Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/443 K.2022/104

Türk Milleti Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili

ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR

ESAS NO

2021/607 Esas

KARAR NO : 2022/57

DAVA

Bankacılık İşleminden Kaynaklanan (Alacak)

DAVA TARİHİ : 11/10/2021

KARAR TARİHİ : 02/02/2022

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİHİ : 02/03/2022

Mahkememizde görülmekte olan Bankacılık İşleminden Kaynaklanan (Alacak) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde ; müvekkilinin alacağından dolayı davalı bankaya ait 1 adet aldığını, çek ödeme gününde tahsil için bankaya ibraz ettiğinde çek üzerindeki imzanın müşterisinin sistemde kayıtlı imzası ile örtüşmediğinden bahisle işlem ve ödeme yapmaktan kaçındığını, daha sonra çek kanunu gereğince her çek yaprağı için banka sorumluluğunun ödenmesi için davalı bankaya başvurduğunu ancak bankanın ödeme yapmaktan kaçındığını ve karşılıksız işlemi yapmadığını, 2.670,00 TL'lik davalı bankanın ödemesi zorunlu olduğu yükümlülüğün tahsili ile davalı bankanın karşılıksız işlemi yapması gerektiğinin tespitine hükmedilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili yanıt dilekçesinde özetle; Davanın öncelikle usulden reddi gerektiğini, bankaca yapılan işlemin hukuka uygun olduğunu ve davanın reddini talep etmiştir.

Deliller; Davalı bankanın, "keşideci imzası uyuşmadığından herhangi bir işlem yapılmamıştır. İbraz tarihi itibari ile hesap bakiyesi 0 TL'dir.07.09.2021" ibaresinin ve davalı banka kaşesinin yer aldığı ... Balgat Şubesi'ne ait; seri no A-8855750 olan, 30/08/2021 tarihli, 454.300,00 TL bedelli, keşidecisi ... Kömür İnşaat Malz. İç ve Dış Tic. Paz. A.Ş. olan, lehtarı ... Gurup Mak. SN Tic. A.Ş. olan çek sureti.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, bankaya ibraz edilen çek nedeniyle karşılıksız işlemi yapılması gerektiğinin tespiti ve çek ibraz bedeli olan 2.670,00 TL'nin tahsili istemine ilişkindir.

Davacı vekili keşidecisi ... Kömür İnşaat Malz. İç ve Dış Tic. Paz. A.Ş. olan hamiline düzenlenmiş bir adet çekin süresi içerisinde bankaya ibraz edildiği ancak çek üzerindeki keşideci imzası ile banka kayıtlarındaki keşideci imzasının birbirine uymaması nedeniyle karşılıksız işlemi yapılmayarak ödeme yapılmadığı anlaşılmıştır.

5941 sayılı Çek Kanunun 3.maddesinde; “ (1) Karşılığı bulunan çek, hesabın bulunduğu muhatap bankanın herhangi bir şubesine ibraz edildiğinde hamilin varsa vergi kimlik numarası saptandıktan sonra ödenir. Ancak çek, hesabın bulunduğu şubeden başka bir şubeye ibraz edildiğinde, o şubece karşılığı sorulmak suretiyle ödenir.

(2) “Karşılıksızdır” işlemi, muhatap bankanın hamile kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarın dışında, çek bedelinin karşılanamayan kısmıyla sınırlı olarak yapılır.

(3) Muhatap banka, ibraz eden düzenleyici dışındaki hamile, süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için;

a) Karşılığının hiç bulunmaması hâlinde,

1) Çek bedeli bin Türk Lirası veya üzerinde ise bin Türk Lirası,

2) Çek bedeli bin Türk Lirasının altında ise çek bedelini,

b) Karşılığının kısmen bulunması hâlinde,

1) Çek bedeli bin Türk Lirası veya altında ise, çek bedelini aşmamak koşuluyla, kısmî karşılığı bin Türk Lirasına tamamlayacak bir miktarı,

2) Çek bedeli bin Türk Lirasının üzerinde ise, çek bedelini aşmamak koşuluyla, kısmî karşılığa ilave olarak bin Türk Lirasını,ödemekle yükümlüdür. Bu husus, hesap sahibi ile muhatap banka arasında çek defterinin teslimi sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir gayri nakdî kredi sözleşmesi hükmündedir. Bu fıkradaki miktar, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan fiyat endekslerindeki yıllık değişmeler göz önünde tutularak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından her yıl Ocak ayında belirlenir ve Resmî Gazete’de yayımlanır.

(4) Hamilin talepte bulunması hâlinde, karşılıksızdır işlemi; çekin arka yüzüne tahsil için bankaya ibraz edildiği tarih, hesap durumu, bankanın yükümlülüğü çerçevesinde ödediği miktar ve ibraz eden gerçek kişinin adı ve soyadı yazılmak, bu kişinin tüzel kişi adına bedeli tahsil etmesi hâlinde bu husus belirtilmek ve bu kişi ile birlikte banka yetkilisi tarafından imzalanmak suretiyle yapılır.

Banka tarafından ödenen miktar düşüldükten sonra karşılıksız kalan tutar açıkça belirtilir. Hamilin imzalamaktan kaçınması hâlinde, karşılıksızdır işlemi yapılmaz.

(5) Muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutar dahil, kısmî ödemenin hamil tarafından kabul edilmemesi hâlinde, ikinci fıkra hükmüne göre karşılıksızdır işlemi yapılır; ibraz tarihi ile ödememe nedeni çekin üzerine yazılır ve çek, üzerine imzası alınarak hamiline geri verilir; ön ve arka yüzünün fotokopisi banka tarafından saklanır.

Çek hesabında hiç karşılığın bulunmaması ve hamilin sadece muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutarın ödenmesini talep etmesi hâlinde de bu fıkra hükmüne göre işlem yapılır.

(6) Muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutar dahil kısmî ödeme hâlinde, çekin ön ve arka yüzünün onaylı fotokopisi ücretsiz olarak hamile verilir. Çek hamili, bu fotokopiyle müracaat borçlularına veya kambiyo senetleri hakkındaki takip usullerine başvurabileceği gibi, icra mahkemesine şikâyette bulunurken dilekçesine bu fotokopiyi ekleyebilir ve bunu icra daireleri ile mahkemelerde ispat aracı olarak kullanabilir. Mahkeme veya icra dairesinin istemi hâlinde çekin aslı bu mercilere gönderilir. (1) (2)

(7) Banka;

a) Çekin karşılığının hesapta bulunmasına rağmen hamiline ödenmesinin geciktirilmesi,

b) Kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarın hamile ödenmesinin geciktirilmesi,

hâllerinde, çek hamiline, her geçen gün için binde üç gecikme cezası öder. Bu hâllerde 4/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun hükümleri uygulanmaz.” düzenlemesi yapılmıştır.

Çek kanunun 3/3.maddesine muhatap bankanın her çek yaprağı için belirli bir miktarı ödeme yükümlülüğü bulunduğu, bankanın verdiği çek yaprağından sorumlu tutulabilmesi için çekin zorunlu unsurları ihtiva etmesi ve süresinde muhatap bankaya ibraz edilmesi gerektiği, somut olayda çekin muhatap davalı bankaya ibraz edilmesine rağmen ibraz tarihi itibariyle çek hesabının bakiyesinde para bulunmadığından karşılıksız işlemi yapılması ve davalı bankanın çek yaprağı başına güvence bedel tutarını ödemekle yükümlü olduğu, gerek 3167 sayılı yasanın 3/1.

Maddesi ve 5941 sayılı çek kanunun 3/3 maddesi uyarınca muhatap bankanın karşılıksız çeklerde süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için yasal yükümlülüğünü ödemesi gerektiğinin belirtildiği, muhatap bankanın çekteki imzayı kontrol etme yükümünün olmadığı, kaldı ki çekin ödemeden menine ilişkin herhangi bir yasak söz konusu da olmadığı anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.