Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/353 K.2021/363

Mahkememizde görülmekte olan rücuen tazminat (işçilik alacaklarından kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili 09.05.2018 tarihli dava dilekçesinde; “davacının 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi iktisadi devlet teşekkülü olduğunu, davacı idareye bağlı olan ... Tarım İşletmesinde 2003-2010 yılları arasında hayvan bakımı ,bitki üretim işleri hizmet alım ihalelerinin davalı taraflarca üstlenildiğini ve sözleşmeler imzalandığını,davalıların sözleşme boyunca davacı idare işletmesinde işçi çalıştırdıklarını, bu işçilerden ...’in davacı idare aleyhine ...

Asliye Hukuk(İş) Mahkemesinin ... E. sayılı dosyasında sendikal tazminat, kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti, boşta geçen süre, fazla çalışma, hafta tatili ve UBGT alacağı davası açtığını, dava sonucunda davanın kısmen kabul edildiğini ve ilamın istinaf mahkemesinden geçerek kesinleşmiş olduğunu, ilamın işçi tarafından ...

Müdürlüğü ... sayılı dosyasında takibe konulduğunu, davacı idare tarafından icra dosyasına 51.837,77-TL ödeme yapmak zorunda kalındığını, davalıların söz konusu davada taraf konumunda olmaması sebebiyle diğer davalılara yönelik hüküm kurulmadığı,

sözleşme ,şartname ve genel iş hukuku kuralları gereğince işçilerin sosyal güvenlik ve ücret ödemelerinden yüklenici davalıların sorumlu olduğunu, her ne kadar davacı idarenin asıl işveren sıfatı ile sorumlu tutulup ,dava aleyhinde sonuçlanmış olsa da ihale şartnamesine ilişkin hükümler, SGK kayıtları ve Yargıtay içtihatları nazara alındığında iç ilişkide bu sorumluluğun tamamıyla davalı yüklenici şirketlere ait olduğu,

idarece icra dosyasında yapılan toplam ödemeye ilişkin müşterek ve müteselsilen sorumluluk kapsamında kalan fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 25.918,89-TL nin ödeme tarihi olan 06.07.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan rücuen tahsili talep ” edilmiştir.

SAVUNMA

Davalı ... İnş.Taah.(...) vekili 05.06.2018 tarihli cevap dilekçesinde : “Rücu davasına dayanak ... Asliye Hukuk Mahkemesi ... E. dosyasının davalıya ve diğer yüklenici firmalara ihbar edilmediği,söz konusu davadan ve icra takibinden bu dava ile haberdar olunduğu, bu noktada davacının ihbar yükümlülüğünü yerine getirmeyerek kusurlu davrandığı, bu nedenle davalının söz konusu zarardan sorumluluğunun bulunmadığı,

huzurdaki yargılama neticesinde diğer yükleniciler tarafından da Mahkemeye sunulacak işçi kayıtları ile de davalının söz konusu zarardan sorumlu olmadığı ortaya çıkacağı, bir an için aksi durum düşünülecek olsa dahi davalının asıl alacağa işletilen faiz ,icra takibi sonrası işlemiş faiz ve vekalet ücretinden sorumlu tutulamayacağı, dava ihbar edilseydi, dava ve icra takibi sürecinde işleyen faiz ve vekalet ücretinin doğmama ihtimali söz konusu olduğu,

kaldı ki davalının sorumluluğunun ancak davanın davacısı olan işçinin davalı bünyesinde çalıştığı süre ile sınırlı olduğunu, işçinin işten çıkarılmasının davalı döneminden sonra gerçekleştiği, bu nedenle davalının, işçinin işçilik alacaklarından sorumlu olmadığı, iş akdinin feshedilmesinde davalının herhangi bir kusurunun kastının olmadığı, davanın TBK 73/2 maddesi uyarınca zamanaşımına uğradığı, davanın reddine karar verilmesi” talep edilmiştir.

Davalılar ... Temizlik Nakliyat Gıda Orman İnş.Tarım San.veTic.A.Ş. ve ... İnş.Mad.Oto. Nak.Orm.Ürn.Zirai Alet Hay.Tem.Tahliye Yem.San.Tic.A.Ş. (dava dilekçesinde Ltd.Şti. olarak belirtilmişti.) vekili 08.06.2018 tarihli ortak cevap dilekçesinde: “Görev itirazında bulunduğu, görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, zamanaşımı itirazında bulunduğu, TBK 73/2 maddesi uyarınca ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ...

E. sayılı dosyasının açılış tarihine bakıldığında bu davanın davacısının esas davayı yüklenicilere ihbar etmesi gerekirken etmediği ve kendisi için zamanaşımı davanın kendisine ulaşması ile başlamış olduğu, işbu davanın davacısının ihbar yükümlülüğünü yerine getirmeyerek kusurlu davrandığı, işbu davanın 2 yıllık zamanaşımı süresinden sonra açıldığı, bu nedenle davalı şirketin söz konusu zarardan sorumluluğu olmadığı, asıl işveren olan emir ve talimata yetkili davacı kurumun tüm işçilik alacaklarından sorumlu olması gerektiği, kabul anlamına gelememek kaydıyla dava dışı işçinin müvekkilleri şirkette çalışmasının belirli olduğu,

davacı kurumun ancak davalının sorumlu olduğu süreye isabet eden tutarı talep edebileceğini, bu nedenlerle Yargıtay görüşüne uygun olarak alt işverenlerin işçi alacağından kendi çalıştırdığı dönem ile sınırlı sorumlu olduğuna karar verilmesi gerektiğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla mahkemenin aksi kanaatte olması halinde işçinin davalı şirkette çalıştığı dönem ile sınırlı sorumlu olduğuna karar verilmesini devamla Yargıtay görüşüne uygun olarak taraflar arasında akdedilmiş hizmet sözleşmesinde , işçi alacakları ile ilgili hüküm bulunmadığı gözetilerek hakkaniyet gereği,

davalının kendi dönem miktarı üzerinden sorumlu olduğuna ve devamla bu miktarın da ‘A oranında paylaştırılmasına karar verilmesi ’’ talep edilmiştir.

Davalı ... Akaryakıt İnş.Hayv.Ürün.Nak.Gıda Mad.Day.Zir.veOrm.Ürünleri Maden Temizlik Özel Güven. Taş. Tah.İth.İhr.Tur.Tic.veSan.Ltd.Şti. yetkilisi ...

01.06.2018 tarihli cevap dilekçesinde; “davayı kabul etmediklerini, zamanaşımına uğradığını, davacının talebinin net ve anlaşılır olmadığını davalı şirketten ne kadar talep edildiğinin belli olmadığını dava dilekçesinin usule uygun olmadığını, mahkemenin yetkisiz olduğunu, yetkili mahkemenin Ortaca Mahkemeleri olduğunu, davacı asıl işverenin işçilerin tüm alacağından tek başına sorumlu olduğunu, İşçilerin muvazaalı biçimde çalıştırıldığını burada gerçek anlamda bir alt işveren asıl işveren ilişkisinden söz edilemeyeceğini,

kaldı ki kıdem tazminatını kamu kurum ve kuruluşlarının ödeyeceğinin 6552 sayılı kanunun 8. maddesi ve İlgili yönetmelik ile düzenlendiği, idari şartnamenin 25. Maddesinde teklif fiyata nelerin dahil olduğunun açık ve net olduğunu, resmi tatil,hafta tatili,kıdem tazminatı,ihbar tazminatı veya diğer tazminatlar için kendilerine bir ödeme yapılmadığını, kendilerine ödenmeyen kıdem, ihbar tazminatından, şirkete ödenmeyen ücretlerden sorumlu olmadıklarım bu nedenlerle davanın husumetten reddedilmesini talep ettiği ” ifade edilmiştir.

Davalı ... Petrol Nak.

Gıda ve Hayvancılık San.Tic.Ltd.Şti. vekili 06.03.2019 tarihli cevap dilekçesinde : “davalı şirketin,davacının alt işvereni olmadığını işveren vekili olduğunu bu bakımdan dava dışı işçinin davalı son ve gerçek işvereni olmadığı için davanın ve husumetin yöneltilmesinin kabul edilmediği,gerçek işveren konumundaki davacının işçinin talep ve iddiaları konusunda asli derecede sorumlu olduğunu,kabul anlamına gelmemek kaydıyla bir an için somut olayda asıl işveren-alt işveren ilişkisinin mevcut olduğu düşünülse dahi,4857 sayılı kanunun 2/6.

Maddesine göre asıl işveren alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak kanunda sözleşmeden doğan yükümlülüklerden alt işveren ile birlikte sorumludur,burada gerçek işverenden ihale ile iş alan şirketler şeklen işçilerin alt işvereni gibi görünse de işçiler gerçekte ihaleci kurumun işçileri olduğu,

dava dilekçesinde belirtilenin aksine davacı kurum ile davalı arasında imzalanan ihale sözleşmesi incelendiğinde işin yürütülmesi ve planlanması , kimlerin işe alınacağı, kimlerin işten çıkarılacağı konusunda davacının tek başına söz sahibi olduğunun anlaşılacağı,alıntılanan Yargıtay kararları ve ihale sözleşmesinin ilgili hükümleri değerlendirildiğinde,dava dışı işçinin taleplerinin tek muhatabının son ve gerçek işveren konumundaki davacı olduğu,yine hiçbir kabul anlamına gelmemek üzere,olayın işyerinin devri hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi halinde dahi,davacı işçinin taleplerinin tek muhatabının son ve gerçek işveren olduğu,kabul

anlamına gelmemek kaydıyla davalının ihale ve istihdam dönemini aşan dönemlere tekabül eden ,işçi alacakları için davalıya rücu etmesinin kabul edilemeyeceğini,bu hususta her işverenin sorumluluk tutarının ayrı ayrı belirlenmesi ve sonucuna göre karar verilmesini,4857 sayılı İş Kanununun 112.

Maddesinin 6 fıkrasına göre “kıdem tazminatı ödemesinden ötürü alt işverene rücu edileceğine dair açık bir hükme yer verilmemişse alt işverenlere rücu edilemeyeceği” somut olayımızda davacı ... ile davalı arasında yapılan alt işverenlik sözleşmesinde kıdem tazminatı ödemesinin rücu edilebileceği hükmü açıkça yer almadığından ,bu kısım için karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesini,neticede davanın reddine" karar verilmesi talep olunmuştur.

Diğer davalıların cevap vermediği görülmüştür.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, işçilik alacakları nedeniyle rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Davalıların zamanaşımı def'ileri alacağın sözleşmeden kaynaklanması nedeniyle on yıllık zamanaşımı süresine tabi olması nedeniyle reddedilmiştir. Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir.

Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur.

İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

Yargıtay'ın son dönem içtihatlarına göre sözleşmelerde işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olduğuna dair açık hüküm bulunması halinde sorumluluğa gidilebileceği, aksi halde sorumluluğun yüklenicilerde olduğu yönünde kararlar verilmiştir. Bu nedenle davalıların işçilik alacaklarından işçinin çalıştığı süreler göz önünde bulundurularak sorumluluklarına gitmek gerekmiştir. Bu yönde bilirkişi raporu tanzim ettirilmiş,

14/01/2021 tarihli bilirkişi raporundan özetle, Davacı idareye bağlı olan “... Tarım İşletmesi Müdürlüğünde çalıştırılmak üzere 2003-2014yılları arasında çeşitli tarım işçilikleri hizmet alımı ihaleleri” yapıldığı ve davacı ile davalı şirketler arasında çeşitli tarihlerde sözleşmeler imzalandığı ve dava dışı işçi ...’in bu sözleşmelere konu işlerde davalı şirketler ve dava dışı bir kısım şirketler isçisi olarak davacı asıl işveren işyerinde çalıştırıldığı,

2- İşçinin davalı kurum aleyhine açtığı işçilik alacaklarına ilişkin dava sonunda, ... Asliye Hukuk Mahkemesi ... E. ... K. Sayılı ilamını KALDIRAN , Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 8.Hukuk Dairesinin 2017/1074 E.,2017/971 K. Sayılı kararında YENİDEN HÜKÜM TESİS edildiği, bu hüküm ile ilgili dava dışı işçi tarafından başlatılan ... Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyasına davacı kurum tarafından 06.07.2017 tarihinde 51.837,77-TL ödeme yapıldığı,

Mahkemece iç ilişkideki sorumluluğun davalılara ait olduğuna karar verildiği taktirde , davacının davalılara rücu edebileceği alacağın her bir davalı yönünden şu şekilde olabileceği hesaplanmıştır.

Sendikal tazminat yönünden : İcra dosyasına yapılan 51.837,77-TL toplam ödemenin sendikal tazminat ile ilgili kısmı: 12,171,51-TL olarak hesaplanmıştır. Bu tutardan sendikal nedenle feshin yapıldığı dönemde alt işveren olan ...(... İnşaat)’in sorumlu olduğu,

1 Yıllık izin alacağı yönünden: İcra dosyasına yapılan 51.837,77-TL toplam ödemenin yıllık izin alacağı ile ilgili kısmı: 6.961.45-TL olarak hesaplanmıştır. Bu tutardan işçiyi çalıştıran son alt işveren “Klas Servis İşletmeciliği” firmasının sorumlu olduğu, ancak bu firmaya huzurdaki davada husumet yöneltilmediğinden bu tutarın davacı kurum uhdesinde bırakılabileceği,

Fazla çalışma alacağı yönünden: İcra dosyasına yapılan 51.837,77-TL toplam ödemenin fazla çalışma alacağı ile ilgili kısmı: 7.355,78-TL olarak hesaplanmıştır. Bu tutar ... Asliye Hukuk Mahkemesi dosyasında fazla çalışma alacağı hesabı yapılan dönemde işçiyi çalıştıran (11.02.2011-30.09.2014 tarihinde) şirketler arasında oransal olarak ekteki tabloda dağıtılmıştır. Davada taraf gösterilen şirketler yönünden aşağıdaki tabloda sorumluluk miktarları belirtilmiştir. Davada taraf gösterilmeyen şirketler yönünden sorumluluğun davacı uhdesinde bırakılabileceği,

Kıdem tazminatı yönünden : İcra dosyasına yapılan 51.837,77-TL toplam ödemenin kıdem tazminatı ile ilgili kısmı: 25.348,67-TL olarak hesaplanmıştır. Bu tutarın kıdem tazminatı hesaplanan dönemde işçiyi çalıştıran şirketlere dönemsel olarak dağıtımı ekteki tabloda yer almaktadır. Davada taraf gösterilen şirketler yönünden aşağıdaki tabloda sorumluluk miktarları belirtilmiştir.

Davada taraf gösterilmeyen şirketler yönünden sorumluluğun davacı uhdesinde bırakılabileceği, Davada taraf gösterilen alt işverenler yönünden fazla mesai ve kıdem tazminatı yönünden sorumluluk tutarları tabloda gösterilmiştir.

Davacının davalılara rücu edebileceği toplam alacağın 39.039.80-TL (26.868,29-TL + 12.171,51-TL) olduğu, her bir davalının münhasıran kendi döneminden yukarıda tabloda yer alan bedellerle sınırlı sorumlu olduğu, 12.171,51-TL sendikal tazminat yönünden davalı ...’in sorumlu olduğu, ... Asliye Hukuk Mahkemesi ...

E.,2016/354 K. Sayılı davalı şirketlere ihbar edilmemiş olduğundan davalı şirketler, rücu davası dava tarihinden(10.05.2018) itibaren faiz ile sorumlu olabileceği, dava dilekçesinde yasal faiz talep edildiği, Dava dışı işçi ...’in davalı olarak husumet yöneltilen ... Akaryakıt İnş.Hayv.Ürün.NakGıda Mad. Day. Zir.ve Orm. Ürünleri Maden Temizlik Özel Güve.Taş.Tah.îth.lhr.

Tur.Tic.ve San.Ltd.Şti. ve ... adlı şirket ve kişi bünyesinde çalışması tespit edilemediği " şeklinde kanaat bildirmiştir.

Davacı vekilinin 26/03/2021 tarihli ıslah dilekçesi ile Davacı - müvekkil adına fazlaya ilişkin dava ve talep hakkım saklı tutarak davalı şirketler aleyhine açtığımız alacak davasında Mahkemenizce yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda, 14/01/2021 tarihli bilirkişi raporu ile dava dilekçesinde talep ettiğimiz alaragımiTdan farklı olarak müvekkilin 39.039,80-TL alacağı olduğu tespit edildiğini, davamızı müddeabihin ıslahı yolu ile 13.120,91 TL arttırılarak toplam 39.039,80-TL’nin davalılardan alınarak müvekkil İdareye Ödenmesini, davalıların sorumlulukları belirlenirken iş ortaklığı halinde çalışan yüklenici firmaların alacaktan müşterek ve müteselsil sorumlu tutulmasını talep ediyoruz. Bu sebeple bilirkişi raporu doğrultusunda;

-Davalı ... (... İnş.)’den 16.084.00-TL,

-...-... Ltd. Şti. iş ortaklığından müştereken ve müteselsil sorumluluk gereğince 2.61835-TL

-...’den 790.02-TL

-... Ltd. Şti. - ... Ltd. Şti. ortaklığından müştereken ve müteselsil sorumluluk gereğince 2.90436-TL

-... Ltd. Şti.’dan 2.106.72-TL-... Ltd. Şti.’den 6.043.14-TL

-... ve ... Ltd. Şti.’den müşterek ve müteselsile» 4.290.73--... Tem. Ltd. Şti.’den 39036-TL

- ... A. Ş. ’den 2.480.26-TL.

-...-...-... tnş. Ltd. Şti. iş ortaklığından müştereken ve müteselsil sorumluluk gereğince 1332.06-TL olmak üzere kendi dönemleriyle ilgili sorumlu olduğunu, talebin kabulünü, sonrasında davanın kabulüne, vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Bilirkişi raporu açık ve ayrıntılı olup, hükme esas alınarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.