Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2014/224 K.2021/297

-Devlet Mah.İnönü Bulvarı No:16 Çankaya/ ANKARA DAVA : Tazminat

DAVA TARİHİ : 23/10/2013

KARAR TARİHİ : 23/03/2021

KARAR YAZIM TARİHİ : 23/04/2021

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili 23/10/2013 tarihli dava dilekçesinde özetle: Karayolları Genel Müdürlüğüne ait Hopa -... arasındaki Cankurtaran tünelleri işinin yapımının yüklenici davalılar ... İnşaat San. Tic. A.Ş. ile ... Yapı Sanayi ve Ticaret A. Ş. Ortak Girişimi tarafından yapıldığını, tünellerin ... tarafından çıkışı Cihala deresinin üzerinde kurulan Çifteköprü HES regülâtörünün hemen üst (memba) tarafında, Düzköy sınırları içinde olduğunu, davalı şirketler tarafından Hopa-...

(Cankurtaran) tünelinden çıkarılan hafriyatın gelişigüzel şekilde Cihala deresine döküldüğünü, tünel pasasının dere yatağını doldurması suretiyle oluşan talveg yükselişi taşkınlarına ve regülatörün inşaat artıklarıyla dolmasına sebebiyet verdiğini ileri sürerek,davalıların sebebiyet verdikleri 133.131,13 TL zarar karşılığı tazminatın yasal faizi birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili 05.02.2018 havale tarihli dilekçesinde özetle: tespit raporunda regülatörün hafriyattan ötürü zarar gördüğü, çalışamaz hale geldiği yada arıza hususlarının ispat edilmediği tespitinde bulunduğunu, davacının belirttiği hususları kanıtlayamadığından dolayı davalıların kusurlu olmadığını ve tazminata hükmedilemeyeceğini, yapılan hesaplamada göl alanını dolduran malzemenin tamamının hafriyat olduğunun belirtildiğini, bu durumun kabul edilmeyip ayrıştırma yapılması gerektiğini, en son ihtimalle de indirim yapılması gerektiğini, davalının Artvin ...'nün göstermiş olduğu stok alanları dışında hafriyat dökümü yapmadığını,

gerekli tedbirlerin idare ve davacı tarafından alınması gerektiğini ve onların sorumluluğunda olduğunu, belirtilen iki derenin birleştiği mevkiinin tünel çalışma sahasına denk geldiğini, hafriyat depolama alanı olarak kullanılmasının mümkün olmadığını, tünelden çıkan malzeme miktarının yaklaşık 300.000 metreküp olduğunu, bu miktardaki malzemenin iki dere arasındaki alana depolanmasınm fiziki olarak mümkün olmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İhbar Olunan ... Sigorta vekili cevap dilekçesinde özetle: Dava konusu hasar sigortalı ortak girişimin kusurundan kaynaklanmamakta olduğunu ve bu sebeple söz konusu olaya ilişkin olarak sigortalının herhangi bir sorumluluğu bulunmadığından müvekkil sigorta şirketinin de sorumluluğu bulunmadığını, dava konusu edilen olayda müvekkilinin sigorta şirketin sorumluluğuna gidilebilmesi için öncelikle dava konusu hasarın oluşmasında sigortalı ortak girişimin kusurundan kaynaklandığının davacı tarafından ispat edilmesi gerekmekte olduğunu, haksız ve mesnetsiz davanın reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, dava dışı idare ile davalı ortak girişim arasında akdedilen sözleşme gereğince davalıların yaptığı iş nedeniyle zarar olduğu iddiasına dayalı tazminat davasıdır.

Dosyanın Ankara .... Asliye Hukuk Mahkemesinin .... Karar sayılı görevsizlik kararı ile mahkememize gönderildiği görülmüştür.

Dava ..., ... Genel Müdürlüğü' ne ve ...' ne ihbar olunmuştur.

... Asliye Hukuk Mahkemesi' nin .... Değişik İş numaralı dosyaları dosyamız arasına alınmıştır.

Davacı tanıklarının dinlenmesi için ... Asliye Hukuk Mahkemesi'ne talimat yazılmış, tanıkların dinlenildiğine dair talimat cevabı dosyamız arasına alınmıştır.

Davalı tanıklarının dinlenmesi için Hopa Asliye Hukuk Mahkemesi' ne talimat yazılmış, tanıkların dinlenildiğine dair talimat cevabı dosyamız arasına alınmıştır.

Cankurtaran tünelinin yapımı sırasında çıkartılan harfiyatın dere yatağına dökümü nedeniyle Artvin Valiliği tarafından davalılar iş ortaklığına verilen cezalara ilişkin tutanak ve işlem dosyalarından eksiksiz bir suretin gönderilmesi yönünde Artvin Valiliğine yazı yazılmasına karar verilmiş olup 02/11/2020 tarihli cevabi yazı dosyamız arasına alınmıştır. Dosyanın jeoloji mühendisi, inşaat mühendisi ve hukukçudan oluşturulacak bilirkişi heyetine tevdi ile iddia ve savunmayı karşılar mahkemece yapılan uyuşmazlık tespiti çerçevesinde var ise davacı zararını belirler rapor alınmasına karar verilmiş olup hazırlanan bilirkişi raporu dosyamız arasına alınmıştır.

05/10/2015 tarihli bilirkişi raporunda özetle: Çifteköprü Regülatörü göl alanının kaya ile dolması, tünel kazısından çıkan malzemelerin projede belirlenmiş olan dc-pu..sahasına taşınmayın Çifteköprü deresi ile Balıklı deresinin birleştiği noktaya dökülmüş olması sonucunda yatak taşıma kapasitelerinin azalması nedeni ile olmuş olduğu; dere yatağının taşıma kapasitesinin azalması nedeni ile feyezan sırasında oluşan yüksek debili akım yatağa sığmadığından yatak içinde seviyesi yükselmiş ve büyük bir basınç oluşturduğu;

bu basınç nedeni ile kazıdan çıkan malzemeler ile birlikte dere yatağında bulunan alüvyon malzemesi de sürüklenerek göl alanının tamamını doldurmuş olduğu; bu durumun, regülatör gövdesinin stabilitesini olumsuz yünde etkilediği gibi iletim kanalına giren suyun azalmasına ve dolayısı ile enerji üretiminin de azalmasına neden olduğu; göl alanına dolan malzemenin dere yatağı kotuna kadar temizlenmesi, dere yataklarının genişletilerek feyezan debilerini taşıyacak duruma getirilmesi ve halen tünel kazı malzemesinin depolanmış olduğu kısma duvar yapılarak bundan sonra oluşacak malzeme akmalarının önlenmesi gerektiği; ...

Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığının 2015 yılı birim fiyatları dikkate alındığında Çifteköprü Regülatörü göl alanım dolduran malzemenin temizlenmedi-için yapılması gereken işin maliyetinin 139.678,00 TL olacağı görüş ve kanaatine varılmıştır.

19.05.2016 tarihli ek raporda özetle.

Karayolları Genel Müdürlüğünün Hopa-... arasındaki Cankurtaran tünelleri yapım işi ile ilgili olarak, Çifteköprü ve Balıklı derelerinde mevcut olan feyezanlara ve bu feyezan anındaki debilere ait ölçüm ve kapasite raporlarının, 2013-2015 yıllarında bu derelerde yaşanan feyezanlar sonrası da derelerin temizlenmesi konusundaki raporlarına ilişkin gelen cevabi yazıda bu yıllar arasında bu derelerde yaşanan feyezanlar sonrasında derelerin temizlenmesi hususunda Bölge Müdürlüğünce herhangi bir çalışma yapılmamış olduğu,

Çifteköprü ve Balıklı derelerinde mevcut olan feyezan ve bu feyezan anındaki debilere ait ölçüm ve kapasite raporlarının bulunmadığı, 24.08.2015 tarihine ait Taşkın Debisi Tutanağı mevcut olduğu bildirilerek taşkın tutanağının gönderildiği, regülatör tasarımına ilişkin projelerinin ... tarafından onaylanmış olarak dosyasında mevcut olduğu bildirilmiş ve bir takım proje dosyası CD eki ile birlikte gönderildiği, dava dosyası içerisinde yer alan projeler incelenerek ve yerinde yapılan incelemelerde regülatör gövdesi ve yardımcı yapıların inşaatının projesine ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa edilmiş olduğunun gözlemlendiği,

tespit edilen duruma göre Çifteköprü Regülatörü göl alanının kaya ile dolması, tünel kazısından çıkan malzemelerin bir kısmının projede belirlenmiş olan depo sahasına taşınmayıp Çifteköprü deresi ile Balıklı deresinin birleştiği noktaya dökülmüş olması sonucunda yatak taşıma kapasitelerinin azalması nedeni ile olduğunu, 2014 yılında regülatör göl alanı temizlendiğini ancak 24.08.2015 tarihinde gelen yeni bir taşkın nedeni ile yeniden dolduğunu, proje alanında 08.09.2015 tarihinde yapılan gözlemler sırasında dere yatağında hala bir kısım kazı malzemesinin bulunduğunun tespit edildiğini,

yapılan incelemeler sırasında göl alanının tamamının malzeme ile dolu olduğunun tespit edildiğini, buna dayanarak göl alanını dolduran malzemenin hacmi ... tarafından onaylanmış bulunan harita ve kesitlere göre hesaplandığını, temizleme maliyet hesaplarında resmi kurum olan ...

Genel Müdürlüğü birim fiyatlarının esas alındığını, davalı tarafından tünel kazılarından çıkan malzemenin 250.000-300.000m3 civarında olduğu ve bu malzemenin tamamının 600.000m3 malzeme kapasitesi olan depo sahasına dökülmüş olduğunu, bu durumun depo sahasında yapılacak incelemeler sonucunda ispat edilebileceğinin iddia edildiğini, hâlihazırda depo sahasında bulunan malzeme üzerinde yapılacak rezerv hesaplarının gerçeği yansıtmasının mümkün olmadığını,

dere yatağının daralması yüzünden taşıma kapasitesinin azalması nedeni ile feyezan sırasında oluşan yüksek debili akım yatağa sığmadığından yatak içinde seviyesi yükselmiş ve büyük bir basınç oluşturduğunu, basınç nedeni ile dere yatağına atılmış durumdaki kazıdan çıkan malzemeler ile birlikte regülatörün menba tarafındaki dere yatağında bulunan alüvyon malzemesi de sürüklenerek göl alanının tamamını doldurduğu şeklinde görüş ve kanaatlerini bildirmiştir.

11/01/2017 tarihli 2. Ek raporda özetle; davacı vekili tarafından sunulan 01.11.2014 tarihli faturanın 2015 yılına endekslendiğinde 27.059,10 TL olduğu +43.612,80=70.665,90TLlik regülâtörün temizlenme bedeli +200m Tahkimat duvar inşaatı olarak 2015 yılı ... birim fiyatlarına göre(800m3x85.44TL/m3= 68.352,00TL)olduğu kabul edilirse toplam maliyet=70.665,90+68.352,00TL=139.017,90TLolarak hesap edildiğini belirtilmiştir.

2. Heyetten alınan 22/01/2018 tarihli kök raporda özetle: dava konusu ile ilgili davalıların kusurunun % 60, davacı kusurunun % 20, Orman Genel Müdrülğü' nün kusurunun % 10, ... Genel Müdürlüğü' nün kusurunun % 10 olduğu, davacı yanın davalılardan talep edebileceği tutarın 38.437,38 TL olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır.

11/10/2018 tarihli bilirkişi raporunda özetle: Davacının davalılardan talep edebileceği tutarın 38.437,38 TL olduğu görüş ve kanaatimizde değişiklik olmamış, tarafların 22.01.2018 tarihli kök rapora yönelik itirazlarının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.

Dosya raporlar arasındaki çelişkiyi giderir rapor tanzimi için yeni bir bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir. 14/02/2020 tarihli kök raporda özetle. Artvin İli ...

İlçesi Hopa- ... tüneli çıkışında Çifteköprü deresi ile Balıklı deresinin birleştiği alana tünel İnşaatından çıkan hafriyat malzemesinin davalı şirket tarafından döküldüğü ve bu malzemenin feyezan anında sürüklenerek Regülatör havzasına dolduğu bu nedenle iletim kanalına yeterli su gitmediği için elektrik üretiminde aksamaların meydana geldiği, bu kaybın da yaklaşık olarak 81.746,64 TL olduğu, davacı şirket tarafından regülatör havzasına dolan hafriyat malzemesinin belirli zamanlarda boşaltıldığı ve bu bedelin de 69.572,80 TL olduğu, toplam kaybın ise 151.319,44 TL olduğu,

ancak söz konusu regülatörde dökülen harfıyatm tamamen kaldırılamadığından dere yatağında mevcut malzemenin regülatör havzasına tekrar taşınmaması için taş tahkimat yapılmasının gerektiği ve bunun için gereken tutarın 51.264.00 TL olduğu, yönetmelik hükümleri gereğince davalının kusurunun sabit olduğu taraflarınca takdir ve tespit edildiği görüş ve kanaatine varılmıştır.

28/01/2021 tarihli ek raporda özetle; davacı tarafından dava tarihinden önce ve sonrasında var ise hafriyat temizliğinin tespiti ve yapılan işler için ödenen bedelin tespitinin istendiğini, dosyada mevcut olan 2 adet faturanın toplam bedelinin 25.960,00TL + 43.612,80 TL = 69.572,80TL olduğu, Hafriyat temizlik bedeli ve elektriksel kaybın toplam bedelinin tutarının;69.572,80TL + 81.746,64TL = 151.319,44TL olduğu belirtilmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde. Davalıların Karayolları Genel Müdürlüğüne ait Hopa -... arasındaki Cankurtaran tünelleri işinin yapım işini yaptığına ilişkin ihtilaf bulunmamaktadır. Uyuşmazlığın, tünel harfiyatının çifte köprü regülatörü ve HES projesine zarar meydana getirip getirmediği, zarar meydana getirmiş ise de zarar miktarı hususlarına ilişkindir.

Bilirkişi raporlarında da belirtildiği üzere arazi eğimli olduğundan, Çifteköprü ile Balıklı deresi güzergahı üzerinde bulunan dere yatağı boyunca debiye bağlı olarak bir takım malzemenin ( Taş, kum, çakıl vb. ) taşınmasının olağan olduğu,

tünel hafriyatından çıkan malzeme Çifte Köprü ve Balıklı derelerinin birleştiği alana dökülmemiş olsa dahi suyun debisindeki artış ve eğime bağlı olarak dere yatağında taş, kum, çakıl gibi bir takım malzemelerle dolacağı, ancak dava konusu regülatör havzasında doğal yollarla gelen malzemelerin büyük oranda birikme olmayacağı ve regülatör havzasını büyük oranda etkilemeyeceği, regülatör yapısını dolduran mazemenin ne kadarının harfıyat malzemesi olduğunun tam olarak belirlenmesinin olanaksız olduğu,

tünelden çıkan hafriyat malzemesinin bir kısmının projede belirlenmiş olan depo sahasına taşınmayıp tünel çıkışındaki Çifteköprü ve Balıklı derelerinin birleştiği alana dökülmüş olduğunun tespit edildiği, ... İnşaat ve Müteahhitîik-... tarafından düzenlenen 01.11.2014 tarihli regülatör temizleme işlem bedeli 25.960,00 TL, Demircioğlu Ltd.

Ştİ. tarafından düzenlenen 30.11.2015 tarihli 462 sefer boşaltım bedeli 43.612,80 TL ve toplam 69.572,80 TL olduğu, dere yatağında mevcut malzemenin regülatör havzasına akmaması için 200 metre uzunluğunda 3 metre yüksekliğindeki taş tahkimat bedelinin 51.264.00TL olduğu, bilirkişiler tarafından hesaplanan diğer kalemlerin dava dilekçesinde talep edilmediği anlaşıldığından davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza