Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/941 K.2021/303

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; ... Genel Müdürlüğü 8.6.1984 tarih ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak kurulmuş tüzel kişiliğe sahip bir kamu iktisadi kuruluşu olduğunu, ...

Genel Müdürlüğünün hizmet binası ile işletmekte olduğu hava liman/meydanlardaki temizlik hizmetleri 1988 yılından beri piyasaya yaptırıldığını, davalılar bünyesinde Adana Hava Limanında çalışmakta iken iş akitlerine son verildiği iddiasıyla bir kısım işçiler tarafından kıdem, ihbar tazminatı, UBGT ve yıllık ücretli izin alacaklarının tahsili istemiyle Genel Müdürlükleri aleyhine davalar açıldığını, bu davalar neticesinde işçiler lehine hükmedilen işçilik alacaklarından Genel Müdürlükleri yüklenici şirketlerle birlikte müteselsilen sorumlu tutulduğunu ve kararlar gereğince davacılara ödemeler yapıldığını,

bu davalara ve verilen kararlara istinaden İcra Müdürlüklerine Genel Müdürlüklerince yapılan ödemelere ilişkin tablonun Ek-3 ‘te yer aldığını, söz konusu tabloda her bir işçinin işe giriş ve işten çıkış tarihlerine de yer verildiğini, davalılar ile imzalanan muhtelif tarihli sözleşme eklerinde yer alan teknik şartnamelerin 5.1 maddesinde, özel şartnamelerin 8.1.2, veya 7.10 maddelerinde “Yüklenicinin istihdam ettiği işçilerin.

İş Kanunu, SSK Mevzuatı ve diğer kanun ve mevzuatlarla belirlenen uygulamalar, hak ve alacaklar bakımından muhatabının da sorumlusunun da yüklenici olduğunu, yüklenici tarafından istihdam edilen işçilere ilişkin herhangi bir sorumluluğun ...’ye yüklenemeyeceğini, Yüklenicinin istihdam ettiği işçilerin İş Kanunu, SSK mevzuatı ve diğer kanun ve mevzuatlarda belirlenen tüm hak ve alacakların, yüklenici tarafından karşılanacağını, ...'nin bu gibi konularda sorumlu sayılmayacaktır.’’şeklinde düzenleme bulunduğunu,

Yargıtay'ın davalı tarafın “taşeron olarak çalışan kişilerin değişmesine rağmen işçilerin işini aynen ve aralıksız olarak sürdürdüğü..” şeklindeki savunmasına itibar etmediğini ve taraflar arasındaki sözleşme hükümleri dikkate alınarak davalı tarafın sorumluluğunun belirlenmesi gerektiğine karar verdiğini, tabloda yer alan davalar neticesinde Genel Müdürlüklerince ödenen tutarlardan, davalılar ile kuruluşu arasında imzalanan temizlik hizmetleri sözleşmesi hükümleri ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı gereğince, Genel Müdürlüklerince ödenen toplam 243.280,24 TL 'nin rücuan tahsilini talep etme zorunluluğu doğduğunu, açıklanan nedenlerle;

davanın kabulü ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 243.280,24 TL ‘nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... İnşaat vekili cevap dilekçesinde; rücu davalılarında zamanaşımın (6098 m.73/1 ve 4857 m.6/5 uyarınca) 2 yıl olduğunu, davacının, dava dışı işçilere yapmış olduğu ödemelerin üzerinden hak düşürücü sürenin 2 yıl geçtiğini, bu yüzden zamanaşımı itirazlarının olduğunu, kıdem tazminatı taleplerinden yüklenicinin sorumlu tutulamayacağını, ihbar tazminatı ve yıllık ücretli izin alacağından son alt işverenin sorumlu olduğunu, işçilerin, kendilerinde çalıştığı dönemlerde UBGT ücretlerinin ödendiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... İnşaat ...Ltd Şti vekili cevap dilekçesinde; davacının, müvekkil şirketten rücu talebinin kabul edilemeyeceğini, asıl işverenin yapmış olduğu ihaleler sonucunda bu ihalelerin zaman içinde farklı şirketler tarafından üstlenildiğini ve alt işverenlerin sürekli olarak değiştiğini, müvekkil şirketin, davacı kurumun, alt işvereni değil, işveren vekili durumunda olduğunu, müvekkili davacı ...

Genel Müdürlüğü'nden ihale ile iş alan ve onun adına kamu kurumunun kendi işçilerini istihdam eden işveren vekili konumunda olduğunu, bu bakımdan, işin ve işyerinin gerçek sahibi; işveren konumundaki davacı Bakanlık kendisinin asıl işveren olduğundan bahisle dava dışı işçiye karşı eğer var ise sorumluluklarını yerine getirmekten kaçınmaz ve bu hususta sorumluluğu olmadığı iddiasında bulunamayacağını, burada gerçek işverenden ihale ile iş alan şirketlerin, şeklen işçilerin, işvereni gibi gözükse de işçiler gerçekte ihaleci kurumun işçileri olup; emir ve talimatları ihaleci kurumdan almakta;

ayrıca ihaleyi kazanan firma bir sonraki dönemde değişse bile aynı işyerinde, aynı pozisyonda, aynı maddi ve ekonomik haklar çerçevesinde istihdam edilmeye devam edildiğini, davacı ...

Genel Müdürlüğü ile müvekkil şirket arasında imzalanan ihale sözleşmesi incelendiğinde, sözleşme işin yürütülmesi ve planlanması; kimlerin işe alınacağı, kimlerin işten çıkarılacağı konusunda davalı kurumunun tek başına söz sahibi olduğunun anlaşılacağını, dava dışı işçinin taleplerinin tek muhatabının son ve gerçek işveren konumundaki ...

Genel Müdürlüğü olduğunun anlaşılacağını, yapılmış olan istihdam faaliyetlerinin işveren vekili sıfatı ile gerçek işveren konumundaki ihaleci kurum nam ve hesabına yapıldığını, hiçbir kabul anlamına gelmemek üzere, bir an için davacının, müvekkilden alacak talep edebileceği düşünülse bile,

davacının, işin eksiksiz yapıldığı gerekçesi ile müvekkile son hakediş ödemesini, kesintisiz ve kayıtsız ödemesi karşısında, müvekkilden alacaklı olduğundan bahisle sonradan alacak davası açmasının hukuken mümkün olmadığını, dava dışı işçinin kıdem tazminatı alacağına yönelik olan ödemelerden davacı ... genel müdürlüğünün tek başına sorumlu olduğunu, iş sözleşmesi taraflarca açık olarak belirli bir süreye bağlanmasa bile, işin amacından belirli süreli olduğu anlaşılıyorsa, sözleşmenin örtülü olarak süreye bağlanmasının söz konusu olduğunu, dava dışı işçi ile müvekkil şirket arasında belirli süreli olarak kurulmuş iş ilişkisi mevcut olduğu,

dava dışı işçinin iş geçmişine bakıldığında taşeron firmalara değişse de asıl işverenin değilmediğinin görüleceğini, gerçek işverenden ihale ile iş alan şirketlerin, şeklen işçilerin, işvereni gibi gözükse de işçilerin gerçekte ihaleci kurumun işçileri olup; emir ve talimatları ihaleci kurumdan almakta;

ayrıca ihaleyi kazanan firmanın bir sonraki dönemde değişse bile aynı işyerinde, aynı pozisyonda, aynı maddi ve ekonomik haklar çerçevesinde istihdam edilmeye devam edildiğini, bu nedenle dava dışı işçinin başından beri davacı idarenin işçisi olarak kabul edilmesi gerektiğini, tazminatlardan son iş sözleşmesinin kiminle yapıldığına bakılmadan davacı Muratpaşa Belediye Başkanlığı sorumlu olacağını, söz konusu tazminatların ödenmesinde müvekkil şirket sorumlu olsa bile yalnızca işçinin kendi ihale döneminde geçen çalışma süresi ve devir tarihindeki ücrete göre belirlenecek kıdem tazminatı ile sınırlı olarak sorumlu olacağını,

alt işveren müvekkilinin kendi payına düşen tazminattan davacı ... genel müdürlüğü ile birlikte müteselsil olarak sorumlu olacağını, yukarıda açıklanan ve re'sen göz önünde bulundurulacak nedenlerle müvekkil aleyhine açılmış olan işbu haksız ve hukuka aykırı davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacı tarafından ödenmek zorunda kalındığı bildirilen işçi alacağının rücuen tazmini istemine ilişkindir.

Mahkememizce aldırılan 28/02/2020 tarihli bilirkişi raporunda; ... Müdürlüğü'nün ... sayılı takip dosyası ile ...

Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyası ile ilgili (15.07.2016 tarih ve 551,56.-TL tutarlı) ödeme beyanına ilişkin herhangi bir belge, dava dosyası içinde bulunmadığından, bunlara ilişkin talebin (TABLO-l'de) inceleme dışı bırakıldığını; belirtilenler dışındaki icra takip dosyalarında, davacının yaptığı ödemelerin, tarih ve miktarları ile tespit ve hesaplandığını, davacı, alacağının, ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek faizleriyle tahsilini talep etmekle birlikte, münhasıran faize ilişkin olarak miktar bildirip talepte bulunmamış olmasına rağmen, usûl ekonomisi de gözönünde bulundurularak: Ekli TABLO-l'de;

dava dosyası ve eklerinden tespit edilen tüm ödemeler, ödeme tarihleri ve miktarları toplamının 195.587,27.-TL (asıl alacak) ve her birinin ödeme tarihlerinden dava tarihine kadar işlemiş (yasal) faiz tutarları toplamı 66.893,61.-TL olarak hesaplandığını.

Ekli TABLO-2'de; dava dilekçesinde belirtilen (davacının beyanlarına göre) tüm ödemeler, ödeme tarihleri ve miktarları toplamının 243.280,24.-TL (asıl alacak) ve her birinin ödeme tarihlerinden dava tarihine kadar işlemiş (yasal) faiz tutarları toplamı 71.020,88.-TL olarak hesaplandığı bildirilmiştir.

Mahkememizce aldırılan 02/07/2020 tarihli bilirkişi ek raporunda; davalıların sorumluluk durumu ve miktarlarının ayrıntılı ve seçenekli olarak irdelenerek hesap detaylarının yukarıda ve ekli tablolarda sunulduğunu, davacı kurumun rücuen talep edebileceği toplam asıl alacak miktarının 243.280,24 TL olarak tespit edilmiştir.

Mahkememizce aldırılan 11/11/2020 tarihli bilirkişi 2. ek raporunda; dosya kapsamı ve eklerine göre, davacının, rücu edebileceği tutarların ve yüklenicilere göre dağılımlarının önceki raporlarında hesaplanmış olduğu, işbu ek rapor için görevlendirme ara kararındaki "sözkonusu tazminattan, son işverenin sorumlu olmaması ihtimaline binaen davalıların işçiyi çalıştırdığı dönem ile sorumlu olmaları kaydıyla ek rapor düzenlenmesine" ilişkin ibareye göre, dosya kapsamı çerçevesinde tespit ve hesaplama yapılmasının mümkün olamadığı, dosyaya yeni bilgi ve belge intikal ettiğinde veya başka bir açıdan yeniden irdeleme yapılması gerektiğinin takdir edilmesi durumunda yeniden inceleme ve hesaplama yapılabileceği tespit edilmiştir.

Mahkememizce aldırılan 05/04/2021 tarihli bilirkişi raporunda; davacı tarafından dava dışı işçilere işçilik alacaklarına istinaden toplam 243.280,24-TL ödeme yapıldığı, aradaki farkın davalılar nezdinde gerçekleşmeyen dönemlerden kaynaklandığı, Mahkeme tarafından taraflar arasındaki sözleşme ile işçilik alacaklarının tamamından yüklenicilerin sorumlu olduğu kanaatine varılması halinde, dava dışı işçilerin alacaklısı olduğu icra dosyalarına yapılan ödeme nedeniyle, Davalılardan, - ...

Tur.İnş.Tic.San. Ltd. Şti.'nin sorumluluğunun 6.849,94-TL, ... Tur.Tem.Gıda ve T.A.Ş'nin sorumluluğunun 10.495,23-TL, ... Madencilik Ltd. Şti'nin sorumluluğunun 8.954,18-TL , ... Hiz.Tur....Tic.Org.Paz. Ltd. Şti'nin sorumluluğunun 4.450,54-TL, ... Medikal Tem.Elk.Basın ...Teks.Tic.Ltd. Şti'nin sorumluluğunun 1.121,42-TL, ... Dayanıklı Tük.Malları İnş.Tem. Yem.Gıda Tur.İth.İhr.Tic.Paz. Ltd.Şti'nin sorumluluğunun 16.135-TL, ... Müş.İnş.San. Ve Tic. Ltd.

Şti'nin sorumluluğunun 27.063,45-TL, ... İnşaat Petrol Ür.İth.İhr.Ltd. Şti'nin sorumluluğunun 16.592,53-TL, ... Temizlik Sosyal Hiz.Bilg.Sağ.Hiz.İnş.San. Ve Tic.Ltd.Şti.'nin sorumluluğunun 1.999,89-TL, ... Güvenlik Sistemleri Tem. Hiz. Mak. San. Ve Tic. A.Ş.'nin sorumluluğunun 3.018,77-TL, ... Servis Sos. Tem. Hiz. Eğt. Yay. San. Tic. Ltd. Şti.'nin sorumluluğunun 3.018,77-TL, Ürün Tic. Taah. Paz. Ltd. Şti.'nin sorumluluğunun 3.932,01-TL, ... İnşaat Elk.Tem.Pey.San.

Ve Tic.Ltd.Şti.'nin sorumluluğunun 2.051,41-TL, ... (...) Hizmet Org.İnş.Taah.Gıda San. Ve Tic.Ltd.Şti.'nin sorumluluğunun 40.326,91-TL, ... Tem.Hiz.Taah.Yem.Ltd.Şti-... (...) Hizmet Org.İnş.Taah.Gıda San. Ve Tic.Ltd.Şti. Ortaklığı.'nin sorumluluğunun 45.819,19-TL , ... Tem. Bilg. Ltd. Şti- ... End. Tem. Ltd. Şti. (Ortak Girişim)'nin sorumluluğunun 1.010,10-TL, ... Dan. Tem. Otom. İnş. Gıda San. Ve Tic. Ltd. Şti.-... End. Tem. Ltd.

Şti. ortaklığı'nın sorumluluğunun 7.593,70-TL, ... End.Tem.Ltd.Şti. (Ortak Girişim)'nin sorumluluğunun İş Ortaklığı sebebiyle ... Tem.Bilg.Ltd.Şti.ve ... Dan.Tem.Otom.İnş.Gıda San.

Ve Tic.Ltd.Şti. ile müşterek-müteselsil olduğu, davacının ödeme tarihinden itibaren faiz talebinin, dava dışı işçilerce ikame edilen iş mahkemesinde görülen davalarda davalıların taraf olmamaları ve davaların ihbar edilmemiş olması sebebiyle ödeme tarihi itibariyle temerrüt koşullarının oluşmadığı tespit edilmiştir.

Uygulamada son işverenden tahsil edilen işçilik alacakları, çoğunlukla işçinin birden fazla alt işverenler nezdindeki çalışmalarını kapsamaktadır. İşçinin çalışmış olduğu her bir alt işverenin dönemine isabet eden işçilik alacaklarından, ilgili olan alt işveren sorumlu olacağından alt işverenin sorumluluğu da sadece kendi dönemi ile sınırlı olmalıdır. Davacın “son işveren“ olması da bu sonucu değiştirmez.

Bununla birlikte feshe bağlı bir hak olan ihbar tazminatından ise, diğer işverenler sorumlu olmayıp, sadece son işveren sorumludur. Başka bir ifade ile davacı üst işveren, dava dışı işçiye ödemiş olduğu ihbar tazminatını ancak son işverendentalep edebilir. Bunun dışındaki tüm işçilik alacaklarından ise, işçinin çalışmış olduğu alt işverenler, üst işverene karşı, kendi dönemleriyle sınırlı olmak üzere sorumludurlar.

Yine, son işveren, yargılama gideri (dava ve icra), avukatlık ücreti, harç, faiz gibi fer'i borçlardan, her bir davalı alt işverenin toplam ana para tutarı içinde sorumlu olduğu tutarına oranı kadarını ilgili alt işverenlere rücu edebilir. Uyuşmazlığın İş Hukuku değil, Borçlar Hukuku hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiğinden, “iş hukukunda geçerli olan mevzuat ve içtihatlara göre yapılan değerlendirmeler" rücu davalarında hükme esas alınamaz.

Değinilmesi gereken bir başka nokta ise alt işverenlerin sorumlu oldukları dönemlere ilişkin hesaplama yapılırken hangi tarihteki ücretlerin esas alınması gerektiğidir. Son işveren, iş mahkemesi ilamı gereğince işçilik alacaklarını iş akdinin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödemekte olup,iş mahkemesi ilamındaki usul ve hesaplamalar doğrultusunda alt işverenlerden rücu isteminde bulunabilir. ( Bkz. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 03.12.2015 tarih, 2014/38758 E., 2015/35433 K.)

Bu açıklamalar ışığından somut olayda ilama konu mahkeme kararlarındaki işçilerin davalılar nezdinde çalıştığı SGK kaytılarından anlaşılmaktadır. Taraflar arasında iş yeri devri söz konusu olmaksızın ihale alıcısının değişmesi suretiyle eski işçilerin ihale alan şirket nezdinde çalıştırılması söz konusudur. Bu kapsamda dava dışı işçi ...,...'nun davalılar bünyesinden bilirkişi raporunda belirtilen dönemlerde raporda belirtilen gün kadar çalıştığı anlaşılmaktadır.

Her bir davalı, davacı ile arasındaki sözleşmede açıkça işçi alacaklarından davalının sorumlu oldukları düzenlenmesi ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 6. Bölüm 38. maddesine göre ancak işçiyi çalıştırdığı dönem için sorumludur.

Alınan usul ve yasaya uygun denetime ve hüküm kurmaya elverişli görülen bilirkişi raporunda davalıların dava dışı işçileri çalıştırdıkları dönemlere ilişkin raporda belirtilen miktarda sorumlu olduklarından davacının davasının kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır. Hakim ... · ¸e-imzalıdır. ¸e-imzalıdır. ¸e-imzalıdır.