Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/277 K.2025/18

Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili

T.C.

ANKARA

7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/277

KARAR NO : 2025/18

....

DAVA

Finansal Kiralama Sözleşmesinin Feshi ve Sözleşme Konusu Malın İadesi

DAVA TARİHİ : 05/04/2024

KARAR TARİHİ : 14/01/2025

G.K. YAZIM TARİHİ : 05/05/2025

Mahkememizde görülmekte olan Finansal Kiralama Sözleşmesinin Feshi ve Sözleşme Konusu Malın İadesi talebinin yapılan açık yargılaması neticesinde, aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir.

I) İDDİA

Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; müvekkili banka ile davalı şirket arasında tesis edilen finansal kiralama sözleşmesi kapsamında, sözleşme konusu emtianın ..... hükümleri çerçevesinde kiralanması için 07/11/2022 tarih ve .... sözleşme numaralı .... akdedildiği; sözleşmeye konu menkulün, müvekkili banka tarafından teslim alınarak .... de belirtildiği üzere kiracıya teslim edildiği; davalının anılan Kira Sözleşmesi gereğince ödemesi gereken kira bedellerini ödemeyerek temerrüde düştüğü;

kiracıya ödemesi gereken kira bedellerinin ihtarnamenin tebliğini müteakiben 60 gün içinde ödenmemesi halinde sözleşmenin feshedileceği ve kiralanan malların iadesi için yasal yollara başvurulacağı hususlarını içerir 27/11/2023 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamenin keşide edildiği; ihtarnamenin gönderilmesinden uzunca bir süre geçmesine rağmen ödemelerin yapılmadığı; davacı banka lehine ihtarname gönderilmesi akabinde yapılmayan ödemeler sonrası sözleşmenin feshine ilişkin hakkın doğduğu beyan edilmiş olup;

taraflar arasında 07/1/2022 tarihinde akdedilen .... numaralı .... doğan alacak hakları ile munzam zararlara ilişkin talep ve dava hakları ile açılan icra takiplerine dair hakları saklı kalmak kaydıyla, sözleşmeye konu ekipmanın taraflarına teslimine; davalı ile müvekkili arasında akdedilen finansal kiralama sözleşmelerinin fesholunduğunun tespitine; sözleşmeye konu menkullerin teslimine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.

II) SAVUNMA

Tensip zaptını ve davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesini içeren "ön inceleme duruşma davetiyesi"; (6100 Sayılı HMK.'nın 317, 318, 140/5, 141, 147 ve 320. maddeleri uyarınca ihtarat içerir şekilde) davalı şirkete 22/04/2024 tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olup; davalı şirket tarafından Mahkememize cevap dilekçesi sunulmamış olması nedeniyle, 6100 sayılı HMK.'nın 128. maddesi uyarınca, dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamının, davalı şirket tarafından inkar edilmiş olduğu kabul edilmiştir.

III) DELİLLER

Taraflar Arasında Akdedilen 07/11/2022 Tarihli, ... Sayılı Sözleşme Bilirkişi Raporu.

IV) DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE

a) Dava Konusu Uyuşmazlığın Tespiti :

Mahkememiz nezdinde ikame olunan davanın; davacı ..... ("davacı banka" olarak anılacaktır) tarafından, davalı ... ("davalı şirket" olarak anılacaktır) yönelik açılan; "...Haklı Nedenle Feshedildiğinin Tespiti ile Finansal Kiralama Konusu Malın İadesi" talebi olduğu anlaşılmıştır.

Davalı şirket tarafından, Mahkememize cevap dilekçesi sunulmamış olması nedeniyle, taraflar arasında "uyuşmazlık bulunmayan hususlar" tespit edilememiş olmakla birlikte; 6100 sayılı HMK.'nın 128. maddesi uyarınca, dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamının, davalı şirket tarafından inkar edilmiş olduğu kabul edilmiştir.

Bu doğrultuda uyuşmazlığın konusunun; taraflar arasında akdedildiği belirtilen .... uyarınca davalı şirket tarafından taahhüt edilen ödemelerin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği ve bu doğrultuda davacı .... tarafından yapılan feshin haklı bulunup bulunmadığı ile finansal kiralama sözleşmesi konusu menkul malın iadesi şartlarının oluşup oluşmadığı hususlarından ibaret olduğu anlaşılmıştır.

b) Dava Şartları ve İlk İtirazların Değerlendirilmesi :

Mahkememizce yürütülen yargılama kapsamında; öncelikle "dava şartlarının" mevcut bulunup bulunmadığı hususunda yapılan incelemede; dava konusu uyuşmazlığın 6102 Sayılı TTK.'nın 5/A maddesi uyarınca arabuluculuk faaliyetine tâbi bulunmadığı ve 6100 Sayılı HMK.'nın 114. maddesi kapsamında belirtilen dava şartlarında da eksiklik bulunmadığı tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra "ilk itirazlar" hususunda yapılan incelemede; davalı şirket tarafından, Mahkememize cevap dilekçesi sunulmamış (ve bu doğrultuda ilk itirazda bulunulmamış) olması nedeniyle, bu hususta Mahkememizce herhangi bir inceleme yapılmamıştır.

c) Dava Konusu Uyuşmazlığın Hukuki Nitelendirmesi :

6361 ....Kanunu'nun "Sözleşmenin İhlali" başlıklı 31. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:

"(1) Kiralayan, finansal kiralama bedelini ödemede temerrüde düşen kiracıya verdiği otuz günlük süre içinde de bu bedelin ödenmemesi hâlinde, sözleşmeyi feshedebilir. Ancak, sözleşmede, süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmış ise, bu süre altmış günden az olamaz. Bir yıl içinde sözleşmede yer alan kira bedellerinden üçünü veya üst üste ikisini zamanında ödememesi nedeniyle ihtara muhatap olan kiracılarla yapılan sözleşmeler kiralayan tarafından feshedilebilir.

(2) Taraflardan birinin sözleşmeye aykırı harekette bulunduğu hâllerde, bu aykırılık nedeniyle diğer tarafın sözleşmeyi devam ettirmesinin beklenemeyeceği durumlarda sözleşme feshedilebilir.

(3) Kiracı ve kiralayan arasında finansal kiralama sözleşmesi ile ilgili ihtilaflarda, mahkemece finansal kiralama konusu malın ihtiyati tedbir kararı alınarak kiralayana veya üçüncü bir kişiye bırakılması durumunda kiralayan, mahkemeye malın rayiç değeri kadar teminat yatırmak suretiyle mal üzerinde tasarruf edebilir. Şu kadar ki; sözleşmenin feshinin haksız olduğuna karar verilmesi hâlinde kiralayan, kiracının zararını tazminle yükümlüdür."

6361 Sayılı ....Kanunu'nun "Sözleşmenin Sona Ermesinin Sonuçları" başlıklı 32. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:

"(1) Sözleşme sona erdiğinde, sözleşmeden doğan satın alma hakkını kullanmayan veya bu hakkı bulunmayan kiracı finansal kiralama konusu malı derhâl geri vermekle mükelleftir."

Finansal Kiralama Sözleşmesinin Feshi ile ilgili olarak ;

Yukarıda belirtilen mevzuat kapsamında da belirtilmekte olduğu üzere; "Finansal Kiralama Sözleşmelerinin İhlali", 6361 Sayılı Kanun'un yukarıda belirtilen 31. maddesi kapsamında düzenlenmiş olup; anılan hüküm kapsamında, finansal kiralama sözleşmelerinde kiracının (kira bedellerini ödeme hususunda) temerrüde düşmesi halinde kiralayanın, kiracıya asgari otuz günlük bir süre (sözleşmede, süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmış ise asgari altmış günlük süre) tanıması lüzumu belirtilmiş ve anılan süre içinde de kira bedelinin ödenmemesi hâlinde kiralayana, "sözleşmeyi fesih yetkisi" tanınmıştır.

Kiralayana tanınan işbu fesih yetkisinin kullanılabilmesi için; "bir yıl içinde, kira bedellerinden münferiden üç ayrı taksitin ödenmemiş olması" veya "bir yıl içinde, üst üste iki taksitin zamanında ödenmemesi" ve her iki durumda da "kiralayan tarafından kiracıya yönelik ihtar keşide edilmiş olması" gerekmektedir.

Yine 6361 Sayılı Kanun'un 31/2. maddesi kapsamında; "sözleşmeye aykırılık" kavramının sınırları belirtilmeksizin fesih yetkisini düzenleyen genel nitelikte bir hüküm ihdas edilmiş ve taraflardan herhangi birinin "sözleşmeye aykırı harekette bulunması" halinde, her iki tarafa da "... Sözleşmesini Fesih" yetkisi tanınmıştır. Bununla birlikte; anılan hüküm kapsamında düzenlenen işbu fesih yetkisinin kullanılabilmesi, "diğer tarafın, sözleşmeyi devam ettirmesinin beklenememesi" şartına bağlanmıştır.

Anılan Kanun hükmü kapsamında son olarak; ihtiyati tedbir kararı verilmesi halinde sözleşme konusu malın "teminat karşılığı kullanımı" hususu düzenlenmiş olup; söz konusu düzenleme uyarınca, taraflar arasında doğabilecek herhangi ihtilaflarda, Mahkeme tarafından (sözleşme konusu malın, kiralayana veya üçüncü bir kişiye bırakılması hususunda) ihtiyati tedbir kararı verilmesi durumunda; kiralayana, "malın rayiç değeri tutarında teminat" yatırmak suretiyle, "mal üzerinde tasarruf" imkanı tanınmıştır. Bununla birlikte, anılan ihtilaf hususunda Mahkeme tarafından yapılacak yargılama neticesinde "finansal kiralama sözleşmesinin feshinin haksız olduğu" yönünde karar verilmesi hâlinde ise kiralayana, "kiracının zararını tazmin" yükümlülüğü getirilmiştir.

Finansal Kiralama Konusu Malın İadesi ile ilgili olarak ;

"Finansal Kiralama Sözleşmesinin Sona Ermesinin Sonuçları", 6361 Sayılı Kanun'un yukarıda belirtilen 32. maddesi kapsamında düzenlenmiş olup; söz konusu Kanun hükmünde, sözleşmenin herhangi sebeplerle son ermesi halinde "Finansal Kiralama Sözleşmesi Konusu Malın İadesi" hususu, somut vakıada oluşabilecek farklı durumların münferiden dikkate alınması suretiyle düzenlenmiştir. Bu doğrultuda; "sözleşmede satın alma hakkı bulunmakla birlikte, bu hakkını kullanmayan kiracının" ve "sözleşmede satın alma hakkı bulunmayan kiracının", sözleşme konusu malı, kiralayana "derhal iade etmesi zorunluluğu" hüküm altına alınmıştır.

Bu noktada; ilgili Kanun hükmünde belirtilen "bu hakkı bulunmayan" ifadesinin, farklı durumlara münhasıran değerlendirilmesi, önem arz etmektedir.

Kanun hükmünün lafzında belirtilen "sözleşmeden doğan satın alma hakkını kullanmayan" ifadesinde, "kiracının, sözleşme uyarınca tanınan bir satın alma hakkının bulunduğu" durumların düzenlendiği, hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte "bu hakkı bulunmayan" ifadesinin irdelemesinde, "sözleşme kapsamında kiracıya, satın alma hakkının tanınmamış olması" unsurunun yanı sıra "sözleşme kapsamında kiracının satın alma hakkı bulunmakla birlikte, bu hakkın henüz doğmadığı" durumların da bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilmeyeceğinin irdelenmesi gerekmektedir. Anılan Kanun hükmünün lafzının değerlendirilmesinde ve söz konusu Kanun hükmünün gerekçesinde belirtilen.

"Madde ile, sözleşmenin sona ermesinin sonuçları düzenlenmiştir. Bu durumda malın derhal kiralayana geri verilmesi gerekmektedir.

Sözleşme süresi sonunda kiracıya malı satın alma hakkı tanınmışsa, bu hakkın kullanılmasıyla beraber taraflar arasında bir satım ilişkisi doğacak ve bunun sonunda mala zilyet durumunda bulunan kiracı malın mülkiyetini iktisap edecektir." açıklamaları da dikkate alındığında, "mevcut bir satın alma hakkının doğumunun tetkiki" hususunda, Kanun Koyucu tarafından herhangi bir sınırlandırma getirilmediği anlaşılmakla.

Kanun hükmünde yer alan "bu hakkı bulunmayan" ifadesinin geniş yorumlanmasının gerektiği ve bu doğrultuda "sözleşme kapsamında kiracının satın alma hakkı bulunmadığı durumlar" ile "kiracının satın alma hakkı bulunmakla birlikte, bu hakkın henüz doğmamış bulunduğu durumların" birlikte değerlendirilmesinin, finansal kiralama sözleşmelerinde farklı ihtimallerden doğabilecek ihtilafların çözümünde elzem nitelikte olduğu görülmektedir.

d) Dava Konusu Uyuşmazlık İle İlgili Değerlendirme :

Mahkememiz nezdinde ikame olunan dava kapsamında; taraflar arasında akdedildiği belirtilen finansal kiralama sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğinin tespiti ile finansal kiralama sözleşmesi konusu menkul malın iadesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.

Tensip zaptını ve davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesini içeren "ön inceleme duruşma davetiyesi"; (6100 Sayılı HMK.'nın 317, 318, 140/5, 141, 147 ve 320. maddeleri uyarınca ihtarat içerir şekilde) davalı şirkete usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olup; davalı şirket tarafından Mahkememize cevap dilekçesi sunulmamış olması nedeniyle, 6100 sayılı HMK.'nın 128. maddesi uyarınca, dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamının, davalı şirket tarafından inkar edilmiş olduğu kabul edilmiştir.

Mahkememizce, dava konusu finansal kiralama sözleşmesi ve sözleşme konusu menkul mal ile ilgili olarak inceleme ve raporlama yapılması amacıyla dosya bilirkişiye tevdi edilmiş ve anılan hususta düzenlenen bilirkişi raporu kapsamında; taraflar arasında akdedilen 07/11/2022 tarih ve 96304195-302 sayılı sözleşmenin yapılan incelemesinde, sözleşmenin 10. maddesinde muacceliyetin ve temerrüdün sonuçları düzenlenmiş olduğu, 10/2 maddesine göre kiralayana verilmiş ödeme planının kısmen dahi olsa vadesinde ödenmemesi durumunda muacceliyetin doğacağının ve 10/3 ve 10/4 maddelerinde ise muacceliyetin ve temerrüdün sonuçlarının düzenlendiği;

bu hükümlere göre muacceliyet durumunda kiracının temerrüde düştüğünün kabul edileceği ve bu durumda kiralayanın sözleşme ve kanundaki temerrüde ilişkin tüm hükümlerinin uygulanabileceğinin düzenlendiği.

25. maddesinde sözleşmenin feshini düzenlediği, sözleşmenin 25/2 maddesi uyarınca akdin başladığı günden itibaren geçecek her 1 (bir) yıllık süreler içinde aylık kira bedellerinden herhangi üç taksidinin veya üst üste iki taksidinin zamanında ödenmemesinin kiralayan davacıya sözleşmeyi tek taraflı fesih hakkı tanındığının düzenlendiği.

25/3 maddesi uyarınca kiralayanın keşide edeceği ihtar kapsamında süre verilmiş ise, işbu süre sonunda kiracının geciken kira borcunu ödememesi durumunda kirayalanın fatura kesme işlemini durdurabileceğinin ve böyle bir durumda kirayalan tarafından ayrıca fesih iradesi açıklanmadıkça sözleşmenin yürürlüğüne ve geçerliliğine halel gelmeyeceğinin, kiracının gecikmiş kira bedellerini ödemek suretiyle sözleşmeye devam edilmesini talep edebileceğinin, kiracının bu talebini kabul edip etmemenin tamamen kiralayanın ihtiyarında olduğunun, kiralayanın dilerse geciken kira bedelini tahsil ederek sözleşmeye devam edebileceğinin,

dilerse sözleşmeye devam edilmesini sözleşme sonuna kadar ödenecek kira bedellerinin tamamının ödenmesi şartına bağlı kılabileceğinin, dilerse de fesih iradesi açıklama suretiyle sözleşmeyi fesih ile kiralananı ve kalan alacaklarının tamamını talep edebileceğinin düzenlendiği; ihtarnamenin yapılan incelemesinde, ihtarnamenin 29/11/2023 ve 30/11/22023 tarihlerinde 3 farklı adrese tebliğ edildiğinin; tebligatların ... isimli kişilere tebliğ edildiğinin; ihtarnamenin tebligat adreslerinin herhangi birinden iade edilmediğinin tespit edildiği hususlarının rapor edildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce, dava konusu uyuşmazlık hususunda yapılan nihai değerlendirmede;

Bilirkişi raporunun, davanın esasına etkili ve denetime elverişli olduğu kanaatine varılarak Mahkememizce yapılan nihai değerlendirmede; taraflar arasında 07/11/2022 tarihinde davacı kiralayan tarafından satın alınan dizel forkliftin kiracı davalıya kiralanması hususunda....

Sözleşmesinin akdedilmiş olduğu; davalı şirket tarafından, sözleşmenin mütemmim cüz'ü niteliğinde olan ek protokol uyarınca 07/12/2022 tarihinden başlayarak 08/11/2023 tarihine kadar geçecek (1) yıllık süre boyunca 37.333,07 TL kira bedelinin ödenmesinin taahhüt edilmiş olduğu; davacı banka tarafından keşide edilen ihtarname akabinde de, davalı şirket tarafından kira borcu taksitinin ödenmemesi suretiyle, dava konusu finansal kiralama sözleşmesinin, davalı şirket tarafından ihlal edilmiş olduğu ve bu doğrultuda davalı şirketin temerrüdünün oluştuğu;

davacı banka tarafından keşide edilen ihtarname kapsamında tanınan 60 günlük sürede borcun ödenmemesi nedeniyle de "sözleşmeyi fesih yetkisinin" doğmuş bulunduğu anlaşılmakla; dava konusu finansal kiralama sözleşmesinin, davacı banka tarafından haklı nedenle feshedilmiş olduğunun tespiti hususundaki talebin ve bu doğrultuda 6361 Sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca dava konusu ....davacı bankaya iadesi talebinin kabulüne dair aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir.

V) HÜKÜM : (Yukarıda Açıklanan Gerekçelerle)

1) Davacı tarafından sunulan tespit talebi hususunda, DAVANIN KABULÜNE;

Bu doğrultuda; 6361 Sayılı .... Kanunu'nun 31. maddesi uyarınca, dava konusu finansal kiralama sözleşmesinin, haklı nedenle fesholunduğunun TESPİTİNE,

2) Davacı tarafından sunulan "finansal kiralama konusu malın iadesi" talebi hususunda, DAVANIN KABULÜNE;

Bu doğrultuda; dava konusu 07/11/2022 tarih ve ... numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesi kapsamında kiralanan .... (...), davacıya İADESİNE;

3) Karar ve İlâm Harcı :

a) Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 31.086,92 TL. harçtan, davacı tarafından yatırılmış bulunan 7.771,14 TL. peşin harcın mahsubu ile bakiye kalan 23.315,78 TL. harcın; davalı taraftan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

b) Davacı tarafından yatırılmış bulunan 7.771,14 TL peşin harç, 427,60 TL. başvuru harcı ve 60,80 TL. vekalet harcı olmak üzere toplam 8.259,54 TL. harcın; davalı taraftan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,

4) Yargılama Gideri ve Gider Avansı :

a) Davacı tarafından yatırılmış bulunan 4.000,00 TL. bilirkişi ücreti ile 85,00 TL. posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 4.085,00 TL. yargılama giderinin; davalı taraftan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,

b) Taraflarca yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın; kararın kesinleşmesini müteakiben talep edilmesi halinde, 6100 Sayılı HMK.'nın 333. maddesi uyarınca taraflara İADESİNE,

5) Vekâlet Ücreti :

Davacı tarafın, kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3. ve 13. maddeleri uyarınca takdiren 72.262,89 TL. vekalet ücretinin, davalı taraftan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,

.... · ¸ ¸ · Gerekçeli Karar