Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/504 K.2023/733

... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

2022/504 Esas

KARAR NO : 2023/733

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

DAVA

Banka Teminat Mektubunun Hükümsüzlüğünün Tespiti

DAVA TARİHİ : 24/06/2014

KARAR TARİHİ : 15/11/2023

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 20.11.2023

Mahkememizde görülmekte olan Banka Teminat Mektubunun Hükümsüzlüğünün Tespiti davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle:

Davacı şirket "... " adresindeki kiralananı davalı ile imzalanan 01.10.2017 tanzim tarihli kira sözleşmesi ile işyeri olarak kullanmakta iken kira sözleşmesini aşağıda yazılı haklı sebeple feshettiği, kiralananın bulunduğu, davalı tarafından işletilen ...Alışveriş Merkezi, davalının kusurlu yönetimi sebebiyle beklenen müşteri potansiyeline ulaşamadığı, iş merkezinin öngörülen tarihten sonra faaliyete geçmesi, uzun süre ısı sisteminin, asansörler ve yürüyen merdivenlerinin çalışmaması, alışveriş merkezinde potansiyeli artıracak önemli bir unsur olan sinemanın uzun süre açılmaması,

ünlü markaların sahibi bir çok kiracının kira sözleşmelerini bu sebeplerle feshederek alışveriş merkezinden ayrılmaları ve alışveriş merkezindeki bir çok dükkanın boş olmasının merkezin müşteri potansiyelini olumsuz etkilemesi sebebiyle kira sözleşmesi davacı tarafça feshedilerek kiralanan 5.2.2010 tarihinde davalı şirkete boş olarak teslim edildiği, davalının kira süresi içinde zaman zaman kira bedelinden yaptığı indirimler, akdin feshine sebep olan hususların davalı tarafından da kabul edildiğini gösterdiği, kiralanan davalı tarafından teslim alınmasından çok kısa bir süre sonunda üçüncü kişiye kiraya verildiği,

ekli yazar kasa fişi kiralananın halen Yaşar Şen tarafından kullanıldığını kanıtladığı.

Kira sözleşmesinin açıklanan haklı sebeplerle davacı tarafından feshi nedeniyle davalıya kira borcu buIunmadığı, davacı kiralananı kullandığı süreye ait kira bedelini davalıya ödediği, aşağıda açıklandığı gibi kira bedelinin dönemler halinde peşin ödenmesi ve davalı tarafından kira bedelinden indirimler yapılması sebebiyle davacı ödenen kira bedelleri sebebiyle davalıdan alacaklı olduğu, kiralanan davalı tarafından ihtirazı kayıtsız teslim alındığı ve kısa bir süre sonra üçüncü kişiye kiraya verildiği,

davalının "Sözleşme gereği ceza bedeli" açıklaması ile davacıya gönderdiği 5.2.2010 / 21221 ve 5.2.2010 / 21218 tarih ve no.lu, 10.519,19 TL ve 96.835,03 TL tutarlı iki adet faturaya davacı tarafından itiraz edildiği ve faturalar ekli 11.2.2010 tarihli ihtarname ile davalıya iade edildiği, akdin davacı tarafça haklı sebeplerle feshi nedeniyle davalının ceza bedeli talebi hakkı bulunmadığı, davacının kira akdini fesihte haklı bir sebebe dayanmadığı kabul edilse dahi taraflar arasındaki sözleşmede, sözleşmenin süresinden önce feshi için düzenlenmiş bir cezai şart bulunmadığı,

sözleşmenin 3.4 ve 3.7 maddeIerinde düzenlenen cezai şart akdin süresinden önce feshi ile ilgili olmadığı açıklanan sebeplerle davacının davalıya kira sözleşmesi sebebiyle borcu bulunmadığı, aksine davacı peşin ödenen kira bedelleri ve kira bedelinden yapılan indirimler sebebiyle davalıdan alacaklı olduğu, bu sebeple fazla ödenen kira bedellerini istirdat hakkını saklı tuttukları, kira sözleşmesi ile davalıya, sözleşmeden doğan borçların teminatı olarak, Kuveyt Türk Katılım Bankası A.Ş.

Kızılay-... Şubesinin, 1.11.2007 tarih ve 1054144 no.lu 14.300 ABD Doları bedelli teminat mektubu verildiği, davacı tarafından davalıya keşide edilen ekli ihtarname ile talep edilmiş olmasına karşın anılan teminat mektubu davacıya iade edilmediği, bu sebeplerle anılan teminat mektubunun hükümsüzlüğünün tespiti ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

yargılama aşamasında mektubun paraya çevrilmesi halinde davacıya ödenecek tutarın 3095 s.k. nun 4/a maddesi uyarınca hesap edilecek faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etikleri, bu nedenlerle davacının kira sözleşmesi sebebiyle davalıya borçlu bulunmadığının tespitine, davacının davalıya verilen 14,300 $ bedelli teminat mektubunun hükümsüzlüğünün tespiti ile mektubun davalıdan alınarak davacıya verilmesine, yargılama aşamasında mektubun paraya çevrilmesi halinde davacı tarafından ödenecek tutarın 3095 S.K. nun 4/a maddesi uyarınca hesap edilecek faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

Davacı- Karşı davalı yan ile davalı ... Ltd Şti arasında imzalanan 01.10.2007 tarihli kira sözleşmesi kapsamında mülkiyeti davalı şirkete ait ... Etlik ...Alışveriş merkezindeki mecuru kiraladığı davacı kira sözleşmesinde belirlenen süreden önce akdi feshederek mecuru tahliye ettiği, davalı şirket anılan mecuru belirli süre sonunda başka bir firmaya ancak daha düşük bir bedelle kiraya verebildiği, taraflar arasındaki sözleşme ve Borçlar yasası gereği davalı şirketin oluşan zararına istinaden davacı şirkete akdin erken feshi nedeniyle 10.519,19 ve 96.835,03 TL tutarında iki adet ceza faturası keşide edildiği, davacı yan bu faturalara ve yapılan icra takibine itiraz ettiği bu durum üzerine itirazın iptali davası açıldığı bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava; taraflar arasındaki kira sözleşmesinin davacı tarafından feshi sebebiyle kira sözleşmesinden kaynaklı borcun bulunup bulunmadığının tespiti ve teminat mektubunun hükümsüzlüğünün tespiti ile teslimi istemine ilişkindir. Mahkememizce daha önce verilen karar Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 03.06.2021 tarih ve 2022/3670 E. Ve 2022/5222 K. Sayılı kararı ile bozulmuş, kira sözleşmesinin kiracının iki yılın sonunda yeterli müşterisi olmadığı ve ciro yapamadığı gerekçesiyle sözleşmeyi feshinin haklı fesih gerekçesi olmadığı, cezai şartın yerinde olup, olmadığının değerlendirilmesi gerekçesiyle bozulduğu anlaşılmıştır. Bozma kararı uyarınca bilirkişi heyeti oluşturulmuş, heyetten alınan raporda,

Bilirkişi raporunda özetle. Dosyaya sunulmuş olan kira sözleşmesi incelendiğinde. Fasıl II de madde 3: kira Süresi ve Fesih düzenlenmiştir.3.1.Kira sözleşmesi tüm hüküm ve sonuçları ile imzalandığı tarihte- mecurun tesliminden önce yürürlüğe girer. Kira süresi Fasıl I madde 10.2 de belirtilen süredir ve mağaza açılışından itibaren başlar. 3.2.Taraflar kira sözleşmesinin feshini kira süresinin bitiminden 6 ay önce yazılı olarak ihbar edeceklerdir.

Bu takdirde sözleşme sürenin hitamında sona erer. Taraflar aralarındaki kira ilişkisini sürdürmek isterlerse yukarıdaki feshi ihbar süresini de dikkate alarak yeni dönemin kira koşullarını tespit ederek yeni dönem kira sözleşmesini akdederler iş bu yeni kira sözleşmesinin 6 aylık feshi ihbar süresinin başlamasından önce imzalanmamış olması kiralayana akdin feshi ile yeniden kiralama hakkını verecektir.

Kira sözleşmesinin süresinin bitiminden sonra kiralayanın kiracının mecuru kullanmasına itiraz etmemesi kira ilişkisinin sürdürüleceğine dair kiralayanın zımni kabulünün bulunduğu anlamına gelmez. 3.3.Süresiz fesih hakkı konusunda bilhassa kira ödemelerinin yapılmaması durumu söz konusu olduğunda Türk kanunları müsaade ettiği ölçüde bu sözleşmenin koşulları geçerlidir.

3.4.Aşağıdaki hallerde kiralayan bildirimsiz fesih hakkına haizdir. a)Kiracının ödemede gecikmesi ve kiralayanın ona bu hususta 5 takvim günü içinde ödemenin yapılması için ihtar çekmiş olması, b)kiracının ödemede aczini beyan etmesi ya da bunun başka bir şekilde kesinleşmesi, c)Kiracının iflasına karar verilmiş olması veya konkordato teklifinin reddedilmesi,

d)kiracının bu sözleşmede kararlaştırılmış olan başka bir yükümlülüğünü kiralayanın taahhütlü mektupla ihbar etmesine rağmen 2 hafta içinde yerine getirmemesi Ek gider avansları ile sözleşmede kararlaştırılan diğer avanslar /ödeme yükümlülükleri bu bağlamda kira bedelinin mütemmim cüzü olarak kabul edilir.

İş bu kira sözleşmesi ilgili ödemelerden herhangi birinin kiracı tarafından yapılmaması halinde kira süresi sonuna kadarki tüm kira bedellerinin muaccel hale geleceğini ve ayrıca bir yıllık kira bedelinin cezai şart kabul edileceğini kiracı kabul ve taahhüt etmiştir.

Kiracının borçlarını ödememesi sebebiyle kiralayanın kiracı aleyhine dava açması ya da icra takibi yapması halinde de kiracı ödemediği tutarlar için iş bu sözleşme madde 5 bent 5.4.6 da belirtilen gecikme faizlerini ödeyeceği gibi yargılama giderlerinin tamamıyla, kiralayanın avukatları lehine hükmolunacak avukatlık ücretlerini ödemeyi kabul ve taahhüt eder .

3.5.Kiralayanın haklı bir nedenle süresiz olarak feshi ihbar etmesi için kiracının yazılı ihtara rağmen sözleşmeye esaslı surette aykırı hareketlerine kiralayan tarafından tayin edilen uygun bir süre içinde son vermemesi de dahildir bu düzenleme çerçevesinde esaslı sözleşme aykırılıkları olarak bilhassa aşağıdaki hususlar sayılabilir.

a)Mecurun sözleşmeye aykırı şekilde kullanılması.Mecur tahsis ve kullanım amacına uygun olarak kullanılmakla beraber ticari faaliyet yasal bir zorunluluğun yerine getirilmemesi veya kanuna aykırı olması gibi herhangi bir nedenle hukuka aykırı ise kiracı kiralayan ihtar yarından itibaren 30 gün içinde hukuka aykırılığı giderecek kiracının hukuka aykırılığı gidermesi veya hukuka aykırılığın giderilmesinin hukuken veya fiilen imkansız olması halinde mecurun kullanımı akde aykırı kullanım olacaktır.

b)Kiralanan ve kiralayana zarar verilmesi

c)Diğer kiracılarının sözleşmeye aykırı olarak rahatsız edilmeleri ve/veya zarar görmeleri

d)Mecurun üçüncü şahıslara yetkisiz olarak devri

e)Ciro raporlarının açıklanmasından kaçınılması gerçeğe aykırı rapor sunulması ve/veya yapılan satışlarla ilgili belgelerin (yazar kasa fişi fatura Z raporu gibi ) Kiracıya ait olmadığının, gerçeği yansıtmadığının kiralayan tarafından yetkili yetkilendirilen kişi ya da kuruluşlarca vesaire şekillerde tespit edilmesi

f)İş bu kira sözleşmesi Fasıl II madde 18/2 de öngörülen bildirimin yapılmaması

g)Kiracının kira sözleşmesinde belirtilen mecuru teslim alma, dekore etme ve ticari faaliyete açma sürelerine uymaması halinde gecikme süresi kiralayanın bildirdiği süreyi aştığı takdirde ,

3.6.Kiracı yukarıda belirtilen hususlara uymadığı takdirde kira süresi sonuna kadarki kira bedelleri ek gider ve reklam katkı paylarını muaccel hale geleceğini muaccel hale gelen tutarları ödemeyi kabul beyan ve taahhüt eder bu durum kira münasebetinin kira sözleşmesinin kiracıdan kaynaklanan bir sebeple ve özellikle yukarıda anılan sözleşmeye aykırılık halleri nedeniyle süresinden önce kiralayanın haklı olağanüstü fesih ihbarı ile sona ermesine engel teşkil etmez.

3.7.Yukarıda anılan sebeplerle kira sözleşmesinin sona ermesi hâlinde kiracı bir yıllık toplam kira bedeli ek gider ve reklam katkı payı tutarını yukarıda 3.6 maddede anılanlara ilaveten cezai şart olarak ve muacceliyeti ihbara bağlı olmaksızın ödeyecektir.

Kiracı muaccel hale gelen tutarı herhangi bir ihtara gerek kalmaksızın derhal nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt eder kiralayanın muaccel hale gelen tutarı kiracının her türlü alacak ve teminatın ndan mahsup ve tazminini talep hakkı saklıdır.

Kiracı ayrıca sözleşme süresi içindeki diğer edimlerinden ve kiralayanın sözleşmenin süresinden önce sona ermesi nedeniyle uğradığı doğrudan ve dolaylı zararlardan mesuldür kiracı o güne kadar her ne sebeple olursa olsun kiralayanın yaptığı ön ödemeler dahil hiçbir ödemeyi geri talep etmeyeceğini kabul ve taahhüt eder.

3.8.Her türlü fesih bildirimi yazılı şekle tabidir.

Yargıtay ilamında Sözleşmenin 3.6 , 3.7 maddelerinin nazara alınması ve irdelenmesi gerektiği belirtilmiş olup bu maddeler incelendiğinde 3.6 maddesinin 3.5 mdsine atıfta bulunduğu ve 3.5 de sayılan maddelere aykırılık halinde kira süresi sonuna kadarki kira bedelleri ek gider ve reklam katkı paylarını muaccel hale geleceğini muaccel hale gelen tutarları ödemeyi kabul beyan ve taahhüt ettiği belirtilmiştir.

3.7.mdsinde ise Yukarıda anılan sebeplerle kira sözleşmesinin sona ermesi hâlinde kiracı bir yıllık toplam kira bedeli ek gider ve reklam katkı payı tutarını yukarıda 3.6 maddede anılanlara ilaveten cezai şart olarak ve muacceliyeti ihbara bağlı olmaksızın ödeyecektir. Şeklinde düzenlenmiştir.

Kök raporda sözleşmenin yukardaki maddeleri ayrıntılı olarak incelenememekle birlikte 3.7 maddedeki cezai şart hükmünün uygulanabilmesi için sözleşmede öngörülen sebeplerle sözleşmenin sona ermiş olması gerektiği belirtilmiştir.

Davacı Kiralanan davalı tarafından ihtirazı kayıtsız teslim alındığı ve kısa bir süre sonra üçüncü kişiye kiraya verildiği, davalının "Sözleşme gereği ceza bedeli" açıklaması ile davacıya gönderdiği 5.2.2010 / 21221 ve 5.2.2010 / 21218 tarih ve no.lu, 10.519,19 TL ve 96.835,03 TL tutarlı iki adet faturaya davacı tarafından itiraz edildiği ve faturalar ekli 11.2.2010 tarihli ihtarname ile davalıya iade edildiği, akdin davacı tarafça haklı sebeplerle feshi nedeniyle davalının ceza bedeli talebi hakkı bulunmadığını belirtmiştir.

Cezai şartın uygulanabilmesi için sözleşmenin 3.5 mdsindeki 7 şarttan birinin yerine gelmiş olması gerekmektedir ;

Kiracının merucu sözleşmeye aykırı kullanımı söz konusu olmamış

Kiralanan veya kiralayana zarar verdiğine dair bilgi belgeye rastlanmamış

Diğer kiracıların rahatsızlığı hususunda bir iddia ve ispat olmamış

Kiralanan 3. Kişilere devredilmemiş

Ciro raporlarının açıklanması ve gerçeğe aykırı rapor vs söz konusu olmamış

Fasıl II 18/2 mad gereğince şirket sahibinin, şahsen sorumlu ortağın veya hisse çoğunluğuna haiz ortağın değişmesi, çoğunluk oranının veya şirket nevinin değişmesi ya da işletme izninde veya kira ilişkisi için önem arzeden herhangi bir hususta meydana gelen bir değişiklik söz konusu olmadığı

Kiracının mecuru teslim alma ve dekore etmede gecikmesi söz konusu olmadığı tespit edilmiş olup bu durumda bu hususlara aykırılığın cezai şart talep hakkını doğuracağına ilişkin 3.7 md gereğince cezai şart talebine yönelik davalı tarafın düzenlediği 10.519,19 TL ve 96.835,03 TL tutarlı iki adet faturadan dolayı davacının borçlu olup olmadığı mahkemenin takdirinde olduğu, ayrıntıları açıklandığı üzere; sözleşmenin cezai şarta ilişkin maddeleri ayrıntısıyla incelenmiş olup, davacının cezai şart ödemesine yol açacak bir eylemine rastlanmamış olmakla birlikte davalının cezai şart talep hakkı olup olmadığının takdiri mahkemeye ait olduğu, teminat mektubunun süresi dolmuş olduğu tespitlerimizi içerir görüş ve kanaatine varılmıştır. Şeklinde değerlendirmenin yapıldığı anlaşılmıştır.

Yargıtay bozma ilamında da belirtildiği üzere, kira ilişkinini başında meydana gelen olumsuzluklara rağmen iki yıl boyunca kiracılığını devam ettiren kiracının, iki yılın sonunda yeterli müşterisi olmadığı ve ciro yapamadığı gerekçesiyle sözleşmeyi feshinin haklı fesih olarak kabul edilemeyeceği, kira ilişkisinin geçerli şekilde kurulduğu ve hükümlerini doğurmaya başladığı, sözleşmede bu yönde bir hükmün bulunmadığı, cezai şart faturasının, cezai şart talebinin yerinde olup, olmadığının değerlendirmesinde ise sözleşmenin 3.7 ve 3.5.

Maddeleri incelenmiş, bilirkişi raporunda da değerlendirme yapılmış, Kiracının merucu sözleşmeye aykırı kullanımı söz konusu olmamış, Kiralanan veya kiralayana zarar verdiğine dair bilgi belgeye rastlanmamış, diğer kiracıların rahatsızlığı hususunda bir iddia ve ispat olmamış, kiralanan 3. Kişilere devredilmemiş,

Ciro raporlarının açıklanması ve gerçeğe aykırı rapor vs söz konusu olmamış, Fasıl II 18/2 mad gereğince şirket sahibinin, şahsen sorumlu ortağın veya hisse çoğunluğuna haiz ortağın değişmesi, çoğunluk oranının veya şirket nevinin değişmesi ya da işletme izninde veya kira ilişkisi için önem arzeden herhangi bir hususta meydana gelen bir değişiklik söz konusu olmadığı ,Kiracının mecuru teslim alma ve dekore etmede gecikmesi söz konusu olmadığı tespit edilmiş olup bu durumda bu hususlara aykırılığın cezai şart talep hakkını doğuracağına ilişkin 3.7 md gereğince cezai şart talebine yönelik davalı tarafın düzenlediği 10.519,19 TL ve 96.835,03 TL

tutarlı iki adet faturadan dolayı sözleşmenin 3.5. Maddesi gereğince şartları oluşmadığından cezai şart yönündeki talebinde reddi gerekmiştir. Açık ve ayrıntılı bilirkişi raporu hükme esas alınarak, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

15/11/2023 Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır