Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2016/898 K.2022/190

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçelerinde, DHMİ Genel Müdürlüğü'nün tüzel kişiliğe sahip bir kamu iktisadi kuruluşu olduğunu, DHMİ Genel Müdürlüğünün hizmet binası ile işletmekte olduğu hava liman/meydanlarındaki temizlik hizmetlerinin 1988 yılından beri piyasaya yaptırıldığını, davalılar bünyesinde Adana Hava Limanında çalışmakta iken iş akitlerine son verildiği iddiasıyla bir kısım işçiler tarafından kıdem, ihbar tazminatı, UBGT ve yıllık ücretli izin alacaklarının tahsili istemiyle Genel Müdürlük aleyhine davalar açıldığını, bu davalar neticesinde,

işçiler lehine hükmedilen işçilik alacaklarından Genel Müdürlüğün yüklenici şirketlerle birlikte müteselsilen sorumlu tutulduğunu ve kararlar gereğince davacılara ödemeler yapıldığını, davalılar ile imzalanan sözleşme eklerinde yer alan teknik şartnamelerin 5.l maddesinde. Özel Şartnamelerin 8.1.2, veya 7.10 maddelerinde; yüklenicinin istihdam ettiği işçilerin.

İş Kanunu, SSK Mevzuatı ve diğer kanun ve mevzuatlarla belirlenen uygulamalar, hak ve alacaklar bakımından muhatabının ve sorumlusunun yüklenici olduğunun, yüklenici tarafından istihdam edilen işçilere ilişkin herhangi bir sorumluluğun DHMİ'ye yüklenemeyeceğinin, yüklenicinin istihdam ettiği işçilerin İş Kanunu, SSK mevzuatı ve diğer kanun ve mevzuatlarda belirlenen tüm hak ve alacaklarının, yüklenici tarafından karşılanacağının, DHMİ'nin bu gibi konularda sorumlu sayılmayacağının düzenlendiğini belirterek;

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 209.539,41 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiş, mahkememizin 20/05/2020 tarihli duruşmasının 2 nolu bendi gereği, her bir davalı şirketten talep edilen miktar davacı tarafça açıklanması istenmiş, davacı taraf, bila tarihli dilekçesinde açıklamasını yapmış ve talebini tüm şirketlerden toplam olarak 197.939,55 TL olarak belirlemiştir.

SAVUNMA

Davalı ...İnşaat Ltd. Şti vekili cevap dilekçelerinde, açılan davanın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, sözleşmede de belirtildiği üzere personel alımlarında kurumun kurmuş olduğu komisyonun onay vermesi gerektiğini, Kamu İhale Kanuna Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmeliğin 5. Maddesinde;

son alt işverenle yapılmış olan iş sözleşmelerinin, kıdem tazminatına hak kazanılacak şekilde sona eren işçilerin, tazminatlarının, ilgili kamu kurum veya kuruluşu tarafından ödeneceğinin düzenlendiğini, 3 ve 4. Maddelerine göre kıdem tazminatının ve ihbar tazminatının davalı kurumca ödenmesi gerektiğini, işyeri devri söz konusu olduğunda, devreden şirket işçi alacaklarından 2 yıl süreyle sorumluluğunun devam etmekte olduğunu, müvekkili şirketin işçi alacaklarına ilişkin hukuki sorumluluğunun mevcut olmadığını, her bir taşeron firmanın kendi dönemlerindeki borçlardan sorumlu olduğunu, çalışanın tüm çalışma sürelerinden sorumlu olmadığını,

davacının tüm istemlerinin zamanaşımına uğradığını belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Tur.

A.Ş vekili cevap dilekçesinde; davanın müvekkili şirket açısından haksız olduğunu, müvekkili şirketin, davacı idareden ihale ile temizlik işini aldığını ve 1 yıl süre ile bu işi yürüttüğünü, müvekkili şirketin davacı idareden 2001-2002 yıllarında iş aldığını ve bu tarihlerde işçi çalıştırdığını, dava dışı işçilerden çoğunun müvekkili firmada hiç çalışmadığını, bu nedenle işçilere ödenen alacaklardan dolayı müvekkili şirkete rücu edilebilmesinin mümkün olmadığını, dava dışı işçilerin, müvekkili şirkette çalıştığı dönem itibari ile alacak kalemlerinin zamanaşımına uğradığını,

müvekkil şirket ile davacı idare arasında yapılan sözleşme ve eki niteliğindeki tüm teknik-idari şartnameler incelendiğinde; yüklenicinin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına ilişkin açık bir hüküm bulunmadığını belirterek; davanın reddi ile yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Ltd.

Şti vekili cevap dilekçesinde; müvekkil şirketin kendisine tazminat ödenen işçilerin ihale süresi ile sınırlı olarak işvereni durumunda olduğunu, buna karşın, davacı idarenin, dava dışı işçilerin tüm çalışma süresince asıl işvereni durumunda olduğunu, hizmet akitleri ve yasal düzenlemeler gereği, asıl işveren olan davacı idarenin, istihdam ettiği işçilerin tüm çalışma dönemlerine ilişkin tüm hak ve alacaklarından sorumlu olduğunu, taraflar arasında imzalanan Hizmet Alım Sözleşmesi gereğince, müvekkil şirkette çalışanların kıdem tazminatları vs. işçilik hak ve alacaklarına karşılık olmak üzere,

idare tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığını, taraflar arasında işçiye karşı müştereken ve müteselsilen sorumluluk bulunduğunu, tarafların ödenen bu miktardan bir birlerine karşı yarı yarıya sorumlu olduklarını, taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesinde, hiçbir şekilde, işçilerin iş akitlerinden doğacak tazminatlardan, müvekkil şirketin sorumlu olacağının veya müvekkil şirketin bu sorumluluğu tamamen üzerlerine aldığının düzenlenmediğini belirterek; davanın reddine, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... İnş. Ltd.

Şti vekili cevap dilekçesinde; dava konusu talebin zamanaşımına uğradığını, taraflar arasındaki uyuşmazlıklardan kaynaklı davalarda, davalı müvekkili şirketin merkezinin bulunduğu Şanlıurfa mahkemelerinin yetkili olacağını, müvekkil şirketin, davacı kurumun, alt işvereni değil, işveren vekili durumunda olduğunu, müvekkilinin, davacı DHMİ Genel Müdürlüğü'nden ihale ile iş alan ve onun adına kamu kurumunun kendi işçilerini istihdam eden işveren vekili konumunda olduğunu, bu bakımdan, işin ve işyerinin gerçek sahibinin;

işveren konumundaki davacı olduğunu, dava dışı işçinin taleplerinin, tek muhatabının son ve gerçek işveren konumundaki DHMİ Genel Müdürlüğü olduğunu, dava dışı işçinin kıdem tazminatı alacağına yönelik olan ödemelerden, davacının tek başına sorumlu olduğunu, dava dışı işçi ile müvekkil şirket arasında belirli süreli olarak kurulmuş iş ilişkisi mevcut olduğunu, bu nedenle davacı idarenin işçisi olarak kabul edilmesi gerektiğini, davacı ile müvekkil şirket arasındaki Sözleşmenin "Sözleşmeye Dahil Giderler" başlığı altında kıdem, ihbar tazminatı ve diğer işçilik alacaklarının dahil edilmediğini belirterek;

davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Dayanıklı Tüketim Malları... Ltd.Şti vekili cevap dilekçesinde; davacının taleplerinin zamamaşımına uğradığını, davalı şirketin sorumluluğunun devir tarihinden itibaren 2 yıllık hak düşürücü süre ile sınırlı olduğunu, İş Kanunu 6. Maddesinin bu doğrultuda olduğunu, 6552 sayılı Kanunun 8. Maddesinde;

işçiyi istihdam eden Bakanlığın işçinin tüm çalışma dönemine ait hak ve alacaklarından tek başına sorumlu olduğunu, taraflar araşında imzalanan Hizmet Alım Sözleşmelerine göre davalı şirkete, çalışanların kıdem tazminatları, işçilik hak ve alacaklarına karşılık olmak üzere idare tarafından bir ödeme yapılmadığını, davalı şirketin davacıya karşı sorumluluğunun en fazla kendi dönemine karşılık gelen ve dava dışı işçiye ödenen miktarın 1/2'si ile sınırlı olması gerektiğini belirterek; davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Diğer davalılara usulüne uygun şekilde meşruhatlı davetiye çıkarılmış olup; dosyaya yazılı ve sözlü savunma bildirilmemiştir.

YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, dava dışı işçilere ödenen işçilik alacaklarının rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Sözleşme ve teknik şartname örnekleri, SGK kayıtları, icra müdürlüleri ve iş mahkemeleri dosyalarının uyap evrakları, ödeme dekotları, bilirkişi raporları ve diğer bilgi belgeler dosyada mevcuttur.

Yargılama devam ederken, davalılardan ...(... ...) şirketinin sicilden terkin olduğunun anlaşıldığı, 21.06.2018 tarihli duruşmanın 3 nolu ara kararı gereğince, davacı vekiline, davalı ... Şirketinin ihyası için dava açmak üzere 15 günlük kesin süre verildiği, kesin süre içinde dava açılmadığı takdirde bu şirket yönünden davalarından vazgeçmiş sayılacaklarının ihtar edildiği, davacı vekili 04.07.2018 tarihli dilekçesinde, davalılardan Arıklar Tem.Taş. (... ...) şirketinin ihyası için dava açılmadığını, bu davalı yönünden davanın takibinden vazgeçildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

Ayrıntılı, açıklamalı ve denetime elverişli bulunarak hükme esas alınan bilirkişi Muharrem Şentürk tarafından hazırlanan 09/03/2022 tarihli raporun 18 ve 19. Sayfasında yer alan, davacının davalılara rücu edebileceği miktarlara ilişkin tabloda sehven kaydırma yapıldığı anlaşılmakla; tablo aşağıdaki şekilde düzeltilmiştir.

ALT İŞVEREN

SORUMLU OLDUĞU

TOPLAM TUTAR

1-... Tur. İnş. Ltd. Şti. 6.210,39 TL 2-... Turz. Tem. GIda ve Taşımacılık A.Ş. 8.725,30 TL 3-... Yemekçilik Tem. Turz. İnş. Tıbbi Görüntüleme Ltd. Şti. 9.330,35 TL 4-... Hizmet Turizm Nak. Tic. Org. Ve Paz. Ltd. Şti. 4.988,45 TL 5-... Medikal Tem. Elkt. Basın Nakliyecilik Tes. Tic. Ltd. Şti. 1.529,35 TL 6-... Dayanıklı Tüketim Malları San. Ve Tic. Ltd. Şti. 13.477,17 TL 7-... Müşavirlik İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti.

30.223,04 TL 8-...İnşaat Müh. Turz. Taah. Paz. San. Ve Tic. Ltd. Şti. 14.167,13 TL 9-... Temizlik Maddeleri Paz. Ltd. ŞTi.

2.444,08 TL 10-... Güvenlik Sistemleri Tem. Hiz. Mak. San. A.Ş. 3.745,17 TL 11-...Servis Sos. Tem. Hiz.Eğit.Yay.San.Tic.Ltd.Şti.

3.745,17 TL 12-Ürün Tic. Taah. Paz. Ltd. Şti 4.315,87 TL 13-... İnş. Elek. Tem. Peyzaj San. Ve Tic. Ltd. Şti. 2.199,64 TL 14-A.S.T. (...) Hizmet Org. İnş. Taah. Gıda San ve Tic. LTd. Şti. 42.888,85 TL 15-... Tem. Hiz. Taah. Yem. Ltd. Şti&A.S.T. (...) Hizmet Org. İnş. Taah. Gıda San. Ve Tic. Ltd. Şti İş Ortaklığı 32.251,12 TL 16-... Temizlik Bilgisayar GIda İnş. TArım Paz. San ve Tic. Ltd. Şti &... End. Tem. Ltd. İş Ortaklığı 14.018,32 TL 17-... Dan. Tem. Otm. İnş. Gıda San.VeTic.Ltd.Şti &... End. Tem. Ltd. Şti İş Ortaklığı 642,47 TL 18-... Dan. Tem. Tic. Ltd. Şti- ... Hiz. Tem. İnş. Gıda Ltd. Şti İş Ortaklığı

1.285,07 TL

TOPLAM

196.186,94 TL

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar. (Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 21.12.2020 tarih ve 2019/2279 esas, 2020/4436 karar sayılı ilamı)

Somut olayda; davadaki uyuşmazlığın, alt işverenlerin bünyesinde çalışan dava dışı işçilere, davacı kurum tarafından ödenen kıdem tazminatı, yıllık izin alacağı ve ulusal bayram genel tatil alacakları, ihbar tazminatı ve fazla mesai alacakları olmak üzere toplam 209.539,41-TL'den davalıların sorumlu olup olmadığı, sorumlu iseler ne miktarı konularında toplandığı anlaşılmıştır.

Davacı tarafın, kesinleşen mahkeme kararlarına dayanılarak başlatılan icra takiplerinde, ana para, faiz, yargılama gideri ve avukatlık ücreti olmak üzere; dava dışı işçi ....'e 23/08/2016 tarihinde toplam 5.840,53 TL ödeme yaptığı ve ödediği tazminat alacağının alt işverenlerden rücuen tahsilini talep ettiği görülmüştür. Dosyaya kazandırılan delillerden davacı ile davalılar arasında asıl ve alt işveren ilişkisinin bulunduğu, dava dışı işçilerin, davalı şirketlerin çalışanı olduğu anlaşılmıştır.

Davacı ile davalılar arasında imzalanan Adana Havalimanı Hizmet Alım Sözleşmelerinin incelenmesinde; yüklenicinin istihdam ettiği işçilerin İş Kanunu, SSK Mevzuatı ve diğer kanun ve mevzuatlarla belirlenen uygulamalar, tüm hak ve alacaklar bakımından muhatabının ve sorumlusunun yüklenici olduğunun, yüklenici tarafından istihdam edilen işçilere ilişkin, herhangi bir sorumluluğun DHMİ'ye yüklenemeyeceğinin düzenlendiği, asıl işverenin (idarenin) sorumlu olacağına dair sözleşmede hüküm bulunmadığı anlaşılmakla, alt işverenlerin sorumluluğunun kabul edilmesi gerekmektedir.

Dava dışı işçilerin tazminat ve hesaplamalara esas çalışma döneminin; ....'nın 06/12/2000-06/03/2009 olduğu; davalılar yönünden kendi dönemlerine düşen kıdem tazminatı payı hesaplandığında;

K

ançul Tur. İnş. Ltd. Şti.'den sorumlu olduğu tutar olan 6.210,39 TL'nin;

... Turz. Tem. GIda ve Taşımacılık A.Ş.'den sorumlu olduğu tutar olan

8.725,30 TL'nin;

... Yemekçilik Tem. Turz. İnş. Tıbbi Görüntüleme Ltd. Şti.'den sorumlu olduğu tutar olan 9.330,35 TL;

... Hizmet Turizm Nak. Tic. Org. Ve Paz. Ltd. Şti.'den sorumlu olduğu tutar olan

4.988,45 TL'nin;

... Medikal Tem. Elkt. Basın Nakliyecilik Tes. Tic. Ltd. Şti.'den sorumlu olduğu tutar olan 1.529,35 TL'nin;

... Dayanıklı Tüketim Malları San. Ve Tic. Ltd. Şti. 'den sorumlu olduğu tutar olan 13.477,17 TL'nin;

... Müşavirlik İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'den

sorumlu olduğu tutar olan 30.223,04 TL'nin;

...İnşaat Müh. Turz. Taah. Paz. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'den sorumlu olduğu tutar olan14.167,13 TL;

... Temizlik Maddeleri Paz. Ltd. ŞTi.'den sorumlu olduğu tutar olan 2.444,08 TL'nin;

... Güvenlik Sistemleri Tem. Hiz. Mak. San. A.Ş.'den sorumlu olduğu tutar olan 3.745,17 TL'nin;

...Servis Sos. Tem. Hiz.Eğit.Yay.San.Tic.Ltd.Şti.'den sorumlu olduğu tutar olan 3.745,17 TL'nin;

Ürün Tic. Taah. Paz. Ltd. Şti'den sorumlu olduğu tutar olan 4.315,87 TL'nin;

... İnş. Elek. Tem. Peyzaj San. Ve Tic. Ltd. Şti.'den sorumlu olduğu tutar olan 2.199,64 TL'nin;

A.S.T. (...) Hizmet Org. İnş. Taah. Gıda San ve Tic. LTd. Şti.'den sorumlu olduğu tutar olan 42.888,85 TL'nin;

... Tem. Hiz. Taah. Yem. Ltd. Şti&A.S.T. (...) Hizmet Org. İnş. Taah. Gıda San. Ve Tic. Ltd. Şti İş Ortaklığı'nın sorumlu olduğu tutarın 32.251,12 TL olarak hesaplandığı ancak taleple bağlılık ilkesi gereği; 23.712,73 TL'nin;

... Temizlik Bilgisayar GIda İnş. TArım Paz. San ve Tic. Ltd. Şti &... End. Tem. Ltd. İş Ortaklığı 'nın sorumlu olduğu tutarın 14.018,32 TL olarak hesaplandığı ancak taleple bağlılık ilkesi gereği; 832,29 TL'nin;

... Dan. Tem. Otm. İnş. Gıda San.VeTic.Ltd.Şti &... End. Tem. Ltd. Şti İş Ortaklığı 'nın sorumlu olduğu tutarın 642,47 TL olarak hesaplandığı ancak taleple bağlılık ilkesi gereği; 124,96 TL'nin;

... Dan. Tem. Tic. Ltd. Şti- ... Hiz. Tem. İnş. Gıda Ltd. Şti İş Ortaklığı 'nın sorumlu olduğu tutarın 1.285,07 TL

Olarak hesaplandığı ancak taleple bağlılık ilkesi gereği; 116,00 TL'nin davacı tarafça belirtilen ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizleriyle birlikte davalılardan rücuen tahsili ile davacıya ödenmesine dair davanın kısmen kabulüne ; davalılardan ...(... ...) şirketi yönünden açılan davanın vazgeçme nedeni ile açılmamış sayılmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Anlatılan nedenlerle,

Katip ... Hakim ... · e-imzalı e-imzalı