Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/120 K.2021/886

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dilekçesiyle özetle; davacı Firmanın çalışma tarzının toptan ve perakende satış şeklinde olduğu;

Volkswagen, Audi, Seat ve Skoda markalarına ait oto yedek parçalarının satış ve

pazarlamasını yaptığı; Davalı ...’in, Davacı ... Motor bünyesinde oto

yedek parça satış pazarlama birimi eski çalışanlarından olduğu;

davalının, 06.11.2017 tarihli İş Sözleşmesi ile oto yedek parça satış ve pazarlama

sorumlusu olarak işe başladığı, “şahsi ve ailevi nedenler” belirterek kendi isteği ile istifa ederek ayrıldığı 19.06.2020 tarihine kadar 3 yıldan fazla bir

zaman aralıksız olarak Davacı firmada çalıştığı;

davalının, Davacı firma ile aralarında Rekabet Yasağı Sözleşmesi olmasına

rağmen; işten ayrılmasını müteakip Rekabet Yasağına aykırı olarak Davacı firmaya

1,5 km gibi yakın sayılacak bir konumda Şaşmaz Sanayi Bölgesinde aynı iş kolunda

ve aynı ticari markalar üzerinde faaliyet göstermek üzere 14.12.2020 tarihinde rakip

bir işyeri açtığı;

davalı bu davranışı ile Rekabet Yasağı Sözleşmesine aykırı davrandığı,

davacı firmaya rakip olan

ticari işletmeyi 1,5 km yakınına açtığı ve Davacının müşteri portföyünü, satış ve fiyat

politikasını haksız olarak elde etmek suretiyle telafisi imkansız zarar verme yolunda

davranışlarına devam ettiği

ifade edilerek; müvekkili firma ile davalı arasında ayrı ayrı akdedilmiş olan rekabet yasağına dair sözleşme hükümlerine aykırılık durumunda davalı eski çalışanların ödemeleri gereken son aylık brüt asgari ücretin 100 katı tutarında cezai şartın hakkaniyet çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği, davalının söz konusu haksız rekabete konu eylemlerinin durdurulması için, Rekabet

Yasağı Sözleşmelerine aykırı bir şekilde faaliyete geçirdikleri “... YEDEK

PARÇA” ünvanı adı altında ticaret yaptıkları işletmenin öncelikle ticari faaliyetlerinin

tedbiren durdurulması ve hükümle beraber ticari hayattan men edilmesine ve

kapatılmasına karar verilmesine; Davalının, Rekabet Yasağı Sözleşmesini ihlal etmesi nedeniyle doğan cezai şartın fazlaya ilişkin her türlü talep, dava ve ıslah hakkı saklı

kalmak kaydıyla şimdilik 5.000 TL’nın dava tarihinden itibaren avans faizinin de

işletilmesi suretiyle davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiş, harcını da yatırmış olduğu ıslah dilekçesi ile; dava değerini 146.211,34 TL artırarak toplam 151.211,34 TL olarak ıslah ettiğini, 5.000,00 TL için dava tarihinden, ıslahla artırılan kısım için ıslah tarihinden itibaren avans faizi işletilerek davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesiyle özetle; davacı işveren tarafından talep edilen cezai şartın belirli olduğu, HMK 109/2.

Maddesi uyarınca tazminat talebi hakkında kısmi dava açılmasının hukuka uygun

Olmadığı ve davanın usulen reddedilmesi gerektiği; Taraflar arası akdedilen iş

sözleşmesinde Davalı aleyhine yer alan rekabet yasağından kaynaklı cezai şarta ilişkin

maddesin Türk Borçlar Kanunu uyarınca geçersiz olduğu;

İş Sözleşmesinde yer alan rekabet yasağı düzenlemesine göre işveren işçinin iş

Sözleşmesini haklı nedene dayanmaksızın kendi iradesi ile feshetmesinden bahsettiği davalının iş akdini işe alım sürecinde kendisine vaat edilen prim ve benzeri yan hakların yerine getirilmemesinden

dolayı, haklı nedenle feshettiği; buna göre işçinin iş sözleşmesini haksız olarak feshetmesine bağlı olarak oluşturulmuş maddenin, davalı bakımından geçerli olamayacağı; davalının davacıya ait müşteri portföyünden faydalanmasının hiçbir şekilde söz

konusu olmadığı, tam aksine davacı taraf davalının Volkswagen, Audi, Seat ve Skoda

markalarına ilişkin müşteri çevresinden faydalanarak işlerini artırdığı; davalının,

Davacı yanında çalışması esnasında herhangi bir yeni çevre geliştirme durumunun

söz konusu olmadığı, zaten önceden tanıdığı çevreye hizmet verdiği; Davalının ortağı olduğu şirketin işbu dava konusu dışında olduğu, şirket bakımından

haksız rekabet unsurlarının da oluşmadığı;

Brüt asgari ücretin 100 katı tutarınca cezai şartın hayatın olağan akışına göre çok yüksek olduğu, müvekkilinin ortağı olduğu şirketin bu dava konusu dışında olduğu gibi şirket bakımından da haksız rekabet unsurlarının oluşmadığını, müvekkilinin haksız rekabet teşkil edecek herhangi bir eylem içerisine girmediğini ve aksi takdirde ise tazminat miktarında makul bir indirime gidilmesi gerektiğini açıklayarak davanın reddini savunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, işten kendi isteği ile ayrılan bir çalışanın rakip bir teşebbüs kurması ve faaliyete başlaması dolayısıyla rekabet etmeme taahhüdüne aykırı davrandığının tespiti ile; haksız rekabet nedeniyle rekabet yasağı sözleşmesine dayalı cezai şart alacağı istemine ilişkindir.

Davalı 06/11/2017 tarihli iş sözleşmesi ile ... Limited Şirketi Oto Yedek Parça satış ve pazarlama sorumlusu olarak işe başlamış olup 19/06/2020 tarihinde kendi isteği ile işten ayrılmıştır. Davalının 14/12/2020 tarihinde ... Yedek Parça A.Ş.'yi iki ortakla birlikte kurduğu, kara taşıtları, yedek parçaları ve ekipmanları alanında faaliyet verdiği anlaşılmıştır.

Dosyaya sunulan, taraflar arasındaki ilk sözleşmenin 15. Maddesinde; "Personel ahlak ve iyi niyet kurallarına uymamaktan dolayı işten çıkarılır veya kendisi

ayrılırsa ayrıldıktan sonra, (Ankara'da Şaşmaz Sanayi Bölgesinde ve 10 km çevresinde

... araçlara ait oto yedek parça sektöründe) a) bir yıl süre ile kendi namına işverenle rekabet edecek bir iş yaparsa, b)

işverenin meslek sırlarından yararlanarak danışmanlık yaparsa, c)

aynı işle iştigal eden bir işyerinde çalışmaya başlarsa,

işverene son aylık güncel brüt asgari ücretinin 100 katı tutarında cezayı şart

ödemeyi peşinen kabul eder." şeklinde belirtildiği, davalı vekili cevap dilekçesinde rekabet yasağının varlığına ilişkin itiraz

Etmediği anlaşılmakla; sözleşmelerden bu hükmü içeren sözleşmenin esas alınması gerektiği değerlendirilmiştir.

Türk Borçlar Kanunu'nun rekabet yasağına ilişkin 444. maddesinde fiil ehliyetine sahip olan işçinin işverene karşı sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında rakip işletme ile başka türden bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebileceği,

aynı maddenin ikinci fıkrasında ise rekabet yasağı kaydının ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları yada işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkanı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikte ise geçerli olacağı düzenlenmiştir. Rekabet yasağına aykırılıktan söz edilebilmesi için davacının zararının mutlak olarak doğması gerekmeyip zarar doğması ihtimalinin bulunması yeterlidir.

Aynı yasanın 445. maddesinde de rekabet yasağının işçinin ekonomik geleceğini, hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olamayan sınırlamalar içeremeyeceği ve süresi özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamayacağı, aynı maddenin ikinci fıkrasında ise hakimin, aşırı nitelikteki rekabet yasağını, bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayacağı belirlenmiştir. Burada; hakime aşırı nitelikteki rekabet yasağının kapsamını veya süresini sınırlama yetkisi verilmiştir.

Dosyaya sunulan bilirkişi kurulu raporu incelendiğinde; dava dilekçesi ekinde sunulan taraflar arası imzalandığı iddia edilen belirsiz süreli iş

sözleşmesi ile bilirkişilerin incelemesine sunulan beyan dilekçesi ekinde yer alan

belirsiz süreli iş sözleşmesinin farklı sözleşmeler olduğu ve her sayfası paraflı ikinci

sözleşmede rekabet yasağına ilişkin herhangi bir düzenleme yer almamasına rağmen;

her sayfası paraflı olmayan ancak sadece son sayfada istihdam edilen işçinin imzası

bulunan ilk sözleşmenin 15. Maddesinde; "

Personel ahlak ve iyi niyet kurallarına uymamaktan dolayı işten çıkarılır veya kendisi

ayrılırsa ayrıldıktan sonra, (Ankara'da Şaşmaz Sanayi Bölgesinde ve 10 km çevresinde

... araçlara ait oto yedek parça sektöründe) a)

bir yıl süre ile kendi namına işverenle rekabet edecek bir iş yaparsa, b)

işverenin meslek sırlarından yararlanarak danışmanlık yaparsa, c)

aynı işle iştigal eden bir işyerinde çalışmaya başlarsa,

işverene son aylık güncel brüt asgari ücretinin 100 katı tutarında cezayı şart

ödemeyi peşinen kabul eder." şeklinde belirtildiği, davalı vekili cevap dilekçesinde rekabet yasağının varlığına ilişkin itiraz

etmediği için sözleşmelerden bu hükmü içeren sözleşmenin esas alınması gerektiği değerlendirildiği, davalı ..., Davacı ... Motor Ltd. Şti. de 5.12.2017 tarihinden

19.06.2020 tarihine değin yaklaşık iki buçuk yıl Volkswagen-Audi-Skoda ve Seat

marka araçların yedek parçalarına yönelik pazarlama-satış işlerinde satış temsilcisi

olarak bilfiil çalıştığı, bu noktada önemli olan üretim sırları ve işle ilgili bilgilerin mahrem bilgi ve

sır niteliği taşıması ve işçinin bu sırlara sahip olması gerekliliği olduğu, Davalının işe başlaması için işçi-işveren arası akdedilen iş sözleşmesinin 15.

maddesinde yukarda da aktarıldığı üzere sözleşme sonrası için işverenin müşteri

çevresinin yer aldığı değerlendirilen 10 km.lik bir mesafe dâhilinde bir yıllık bir süre için

işverenle rekabet edebilecek işlerin yapılmaması taraflar arasında kararlaştırıldığı,

Davacı tarafından, davalı aleyhine getirilen rekabet yasağının kapsamı bir yıl

süre ile, davacı faaliyet merkezinden 10 km mesafe içerisinde, davacı satış ürünleri

olan Vokswagen-Audi, Seat ve Skoda marka araçların yedek parça pazarlama satış

işleriyle rekabet eden işlerden men edilmesine ilişkin olduğu, rekabet yasağına ilişkin bu

düzenlemenin, bilirkişi raporunda yer verilen süre, yer ve konu kıstasları itibarıyla makul ve

hakkaniyete uygun yasaklar olduğu değerlendirildiği, dolayısıyla taraflar arası

akdedilen rekabet yasağı düzenlemelerinin geçerli olduğu değerlendirildiği,

Bu durumda dosya kapsamı bilgi ve belgelerden gerek ... Motor Ltd. Şti.nin

gerekse de davalı ...’in ortağı bulunduğu ... Yedek Parça A.Ş.nin,

faaliyet gösterilen ürün ve coğrafya itibarıyla tanımlanabilecek “Ankara ili Volkswagen-

Audi-Seat-Skoda yedek parçaları perakende satış pazarı”nda fiili bir rekabet içerisinde

bulunduğu tespit edildiği,

davalı ...'in, 19.06.2020 tarihinde davacı nezdindeki işinden

ayrıldıktan sonra 14.12.2020 tarihinde yukarıda da ele alından ve davacı şirket ...

Motor ile rekabet halinde olan ... Yedek Parça A.Ş.yi kurduğu, bu kuruluş,

önceki işinden ayrıldıktan yaklaşık altı ay sonra gerçekleştiği, bu süre taraflar

arasında daha önce akdedilen iş sözleşmesinde düzenlenen ve sözleşme sonrası

dönem için geçerli rekabet yasağı süresi içerisine tekabül ettiği, taraflar

arasında düzenlenen rekabet yasağı, bir yıllık bir süre için getirildiği,

davacının .... adresinde yer alan merkezinden 10 km.lik bir mesafe için getirildiği, davalı ...’in yeni kurduğu rakip işletme ile eski işvereni ... Motor Ltd.Şti. arası yaklaşık 1,5 km civarında olduğu,

Tazminata İlişkin hususlar yönünden sözleşme incelendiğinde; taraflar arası icap-kabul ile varılan mutabakat neticesinde bir yıllık rekabet

yasaklarının ihlal edilmesi durumunda brüt asgari ücretin 100 katı gibi bir cezai şart

belirlendiği, dava dosya içeriğinden davalının rekabet yasağına aykırı eylemlere 5 ay 25

gün sonra başladığı ve bu yasağı, yasağın son geçerlilik süresi olan 19.06.2021

tarihine değin devam ettirdiği anlaşıldığı, bu durumda 6 ay 5 günlük bir ihlal

süresinden bahsedilmesinin mümkün olduğu düşünüldüğü, rekabet yasağı da

oran olarak %51,38’lik bir süre için ihlal edildiği, taraflar arası kararlaştırılan 100 brüt

asgari ücretin bu oranda tekabül eden kısmı da yine 51,38 adet asgari ücret miktarında olduğu,

Sonuç olarak; davacı ve davalı taraflar arasında 6.11.2017 tarihinde imzalanan iş sözleşmesinde

davalı üzerine getirilen bir rekabet yasağı düzenlemesinin bulunduğu;

söz konusu rekabet yasağı kapsamında getirilen yükümlülüklerin konu, yer ve süre

itibarıyla orantılılık kriterlerini taşıdığı ve bu haliyle geçerli olarak kabul edilmesinin

mümkün olduğu;

davacının ortak olarak kurduğu ... Yedek Parça Otomotiv Bakım Akaryakıt

İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin Davacı teşebbüs ile aynı ilgili pazarda faaliyet

gösteren rakip durumunda bir teşebbüs olduğu;

davacının bu eylemi ile rekabet yasağına aykırı faaliyetlerde bulunmuş olduğu ve

duruma göre cezai tazminatın ihlal süresi ile orantılı olarak ya da davacının rekabet

yasağının ihlal edilmesinden kaynaklı zararlarını aşmayacak şekilde bir tazminatın

hesap edilebilmesinin mümkün olduğu belirtildiği anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı ve toplanan deliller değerlendirildiğinde; dava, işten kendi isteği ile ayrılan bir çalışanın rakip bir teşebbüs kurması ve faaliyete başlaması dolayısıyla rekabet etmeme taahhüdüne aykırı davrandığının tespiti ile; haksız rekabet nedeniyle rekabet yasağı sözleşmesine dayalı cezai şart alacağı istemine ilişkin olduğu, dosyaya sunulan, taraflar arasındaki ilk sözleşmenin 15. Maddesinde; "

Personel ahlak ve iyi niyet kurallarına uymamaktan dolayı işten çıkarılır veya kendisi

ayrılırsa ayrıldıktan sonra, (Ankara'da Şaşmaz Sanayi Bölgesinde ve 10 km çevresinde

... araçlara ait oto yedek parça sektöründe) a) bir yıl süre ile kendi namına işverenle rekabet edecek bir iş yaparsa, b)

işverenin meslek sırlarından yararlanarak danışmanlık yaparsa, c)

aynı işle iştigal eden bir işyerinde çalışmaya başlarsa,

işverene son aylık güncel brüt asgari ücretinin 100 katı tutarında cezayı şart

ödemeyi peşinen kabul eder." şeklinde belirtildiği, davalı vekili cevap dilekçesinde rekabet yasağının varlığına ilişkin itiraz etmediği anlaşılmakla; sözleşmelerden bu hükmü içeren sözleşmenin esas alınması gerektiği değerlendirilmesi gerekmiş,

Yukarıda ayrıntılı olarak anlatılan bilirkişi kurulu raporunda; davacı ve davalı taraflar arasında 6.11.2017 tarihinde imzalanan iş sözleşmesinde

davalı üzerine getirilen bir rekabet yasağı düzenlemesinin bulunduğu;

söz konusu rekabet yasağı kapsamında getirilen yükümlülüklerin konu, yer ve süre

itibarıyla orantılılık kriterlerini taşıdığı ve bu haliyle geçerli olarak kabul edilmesinin

mümkün olduğu;

davacının ortak olarak kurduğu ... Yedek Parça Otomotiv Bakım Akaryakıt

İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin Davacı teşebbüs ile aynı ilgili pazarda faaliyet

gösteren rakip durumunda bir teşebbüs olduğu;

davacının bu eylemi ile rekabet yasağına aykırı faaliyetlerde bulunmuş olduğu ve

duruma göre cezai tazminatın ihlal süresi ile orantılı olarak ya da davacının rekabet

yasağının ihlal edilmesinden kaynaklı zararlarını aşmayacak şekilde bir tazminatın

hesap edilebilmesinin mümkün olduğu belirtildiği anlaşılmış,

TBK'nın 182.

Maddesine göre; taraflar cezai şartın miktarını serbestçe belirleyebilirler ancak Hakim aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir, tarafların mali sosyal durumları, asıl borcun ifa edilmesi halinde davacının elde edeceği yarar ile cezai şartın ödenmesinin sağlayacağı yarar arasındaki makul ve adil ölçü, sözleşmeye aykırı davranılması yüzünden alacaklının uğradığı zarar, borçlunun borcunu yerine getirmemek suretiyle sağladığı fayda dikkate alındığında; taraflar arasında kararlaştırılan 1 yıllık rekabet yasaklarının ihlal edilmesi durumunda brüt asgari ücretin 100 katı gibi bir cezai şart miktarının çok yüksek olduğu,

cezai şarttan bir miktar hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmış ve davalı yönünden, davacı vekilinin ıslah dilekçesindeki talebi de dikkate alınarak.

5.000,00-TL tazminatın 24/02/2021 dava tarihinden, 76.211,34-TL tazminat alacağının ise 15/11/2021 ıslah tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi gerektiğine karar verilmekle; bu cezai şart miktarının hak ve nesafet ilkesine uygun bulunduğu ve bu miktar cezai şart alacağının davalıdan alınmasına karar verilmiş, TTK'nın 19/2 maddesi uyarınca dava konusu işin davalı yönünden de ticari iş olması nedeniyle hüküm altına alınan alacağı talep doğrultusunda avans faizi işletilmiş, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 24/09/2019 tarih ve 2018/502 Esas,

2019/5746 Karar sayılı bir kararında da belirtildiği üzere; takdiri indirim yapılması durumunda davalı lehine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilemeyeceği de kabul edilmekle. Davacı ve davalı arasında 06/11/2017 tarihinde imzalanan iş sözleşmesine göre, davalı taraf yönünden bir rekabet yasağı düzenlemesinin bulunduğunun tespiti ile, davalının ortak olarak kurduğu, "...

Yedek Parça Otomotiv Bakım Akaryakıt İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret A.Ş." nin davacı şirket ile aynı ilgili pazarda faaliyet gösteren rakip durumunda bir şirket olduğu ve davalının rekabet yasağına aykırı faaliyetlerde bulunmuş olduğunun tespiti ile, 5.000,00-TL tazminatın 24/02/2021 dava tarihinden, 76.211,34-TL tazminat alacağının ise 15/11/2021 ıslah tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davalının, "...

Yedek Parça" ünvanı adı altında ticaret yaptıkları işletmenin, ticari faaliyetlerinin tedbiren durdurulması ve hükümle beraber ticari hayattan men edilmesine ve kapatılmasına karar verilmesi taleplerinin, yer olmadığından reddine ilişkin davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... · Hakim ... · ¸e-imzalıdır. ¸e-imzalıdır. ¸e-imzalıdır. ¸e-imzalıdır.