Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/176 K.2024/292

Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili T.C.

ANKARA GEREKÇELİ KARAR

7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2020/176

KARAR NO : 2024/292

...

DAVA

Alacak / Eser Sözleşmesinden Kaynaklı

DAVA TARİHİ : 23/03/2020

KARAR TARİHİ : 02/05/2024

KARAR Y.TARİHİ : 01/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan "Alacak" davasının yapılan açık yargılaması sonunda, aşağıdaki karar tesis edilmiştir.

I-İDDİALAR

1.Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı şirket arasında ... içerisinde bulunan... binasına ait ... ve ... binalarının içine yapılacak olan konveyör ve sorter sistemlerinin malzemelerinin temini, montajı, devreye alınması,

veri tabanının yapılması edimlerinin teknik şartnameye bağlı olarak yapılması ve kod dosyalarının kuruma verilmesi işlerini kapsayan sözleşmenin imzalandığını, müvekkilinin tüm edimlerini eksiksiz olarak yerine getirdiğini, ancak davalı şirketin taahhüdü altında olan edimlerini süresinde yapmadığı gibi, teknik şartnameye de aykırı bazı imalatlar yaptığını, ayrıca sözleşme devam ederken kuruma teslim edilen bazı imalatları sökerek bir yere taşıyarak müvekkilini zarara uğrattığını, sürekli olarak işin süresinde gecikme yaşandığını, sözleşmeye aykırı bir şekilde, sözleşme gereğince yapması gereken tüm edimleri yerine getirmediğini,

davalı şirket tarafından yapılan konveyör sistemlerinin de çalışamaz hale geldiğini, davalı şirketin işyerini terk etmesi ve sözleşmeyi yarım bırakması neticesinde başka firmalarla görüşüldüğünü ve yarım kalan işin tamamlanması için büyük bir uğraşıya giriştiğini, tüm fatura ve ticari belgelerin şirket defterlerinde kayıtlandığını, davalı şirketin sözleşme gereğince hazırlamış oluğu ve kuruma teslim edilecek olan yazılım ve kodlarını teslim etmediğini, müvekkilinin maddi ve manevi kayıpları oluştuğunu, birçok malzemenin kırıldığını, çalışmaz bir duruma geldiğini, bu durumun müvekkilinin zararını arttırdığını beyanla;

davalı şirketin sözleşmeye aykırı olarak taahhüdünde bulunan ancak imal edilmeyen, teknik şartnameye aykırı olarak imal edilen, imal edilip de sökülerek iş yeri dışına çıkarılan imalatların tespitine, müvekkilinin uğradığı zararın fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 50.000,00 TL'sinin temerrüt tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

2. Davacı vekili 10/10/2023 tarihli ıslah dilekçesi ile; dava değerini 1.365.880.-TL'ye yükselttiklerini bildirmiştir.

II-SAVUNMALAR

3. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkisiz mahkemede açılmış olması nedeniyle usulden reddedilmesinin gerektiğini, davacı tarafın işbu davayı belirsiz alacak davası şeklinde açmasında hukuki menfaati bulunmadığını ve kanuni şartların oluşmaması nedeni ile belirsiz alacak davası şeklinde açılan davanın reddinin gerektiğini, davacı tarafından var olduğu iddia edilen teknik şartnamedeki hangi durumların ihlal edildiğinin, hangi imalatların söki üğünün ve hangi edimlerin ayıplı olduğu konusunun ispatının gerektiğini,

davacı tarafın edimlerin tesliminden neredeyse 2 yıl geçtikten sonra fark etmiş olmasının hayatın akışına aykırı olduğunu, müvekkilinin taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince edimlerini tam ve eksiksiz bir şekilde yerine getirdiğini, müvekkili tarafından gerçekleştirilen iş ve işlemler doğrultusunda davacı şirket adına 02.01.2020 tarihli ve ... numaralı faturanın düzenlendiğini, işbu faturaya karşı davacı tarafın kanunda öngörülen süreler içerisinde bir itirazının olmadığını beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III-TARAFLARIN ANLAŞTIKLARI ve ANLAŞAMADIKLARI HUSUSLAR

A. Taraflar Arasında Uyuşmazlık Bulunmayan Hususlar

4. Taraflar arasında İstanbul Havalimanı içerisinde bulunan ... binasına ait ... ve ... binalarının içine yapılacak olan konveyör ve sorter sistemlerinin malzemelerinin temini, montajı, devreye alınması, veri tabanının yapılması edimlerinin teknik şartnameye bağlı olarak yapılması ve kod dosyalarının kuruma verilmesi işlerine ilişkin sözleşme imzalandığı hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır.

B. Taraflar Arasındaki Uyuşmazlık Konuları

5. Uyuşmazlık; davacı iş veren ile davalı yüklenici arasıda yapılan sözleşme gereği, davalı tarafından teknik şartnameye aykırı imal yapılıp yapılmadığı, imal edipte sökerek çıkarılan imalatların bulunup bulunmadığı konularına ilişkindir.

IV-ÇEKİŞMELİ VAKILAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

6. ... arasında 26.06.2019 tarihinde imzalanan sözleşmesinin incelenmesinde. "Sözleşmenin Amacı" başlıklı 3 maddesinde, yüklenicinin taahhüdü altında bulunan 3. havalimanında yapılacak olan ... binalarının içine yapılacak olan konveyör ve sorter gibi sistemlerin süresi içerisinde montajı yapılarak, çalışır vaziyette ve zamanında teslim edilebilmesi ve bu sistemlere ait olan tüm veri tabanının kod dosyalarının kuruma verilmesi amacıyla sözleşmenin imzalandığı.

"Sözleşmenin Konusu" başlıklı 4. maddesinde, tedarikçinin gerçekleştireceği işin ana hatları ile; kurumun istediği ve kabulünü yapacağı şekilde, teknik şartnamesinde belirtilen hususlar dahilinde imalatların yapılması ve çalışır vaziyette teslim edilmesi iş olduğu, sistemin imalatı, kurulacağı yere nakliyesi, yerine montajı, çalışır duruma getirilmesi, eğitimlerin verilmesi, kullanıcı el kitabı ve bakım onarım kitabının hazırlanması ve yükleniciye teslim edilmesi, yüklenici ile birlikte kuruma kabulünün yaptırılması,

kabul işleminden sonra başlayacak olan 2 yıllık garanti süresi boyunca her türlü desteğin sağlanması ve bu sistemin yazılımına ait olan veri tabanı ile kod dosyalarının kuruma teslimi olduğu. "Garanti ve Teminat" başlıklı 9. Maddesinde, sözleşme kapsamında yapılan işin, imalat ve malzemelerin imalat ve montaj hatalarına karşı 24 aylık garanti süresi içerisindeki bakım ve onarım masraflarının satıcıya ait olduğu.

"Geçici Kabul" başlıklı 19.2 maddesinde, geçici kabul ile kesin kabul arasındaki garanti süresi içinde ortaya çıkabilecek her türlü arıza ve ihmaller ile sürekli bakım masraflarının satıcıya ait olduğu hususları düzenlenmiştir.

7. 10.05.2019 tarihili Geçici kabul Tutanağının incelenmesinde; eksik işler; ... konveyör ve sorter sistemlerine ait 4 adet teleskopik konveyörün teslim edilmesi, ... ve ukim konveyör ve sorter sistemlerine ait 4 adet dokunmatik kullanıcı panelin (kiosk) teslim edilmesi, Ukimsorterde ki gönderilerin barkotlarını otomatik olarak okuyacak ünitenin teslim edilmesi, Konveyörlerin redüktör, sensör korumalarının ve 90 derece dönüşlerindeki gönderiler için olması gereken korkulukların montajının yapılması şeklinde belirlenmiştir.

8. Davalı tarafın ticari defterlerinin incelenmesi bakımından talimat mahkemesinden alınan bilirkişi raporunda özetle; davalı şirkete ait ticari defterlerin; usulüne uygun olarak tutulmuş olduğu ve defterlerin birbiri ile uyumlu olduğu, ... Alınan Siparişler Hesabının 2019 yılı bakiyesini 1.050.000 TL alacaklı olarak devir ettiği, ...

Alıcılar Hesabının 2019 yılı bakiyesini 196.000 TL borçlu olarak devir ettiği, Alınan Çekler hesabındaki 6 adet 1.550.000.- TL çekin ...'a ticari defterlerde iade edilme kaydının olmadığı, Alınan Sipariş Avansı ile Yurtiçi alıcılar hesabı arasında hesap olarak bir denkleştirme virmanının yapılmadığı, yapılan tespitler neticesinde 2.596.000 TL fatura kesildiği, karşılığında 2.175.000 TL çek alındığı 1.275.000.- TL banka yoluyla ödeme geldiği, 1.550.000 TL çekin iade edilmediği, toplamda 696.000 TL borç bakiyesinin kaldığı bildirilmiştir.

9. Mahkememizce Mali Müşavir, Makine Mühendisi, Bilgisayar Mühendisi ve Nitelikli Hesap Uzmanından oluşan bilirkişi heyetinden alınan bilirkişi rapor ve ek raporunda özetle; davalının Mal Alım Sözleşmesinde belirtilen garanti şartlarını yerine getirmediği, davalının Proje ve Teknik Şartnameye göre yapılması gereken imalat ve montajları eksik ve kusurlu yaptığı, kamera kayıtlarına göre sistemin bazı cihazlarının (1 adet konveyör ve parçaları) sökülerek götürüldüğü,

davacının bu eksik ve kusurlu imalatların onarımı için dava dışı firmalara 1.323.627,55 TL + KDV ödeme yaptığı, davalının eksik yaptığı ve teslim etmediği yazılımdan dolayı 28.10.2019 tarihinde ...firması ile İki adet Sorter Sistem alımına gidilerek sistemlerin kurulumunun ... firmasına yaptırıldığı, taraflara ait ticari defterlerin usulüne uygun tasdik ettirilip, işlendiği, birbiri ile uyumlu olduğu, HMK ve TTK'ya uygun olduğu, davaya konu fatura ve fatura içeriklerine davacı şirketin.

8 günlük yasal süresi içerisinde bir itirazının olduğunu gösterir herhangi bir belgeye dosyasında rastlanmadığı, Form/Ba beyannamesi ile bağlı olunan vergi dairesine faturaya konu mal/hizmetin 2.596.000,00 TL satın alındığına dair beyanda bulunmuş olduğu, davacı şirketin; davalı şirkete, 02.01.2019 tarihli 026031 nolu KDV dahil 2.596.000 TL lik faturaya bağlı/cari hesap cetveli bakiyesine dayalı olarak 30.06.2019 tarihi itibariyle 696.000,00 TL'lik borcunun olduğu, davacı yanca yasal süresinde ayıp ihbarının yapılmış olduğu,

davacı yanca, 04/07/2019 tarihli Tahsilat Makbuzu karşılığında tevdi edilen Halkbank Yıldız Şubesi'ne ait 8810421 nolu 500.000,00-TL. bedelli müşteri çeki karşılığında ödenmiş olduğuna ilişkin kayıt sunulması halinde, davacının 1.365.880,50-TL. Tutarında alacaklı olacağı, kayıt sunulamaması halinde, davacının alacak tutarının 865.880,50-TL olarak hesaplandığı bildirilmiştir.

V- DELİLLERİN TARTIŞILMASI, YARGILAMA ve GEREKÇE

10. Dava, eser sözleşmesine dayalı olarak iş sahibi tarafından açılan alacak davasıdır.

11.Davacı yan, müvekkili ile davalı şirket arasında, İstanbul Havalimanı içerisinde bulunan ...binalarının içine yapılacak olan konveyör ve sorter sistemlerinin malzemelerinin temini, montajı, devreye alınması, veri tabanının yapılması edimlerinin teknik şartnameye bağlı olarak yapılması ve kod dosyalarının kuruma verilmesi işlerini kapsayan sözleşmenin imzalandığını, müvekkilinin tüm edimlerini eksiksiz olarak yerine getirdiğini, ancak davalı şirketin taahhüdü altında olan edimlerini süresinde yapmadığı gibi, teknik şartnameye de aykırı bazı imalatlar yaptığını,

ayrıca sözleşme devam ederken de kuruma teslim edilen bazı imalatları da sökerek bir yere taşıyarak müvekkilini zarara uğrattığını, davalı şirketin işyerini terk etmesi ve sözleşmeyi yarım bırakması neticesinde üçüncü kişilere yaptırıldığını, davalı şirketin sözleşme gereğince hazırlamış oluğu ve kuruma teslim edilecek olan yazılım ve kodlarını da teslim etmediğini beyanla, müvekkilin uğradığı zararın tahsili istemine ilişkindir.

12. Davalı yan ise; müvekkilinin sözleşmeye aykırı davrandığı ve yerine getirmesi gereken edimleri yerine getirmediği iddiaların ve hangi sorumlulukların yerine getirilmediğine dair bir açıklık bulunmadığını, davacı tarafından var olduğu iddia edilen teknik şartnamedeki hangi durumların ihlal edildiğinin, hangi imalatların, hangi edimlerin ayıplı olduğu konusunun ispatının gerektiğini, müvekkiline ayıp ihbarı yapılmadığını, davacı tarafın edimlerin tesliminden neredeyse 2 yıl geçtikten sonra fark etmiş olmasının hayatın akışına aykırı olduğunu,

müvekkilinin taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince edimlerini tam ve eksiksiz bir şekilde yerine getirdiğini, müvekkili tarafından gerçekleştirilen iş ve işlemler doğrultusunda davacı şirket adına 02.01.2020 tarihli ve ... numaralı faturanın düzenlendiğini, işbu faturaya karşı davacı tarafın kanunda öngörülen süreler içerisinde bir itirazının olmadığını beyan etmiştir.

13. Uyuşmazlık, davalı tarafından yapılan imalatların eksik/ayıplı olup olmadığı, davacı usulüne uygun olarak tarafından ayıp ihbarında bulunulup bulunulmadığı ve varsa davacının, davalının eksik/ayıplı imalatlarından dolayı uğradığı zararın tespitine ilişkindir.

14. Taraflar arası sözleşmenin incelenmesinde, birim fiyat esaslı sözleşme niteliğinde olduğu, KDV dahil 2.596.000,00-TL bedel ödenmesinin kararlaştırıldığı, davalı tarafından ... binalarının içerisindeki konveyör ve sorter sistemlerinin, avans ödemesi yapıldıktan sonra 14 gün içinde çalışır vaziyette tesliminin taahhüt edildiği, sözleşmenin 4. Maddesinde, davalının 2 yıl süreyle garanti taahhüdünde bulunduğu anlaşılmaktadır.

15. Bu kapsamda eldeki uyuşmazlığın esasının incelenmesine geçilmesinden önce eser sözleşmesine ilişkin kısaca bir açıklama yapmakta yarar bulunmaktadır.

16. Öncelikle eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TBK m. 470). Eser sözleşmesinde yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde benzer alandaki işleri yüklenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranış esas alınır.

17. Yüklenici kararlaştırılan eseri aksine bir düzenleme yoksa kendisi veya kendi yönetimi altında başka bir kişiye yaptırabilir (TBK m. 473). Yüklenici, sözleşmede kararlaştırılan sürede işe başlamak ve bitirmek zorundadır. Ayıp, yasa ya da sözleşme hükümleri gereğince, bir eser veya malda bulunması gereken niteliklerin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bozuklukların bulunmasıdır. Yüklenici, eserdeki açık ve gizli ayıplardan dolayı iş sahibine karşı sorumludur (TBK m. 474). Açık ayıp, eserin iş sahibine teslim anında kolaylıkla görülebilen ve fark edilebilen ayıplardır. Buna karşılık gizli ayıp, eserin tesliminden sonra ve kullanım sırasında ortaya çıkan ayıplardır.

18. İş sahibi, eseri teslim alır almaz işlerin olağan akışına göre imkan bulur bulmaz eseri gözden geçirmesi ve varsa ayıpları yükleniciye bildirmekle yükümlüdür (TBK m. 474). Eserdeki ayıp nedeniyle yüklenicinin sorumlu olduğu hallerde iş sahibi, seçimlik hak olarak; eser iş sahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönme, eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme, aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere, eserin ücretsiz onarılmasını isteme, ve iş sahibinin genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı bulunmaktadır (TBK m. 475).

19. Yine eserin açıkça veya örtülü olarak kabulünden sonra, yüklenici her türlü sorumluluktan kurtulur; ancak, onun tarafından kasten gizlenen ve usulüne göre gözden geçirme sırasında fark edilemeyecek olan ayıplar için sorumluluğu devam eder. Bunun dışında iş sahibi, gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, eseri kabul etmiş sayılır. Eserdeki ayıp sonradan ortaya çıkarsa iş sahibi, gecikmeksizin durumu yükleniciye bildirmek zorunda olup, bildirmemesi halinde eseri kabul etmiş sayılır (TBK m. 477).

20. Eserin ayıplı olması, yüklenicinin açıkça yaptığı ihtara rağmen iş sahibinin verdiği talimattan kaynaklanmış bulunursa veya her hangi bir sebeple iş sahibine yüklenebilecek bir nedenden dolayı meydana gelmiş olursa, iş sahibi eserin ayıplı olmasından doğan haklarını kullanamaz (TBK m.476) Buna göre ayıp iş sahibinin verdiği talimattan kaynaklanıyor ise iş sahibi eser ayıplı olmasına rağmen kanundan kaynaklanan, sözleşmeden dönme, bedelde indirim veya eserin ücretsiz onarılmasına ilişkin seçimlik haklarını kullanamaz ayrıca genel hükümlere göre tazminat da talep edemez (TBK m. 475). Ayrıca malzeme yüklenici tarafından sağlanmışsa yüklenici, bu malzemenin ayıplı olması yüzünden iş sahibine karşı satıcı gibi sorumludur (TBK m. 472/1).

21. Davacı yan, davalının sözleşmeye aykırı imalatlarının olduğunu, bu aykırılıkların .... yetkililerince düzenlenen tutanaklarla tespit edildiğini, davalının bazı imalatları sökerek götürdüğünü iddia etmekte, buna mukabil davalı yan ise davacının bu iddialarını ispatla matuf olduğunu, süresinde ayıp ihbarında bulunmadığını, faturalara itiraz etmediğini ifade etmektedir.

22. Ana yüklenici olduğu anlaşılan dava dışı ... İş Ortaklığı ile ... arasında dava konusu işe ilişkin Geçici Kabul Tutanağı'nın, geçici kabul itibar tarihi 10/05/2019 tarihi kabul edilmek üzere düzenlendiği, ekinde yer alan Eksik İşler Listesi'nin 7. Sayfasında dava konusu Konvetör ve Sorter sistemlerine ilişkin eksik işler bulunduğu, 4 adet teleskopik konveyör, 4 adet dokunmatik kullanıcı paneli vs kalemlerin yer aldığı görülmektedir.

23. ... tarafından, ...'ın alt yüklenicisi olan dava dışı ... Firmasına yazılan yazı ile 30/08/2019 tarihinden beri A, B, C ve D bandındaki konvertörlerin arızalı olduğunun 04/09/2019 tarihli yazıyla bildirildiği, akabinde davacı yanca ... yevmiyeli 05/09/2019 tarihli ihtarnamesinin keşide edilerek; sözleşme bedelinin tamamının ödenmesine rağmen, sistemin çalışamaz durumda olduğunun davalı yana bildirilerek, tüm edimlerin 3 gün içinde tamamlanmasının ihtar edildiği görülmektedir.

24. Bahse konu sistemin çalışmasında oluşan arızaların, ilk bakışta fark edilecek nitelikte olmadığı ve gizli ayıp niteliğinde olduğu değerlendirilmektedir. Bu durumda, davalının taahhüt ettiği garanti süresinin de devam ettiği nazara alınarak davacı tarafından yapılan ihbarın TTK 23/1-c ve TBK'nun 223. maddesi uyarınca süresinde olduğu değerlendirilmekle, davacı yanın uğramış olduğu zararı davalıdan talep edebileceği kanaatine varılmıştır.

25. Mahkememizce, davacının talep edebileceği tutarın hesaplanması bakımından alınan bilirkişi raporunda, davacı tarafından davalının ayıplı/eksik ifa ettiği işlerin tamamlanabilmesi için toplamda 1.323.627,55 TL+ KDV ödeme yapıldığı tespit edilmiş olup, bu faturalarda yer alan birim fiyatların piyasa rayiçlerine uygun olduğu, ayrıca ticari defter ve kayıtlar üzerinde yapılan incelemede, davacının davalıya 696.000,00-TL tutarında borçlu olduğu hususunda tarafların kayıtlarının birbiriyle örtüştüğü, bu tutarın 500.000,00-TL'sinin 04/07/2019 tarihinde, ... Şubesi'ne ait, 8810421 nolu, 500.000,00-TL bedelli müşteri çeki karşılığında ödendiği, sonuç itibariyle davacının 1.365.880,50-TL tutarında alacaklı olacağı tespit edilmiştir.

26. Tüm dosya kapsamı ve toplanan deliller birlikte değerlendirildiğinde; Mahkememizce ve bilirkişi raporunda yapılan hesaplamanın dosya kapsamına, taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine ve yargısal uygulamalara uygun olduğu anlaşılmış olup, süresinde ayıp ihbarında bulunan davacının 1.365.880,50 TL alacağı olduğu anlaşılmakla, davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15 uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur"