Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/703 K.2021/693

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçelerinde özetle; müvekkili müdürlüğün genel müdürlük hizmet binası ile işletmekte olduğu havalimanlarındaki teknik işletim hizmetlerini piyasaya ihale yoluyla yaptırmakta olduğunu, Adana Havalimanının teknik işletim hizmetlerinin 01/06/2005 tarihinden itibaren 31/12/2018 tarihine kadar davalı şirketler tarafından yürütüldüğünü, dava dışı işçi ... tarafından kıdem tazminatı ödeme istemiyle 29/01/2019 tarihli dilekçe ile Adana Havalimanı Müdürlüğü'ne başvuruda bulunduğunu,

müvekkili kurum tarafından dava dışı işçinin dilekçesinde bildirdiği hesaba 11/02/2019 tarihinde net 47.322,59 TL kıdem tazminatı ve vergi dairesine kıdem tazminatına ilişkin damga vergisi olarak da 361,93 TL olmak üzere toplam 47.684,52 TL ödeme yapıldığını, dolayısıyla müvekkili kurumun yapmış olduğu ödeme sebebiyle rücu hakkının doğduğunu, dava dışı işçi ...'ün 01/06/2005 tarihinde işe başladığını, 31/12/2018 tarihinde işten ayrıldığını, bu arada davalı şirketler nezdinde çalıştığını,

dava konusu talebin dava şartı arabuluculuk kapsamında olması sebebiyle arabuluculuk yoluna 2019/6134 Ankara arabuluculuk büro dosya numarası ile başvuruda bulunulduğunu, ancak anlaşma sağlanamadığını, davalı şirketler ile imzalanan muhtelif tarihli sözleşmeler ve ekleri ile yapılan düzenlemeler gereği yüklenicilerin istihdam ettiği personelin, İş Kanunu, SSK Mevzuatı ve diğer kanun ve mevzuatlarla belirlenen uygulamalar, tüm hak ve alacaklar bakımından muhatabının yükleniciler olduğunu,

yüklenici tarafından istihdam edilen personelle ilgili herhangi bir sorumluluğun DHMİ'ye yüklenemeyeceğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile, 47.684,52 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan sorumlu oldukları dönemler itibariyle tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı ... ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; usuli itirazlar yanında esas yönünden; davacı İdare tarafından yapılan kıdem tazminatı yönünden müvekkili Şirket'in sorumluluğunun bulunmadığını, 11/09/2014 tarhli resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun'un 8. maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 112. maddesine eklenen ek fıkraları ile;

işçinin iş sözleşmesinin kıdem tazminatı ödenmesini gerektirir şekilde sona ermesi halinde işçilerin kıdem tazminatının ilgili kamu kuruluşu tarafından ödenmesi gerektiğinin düzenlendiğini, kıdem tazminatının sözleşme ekinde yer alan maliyet hesap tablosunda gider olarak gösterilmediğini, ihale teklifine esas olan yaklaşık maliyet hesap tablosunda yer almayan kıdem tazminatını üst işveren ödemekle yükümlü olup, müvekkili Şirket'e rücu edilemeyeceğini, müvekkili Şirket'in Adana Hava Limanının teknik işletimi destek hizmetinin 01/01/2007-31/12/2007 tarihleri arasında yürütüldüğünü,

dolayısıyla müvekkiline sorumluluk yüklenmesinin hakkaniyet ilkesine aykırı olduğunu, Yargıtay kararlarına göre asıl iş veren ve son alt işverenin kıdem ve ihbar tazminatının tamamından ve yıllık izin ücretinin tamamından sorumlu olduğundan önceki devreden alt işverenlerin ise yıllık izin ücreti ve ihbar tazminatından sorumlu olmadığı, kıdem tazminatından ise sadece kendi dönemleriyle sınırlı olarak ve devir tarihindeki ücretle sınırlı olarak,

sorumlu olduklarını, devreden alt işveren olan tüm davlılar için işçiyi çalıştırdıkları dönemle ve devir tarihindeki ücrete göre sorumlu oldukları kıdem tazminatı miktarının ayrı ayrı hesaplanarak talep edilmesi gerektiğini, davalılar arasında müşterek müteselsil sorululuk bulunmadığını, ödeme tarihinden itibaren faiz isteminin yasal dayanağının bulunmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... ... Ltd.

Şti. cevap dilekçesinde özetle; usuli itirazlar yanında esas yönünden; davacı İdare tarafından yapılan kıdem tazminatının teklif fiyata dahil kalemler arasında bulunmadığını, ödeme yapılan işçinin işe başladığı tarihten ayrıldığı tarihe kadar muvazaalı olarak çalıştığını, 6552 sayılı kanunla yapılan düzenleme gereği işverenlik sıfatları olmadığını ve tüm sorumluluğun asıl işveren olan DHMİ Müdürlüğünde olduğunu, sözleşme kapsamında yapılan %4'lük ödemenin tüm genel giderleri karşılayıp karşılamadığının araştırılması gerektiğini, dava dilekçesinde işçinin hangi dönemlerde hangi firma bünyesinde çalıştığının belirtilmediğini,

işçinin işe girdiği tarihten ayrıldığı tarihe kadar muvazaalı olarak asıl işveren yanında çalıştığını, işçiler üzerinde denetim hakkının tamamen davacı İdarede olduğunu, buna karşın yapılan ödemeden sorumlu tutulmalarının yasal düzenlemelere aykırı olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... ... Ltd.

Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; usuli itirazlar yanında esas yönünden; davacı İdare tarafından yapılan ödemeden üst işverenin tek başına sorumlu olduğunu, alt işverenlerden talep edilemeyeceğini, taraflar arasında akdedilen sözleşmede yüklenicinin işçiye yapacağı ödemelerin ücret olarak belirlendiğini, bunun dışında bir düzenleme ve sorumluluğunun bulunmadığını, her alt işverenin kendi sözleşme dönemindeki ücretle sınırlı sorumlu olabileceğini, teknik şartnamedeki düzenlemeye göre alt işverenlerin işçiye ödenecek ücret, yol, yemek ve giyim yardımından, SSK'ya ödenecek primlerden,

maliye'ye ödenecek ücretten kaynaklanan gelir vergisi ve damga vergisinden dolayı sorumlu olduğunu, davacı İdare tarafından talep edilen ödemenin sözleşme kapsamında bulunmayan ödeme olduğunu, talebin soyut iddialara dayandığını, yasal düzenleme ve sözleşme hükümleri gereği, davacı İdare'nin yapmış olduğu ödemeyi müvekkilinden talep edemeyeceğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Diğer davalılara, dava dilekçesi usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiş ancak davalılar süresi içeresinde cevap dilekçesi sunmamışlardır.

YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının taraflar arasında akdedilen hizmet alım sözleşmesi uyarınca davalı alt işverenlerden rücuen tahsili istemine ilişkindir. Sözleşme ve teknik şartname örnekleri, SGK kayıtları, ödeme dekotları, bilirkişi raporları ve diğer bilgi belgeler dosyada mevcuttur. Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmıştır.

Bilirkişi 25/02/2021 tarihli raporunun sonuç kısmında özetle; davacı İdare’nin dönemler halinde yüklenici Şirketler bünyesinde işçi olarak çalışan dava dışı ...'e 01/06/2005-31/12/2018 tarihleri arasındaki çalışma dönemine yönelik olarak ödemesi gereken kıdem tazminatı miktarının toplam 46.259,09 TL olarak hesaplandığını, davacı İdare tarafından 11/02/2019 tarihinde (damga vergisi dahil) 47.684,52 TL ödeme yapıldığını, davacı İdare tarafından hesaplamaya esas ücretlerin tespitine yönelik dayanakların sunulması halinde yeniden hesaplama yapılmasının mümkün olacağını,

taraflar arasında akdedilen ve dosya kapsamına sunulan sözleşme ve ekleri ile kabul edilen düzenlemeler gözetilerek, yüklenici Şirketlerin yapılan ödemeden dolayı sorumluluklarının (kendi sözleşme dönemleri ile sınırlı kalmak kaydı ile) tam sorumluluk mahiyetinde mi yoksa yarı oranında sorumluluk mahiyetinde mi olduğunun Sayın Mahkemenin takdirinde olduğunu, dolayısıyla hesaplamanın. (3) alternatifli olarak yapıldığını,

I. alternatifteki hesaplamanın benimsenmesi ve 01/01/2013-31/03/2013 tarihleri arasındaki dönemler yönünden yüklenici Şirketlerin sorumluluklarının yarı oranında sorumluluk mahiyetinde, 01/06/2005-31/12/2012 ve 01/04/2013-31/12/2018 tarihleri arasındaki dönemler yönünden yüklenici Şirketlerin sorumluluklarının tam sorumluluk mahiyetinde olduğunun kabulü halinde, davacı İdare tarafından yapılan toplam 46.259,09 TL ödemeden, yüklenici Şirketlerin sözleşme dönemlerine isabet eden miktarlarının; davalı ...

Tic. Taah. ve Paz. Ltd. Şti. yönünden 4.540,21 TL, ... Müh. Elek. San. Ltd. Şti. & ... Med.Tem. ... Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığı yönünden 3.204,86 TL, ... Proje Müş. Taah. Tic. Ltd. Şti. yönünden 3.204,86 TL, ... Tem. Güv. Sis. ... Tic. Ltd. Şti. yönünden 13.620,64 TL, ... Hiz. Org. İş. Taah. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden 133,53 TL, ... İnş. Elekt. A.Ş. yönünden 5.608,50 TL, ... Akaryakıt İnş. Hay. .... Nak. Gıd. Mad. Day. Tük. Zir. ve Orm. Ür. Mad. Tem. Taş. Taah. İth.

İhr. Tur. Tic. San. Ltd. Şti. yönünden 6.409,71 TL, ... Tur. Org. İşl. İnş. Tur. Taş. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. yönünden 9.136,17 TL olmak üzere toplam 45.858,48 TL olarak,

II. alternatifte tüm dönemler yönünden yüklenici Şirketlerin sorumluluklarının tam sorumluluk mahiyetinde olduğunun kabulü halinde, davacı İdare tarafından yapılan toplam 46.259,09 TL ödemeden yüklenici Şirketlerin sözleşme dönemlerine isabet eden ödeme miktarlarının; davalı ... Tic. Taah. ve Paz. Ltd. Şti. yönünden 4.540,21 TL, ... Müh. Elek. San. Ltd. Şti. & ... Med. Tem. ... Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığı yönünden 3.204,86 TL, ... Proje Müş. Taah. Tic. Ltd. Şti.

Yönünden 3.204,86 TL, ... Tem. Güv. Sis. ... Tic. Ltd. Şti. yönünden 13.887,71 TL, ... Hiz. Org. İş. Taah. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden 267,07 TL, ... İnş. Elekt. A.Ş. yönünden 5.608,50 TL, ... Akaryakıt İnş. Hay. .... Nak. Gıd. Mad. Day. Tük. Zir. ve Orm. Ür. Mad. Tem. Taş. Taah. İth. İhr. Tur. Tic. San. Ltd. Şti. yönünden 6.409,71 TL, ... Tur. Org. İşl. İnş. Tur. Taş. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. yönünden 9.136,17 TL olmak üzere toplam 46.259,09 TL olarak,

III. Alternatifte tüm dönemler yönünden yüklenici Şirketlerin sorumluluklarının yarı oranında olduğunun kabulü halinde, davacı İdare tarafından yapılan toplam 46.259,09 TL ödemeden yüklenici Şirketlerin sözleşme dönemlerine isabet eden ödeme miktarlarının; davalı ... Tic. Taah. ve Paz. Ltd. Şti. yönünden 2.270,11 TL, ... Müh. Elek. San. Ltd. Şti. & ... Med. Tem. ... Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığı yönünden 1.602,43 TL, ... Proje Müş. Taah. Tic. Ltd. Şti. yönünden 1.602,43 TL, ...

Tem. Güv. Sis. ... Tic. Ltd. Şti. yönünden 6.943,86 TL, ... Hiz. Org. İş. Taah. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden 133,53 TL, ... İnş. Elekt. A.Ş. yönünden 2.804,25 TL, ... Akaryakıt İnş. Hay. .... Nak. Gıd. Mad. Day. Tük. Zir. ve Orm. Ür. Mad. Tem. Taş. Taah. İth. İhr. Tur. Tic. San. Ltd. Şti. yönünden 3.204,85 TL, ... Tur. Org. İşl. İnş. Tur. Taş. İç ve Dış Tic. Ltd.

Şti. yönünden 4.568,09 TL olmak üzere toplam 23.129,55 TL olarak hesaplandığını, hükmedilecek rücuen alacaklara 11/02/2019 ödeme tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesi isteminin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu görüşü bildirilmiştir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar. (Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 21.12.2020 tarih ve 2019/2279 esas, 2020/4436 karar sayılı ilamı)

Yukarıda yazılı açıklamalar ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacı yanın, dava dışı işçi ...'e 01/06/2005-31/12/2018 tarihleri arasındaki hizmet dönemi için 11/02/2019 tarihinde 47.684,52 TL kıdem tazminatı ödediği, eldeki dava ile de; ödemiş olduğu kıdem tazminatı alacağını alt işverenlerden rücuan tahsilini talep ettiği görülmüştür.

Davacı İdare tarafından dava dışı işçi ...’ün 01.06.2005-31.12.2018 tarihleri arasında geçen hizmet süresi için kıdem tazminatı hesabı yapılarak damga vergisi ile birlikte 47.684,52 TL ödeme yapıldığı, ödemeye esas gösterilen 01.06.2005-31.12.2018 tarihleri arasındaki sürenin 13 yıl, 8 aya tekabül ettiği halde davacı idarenin 10 yıl, 2 ay çalışma süresi esas alarak hesaplama yaptığı görülmekle, bu süreye bağlı kalınarak yeniden yapılan hesaplamada davacının ödemesi gereken kıdem tazminatı ve damga vergisi toplamının 46.259,09 TL olduğu, davacı idare tarafından 1.425,43 TL fazla ödeme yapıldığı bilirkişi raporu ile belirlenmiştir.

Dosyaya kazandırılan delillerden davacı ile davalılar arasında asıl ve alt işveren ilişkisinin bulunduğu, dava dışı işçinin, davalı şirketlerin çalışanı olduğu anlaşılmıştır. Ayrıntılı, açıklamalı ve denetime elverişli bulunarak hükme esas alınan 25/02/2021 tarihli bilirkişi raporu ile; davalı şirketlerin sorumluluklarına ilişkin alternatifli olarak hesaplama yapılmış, davalıların sorumluluk miktarları dönemsel olarak tespit edilmiştir.

Dosyada mevcut sözleşme ve şartnamelerde ödenen işçilik alacaklarından davacı asıl işverenin sorumlu olacağına dair hüküm bulunmamaktadır.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; davalı yüklenicilerin işçisi olması, sözleşme ücretine; işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin, işçileri çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Davacı tarafından dava dışı işçilere ödenen kıdem tazminatı alacağından, işçinin çalışma dönmeleri ile sınırlı olmak üzere davalıların tam sorumlu olduğuna (II alternatif) ve sorumluluk miktarlarına ilişkin bilirkişi raporu dosya ve delil durumuna uygun bulunarak, raporda belirlenen miktarlar üzerinden davanın kısmen kabulüne, hüküm altına alınan tazminat kalemlerine ödeme tarihinden itibaren avans faiz işletilmesine, davacı tarafından fazladan ödendiği tespit edilen 1.425,43 TL yönünden ise davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Anlatılan nedenlerle,