Ankara 5. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/516 K.2024/268

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili 22/11/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle.

Müvekkil şirket tarafından ... başvuru numaralı “...” ibareli tasarımın tescili talebiyle davalı kuruma tasarım başvurusunda bulunulduğunu, ... numaralı tasarım ve .... sayılı markalar gerekçe gösterilerek davalı şirket tarafından bu tasarım başvurusuna itiraz edildiğini, itiraza konu ... sıra numaralı tasarımda yer alan kek görseli ile itiraza gerekçe gösterilen ... sıra numaralı tasarımın bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel izlenim itibariyle yüksek oranda benzer olduğu, başvuru sahibi vekili tarafından beyan edilen farklılıkların ayrıntı seviyesinde olduğu ve tasarımları farklılaştırmadığı,

dolayısı ile bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanıldığının tespit edilmesi gerekçesiyle yapılan itirazın kabul edildiğini, müvekkil şirketin tasarım başvurusu ile davalının ilgili marka ve tasarımlarının görsel, işitsel ve kavramsal olarak tamamen farklı olduğunu ve bunlar arasında iltibas ihtimali bulunmadığını, davalı şirket tarafından tescil edilen tasarımın, Sınai Mülkiyet Kanunu'nda belirtilen koruma şartlarına sahip olmadığını,

zira davalı şirketin tasarım tescilinden çok önceki bir tarihte müvekkil tarafından bu keklerin üretildiği kalıplar endüstriyel tasarım tesciline konu edildiği gibi müvekkil ve diğer birçok şirket tarafından benzer nitelikte kekler üretilmiş olmakla kekin karakteristik şeklinin kamuya mal olduğunu, marka ile tasarımlar bütünsel olarak karşılaştırıldığında da tüketici kitlesi tarafından karıştırma ve birbirine benzetilme ihtimalinin bulunup bulunmadığının hatalı değerlendirilmiş olduğu ve müvekkil markasının esaslı unsuru olan "..." ibaresinin karıştırılma ihtimalini ortadan kaldırdığını,

... tarafından müvekkilinin "..." markasının bir seri marka olduğu "..." vb. eklemeler almak suretiyle birçok üründe kullanıldığı, tamamının marka olarak tescilli olduğu, bu anlamda tek başına "..." markasının dahi ayırt edici nitelik kazandırdığı ve müvekkilinin seri marka kapsamında koruma ve kullanma haklarına sahip olduğunun değerlendirilmesi gerektiğini, bu nedenlerle ... ...’nun 22.09.2023 tarihli ve ... sayılı kararının iptalini ve müvekkilinin ... sayılı tasarım tescil başvurusunun tescilini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili 12/12/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; ...’nun, davaya konu ... sıra numaralı tasarım ile ... sayılı tasarımı genel izlenim itibariyle benzer bulduğunu, davacının dava konusu ... sıra numaralı tasarımında yer alan kek görseli ile redde gerekçe gösterilen ... sıra numaralı tasarımın bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel izlenim itibariyle yüksek oranda benzer olduğu, davacı vekili tarafından beyan edilen farklılıkların ayrıntı seviyesinde olduğu ve tasarımları farklılaştırmadığını, davacının ... sayılı tasarımıhıh ayırt edici bulunmadığını ve bu yönde verilmiş olan ... sayılı ... kararının hukuka uygun olduğunu, bu nedenlerle haksız ve mesnetsiz olan davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... Şirketi vekili 26/12/2023 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu ... no’lu tasarıma .... no’lu markalar ve ... sayılı tasarım mesnet gösterilerek itiraz edildiğini, ...’nın değerlendirmesinin isabetli olduğunu, ... kararında müvekkilinin tasarımıyla yapılan karşılaştırmanın isabetli olduğunu, markalarıyla yapılan karşılaştırmanın ise isabetsiz olduğunu, davanın bu açıdan da incelenmesi gerektiğini, ortalama tüketicinin çocuklar olduğunu, bu nedenle iltibasın ortaya çıkacağını, benzerliğin tesadüfi olarak ortaya çıkamayacağını, markalardaki benzerliğin kötü niyetli olarak yaratıldığını, bu nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.

UYUŞMAZLIK

Dava, 5000 sayılı ... Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.15/C hükmüne göre açılan ... Kararının İptali istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı kurumun tesis ettiği ... sayılı ... kararının hukuka uygun olup olmadığı, davacıya ait ... sayılı tasarımın yeni ve ayırt edici olup olmadığı, davacıya ait tasarımın davalı şirkete ait fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerip içermediği, hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tasarım tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, bilirkişi heyetinden özel veya teknik hususlara ilişkin kök ve ek rapor alınmış,

06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İşlem dosyasının tetkikinde; davacının 15.11.2022 tarihinde ... sayılı tasarım başvurusunda bulunduğu, ...'nın 26.12.2022 tarih 403 sayılı ...'nde başvurunun ve tescilin yayımlandığı, davalının 27.03.2023 tarihli dilekçesi yayına itiraz ettiği, davacı tarafından 26.04.2023 tarihli karşı görüş dilekçesi ibraz edildiği, ... sayılı kararı ile; "İtirazın kabulüne ve ... sıra numaralı tasarımın tescilinin hükümsüzlüğüne” şeklinde oybirliği ile karar verildiği, verilen kararın davacı marka vekiline 25.09.2023 tarihinde tebliğ edildiği, yasal iki aylık hak düşürücü süre içinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Tasarım, bir ürünün veya onun bir kısmının görmek veya dokunmak gibi insan duygularıyla fark edilen görünümüdür. Görünüm, ürünü veya onun üstündeki süslemeyi oluşturan çizgilerin, özel şekillerin, çevre çizgisinin, renklerin, biçimin ve/veya malzemenin sonucudur.

6769 sayılı SMK’nın 56. maddesinde koruma koşulları düzenlenmiş olup, bir tasarımın tescili için yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerektiği vurgulanmıştır. 6769 sayılı SMK’nın 56/4. maddesine göre bir tasarımın “yeni” olması o tasarımın aynısının daha önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması anlamına gelir. Eğer herhangi iki tasarım arasında sadece küçük ayrıntıda farklılık varsa o tasarımlar aynı kabul edilir.

Yenilik değerlendirmesinde temel alınan kriter mutlak yenilik, yani dünyada yenilik ilkesidir. Yenilik mutlaktır; çünkü, tescili istenen tasarımın aynısının kamuya sunulması halinde, Türkiye’de dünyanın neresinde, ne zaman yapılmış olursa olsun, yenilik ortadan kalkar. Bundan tescil başvurusunda bulunan tasarımcının haberinin bulunup bulunmaması, hiçbir etki yapmaz.

Ayırt edicilik kriterini düzenleyen 56/5. Madde uyarınca, “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” Bir tasarımın ayırt edici nitelikleri o tasarıma has, yani sadece o tasarıma ait özelliklerdir. Yine 56/5. maddeye göre tasarımlar arasındaki kıyaslama bilgilenmiş kullanıcı tarafından yapılacak olup, 56/6. maddeye göre ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacaktır.

Bilgilenmiş kullanıcı, tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı demektir. Bilgilenmiş kullanıcı, sıradan bir kullanıcının gözden kaçırabileceği tasarımın önemli özelliklerini fark eder. Ama bir tasarım uzmanı kadar da bilgi birikimine sahip olmadığı için ayrıntılarla ilgilenmez.

Seçenek özgürlüğü kavramı ile ilgili olarak, koruma dışı hallerin değerlendirildiği 58/2. Maddede “Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” ifadesi yer almaktadır. Bir ürün, tasarımcısına ne kadar seçenek özgürlüğü bırakıyorsa koruma kapsamı da o denli genişler; seçenek özgürlüğü ne denli darsa koruma kapsamı da o denli daralır. Bir ürün işlevini yerine getirebilmesi için ancak belirli bir şekilde tasarlanması zorunluysa, bu ürünün tasarımı hiç koruma görmez.

Belirtilen açıklamalar ışığında tarafların iddia ve savunmaları, tasarım işlem dosyası, redde mesnet gösterilen dokümanlar, hukuki nitelendirme hariç özel veya teknik hususlarda tespitler barındıran bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamına göre;

Dava konusu tasarım "gıda" ambalajına ilişkindir. Gıda ambalaj tasarımları bakımından tasarımcının seçenek özgürlüğü değerlendirildiğinde; bu tasarımların malzeme, üst yüzey işlemleri, desen gibi değişkenleri, ürün formları ve detayları tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında değerlendirilmiştir.

Somut olay için mahkememiz hipotetik bilgilenmiş kullanıcıyı; tasarıma konu emtianın geniş kitleler tarafından bilinebileceği varsayımından hareketle market alışverişlerinde kek, çikolata gibi ürünleri satın alan veyahut başka sebeplerle piyasayı takip etmiş, deneyimli bir tüketici veya satış elemanı olarak belirlemiştir. Bu kişi uzman değildir, ihtiyacı doğrultusunda farklı seçenekleri gözeten ve tercihte bulunacak birisidir.

Davaya konu iptali istenen ... kararı incelendiğinde; davacıya ait .../1 sayılı tasarım başvurusunun, itiraza gerekçe gösterilen ... sayılı tasarım ile bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel izlenim itibariyle benzer olduğu, gerekçe tasarımdan kaynaklı fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanılarak ... sayılı tasarım başvurusunun yapıldığı yönünde değerlendirmede bulunulduğu müşahede edilmiştir.

Davacıya ait ... sayılı tasarım ile ... kararınında redde mesnet gösterilen ... sayılı tasarım karşılaştırıldığında;

Davalı şirkete ait ... sayılı tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim itibariyle benzerinin davacı tasarımında kullanıldığı görülmektedir. Bilirkişi raporunda sarı çizgilerle gösterilen unsurların birebir aynı olduğu, sadece davalı tasarımındaki beyaz çikolata görseli üzerindeki kahverengi çizgilerin davacı tasarımında bulunmadığı, bunun ise ayırt edici nitelik incelemesinde etkisi olmadığı değerlendirilmektedir. Hal böyleyken, davalı şirkete ait tasarımın davacı tasarımında kullanılmış bulunmasının, bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımı çerçevesinde değerlendirilebileceği kanaatine varılmıştır.

Dava konusu tasarımın mutlak anlamda yeni olup olmadığı da mahkememizce re'sen araştırılmıştır.

Buna göre yapılan tahkikatın neticesine göre, davacıya ait tescili reddedilen 21.05.2021 tarihli ve ... sayılı önceki tasarım başvurusu ile dava konusu ... sayılı tasarım karşılaştırıldığında;

Her iki tasarımın da ambalaj olduğu, her ikisinin de mavi üzerinde renkli ... ifadelerini içerdiği, Hindistan cevizi görseline yer verildiği, ürün görselinde (çikolata) ufak değişiklikler yapılmış ve yazı ile resimlerin yer değiştirilmiş olmasına karşılık, bu değişikliklerin tasarımlara birbirlerine kıyasla yenilik ve ayırt edicilik niteliklerini kazandırmadığı, davacıya ait ... sayılı tasarımın başvuru tarihinin 21.05.2021 olduğu ve 26.07.2021 tarihinde bültende yayınlandığı,

bu nedenle de bu tarihte tasarımın kamuya sunulmuş sayılabileceği, davaya konu tasarımın başvuru tarihinin 15.11.2022 olduğu bu nedenle de 21.05.2021 tarihli ve ... sayılı önceki tasarım başvurusunun SMK m.57/2’deki koşulların oluşmaması nedeniyle sonraki tasarımın yenilik ve ayırt edicilik niteliğini etkileyeceği anlaşılmıştır.

Bu sebeplerle davaya konu tasarımın tescil başvuru tarihinden 12 ay öncesinde kamuya sunulduğu ve bu nedenle yeni ve ayırt edici niteliği haiz olmadığı değerlendirilmiştir.

Yukarıda izah edilen gerekçelerle; davacıya ait ... sayılı tasarımın mutlak anlamda "yeni" olmadığı, davalı şirkete ait ... sayalı tasarımdan kaynaklı fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanılarak dizayn edildiği anlaşıldığından, davacıya ait tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesinde hukuka aykırı bir yön bulunmadığından, davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... E imzalıdır Hakim .... · E imzalıdır