlendiği ve bu sözleşmenin kurulması halinde ücrete hak kazandığı sözleşmedir" tanımlanmıştır. Bu hüküm, mehaza uygun olarak, "Simsarlık, simsarın bir ücret karşılığında, ya diğer tarafa bir sözleşmenin kurulması fırsatını göstermeyi ya da ona bir sözleşme görüşmesi için aracılık etmeyi borçlandığı bir sözleşmedir" şeklinde anlaşılmalıdır.

Simsar ile iş sahibi arasında sürekli bir hukuki bağlantı yoktur. Simsarlık sözleşmesinin geçerliliği bir şekle bağlı değildir; ne var ki TBK. 520/3. madde taşınmazlar konusundaki simsarlık sözleşmesi için geçerlilik şekli düzenlemiştir. Buna göre; "taşınmazlar konusundaki simsarlık sözleşmesi, yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz". Bu itibarla, dava konusu sözleşme (adi) yazılı olarak tanzim edilmekle; geçerlilik koşullarına sahip bir sözleşmedir.

Simsarın ücrete hak kazanma zamanı ve giderlere ilişkin alacağı TBK. m. 521 'e göre "simsar, ancak yaptığı faaliyet sonucunda sözleşme kurulursa ücrete hak kazanır" (TBK 521/1); "simsarın faaliyeti sonucunda kurulan sözleşme geciktirici koşula bağlanmışsa ücret, koşulun gerçekleşmesi halinde ödenir" (521/2); "simsarlık sözleşmesinde simsarın yapacağı giderlerin kendisine ödeneceği kararlaştırılmışsa,simsarın faaliyeti sözleşmenin kurulmasıyla sonuçlanmamış olsa bile giderleri ödenir" (521/son). Böylece simsar, sözleşme konusu hizmetin bir akdin kurulmasıyla sonuçlanması durumunda ücrete hak kazanmaktadır. Simsar, söz konusunu hizmeti yerine getirmezse, ücret alacağı elde edemeyecektir. Ancak sözleşmede aksi kararlaştırılabileceği gibi işin niteliğinden de aksi sonuca varılabilir.

6098 sayılı TBK. 521.m. vd. uyarınca simsarın ücret alacağının doğumu için şu şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:

a) Simsarın aracılık ettiği asıl sözleşmenin iş sahibi (vekalet veren) ile üçüncü kişi arasında kurulması gerekir. Bu şart, iş sahibinin, kendisine teklif olunan üçüncü kişilerle sözleşme yapmayı sebepsiz olarak red etmesi halinde de gerçekleşmiş sayılmalıdır. Bu konu, TBK. m. 175'in kapsamı çerçevesinde değerlendirilmelidir. Fakat asıl sözleşmenin geçerli olarak kurulması lazım ve yeterlidir. Ücret alacağının doğumu için, bu sözleşmenin ifa edilmesi gerekli değildir. Geciktirici şarta bağlı olarak yapılmış sözleşmelerde, şartın gerçekleşmesi beklenmelidir. Bu düzenlemeyi getiren TBK. m.521/1 hükmü, emredici değildir. Taraflar, asıl akit kurulmamış olsa bile, ücret ödenmesini kararlaştırabilecekleri gibi ücretin, sözleşmenin ifa edilmesi halinde ödeneceğini de kararlaştırabilirler.

b)Asıl sözleşmenin kurulması ile simsarın faaliyeti arasında nedensellik ilişkisi bulunmalıdır. TBK. m. 521/1 bu şartı, "yaptığı faaliyet sonucunda" sözleriyle ifade etmiştir. Bu şartın aksi de kararlaştırılabilir.

c) TBK. m. 523'de düzenlenen ve simsarın ücret ve giderlere ilişkin alacağının kaybı sonucunu doğuracak durumlardan birinin gerçekleşmemesi gerekir (Yavuz, Cevdet: Borçlar Hukuku Dersleri Özel Hükümler, 9. Baskı, İstanbul 2011, s.604 vd). (...Bölge Adliye Mahkemesi 22.H.D. Başkanlığı'nın 14/10/2024 tarih, 2022/1441E., 2024/1185K. sayılı ilamı)

Bu bağlamda yapılan yargılama ve toplanan deliller ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında "İş Yeri Devir Aracılık (Emlak Tellaliyesi) Özel Yetki Sözleşmesi imzalandığı, sözlşemenin geçerli olduğu, Davalı tarafından söz konusu sözleşme altındaki imzaya da itiraz edilmediği, dosyaya celp edilen tapu kayıtlarının ve resmi akit tablolarının incelenmesinde görüldüğü üzere; davalının taşınmazı 16.02.2020 tarihinde dava dışı Gülizar Çelik isimli kişiye sattığı, yukarıda anılan sözleşme hükmü ve sözleşme bedeli dikkate alındığında davacının takibe konu alacağı ve KDV yi talep edebileceği kanaatine varılmakla;

açıklanan gerekçelerle davanın kabulü ile; ...22. İcra Müdürlüğü'nün 2020/5618 takip sayılı dosyasında davalı borçlu tarafından takibe yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, alacak likit olduğundan hükmolunan alacak miktarı üzerinden hesaplanan %20 oranındaki icra inkâr tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis etmek gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır