Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/505 K.2023/87

2- ... - ... ...,

VEKİLİ

Av. ... -..

DAVALI : ... -

.. VEKİLİ : Av. ... -

DAVA

Menfi Tespit

DAVA TARİHİ : 10/07/2012

KARAR TARİHİ : 08/02/2023

KARAR YAZIM TARİHİ : 09/02/2023

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili 10.07.2012 harç tarihli dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında kamyon kira sözleşmesi imzalandığını, davalı şirket yanında birçok kamyon sahibi ile yine bu şekilde süresi belli olmayacak şekilde kamyon kira sözleşmesi yapıldığını, araç sahibi ...'ın yanında çalıştırdığı diğer davacıyı bu sözleme gereğince ...'a yollacakken ihtiyaçları olmasından dolayı davalıdan 20.000,00-TL ödeme talep ettiklerini, davalının peşin paralı olmadığından bahisle kendilerine 20.000,00-TL'lik çek verdiklerini,

henüz sözleşmenin yerine getirilmemesi sebebiyle davalı şirket yetkilisinin çek karşılığında bono istemesinden dolayı takip konusu yapılan bononun davalıya verildiğini, ancak bu bononun teminat olarak verildiğini, nakit paraya ihtiyaç duyulması sebebiyle faktoring şirketine bononun kırdırılmak istenmesine karşın meblağından dolayı şirketin çeki kırdırmadığını, bu nedenle çekin davalıya geri iade edildiğini, ancak karşılığında verilen bononun iade edilmeyerek takip konusu yapıldığını, belirterek bono ve icra dosyası nedeniyle davacıların davalıya borcu olmadığının tespitine, icra dosyası ve ödeme emrinin iptaline,

asıl alacağın %40'ından aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında anlaşma yapıldığını, davalıya ait aracın çalışma sahasına intikalinin sağlanıp kamyonların çalışmaya başladığını, ancak hiçbir sebep gösterilmeksizin çalışma alanının terk edildiğini, bu nedenle sözleşmenin feshedildiğini, davacılar ile imzalanan sözleşme gereklerinin yerine getirileceğine güvenilerek kendilerine gümrük masrafları, mazot masrafları, maaş vs giderlerin karşılanması için avans çeki verildiğini, bilahare çekin iade edilerek yerine yeni çekler ve farklı tarihlerde yapılan ödemeler verildiğini,

ancak sözleşmenin feshinden sonra avans olarak verilen bedellerin geri ödenmediğini, davacıların iş akdinin gerektirdiği yükümlülükleri yerine getirmeyerek işi bırakmak suretiyle davalı şirketi zarara uğrattıklarını, senedin teminat olduğunun kanıtlanması gerektiğini belirterek, davanın reddine, davacıların %40'tan aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava: taraflar arasındaki kamyon kira sözleşmesi nedeniyle kira ilişkisine dayalı olarak verilmiş olan bonodan dolayı borçsuzluğun tespiti istemine ilişkindir.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu "Menfi tesbit ve istirdat davaları:

Madde ...

Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir.

İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.

İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini istiyebilir.

(Değişik: 9/11/1988-3494/6 md.) Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez.

...) Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırşa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz.

Borçlu, menfi tesbit davası zımmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir.

Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını istiyebilir.

Menfi tesbit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Davacı istirdat davasında yalnız paranın verilmesi lazımgelmediğini ispata mecburdur." hükümlerini haizdir.

Mahkememizce alanında uzman bilirkişi heyetine dosyanın tevdi edildiği, alınan 05/01/2018 tarihli raporundan özetle, " davalının; davacı ... ve icra takibine konu edilen senetteki kefaletinden dolayı diğer davacı ... hakkında ...

E. sayılı dosyasında başlatmış olduğu icra takibinin takip tarihi olan 05.07.2012 itibariyle davacılardan 2.044,75 TL alacaklı olduğunu, davalının ticari defter kayıtlarında dava konusu işle ilgili yapılan toplamda 20.471,00 TL ödemelerin yer aldığı hesapta olduğu tespit edilen ve bu tutardan düşülerek davalının ticari defter kayıtlarında yer alan 9.558,00 TL fatura bedelinin taraflar arasındaki yukarıda alacak borç ilişkisinin belirlendiği hesaplamaya davacı alacağı olarak eklenip eklenmeyeceği hususunda takdirin Sayın Mahkemeye ait olduğu,

şayet eklenmesi yönünde bir karar tesis edilecekse bu kez davacının davalıdan 9.558,00-2.044,75 = 7.513,25 TL alacaklı olacağı " şeklinde kanaat bildirmişlerdir.

Tarafların beyan ve itirazları doğrultusunda bilirkişi heyetinden alınan 30/07/2018 tarihli ek raporundan özetle, " ... esas sayılı dosyasında başlatmış olduğu icra takibinin takip tarih olan 05/07/2012 tarihi itibari ile davacılardan 3.667,25-TL alacaklı olduğu,

davalının ticari defter kayıtlarında dava konusu işle ilgili yapılan toplamda 20.471,00-TL ödemelerin yer aldığı hesapta kayıtlı olduğu tespit edilen ve bu tutardan düşülerek davalının ticari defter kayıtlarında yer alan 9.558,00-TL fatura bedelinin taraflar arasındaki yukarıda alacak borç ilişkisinin belirlendiği hesaplamaya davacı alacağı olarak eklenip eklenmeyeceği hususunda takdirin Mahkemeye ait olduğu, şayet eklenmesi yönünde bir karar tesis edilecekse bu kez davacının davalıdan 5.890,75-TL tutarında alacaklı olacağı " şeklinde kanaat bildirmişlerdir.

.... Sayılı kararında, "25. Senet üzerinde asıl borç ilişkisine atıf yapan ve ödemeyi şarta bağlayan kayıtlar olması durumunda mücerretlik vasfı ortadan kalkacağından böyle bir senede dayanılarak kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapılamaz. Örneğin "hisse devrinin teminatıdır", "...ile imzalanan sözleşmenin teminatıdır", “eseri ... tarihinde tamamlayamamam hâlinde ödeyeceğim”, “inşaat bitiminde ödenecektir" şeklindeki kayıtlar.

Bononun teminat senedi olduğu senet metninden anlaşılan bu gibi hâllerde bono kayıtsız (koşulsuz) borç vaadi içermediği için hükümsüzdür ve bu hükümsüzlük; düzenleyen tarafından, lehtara veya ciranta konumunda olan hamile karşı da ileri sürülebilir. Bu hâlde 6102sayılı TTK’nın 687. maddesinin 1. fıkrası uyarınca senet metninden anlaşılan (hükümsüzlük) def'i vardır. Bu def'i mutlak def'i olup, üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir.

Bu durumda kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takibin İİK’nın 170/a maddesi gereğince iptaline karar verilmesi gerekir." şeklinde içtihat edilmiştir.

Dava konusu bono incelenmiş, bononun üzerinde "TEMİNAT SENEDİ" ibaresinin bulunduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca, sözleşmede teminat senedine atıf yapılmıştır. Yargıtay içtihatları gereğince temel ilişkiye ilişkin değerlendirme yapılarak bir sonuca gidilmiştir.

Davaya konu bono ... E. Sayılı dosyası ile takibe konu edilmiştir. Taraflar arasında Kuzey Irak'ta yapılacak taşıma işi ile ilgili sözleşme gereğince bir borcun bulunup bulunmadığına ilişkindir.

Taraflar arasında imzalanan kamyon kira sözleşmesi incelenmiş, tarafların km, ton, dolar bazında fiyatlandırmada anlaştıkları, 10 saat boyunca tek vardiya şeklinde çalışılması halinde 5.000.$, 20 saat boyunca yani çift vardiya şeklinde çalışma durumunda 9.000.$ aylık fiyatta anlaşılmıştır.

Kamyonların kullanacağı yakıt ve adblue gideri davalı işveren firma tarafından karşılanacaktır.

Yakıt bedeli litre olarak 0,70.$ olarak belirlenmiştir. Kamyonların bakım ve masrafları davacı firmaya aittir. İmkanlar davalı tarafından sağlanıp hakedişten kesilir.

Davacı firmanın çalışanlarının maaş ve sigorta giderleri davalı firma tarafından karşılanıp hakedişten kesilecektir.

Kamyon şoförlerinin ve diğer personelin yeme, içme ihtiyaçları işveren davalı firma tarafından sağlanıp taşeronun hakedişinden kesilecektir. Yeme içme bedeli günlük 8.$'dır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık sözleşmedeki bu yükümlülüklerin davalı firma tarafından yerine getirilip getirilmediği, davacı firmanın da sözleşmede belirtilen toprak ve diğer malzemelerin taşıma işini yapıp yapmadıkları noktasında toplanmaktadır.

Davalının dava dilekçesinde de belirtildiği gibi davacılar tarafından dava konusu işin görülmesi için kararlaştırılan ülkeye gidilmiş, işin görülmesine başlanmıştır. Bu durum davalının cevap dilekçesindeki mazot masraflarının da fişlerden avans olarak karşılandığı belirtilmiştir.

Bu haliyle davacılar tarafından sözleşme kapsamında davalının işinin görüldüğü anlamına gelmektedir. Ayrıca davacılara sürekli avans gönderilmesi de işin görüldüğü anlamına gelmektedir. Bu haliyle davacılar tarafından iş görülüp, sözleşme gereğince bedele hak kazanılmıştır.

Davalının kendi defterleri incelenmiş, davalı tarafından bir kısım faturaların kendisine teslim edildiği ve bu faturaların defterlerinde kayıtlı bulunduğu anlaşılmıştır. Bu faturalardan işin görüldüğü, davalının da buna itiraz etmeyerek defterlerine kaydettiği anlaşılmıştır.

Bu haliyle davacılar tarafından iş görülerek ücrete hak kazanılmıştır.

Bilirkişi raporları ile de ortaya konulduğu üzere davacıların davalıya herhangi bir borcu bulunmayıp, aksine davalıdan alacaklıdırlar. Bam kaldırma kararı doğrultusunda inceleme yapılmış, davanın menfi tespit davası olduğu anlaşılmış, taleple bağlı kalınarak açık ve ayrıntılı en son düzenlenen bilirkişi ek ve kök raporları hükme esas alınarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

BU BELGE, GÜVENLİ ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞTIR