Ankara 4. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2021/125 K.2022/94

Davacı vekili dava dilekçesinde ÖZETLE: “müvekkil şirketin “arazi turkuaz organik bitki çayı”, “arazi organik bitki çayı) “arazi mavi çay lavandula stoechas 1-karabaş doğal bitki çayları şekil”, “doğal bitki çayları arazi şekil” markalarının 5.ve 35.sınıfta tescilli sahibi olduğunu; bu isimler altında doğadan topladığı bitkilerden yapmış olduğu çayları kendine has bayrak kraft tasarımı ile satışını yaparak ticari faaliyetini sürdürdüğünü; ancak davalı tarafça müvekkil şirket tarafından pek çok emek ve masraflarla bugüne getirilen marka ve tasarımın kavuşmuş olduğu ün ve şöhretin kötü niyetli bir şekilde kullanıldığını;

davalı tarafın müvekkile ait olduğu bilinen tasarımın tescil başvurusunu 26.2.2020 tarihinde gerçekleştirerek “Bitkisel Çay Dalı Tutucu ve Separatörü” olarak ...tescil numarası ile aslında müvekkile ait olan tasarımı Türk Patent nezdinde kendi adına tescilini sağladığını” “belirterek, “Türk Patent nezdinde tescilli ...tescil numaralı tasarımın tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkine ” karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı firma vekili dilekçe ve beyanında ÖZETLE: “müvekkil firmanın ürettiği ürünlerin tasarımı ve kullanılan malzemesi itibari ile davacının ürünleri ile ölçüt, tür, renk ve ambalaj kapsamında farklı ürünler olduğu; tamamı ve kendi tasarımı ambalaj ve tutucu bayrak ölçüt ve şekillendirmesi ile ... matbaasının tasarımı ve basımı ile kutuları üretilmiştir; bu dava dilekçesinde müvekkil firmanın ürünü ile davacı tarafın ürünü karşılaştırılmış, tasarım, renk ve ölçüt bakımından iki ürün arasında hiçbir benzerliğin olmadığı” belirtilmiş olup “haksız ve kötü niyetli davanın reddi” talep edilmiştir.

MUHAKEME

HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü " uygulanmıştır.

6769 sayılı SINAİ MÜLKİYET KANUNU";( 10/01/2017 yürürlük )

Madde 55'te ( Tasarım ve ürün ) ; konusu düzenlenmiştir. Buna göre;

Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür.

Tasarım konusu ürün, (bilgisayar programları hariç) endüstriyel (makineler ) yoluyla veya elle üretilen herhangi bir nesne , birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneler , birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterlerini ifade eder.

Birleşik ürün denildiğinde ise , sökülüp takılma yoluyla değiştirilebilen veya yenilenebilen parçalardan oluşan üründür.

Tasarım, bir ürün ya da ürün parçasının görünümüdür. Dolayısıyla görünmeyen bir ürünün tasarımının tescili olanaklı değildir.

Bir tasarımın elde edilmesinde harcanan dikkat, çaba, tecrübe aktarımı gibi hususların tek başına bir önemi bulunmamaktadır. Tasarımın korunması için, kaliteli, estetik, faydalı ya da işlevsel olması gerekmemektedir. Ancak, tasarım koruması talep edilen görünümün, fikri veya zihni bir emek ve çabanın ürünü olması gerekmektedir.

Tasarım düşüncesi, bir üründen bağımsız olarak hukukî korumadan yararlanamaz. Tasarımın koruma görmesi için mutlaka bir üründe tecessüm etmesi gerekir.

Madde 56 'da( Yenilik ve ayırt edicilik ); konusu düzenlenmiştir. Buna göre;

Tasarım, yeni ve ayırtedici ise kanun korumasından yararlanır.

Şayet birleşik parçalardan oluşan bir üründe, bir veya birkaç parça tasarım sözkonusu ise o parça ürüne takıldığında görünür halde ise , yenilikle beraber ayırtediciliği de varsa tasarım olarak korunması mümkün olur.

Bu maddede belirtilen normal kullanım; bakım, servis veya onarım işleri hariç olmak üzere, son kullanıcı tarafından kullanımı ifade eder.

Bir tasarım, diğer tasarımla mukayesesinde; Eğer mesnet alınan tesçilli tasarım ise onun başvuru veya rüçhan tarihinden daha önceki bir tarihte; Mesnet alınan tesçilsiz tasarım ise onun kamuya sunulduğu tarihten daha önceki bir tarihte kamuya sunulmamış ise YENİ kabul edilir.(Yenilik kriteri)

Tasarımlar bilgilenmiş kullanıcı açısından sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.

Bilgilenmiş kullanıcı tasarımı mukayese ederken ; tesçilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden daha önceki bir tarihte; tesçilsiz tasarım için kamuya ilk sunulduğu tarihten daha önceki bir tarihte kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarım AYIRTEDİCİ kabul edilir. ( Ayırtedicilik kriteri)

Yenilik kavramı daha çok fiili bir duruma ilişkin olup her bir somut olayda ve somut ürün yönünden ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir. Bununla birlikte yenilik unsurunun varlığı için önceden hiç bilinmeyen bir görünümün elde edilmesi veya bilinen bir görünümün değişik yorumlarla ve yaklaşımla yeniden tasarlanması olgusunun varlığı gerekir. Fikri mülkiyet hukukunda taklidin yasak, esinlenmenin ise serbest olduğu gözden uzak tutulmamalıdır. Bu olgu öğretide “yararlanma ve benzetme serbestisi ilkesi” olarak ifade edilir (Tekinalp, Fikri Mülkiyet, s.32).

Yenilik unsurunun tespitinde önemli olan tasarımın dış görünümdür. Görünmeyen unsurların tasarımın yeniliğine etkisi bulunmamaktadır.

Buradaki Bilgilenmiş kullanıcı; tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı olarak tanımlanmaktadır. Öğretide ise bilgilenmiş kullanıcı bir uzman olmayıp, tasarım konusu ürünleri daha önce görmüş ve bu ürünlerin ne olduğunu bilebilecek bir ara veya nihai tüketici olarak anlaşılması gerektiği ifade edilir.

Bir tasarımın ayırt edici nitelikte olması, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenime göre belirlenir. Ayırt edicilik tespit edilirken ayrıntıya girilir ve detaylı inceleme yapılır. Bilgilenmiş kullanıcının nazarında, farklılığın belirgin olması aranır. Bu unsurun tespitinde dış görünüm esas alınır. Tasarım başvurusundaki tarifnamelerin bu anlamda önemi bulunmamaktadır. Zira tasarımda korunan işlevsellik değil görsel unsurdur.

Madde 57 'de (1) Kamuya sunma) konusu düzenlenmiştir. Buna göre; Ürünü sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. (kamunun bilgi erişimine sunulması ) Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz. Şayet tasarım, başvuru veya rüçhan tarihinden önceki 12 ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile 3.ncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.

Madde 77 (Hükümsüzlük)" (1) Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir:

a) 55 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58 inci maddenin dördüncü fıkrası ve 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse.

b) Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse.

c) Sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise.

(2) 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (b) ve (ç) bentleri ile fikri mülkiyet haklarının yetkisiz kullanımı gerekçesiyle tasarımın bir kısmına ilişkin hükümsüzlük talebinin kabul edilmesi hâlinde, o kısmın tescili hükümsüz kılınır. Kısmi hükümsüzlük sonucunda tescilin devamı için, kalan kısmın koruma şartlarını sağlaması ve tasarım kimliğini muhafaza etmesi şarttır. " hükmü yer almaktadır.

DELİLLER ve DEĞERLENDİRME:

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı firmanın ... sayılı tasarımının davacı tarafa ait ... sayılı tescilli markalar karşısında davalı tasarımının bilgilenmiş kullanımı nezdinde yenilik ve ayırt edicilik vasfının bulunup bulunmadığı, davalı tasarımı ile davacı markaları arasında benzerlik oluşup oluşmadığı, davalı tasarımının kötü niyetli yapılıp yapılmadığı, davacı tarafın tanınmışlık iddiasının davalı tasarımını etki edip etmeyeceği, davalı tasarımının hükümsüzlüğünün gerekip gerekmediği noktasında olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan izahatlardan hareketle; Türk Hukukunda koruma görecek olan bir tasarımda bulunması gereken olumlu şartlar ; a) Yenilik, b) Ayırt edici nitelik, c) Tasarlanan ya da Tasarımın uygulandığı Ürün ve/veya Ürün Parçası ve d) İnsan duyuları ile algılanabilen görünüm şeklinde sıralanabilir.

Uyuşmazlığın teknik bir boyutu da olduğundan mahkememizce uzman bilirkişi heyetinden alınan 24/01/2022

tarihli raporda ÖZETLE: ".... tablodan da görülebileceği üzere dava konusu tasarımlar açısından uygulamada çeşitlilik gösteren tasarımsal faaliyetler mevcut olup yine mutat birtakım uygulamalar bulunmakla birlikte seçenek özgürlüğünün bu anlamda sınırlı olmadığı ve dava konusu tasarımın koruma istenen bölümlerinde dikdörtgen bir şekil ve bu şeklin üst tarafında bir köşesi boş olan, bu köşeden bitkinin ve/veya bitkiye ait dalın takılabildiği gözükmekte.

Mesnet markalarda yer alan görsellerden;

- 2015 85127 tescil numaralı marka tescilinde yer bir alan logoda yaprak, karınca görselleri ile arazi organik bitki çayı kelimeleri yer almakta ve dava konusu tasarım görselleri ile bir benzerliği bulunmamaktadır,

- 2010 16311 tescil numaralı marka tescilinde yer alan logoda yine benzer kelime unsurları dışında saydam bir çay fincanı, çay fincanı tabağı, çay kaşığı, rengi mavi olan içecek ve bu içeceğe daldırılan davacı ifadesi ile“kraft bayrak tasarımı ve bitki dalı” yer almakta, bu bayrak tasarımı ile dava konusu görsellerde yer alan bayrak ve/veya bitkisel çay dalı tutucu ve separatoru arasında benzerlik olduğu,

- 2008 12345 tescil numaralı marka tescilinde yer alan logoda yine benzer kelime unsurları dışında bitki çaylarına ait dal görselleri, saydam bir çay fincanı, çay fincanı tabağı, çay kaşığı, rengi sarı olan içecek ve bu içeceğe daldırılan davacı ifadesi ile“kraft bayrak tasarımı ve bitki dalı” yer almakta, bu bayrak tasarımı ile dava konusu görsellerde yer alan bayrak ve/veya bitkisel çay dalı tutucu ve separatoru arasında benzerlik olduğu ve bu tür bayrak tutucu veya separator ürünlerinin teknik zorunluluktan kaynaklanmadığı yorumunda bulunmak mümkündür.

Tasarım mukayesesinde esas alınması gereken unsurlar itibariyle, gerek davacı taraf iddialarında gerek 2010 16311 + 2008 12345 sayılı marka tescil logolarında ve gerekse de dosyaya sunduğu eklerde (özellikle Ek-4 ve Ek-11) açıkça bu bayrak tasarımını dava konusu tasarım başvuru tarihi öncesinde gerçekleştirdiği, bilgilenmiş kullanıcı gözünde ve genel izlenimde davacının 2010 16311 + 2008 12345 sayılı tescilli markalarında yer alan logolardan uzaklaşmayı sağlayacak esaslı ve belirgin farklılık içermediği;

aksine tasarım bakımından seçenek özgürlüğü bulunmasına ve ortada herhangi bir teknik zorunluluk olmamasına rağmen, tarafların tasarım planlarının/kompozisyonlarının (bitki dalı separatoru veya kraft bayrak ibareli) ortak özelliklerinin esinlenmekten daha öte benzerlik taşıdığı; davaya konu tasarımın yenilik ve ayırt edici nitelik koşullarını sağlamadığı kanaatine varılmıştır.

SONUÇ

-dava konusu ...nolu ve 1, 2 sıra nolu görsellere sahip tasarımların, davacı taraf 2015 85127 sayılı marka tescili karşısında benzerlik taşımadığı,

-dava konusu ...nolu ve 1, 2 sıra nolu görsellere sahip tasarımların, davacı taraf 2010 16311 sayılı marka tescili karşısında benzerlik taşıdığını ve benzerliğin teknik zorunluluktan kaynaklanmadığı,

-dava konusu ...nolu ve 1, 2 sıra nolu görsellere sahip tasarımların, davacı taraf 2008 12345 sayılı marka tescili karşısında benzerlik taşıdığını ve benzerliğin teknik zorunluluktan kaynaklanmadığı,

-dava konusu ...nolu ve 1, 2 sıra nolu görsellere sahip tasarımların, davacı taraf ... sayılı marka tescili karşısında yenilik ve ayırt edicilik vasfı taşımadığı,

-davalı tasarımının kötü niyetli yapılıp yapılmadığının net tespitinin yapılamadığı,

-davacı tarafın tanınmışlık iddiasının davalı tasarımına etkisi konusunda yeterli bilgi ve belgeye rastlanılamadığı,

-hükümsüzlük koşullarının oluştuğu, " şeklinde ifade edilmiştir.

Bilirkişi heyet raporu UYAP'ta kayıtlı ilgili konularda uzmanlardan seçilip her iki tarafın iddia ve savunmasına, taraf delillerine, tasarım ve marka kapsamlarına , uygun şekilde denetlenebilir, içeriği olumlu veya olumsuz mahkemece değerlendirilebilir nitelikte olduğundan davalı vekilinin yeni heyetten rapor alınması talebi HMK 30.ncu madde kapsamında reddedilmiştir.

GEREKÇE

Tarafların iddia ve savunmaları, sunulan delil ve belgeler, dava konusu tasarımlar ve mesnet olan markalar , bilirkişi heyet raporu ve dosya birlikte değerlendirildiğinde;

Davalıya ait ... sayılı tasarımının davacı tarafa ait ... sayılı tescilli markalar karşısında bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yenilik ve ayırt edicilik vasfının bulunmadığı, davalı tasarımı ile davacı markaları arasında benzerlik oluştuğu , davalı tasarımının kötü niyetli yapıldığı ve davacının markalarının tanınmış olduğu iddia edilerek davalı tasarımının hükümsüzlüğü talep edilmiş olup;

İddianın teknik boyutu karşısında konunun uzmanlarından oluşan Uyap'ta kayıtlı bilirkişi heyetinin raporunda özet olarak ifade edildiği gibi " -dava konusu ...nolu ve 1, 2 sıra nolu görsellere sahip tasarımların, davacı taraf 2010 16311 sayılı marka tescili karşısında benzerlik taşıdığını ve benzerliğin teknik zorunluluktan kaynaklanmadığı,

-dava konusu ...nolu ve 1, 2 sıra nolu görsellere sahip tasarımların, davacı taraf ... sayılı marka tescili karşısında benzerlik taşıdığını ve benzerliğin teknik zorunluluktan kaynaklanmadığı,

-dava konusu ...nolu ve 1, 2 sıra nolu görsellere sahip tasarımların, davacı taraf... sayılı marka tescili karşısında yenilik ve ayırt edicilik vasfı taşımadığı, " şeklindeki görüşe aynı gerekçelerle iştirak edilerek dava konusu tasarımın başvurusundan daha önceki davacı tarafın 2010 16311 ve 2008 12345 sayılı tescil edilmiş markaları ile benzer olup davalı tasarımları bilgilenmiş kullanıcı nezdinde karşısında yenilik ve ayırt edicilik vasfını taşımadığı anlaşıldığından davanın kabulü gerekmiştir.

Katip ... Hakim ... · e-imza e-imza