Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/605 K.2022/122

Mahkememizde görülmekte olanRücuen Tazminat davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçelerinde, davalılar ile hizmet alımı sözleşmeleri akdedildiğini, sözleşme gereği, Genel Müdürlük merkez tesislerinin temizlik hizmetlerinin davalı yüklenicilere ihale edildiğini, davalılar ile yapılan sözleşme gereği, iş anahtar teslimi verildiğini ve davalıların, kendi ekipmanı ve personeli ile hizmet verme yükümlülüğü altına girdiğini, dava dışı işçi ...'in, 18.07.2000 – 04.02.2020 tarihleri arasında Genel Müdürlükleri ile akdedilen hizmet alım sözleşmeleri kapsamında, davalı yüklenici firmalarda çalıştığını,

teşekkülleri sorumluluğundaki tesislere ait hizmet binalarının ve açık alanların temizlik ve destek hizmetlerini teminen, yüklenici firmalarla imzalanan sözleşme hükümleri çerçevesinde, yüklenici firmalar bünyesinde Ağır Temizlik Hizmetleri pozisyonunda çalışmakta olan ...'in, Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen 04.02.2020 tarihli Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesi ile emekli olduğundan dolayı iş akdinin sona erdirildiğini, ...’in 04.02.2020 tarih ve 24126 sayılı kıdem tazminatının yatırılmasına ilişkin dilekçesinin,

Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik'in "Kıdem Tazminatı Ödeme Usulü ve Ödemeye Esas Belgeler" başlıklı 8’inci maddesi kapsamında değerlendirildiğini ve 13.02.2020 tarihinde 118.647,21 TL kıdem tazminatı tutarı ödendiğini, kıdem tazminatına ilişkin damga vergisi tutarının ise 907,42 TL olduğunu, işçilik alacakları ödenen dava dışı ...'in davalıların işçisi olarak çalıştığını, Genel Müdürlüklerince akdedilen bir hizmet sözleşmesi bulunmadığını,

Hizmet alım sözleşmeleri kapsamında çalıştırılan personele ait mükellefiyetler ile yüklenici ve işçi arasındaki ilişkilerden doğabilecek tüm sonuçlardan açıkça yüklenicinin sorumlu olacağının belirtildiğini, düzenlenen sözleşme ve şartname hükümlerinin tarafları bağladığını ve müvekkilince ödenen işçilik alacaklarının rücuen tahsili gerektiğini belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, dava dışı işçiye ödenen 118.647,21 TL kıdem tazminatı ile 907,42 TL damga vergisi tutarı olmak üzere toplam 119.554,63-TL’den şimdilik 107.978,66-TL’den 29.052,03 TL’sinin ... ...’dan (...

Temizlik Taahhüt ve Temizlik İşleri). 10.092,30 TL’sinin ... Kimya Kimyevi Maddeler Temizlik Taahhüt ve Tic. Ltd. Şti’den. 16.009,67 TL’sinin ... Temizlik Gıda İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketinden. 1.362,89 TL’sinin, ... İnşaat Gıda Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi - ... Temizlik Gıda İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi (İş Ortaklığından) müşterek ve müteselsilen. 345,04 TL’sinin, ... İç ve Dış Ticaret Limited Şirketinden. 2.035,71 TL’sinin ...

Güvenlik Sistemleri Limited Şirketi ... Lojistik Hizmet Peyzaj Temizlik İnşaat Gıda Bilişim Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (İş Ortaklığından) müşterek ve müteselsilen. 1.121,37 TL’sinin ... Lojistik Hizmet Peyzaj Temizlik İnşaat Gıda Bilişim Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden. 12.404,04 TL’sinin ... Akaryakıt Nakliyat İnşaat Taahhüt Turizm İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. - ...

Sosyal Hizmetler Bilgisayar Danışmanlık İnşaat Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi - ... Temizlik Akaryakıt Yemek Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti (İş Ortaklığından) müşterek ve müteselsilen. 12.455,80 TL’sinin ... Sosyal Hizmetler Lojistik Yemek Bilgi İşlem Temizlik İnşaat Taşımacılık İthalat İhracat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi - ... İnsan Kaynakları ve Hizmet Anonim Şirketi (İş Ortaklığından) müşterek ve müteselsilen. 12.404,04 TL’sinin - ...

İnşaat Taahhüt Elektrik Elektronik Tıbbi Malzeme Pazarlama Temizlik Gıda Makine Bakım Onarım Tekstil Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi - ... Sosyal Hizmetler Bilgisayar Danışmanlık İnşaat Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (İş Ortaklığından) müşterek ve müteselsilen. 3.105,32 TL’sinin ... Sosyal Hizmetler Bilgisayar Danışmanlık İnşaat Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden. 7.590,45 TL’sinin ...

Kurumsal Hizmet Lpg Akaryakıt Temizlik Gıda Pazarlama Sanayi Ticaret Limited Şirketi - ... Grup Organizasyon İnşaat Taahhüt Mobilya Nakliye Temizlik Turizm Petrol Dayanıklı Tüketim Malları Ve Gıda Sanayi Ticaret Limited Şirketi (İş Ortaklığından) müşterek ve müteselsilen, ödeme tarihi olan 13.02.2020’den itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte rücuen tahsiline; yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı ... Ltd.

Şti vekili cevap dilekçelerinde, müvekkili şirketin, kazandığı ihale konusu iş kapsamı ve süresine bağlı olarak, yasalara uygun bir şekilde faaliyet gösterdiğini ve işçi alımı yaptığını, dava dışı işçinin, asıl işveren ... tarafından açılan ihalenin, müvekkili şirket tarafından alınması sonucu, bir önceki ihale alıcısı kurumdan müvekkili şirkete geçiş yaparak çalıştırıldığını, müvekkili şirketin sorumluluğunun, devir tarihinden itibaren 2 yıllık süre ile sınırlı olduğunu, davacının taleplerinin, müvekkili şirket bakımından zamanaşımına uğradığını, dava dışı işçinin, müvekkili şirketteki çalışma süresinin 19 gün olduğunu,

bu nedenle kıdem tazminatı hak edemeyeceğini, müvekkili şirketin, diğer alt işverenlere ve asıl işverene karşı sorumluluğu bulunmadığını, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte; asıl işveren personelin işçilik alacaklarından, alt işveren ile birlikte sorumluluğun söz konusu olduğunu belirterek; davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...

İnsan Kaynakları vekili cevap dilekçesinde; davacının, dava dışı işçi ile aralarında görülen davayı müvekkili şirkete ihbar etmediğini, bu nedenle müvekkili şirkete rücu etmesinin mümkün olmadığını, davacı taraf ile müvekkili şirket arasında ticari ilişki bulunmadığını, davacının, iş hukukundan kaynaklanan ödemelere ilişkin rücu davası açtığını, bu nedenle görevli mahkemenin İş Mahkemeleri olduğunu, rücu talebinin müvekkiline yöneltilebilmesi için işçinin, müvekkili nezdinde istihdam olunması gerektiğini, müvekkili şirketin, işverenlik sıfatı olmadığından,

husumet yönünden itirazda bulunduklarını, kamuda, 11.9.2014 tarihinden sonra akdedilen personel çalıştırılması esasına dayalı alt işveren sözleşmelerinde, alt işveren işçilerine kamu tarafından ödenen kıdem tazminatları için alt işverenlere rücu edilemeyeceğini, taraflar arasında imzalanan sözleşme ve teknik şartnamelerde, yüklenicinin kıdem tazminatından sorumlu olduğuna dair açık bir düzenleme bulunmadığını, davacı tarafından, müvekkili şirkete ihale bedeli içerisinde kıdem payı ödenmediğini, bu nedenle müvekkili şirketin kıdem tazminatından sorumluluğu olmadığını, davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla, müvekkil şirketin,

davacıya ödenecek kıdem tazminatı ve tali nitelikte işçilik alacaklarında sorumlu olacağı düşünülse dahi, yasal mevzuat gereği bu sorumluluğun davacı ile müteselsil olarak ve yarı yarıya hesaplanması gerektiğini belirterek; davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Kimya Ltd.

ŞTi vekili cevap dilekçelerinde; davacı ile davalı müvekkili firma arasında yapılan ihale sözleşmelerinde, müvekkili firmanın, davacı kurumda gerçekleştireceği hizmet süresinin belli olduğunu, davacının, dava dışı işçiye toplam 107.978,66 TL ödeme yapıldığını belirttiğini, işçiye ödenen ücretler bakımından, davanın zamanaşımına uğradığını, asıl işveren olan davacı kurum ile işçiler arasında organik bir bağ bulunduğunu, istihdamın davacı kurum tarafından sağlandığını ve işçiler üzerinde tasarruf imkanı olan tek işverenin davacı kurumun olduğunu, taraflar arasında imzalanan sözleşmede,

işçilerin iş akitlerinin sona ermesi nedeni ile doğacak işçilik alacaklarının tümünden yüklenicinin sorumlu olacağına dair bir hüküm bulunmadığını belirterek; davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Diğer davalılara usulüne uygun şekilde meşruhatlı davetiye çıkarılmış olup; dosyaya yazılı ve sözlü savunma bildirilmemiştir.

YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacağının, davalılardan rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Arabuluculuk tutanağı, dekont örnekleri, taraflar arasında imzalanan sözleşme örneği, bilirkişi raporu ve diğer belgeler dosyada mevcuttur.

Dosya üzerinde mahkememizce, rücu davalarında uzman bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmış olup, 10/11/2021 tarihli bilirkişi raporu ve 04/01/2022 tarihli bilirkişi ek raporu dosyada mevcuttur.

Davacı ile davalı şirketler arasında imzalanan Hizmet Alım/İhale Sözleşmeleri'nin 22. Maddesinde; yüklenicinin, sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumluluklarının, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı bölümünde belirlenmiş olduğu,Yüklenicinin bunları aynen uygulamakla yükümlü olduğu; Teknik Şartnamenin 5. Maddesinde : yüklenicinin, çalıştıracağı işçilerle ilgili iş kanunun gerekleri ile ilgili yükümlülüklerden asıl işveren sıfatıyla sorumlu olduğu düzenlenmiştir.

Dosya içerisinde toplanan deliller, davacı ile davalılar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmeleri, teknik şartnameler, bilirkişi raporu ve tüm dosya içeriğine göre; çeşitli hizmet alım işlerinin yürütülmesi için davacı ile davalı şirketler ve bir kısım başka alt işverenler arasında sözleşmeler imzalandığı, dava dışı işçi ...'in bu sözleşmelere konu işte 18.07.2000-04.02.2020 tarihleri arasında davalı şirketler işçisi olarak davacı asıl işveren işyerinde çalıştığı, işçinin iş akdinin, emeklilik nedeniyle sona ermesi nedeniyle davacı kurumun işçiye 13/02/2020 tarihinde 118.647,21 TL ödeme yapıldığı, damga vergisi ile birlikte davacı uhdesinden 119.554,63 TL çıktığı anlaşılmıştır.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar (Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 21.12.2020 tarih ve 2019/2279 esas, 2020/4436 karar sayılı ilamı).

Davadaki uyuşmazlığın, alt işverenlerin bünyesinde çalışan dava dışı işçi ...'e, davacı kurum tarafından ödenen 119.554,63-TL kıdem tazminatının 107.978,66-TL’lik kısmından davalıların sorumlu olup olmadığı, sorumlu iseler ne miktarı konularında toplandığı, taraflar arasında imzalanan sözleşmelerin ekinde yer alan Teknik Şartnamenin 5. Maddesinde, yüklenicinin, çalıştıracağı işçilerle ilgili iş kanunun gerekleri ile ilgili yükümlülüklerden asıl işveren sıfatıyla sorumlu olduğunun düzenlendiği,

asıl işverenin (idarenin) sorumlu olacağına dair sözleşmede hüküm bulunmadığı anlaşılmakla, alt işverenlerin sorumluluğunun kabul edilmesi gerekmektedir. Dava dışı işçinin, tazminat ve hesaplamalara esas çalışma döneminin 18.07.2000-04.02.2020 olduğu, davalılar yönünden kendi dönemlerine düşen kıdem tazminatı payı hesaplandığında; ... ...-... Temizlik'in sorumlu olduğu tutarın 28.992,41 TL; ... Kimya ... Ltd. Şti'nin sorumlu olduğu tutarın 9.964,55 TL; ... Temizlik .. Ltd.

Şti'nin 15.933,07 TL; ... İnşaat ... Ltd. Şti ile ... Temizlik ... Ltd. Şti iş ortaklığının sorumlu olduğu tutarın 1.343,34 TL; ... ... Ltd. Şti'nin sorumlu olduğu tutarın 340,09 TL; ... Güvenlik ... Ltd. Şti ile ... Lojistik ... Ltd. Şti iş ortaklığının sorumlu olduğu tutarın 2.006,51 TL; ... Lojistik... Ltd. Şti'nin sorumlu olduğu tutarın 1.156,37 TL, davacı tarafın talebinin 1.121,37 TL olduğu; ... Akaryakıt ... Ltd. Şti ile ... Sosyal Hizmetler ... Ltd. Şti ve ...

Temizlik Akaryakıt ... Ltd. ŞTi iş ortaklığının sorumlu olduğu tutarın 12.379,16 TL; ... Sosyal ... Ltd. Şti ile ... İnsan Kaynakları ve Hizmet A.Ş. iş ortaklığının sorumlu olduğu tutarın 12.413,17 TL; ... Sosyal Hizmetler ... Ltd. Şti ile ... İnş. Taah. ... Ltd. Şti iş ortaklığının sorumlu olduğu tutarın 12.396,17 TL; ... Sosyal Hizmetler... Ltd. Şti'nin sorumlu olduğu tutarın 3.060,78 TL; ... Grup Org.... Ltd. Şti'nin sorumlu olduğu tutarın 51,01 TL; ... Kurumsal Hizmet ...

Ltd. Şti ile ... Grup Org.... Ltd. Şti iş ortaklığının sorumlu olduğu tutarın 5.594,43 TL; ... Kurumsal Hizmet... Ltd. Şti'nin sorumlu olduğu tutarın 337,53 TL olduğu anlaşılmakla; davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Anlatılan nedenlerle,