Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/4 K.2024/267

Davacı tarafından hasımsız olarak açılan zayi belgesi verilmesi davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda ;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle davacının .... adresinde bulunan ... Sistemleri adlı asansör bakım, arıza, montaj ve revizyon işlerini yaptığı işyerinde 30/06/2022 tarihinde yağan aşırı yağmurdan dolayı su baskını meydana geldiğini, su baskınına aynı gün itfaiye tarafından müdahale edildiğini, su baskınında davacının 2018, 2019, 2020 ve 2021 yıllarına ait ticari defterleri ile fatura ve belgelerin hasara uğradığını ileri sürerek davacının 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ait yevmiye, kebir ve envanter defterleri, 2021 yılına ait işletme defteri, 2018, 2019, 2020 ve 2021 yıllarına ait alış satış faturaları ile bu faturalara ait koçanları, 2018, 2019, 2020 ve 2021 yıllarına ait tahsilat ve tediye makbuzlarının zayi olduklarının tespiti ile zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 12/12/2022 tarihli dilekçesi ile davacının 2020 ve 2021 yıllarında işletme hesabı esasına göre defter tuttuğunu, işletme usulüne geçtiğini, 2020 ve 2021 yılları defterleri e-arşivde mevcut olduğundan zayi olmasının söz konusu olmadığını ancak 2020 ve 2021 yıllarına ait alış ve satış evrakının kaybolması söz konusu olduğundan 2020 ve 2021 yılları için alış ve satış belgeleri ile ilgili zayi kararı verilmesi talebinin devam ettiğini bildirmiştir.

Davacı vekili 19/03/2024 tarihli dilekçesi ile 12/12/2022 tarihli dilekçesindeki düzeltme beyanının hatalı olduğunu, doğru talebin dava dilekçesindeki talebi olan ticari defterler ile ilgili olarak 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ait yevmiye, kebir ve envanter defterlerinin zayi belgesi verilmesi talebi olduğunu bildirmiştir.

Davacı vekili 26/03/2024 tarihli duruşmada dava dilekçesi ile 12/12/2022 ve 19/03/2024 tarihli dilekçelerine göre talebinin ne olduğu sorulduğunda; Ticari defterler yönünden talebimiz 2018-2019 ve 2020 yılı ticari defterlerinin zayi olduğudur, diğer yıllara ait işletme defteri söz konusu olup belge olarak zayi talebimiz vardır, belgeden kastımız alış faturaları satış faturaları (koçan) tediye makbuzları, dava dilekçemizde olmamasına rağmen belge zayi taleplerimize son dilekçemizde 2022 yılını da ekledik şeklinde beyanda bulunmuştur.

DELİLLER

.... 05/08/2022 tarihli cevabi yazı ile davacı hakkında 2017 ve 2018 yıllarına ilişkin incelemelerin devam ettiğini bildirmiştir. ... 08/08/2022 tarihli cevabi yazı ile davacının vergi inceleme, vergi tekniği ve vergi suç raporuna rastlanılmadığını bildirmiştir. .... 12/08/2022 tarihli cevabi yazı ile davacının herhangi bir soruşturma evrakına rastlanılmadığını bildirmiştir. .... Noterliği 15/12/2022 tarihli cevabi yazı ile davacının 2018 ve 2019 yılları için yevmiye, kebir ve envanter defterlerinin kapanış tasdiklerini göndermiştir. ... 04/04/2023 tarihli cevabi yazı ile davacının herhangi bir tacir kaydına rastlanılmadığını bildirmiştir.

....

07/04/2023 tarihli cevabi yazı ile davacının dava konusu iş yerinde meydana gelen su baskınına müdahale eden ekip amiri ... ile yapılan değerlendirmede 30/06/2022 tarihinde ... cadde ... sitesinde meydana gelen su baskınına ekipler tarafından yapılan müdahale sırasında ... tarafından kendisine ait iş yerinin de sular içerisinde kaldığı bilgisi ekiplerine verilmiş olduğunu, ekiplerinin bahse konu olay yerine işyeri sahibi tarafından yönlendirildiğini, müdahale ve hasar tespit çalışmalarının ... eşliğinde yapılmış olduğunu,

olay yerinde su altında kalan belgelerin olduğu ekiplerce tespit edilmiş belgelerin içeriğinin ve hangi yıllara ait olduğu bilgisinin ... tarafından ekiplerine beyan edildiğini, ekte gönderilen 30/06/2022 tarihli olay sonrasında ... tarafından ... bildirim numaralı diğer hizmetler raporunun 07/07/2022 tarihinde düzenlemiş olduğunu, 17/07/2022 tarihinde ...'ın talebi üzerine ... İstasyonundan aslı gibi onaylı suretleri kendisine teslim edildiğini bildirmiş ve ekte ...

30/06/2022 tarihinde .... adresine gittiğinin, olayın oluş şekli ve çıkış sebebinin aşırı yağan yağmur nedeni ile su baskınının meydana geldiği şeklinde belirtildiğinin, yapılan çalışma ve hasar durumu bölümünde bilgisayar kasası ve kabloları, 2 adet asansör kumanda panosu, jet taşı, 2018, 2019, 2020 ve 2021 tarihlerine ait defterler, fatura ve belgeler, bir adet asansör regülatorü, 400 mt asansör çekme halatı, 1 adet hilti, 2 adet asansör fotoselinin ıslanarak zarar gördüğünün yazılı olduğu 30/06/2022 kayıp tarihli diğer hizmetler raporunu göndermiştir.

... tarihsiz cevabi yazı ile davacının 02/12/2016 tarihinden itibaren ... işyeri adı ile esnaf ve sanatkarlar siciline kayıtlı olduğunu bildirmiştir.

...28/07/2023 tarihli cevabi yazı ile davacının gelir vergisi beyannamesini göndermiştir.

Bilirkişi ... 25/10/2023 tarihli raporunda eksik belgelerin tamamlanması gerektiğini bildirmiştir.

...21/12/2023 tarihli cevabi yazı ile davacının 2020, 2021 ve 2022 yıllarına ait hasılatını gösteren beyannamelerini göndermiş ve davacının 2020 yılında bilanço esasına göre, 2021 ve 2022 yıllarında ise işletme hesabına göre defter tuttuğunu bildirmiştir.

... 27/12/2023 tarihli cevabi yazı ile davacının 09/11/2016-01/12/2020 tarihleri arasında asansörlerin, yürüyen merdivenlerin, yürüyen yolların, otomatik ve döner kapıların bakım ve onarım dahil kurulum işleri faaliyetinin bulunduğunu, 01-12/2018 ve 01-12/2019 yıllık gelir vergisi beyannamelerini daireye verdiğini, bilanço esasına göre defter tuttuğunu, davacının 2020 yılında bilanço esasına göre, 2021 ve 2022 yıllarında ise işletme hesabına göre defter tuttuğunu bildirmiştir.

Bilirkişi ...

01/03/2024 tarihli raporunda davacının 2018, 2019, 2020 yıllarında gerek alış-satış cirosu gerekse davacının 2018-2019-2020 yıllarda bilanço esasına göre ticari defter tutması, davacının bu yıllarda tabii olduğu bilanço esasına dayalı muhasebe kayıt sisteminin genel kabul görmüş muhasebe standartları doğrultusunda olması gerektiğinden faaliyetinin hacmi itibariyle ticari muhasebeyi gerektirdiğinden 2018, 2019, 2020 yılların da tacir olarak tanımlanabileceğini, 2021,

2022 yıllarında defter tutma hadlerinin altında kalarak işletme defterine dönmesi ve bu yıllarda da tacir hadlerini tutmaması nedeni ile ve 06/04/2023 tarihli Gib veri tabanından yapılan sorgulamada ise davacının vergi dairesinde sicil kaydının asansörlerin, yürüyen merdivenlerin, yürüyen yolların, otomatik ve döner kapıların bakım ve onarım dahil kurulum işleri şeklinde tanımlandığını yani davacının bedeni emeğinin daha fazla olan ve esnaf tanımına giren ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedeni çalışmasına dayanan işlerden sayıldığını bildirmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, Türk Ticaret Kanununun 82. maddesinin 7. fıkrası gereğince açılan zayi belgesi verilmesi davasıdır.

Dava dilekçesi, davacı vekilinin 12/12/2022 ve 19/03/2024 tarihli dilekçeleri ile 26/03/2024 tarihli duruşmadaki beyanları bir bütün olarak değerlendirildiğinde davacının 2018, 2019, 2020 ve 2021 yıllarına ait defterler ve belgelerinin dava konusu olduğu, 2022 yılına ait defterler ve belgelere ilişkin dava dilekçesinde bulunmayan talebin ilk defa 19/03/2024 tarihli dilekçede ileri sürülmesi nedeni ile 2022 yılına ait defterler ve belgelere ilişkin usulüne uygun olarak açılmış bir dava bulunmadığı kabul edilmiştir.

2022 yılına ait defterler ve belgelere ilişkin usulüne uygun olarak açılmış bir dava bulunmadığından bu defter ve belgeler ile ilgili bir karar verilmemiş, dava konusu olan 2018, 2019, 2020 ve 2021 yıllarına ait defterler ve belgeler hakkında yargılama yapılmış ve karar verilmiştir.

Türk Ticaret Kanununun 82. maddesinin 7. fıkrası gereğince "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır."

2018, 2019 ve 2020 yıllarına ait defterler ve belgeler hakkındaki davada;

Mahkememizce yapılan yargılama ve toplanan delillerden 30/06/2022 tarihinde davacının .... adresinde bulunan ... Sistemleri ünvanlı iş yerinde aşırı yağmurdan dolayı su baskını meydana geldiği, su baskınına aynı gün itfaiye tarafından müdahale edildiği, su baskınında davacının 2018, 2019, 2020 ve 2021 yıllarına ait ticari defterleri ile belgelerinin ıslanarak kullanılamayacak durumu geldiği sonuç ve kaanatine varılmıştır.

Türk Ticaret Kanununun 82. maddesinin 7. fıkrası gereğince zayi belgesi verilmesini yalnızca tacirlerin talep edebilmesi, ...ile ... getirtilen belgelerin incelenmesinden sonra hazırlanan bilirkişi ...'in 01/03/2024 tarihli raporunda Türk Ticaret Kanununun 11., 12. ve 15. maddeleri ile 11. maddesinin 2. fıkrasına göre yürürlüğe konulan karara göre davacının 2018, 2019, 2020 yıllarında tacir olduğunun bildirilmesi, davanın Türk Ticaret Kanununun 82. maddesinin 7. fıkrasında belirtilen yetkili mahkemede ve sürede açılması,

dava konusu belgelerin iş yerinde bulunmakta iken su basması sonucunda kullanılamayacak duruma geldiğinden davacının davacının iradesi dışında oluşan su basmasından dolayı davacının gerekli dikkat ve özeni göstermediğinin söylenmesinin mümkün olmaması, dava konusu belgelerin Türk Ticaret Kanununun 82. maddesinin 1. fıkrasına göre saklanması gereken belgelerden olması nedenleri ile Türk Ticaret Kanununun 82. maddesinin 7. fıkrasında sayılan zayi belgesi verilmesi koşulları oluştuğundan davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

2021 yılına ait defterler ve belgeler hakkındaki davada;

Türk Ticaret Kanununun 12., 13., 14., 15. ve 16. maddelerinde tacir olanlar sayılmıştır.

Türk Ticaret Kanununun 82. maddesinin 7. fıkrası gereğince zayi belgesi verilmesini yalnızca tacirlerin talep edebilmesi, ...ile ... getirtilen belgelerin incelenmesinden sonra hazırlanan bilirkişi ...'in 01/03/2024 tarihli raporunda Türk Ticaret Kanununun 11., 12. ve 15. maddeleri ile 11. maddesinin 2. fıkrasına göre yürürlüğe konulan karara göre davacının 2018, 2019, 2020 yıllarında tacir olmasına karşın 2021 yılında esnaf olduğunun bildirilmesi nedenleri ile davacının esnaf olup tacir olmadığı 2021 yılına ilişkin davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza