Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/117 K.2023/686

Türk Milleti Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili

ANKARA 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

2022/117 Esas

KARAR NO : 2023/686

HAKİM : .... KATİP : ....

DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVALILAR : 1- ... VEKİLLERİ : Av. ... Av. ... : 2- .... 3- ... 4- ... VEKİLİ : Av. ... : 5- ... VEKİLİ : Av. ... : 6- ... VEKİLLERİ : Av. ... Av. ... Av. ... : 7- ... 8- ... 9- ... 10- ... 11-...

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : 17/02/2022

KARAR TARİHİ : 18/10/2023

KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 14/11/2023

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Dava konusu olayda ihale suretiyle verilen özel güvenlik personeli hizmeti işleri bütünüyle özel güvenlik personeli hizmetlerini yürüten şirketlerin yükümlülüğünde olduğunu, müvekkili kurumun 233 sayılı KHK uyarınca kurulmuş bir kamu iktisadi teşebbüsü olup, bina ve eklentilerinin güvenliğinin sağlanması ihale yöntemiyle özel güvenlik şirketlerinden satın aldığını,

özel güvenlik hizmetinde ihale edilen her bir yüklenici firma ihale konusu hizmeti yürütmek üzere çalıştıracağı işçileri kendileri belirlemekte olup söz konusu firmalarla yapılan sözleşmeler gereği işe alma ve işten çıkarma yetkileri ile bundan doğacak sorumluluğun da bu firmalara ait olduğunu, dava dışı, ... bağlı .... bünyesinde 05.01.2006-31.05.2020 tarihleri arasında yüklenici firma bünyesinde özel güvenlik görevlisi olarak çalıştığını, ...'ın işçilik alacakları talebiyle arabuluculuğa başvurduğuu ve ... tarafından 05.05.2021 tarihinde gerçekleştirilen görüşmeler anlaşma ile sonuçlandığını,

anlaşma neticesinde söz konusu işçiye 6.909,50 TL ihbar tazminatı, 4.367,26 TL kıdem tazminatı farkı ve 340,00 TL arabuluculuk ücreti ödemesi yapıldığını, özel güvenlik görevlisinin işten ayrıldığı tarihe kadar müvekkili kurum bünyesinde ihale ile güvenlik hizmetlerinde bulunan farklı şirketlerde görev aldığını, söz konusu bu şirketler ile müvekkili kurum arasında imzalanan sözleşmeler gereği her türlü işçilik alacaklarından yüklenici firmaların sorumlu olduğunu, imzalan sözleşmelerin ilgili maddeleri gereği güvenlik görevlilerine ödenen bedelin firmalarca davacıya ödenmesi gerektiğini, dava dışı ...'a ödenen 6.909,50 TL ihbar tazminatı,

4.367,26 TL kıdem tazminatı farkı ve 340,00 TL arabuluculuk ücretinin davalı firmalarla imzalanan sözleşmeler gereği ödeme tarihinden itibaren uygulanacak sözleşme faiziyle sözleşme faizi belirlenmeyen hallerde ise avans faiziyle birlikte davalı şirketlerden sorumlulukları oranında rücuen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle.

Dava dışı işçinin ödemeye esas tüm çalışması farklı alt işverenler nezdinde geçmiş olmakla, müvekkili şirkette 01.10.2019-31.05.2020 tarihleri arasında çalışmış olduğu, tasfiye nedeni ile çıkışı yapıldığını, müvekkili şirketten sonra da ihaleyi alan şirketlerde çalışmaya devam ettiğini, dava dışı işçinin farklı işverenler nezdindeki tüm çalışması davacı kamu kurumunda geçmiş olduğunu, sorumluluk da kamu kurumu olan davacıda olduğunu, 6552 sayılı yasa ile 4857 sayılı yasada yapılan değişiklikler sonrası kıdem, ihbar tazminatı ile ücret, izin, fazla mesai ve genel tatil alacakları yönünden ilgili kamu kurumunun tek başına sorumlu olduğunu,

davacının iddialarını kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının alacak iddiaları zamanaşımına uğradığını, davacının hem 6552 sayılı yasayla getirilen değişiklik başta olmak üzere tüm yasal düzenlemeler sebebiyle hem de müvekkili ile imzalamış oldukları sözleşme ve eki ihale dokümanları gereğince kıdem tazminatı için rücu hakkının bulunmadığını belirterek haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

... ... Tic. Ltd. Şti. ... ... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde.

İş Kanunu 2. Maddesi'nde asıl işverenin alt işveren ile birlikte sorumlu olduğunu gösterdiğini, ayrıca asıl işverenin alt işverene rücu etmesine imkan veren bir kanun maddesinin olmadığını, ayrıca davacının yaptığı ödemeden huzurdaki dava ile haberdar olunduğunu, alacaklının zararını tanzim eden davacının, taraflarına rücu ettiğini ancak herhangi bir ihbar ve bildirimde bulunmadığını, müvekkili şirketin davacıdan ihale ile iş almakta olduğunu, ihaleyi kazanan müvekkili şirketin mevcut işçilerle çalışmaya devam etmekte olduğunu, ancak davacının, ihaleye çıktığı işçi sayısını zaman içerisinde düşürmekte olduğunu,

örnekle 200 işçi ile ihale ettiği iş başladıktan bir müddet sonra, depolarını kapatmakta olduğunu, depolarını kapatınca işçilerin açıkta kalmakta olduğunu, 200 işçi ile başlayan işin 100 işçiye kadar düşmekte olduğunu, davacı taraf deponun kapacığını taraflarına bir gün önceden bildirerek işçilere bilgi verme, tutanak tutma, ihbar önelleri v.s için müvekkili şirketin zamanında kalmadığını, ilk başta ihale ettikleri sayıyı depoları kapatarak azaltmaları sonucu, işçileri size iade ettik işten çıkartmadık, yönünde ki beyanları hakkın kötüye kullanılması olduğunu,

taraflarına hiç bir ihtarda bulunmayan davacının davasının dürüstlük ve iyiniyet kurallarına aykırı olduğunu, reddi gerektiğini, müvekkili şirket ve davacı arasında imzalanan sözleşmelerin yada teknik ve idari şartnamelerin hiç birisinde asıl işverenin işçilik alacakları yönüyle müvekkili şirkete rücu edebileceği yönünde bir düzenleme bulunmadığını belirterek alacakların zamanaşımına uğramış olduğundan rücu imkanı bulunmadığını, haksız ve hukuka aykırı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Diğer davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

Dosya bilirkişiye tevdi olunmuş bilirkişi raporunda.

Taraflar arasında imzalanan hizmet alımı ihaleleri kapsamında davalılar nezdinde çalışan dava dışı işçiye davacı kurum tarafından ödenen işçilik alacaklarından ve arabuluculuk ücretinden davalıların alt işveren sıfatıyla sorumlu olup olmadığı, ödenen miktarın davalılardan tahsil edilip edilemeyeceği hususunda nihai takdir ve hukuki değerlendirmenin Mahkemeye ait olduğu, dava dışı işçi ...''ın davalılar nezdinde çalıştığı süreyle sınırlı olmak üzere ve ödenen işçilik alacağının niteliğine göre davalıların sorumluluğunda bulunan alacak miktarlarının ...

Şirket'nin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 93,67 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 46,835 TL ... Şirketinin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 213,71 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 106,855 TL ... Şirketinin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 977,69 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 488,845 TL ...

Şirketinin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 328,10 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 164,05 TL ... Limited Şirketinin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 328,10 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 164,05 TL ... Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları Ltd. Şti., ... Ltd. Şti. ve ... Tic. Ltd. Şti. ortaklığı Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 658,55 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 329,275 TL ... Güv. Dan. Eğt.

Alarm Cihazları Ltd. Şti. ve ... Ltd. Şti. Ortaklığının Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 1.193,29 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 596,645 TL ... Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları Ltd. Ştinin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 66,84 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 33,42 TL ... Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları Ltd. Şti. ve ... Tic. Ltd. Şti.

Ortaklığının Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 273,49 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 136,745 TL ... Hizm. Tic. Ltd. Ştinin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 328,10 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 164,05 TL ... Şirketinin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 26,36TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 13,18 TL ...

Şirketinin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 7.128,86 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 3.564,43 TL Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde toplam 11.616,76 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde toplam 5.808,38 TL olarak hesaplanmıştır.

Tarafların itirazları üzerine dosya tekrar bilirkişiye tevdi olunmuş bilirkişi ek raporunda;

Taraflar arasında imzalanan hizmet alımı ihaleleri kapsamında davalılar nezdinde çalışan dava dışı işçiye davacı kurum tarafından ödenen işçilik alacaklarından ve arabuluculuk ücretinden davalıların alt işveren sıfatıyla sorumlu olup olmadığı, ödenen miktarın davalılardan tahsil edilip edilemeyeceği hususunda nihai takdir ve hukuki değerlendirmenin Mahkemeye ait olduğu, dava dışı işçi ...''ın davalılar nezdinde çalıştığı süreyle sınırlı olmak üzere hizmet alım sözleşmeleri ve eklerine göre ve ödenen işçilik alacağının niteliğine göre davalıların sorumluluğunda bulunan alacak miktarlarının ...

Şirket'nin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 45,66 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 22,83 TL ... Şirketinin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 195,82 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 97,91 TL ... Şirketinin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 895,32 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 447,66 TL ...

Şirketinin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 300,32 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 150,16 TL ... Limited Şirketinin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 300,32 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 150,16 TL ... Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları Ltd. Şti., ... Ltd. Şti. ve ... Tic. Ltd. Şti. ortaklığı Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 602,53 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 301,265 TL ... Güv. Dan. Eğt.

Alarm Cihazları Ltd. Şti. ve ... Ltd. Şti. Ortaklığının Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 601,59 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 300,795 TL ... 1lik adi ortaklığı ( ... Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları Ltd. Şti ve ... Ltd Ştinin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde62,61 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 31,305 TL ... Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları Ltd.

Ştinin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 8,00 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 4,00 TLTepe iş ortaklığı ( ... Güvenlik Dan. Eğit. Alarm Cihazları Ltd Şti ve ... Ltd Şti Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 37,19 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 18,595 TL ... ... İş ortaklığı ( ... Güv. Dan. Eğit. Alarm Cihazları Ltd Şti ve ...

Ltd Şti) nin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 24,95 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 12,475 TL

Haskent İş ortaklığı ( ... Güv. Dan. Eğit. Alarm Cihazları Ltd Şti ve ... Ltd Şti) nin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 49,43 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 24,715 TL ... iş Ortaklığı ( ... Güv. Dan. Eğit. Alarm Cihazları Ltd Şti ve ... Ltd Şti) nin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 490,50 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 245,25 TL ... İş Ortaklığı (... Güv. Dan. Eğit. Alarm Cihazları Ltd Şti ve ... Sis. Özel Güv. Tic.

Ltd Ştinin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 0 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 0 TL ... Hizm. Tic. Ltd. Ştinin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 0 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 0 TL ... Şirketinin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 24,01TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 12,005 TL ...

Şirketinin Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde 7.110,03 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde 3.555,015 TL Sorumluluğun %100 Olduğunun Kabulü Halinde toplam 10.748,28 TL, Sorumluluğunun % 50 olduğunun kabulü halinde toplam 5.374,14 TL olarak hesaplanmıştır.

Davanın taraflar arasındaki sözleşme kapsamında dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının rucüen tahsiline ilişkin tazminat davası olduğu anlaşılmıştır. Yargılama sürecinde tarafların gösterdiği deliller toplanılmış, davacı ve davalılar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmeleri ve eki teknik şartnameler dosyaya kazandırılarak mahkememizce atanan bilirkişiden rapor ve ek rapor alınmıştır. 05.05.2021 tarihli arabuluculuk tutanağının incelenmesinde; arabuluculuk uyuşmazlık konusunun ihbar tazminatı ve kıdem tazminatı farkı ödenmesi olduğu. Anlaşmayla sonuçlanan tutanakta 6.909,50TL ihbar tazminatı ve 4.367,26TL kıdem farkı olmak üzere 11.276,76TL ödenmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

Dosyaya sunulan sözleşmeler incelendiğinde; taraflar arasında farklı tarihli sözleşmelerin imzalandığı, sözleşmelerin "Çalıştıracağı personelin. Sosyal sigortalar ve İş Kanunlarında tanınan haklar titizlikle korunacak ve karşılanacak, işe alma ve işten çıkarma eylemleriyle ilgili tüm yükümlülükler yükleniciye ait olacak, bu konularla ilgili olarak İdareye herhangi bir sorumluluk yüklenmeyecektir. Mad.

7.1.16 Hizmet personelinin maaşları, yol, yemek, ödül ceza, maaş artışı ve buna benzer tüm sosyal hakları ile iş hukuku mevzuatında belirtilen her türlü sorumluluk, vergi harcama işlemleri yüklenici tarafından sözleşme kapsamında yapılacaktır" hükmünü ihtiva ettiği anlaşılmıştır.

Bu haliyle davacı ile davalı şirketler ortaklığı arasında hizmet alım sözleşmesi imzalandığı, dosya kapsamında sunulan sözleşme ve eklerinde işçilik alacaklarından İdarenin sorumlu olduğuna ilişkin bir düzenleme bulunmadığı görülmüştür.

... yerleşik içtihatları gözetildiğinde kıdem tazminatı, fazla mesai, UGBT, ücret alacağından iş verenlerin işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacakları, ihbar tazminatı ve yıllık ücreti izin gibi alacaklardan ise son iş verenin sorumlu olacağı kanaatine varılmıştır.

Somut olaya bakıldığında; dava konusu hizmet alım sözleşmelerinde asıl işverenin, alt işveren (yüklenici) tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğunun bulunmaması, dolayısıyla (müteselsil borçlular) asıl ve alt işverenler arasındaki hukuki ilişkinin niteliği, asıl işveren ile alt işverenlerin, İş Kanunu'na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmalarına rağmen, rücu ilişkisinde taraflar arasındaki sözleşme hükümlerinin uygulanmasının, sözleşme hukukunun en temel ilkelerinden olması,

işçilik alacakları asıl işveren tarafından ödenen işçinin, alt işveren yüklenicinin işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, asıl işveren ve alt işveren arasındaki sözleşmede, "asıl işverenin, işçilik alacaklarından sorumlu olacağına" dair bir hüküm bulunduğunun da iddia ve ispat edilmemiş olması dikkate alındığında, davacı asıl işverenin, ödemiş olduğu işçilik alacakları ve ferilerinin tamamını, işçiyi çalıştıran alt işveren yüklenicilerden (dönemleri ile sınırlı olmak üzere) talep etme hakkı bulunduğu anlaşılmıştır.

Davacı tarafça dava dışı işçi için 27.05.2021 tarihinde 11.276,76 TL işçilik alacağı ve 27.05.2021 tarihinde 340,00 TL arabuluculuk ücreti ödediği görülmüştür.

Dava dışı işçinin 05.01.2006-01.03.2006 tarihleri arasında ... Şirketi'nde, 01.05.2006-07.05.2006 tarihleri arasında ... A.Ş'de, 08.05.2006-31.12.2006 tarihleri arasında ... Limited Şirketi(... Şirketi Yeni Ünvan)'inde, 12.01.2007-31.12.2009 tarihleri arasında ... Şirketi'nde, 01.01.2010-31.12.2010 tarihleri arasında ... Şirketi 'nde, 01.01.2011-31.12.2011 tarihleri arasında ... Limited Şirketi'nde, 01.01.2012-31.12.2013 tarihleri arasında ... Güv. Dan. Eğt.

Alarm Cihazları Ltd. Şti., ... Ltd. Şti. ve ... Tic. Ltd. Şti. Ortaklığında, 01.01.2014-31.12.2015 tarihleri arasında ... Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları Ltd. Şti. ve ... Ltd. Şti.'de, 01.01.2016-15.03.2016 tarihleri arasında ... Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları Ltd. Şti.'de, 16.03.2016-31.05.2016 tarihleri arasında ... Adi Ortaklığında, 01.06.2016-04.06.2016 tarihleri arasında ... Eğitim San. Tic. Ltd. Şti'de, 05.06.2016-15.06.2016 tarihleri arasında ... Güv. Dan. Eğt.

Alarm Cihazları Ltd. Şti.'de, 16.06.2016-31.07.2016 tarihleri arasında Tepe İş Ortaklığı'nnda, 01.08.2016-31.08.2016 tarihleri arasında ... ... İş Ortaklığı'nda, 01.09.2016-31.10.2016 tarihleri arasında ... İş Ortaklığı'nda, 01.11.2016-31.08.2017 tarihleri arasında ... İş Ortaklığı'nda, 01.09.2017-31.10.2017 tarihleri arasında ... İş Ortaklığı'nda, 01.11.2017-31.08.2018 tarihleri arasında ... İş Ortaklığı'nda, 01.09.2018-31.08.2019 tarihleri arasında ... Hizm. Tic. Ltd.

Şti.'de, 01.09.2019-30.09.2019 tarihleri arasında ... Şirketi'nde, 01.10.2019-31.05.2020 tarihleri arasında ...

Şirketi'nde çalıştığı, her bir davalının dava dışı işçiyi bünyesinde çalıştırma süresi ile sınırlı olarak sorumlu olduğu, ortaklık bünyesinde çalışılan dönemlerle ilgili alacaktan TBK.638/3.maddesi kapsamında müteselsilen sorumlu olduklarından bu dönemle ilgili tutardan müteselsil sorumluluk esası mahkememizce kabul edilmiş, dava tarihinden itibaren tarafların tacir olduğu da gözetilerek avans faizine hükmedilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm oluşturulmuştur.

Katip .... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır