Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1300 K.2023/1301

Ankara Batı

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR

TÜRK MİLLETİ ADINA

ESAS NO

2023/1300 Esas

KARAR NO : 2023/1301

HAKİM

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI : 1-

VEKİLLERİ

DAVALILAR : 2-

3-

VEKİLİ

DAVALI : 4-

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : 25/03/2019

KARAR TARİHİ: 12/12/2023

K. YAZIM TARİHİ: 18/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı firmalardan ihale yoluyla hizmet alımı yapıldığını, dava dışı ... tarafından Ankara Batı ... İş Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile açılan davada davacının 2006-2017 yılları arasında Belediye Başkanlığı bünyesinde taşeron şirketler nezdinde işçi olarak çalıştığı belirtilerek ödenmeyen işçilik alacaklarının belediyeden tahsilinin talep edildiğini, davada husumetin belediye başkanlığı ile davalılardan ...

A.Ş.’ye yöneltildiğini, ancak, diğer davalılarında işveren konumunda bulunduğunu, yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın Ankara ...

İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası ile takibe konulduğunu, davacı belediye tarafından icra dosyasına 40.305,35-TL ödendiğini, mahkeme kararında davacı belediyenin üst işveren olarak müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulduğunu, ancak işveren sıfatının dava dışı işçiyi istihdam ettikleri sürelerle sınırlı olmak üzere davalı şirketlere ait olduğu belirtilerek dava dışı işçi ...’na ödenen 40.305,35-TL’nin şimdilik 200,00-TL’sinin ödeme tarihinden itibaren 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre işleyecek faizi ile birlikte 50,00-TL’sinin ...

Şti., 50,00-TL’sinin ... Tic. Ltd. Şti., 50,00-TL’sinin ... A.Ş., 50,00-TL’sinin ... Ticaret Limited Şirketinden dava dışı işçiyi çalıştırdıkları dönemlere göre ilam ve icra takibinden kaynaklanan ödeme kalemlerine ilişkin ise davalıların eşit oranda sorumluluklarının belirlenmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davacı vekili ıslah dilekçesi ile özetle; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere; ıslah taleplerinin kabulüne, ıslah talepleri doğrultusunda Ankara Batı ... İş Mahkemesi'nin ... Esas ve ...

Karar sayılı ilamında belirtilen, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi uyarınca, dava dışı işçi ...'na ödenen 40.305,35-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleriyle ve 6183 sayılı Kanun'a göre hesaplanacak faizi ile birlikte rücuan tahsiline, davalıların sorumluluk miktarlarının belirlenmesinde işçilik alacakları yönünden dava dışı işçiyi çalıştırdıkları dönemlere göre, ilam ve icra takibinden kaynaklanan ödeme kalemlerine ilişkin ise davalıların eşit oranda sorumluluklarının belirlenmesine, yargılama gideri ve ücreti vekâletin davalılara tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalılardan ... Ltd. Şti. vekili tarafından verilen 16.04.2019 tarihli cevap dilekçesinde özetle. Davanın yetkisiz ve görevsiz mahkemede açıldığını, dava dışı işçi ... tarafından Ankara Batı ... İş Mahkemesinin ...

Esas sayılı dosyasıyla dava açıldığını, 6552 sayılı Kanun hükümlerine göre davacı belediyenin rücu hakkının bulunmadığı, davacı belediye ile davalılar arasında müteselsil sorumluluk hükümlerinin geçerli olduğunu, davacı kurumun asıl işveren konumunda bulunduğunu, Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 2018/3066 Esas, 2018/7520 Karar sayılı ve 02.07.2018 tarihli kararının da bu yönde olduğunu, davalı şirket tarafından dava dışı işçinin çalıştığı döneme ilişkin olarak kıdem tazminatı ödemesi yapıldığını, yapılan ödeme tutarının 5.169-TL olduğunu, bu nedenle davalı şirket tarafından dava dışı işçiye ödenmesi gereken bir kıdem tazminatının bulunmadığını,

dava dışı işçinin yıllık izin alacaklarına ilişkin talebinin davalı şirkete yöneltilmesinin hatalı olduğunu, yıllık izin ücreti alacaklarından sorumluluğunun son işverene ait bulunduğunu, Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 2016/1786 Esas, 2017/29497 Karar ve 19.10.2017 tarihli kararının da bu yönde olduğunu, yargılama giderlerinden davalı şirketin sorumluluğunun bulunmadığını, davalı şirketin işçilik tazminat ve alacaklarına ilişkin davada taraf olmadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılardan ... Ticaret Limited Şirketi ve ... A.Ş. vekili tarafından verilen 31.05.2019 tarihli cevap dilekçesinde özetle.

Davacı belediye ile şirketlerin oluşturduğu adi ortaklık arasında ... ihale kayıt numaralı sözleşme imzalandığını, süre bitiminde sözleşmenin sona erdiğini, sözleşme süresince ortaklığı tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, teminat mektubunun da ortak girişime iade edildiğini, sözleşme döneminde kıdem tazminatına hak kazanan personellerin kıdem tazminatının ortak girişim tarafından ödendiğini, dava dışı işçinin iş ortaklığının üstlendiği işin sona ermesinden sonra ...

A.Ş.’de çalışmaya devam ettiğini, davacı belediye ile ... A.Ş. arasında ... ihale kayıt numaralı sözleşme imzalandığını, davacı belediyeye verilen teminat mektuplarının işin bitiminde iade edilmediğini, personellerin kıdem tazminatlarını ödeme gerekçesiyle nakde çevrildiğini, kıdem tazminatı hesaplanırken ortak girişimin hizmet süresinin de dikkate alındığını, nakde çevrilen teminat mektuplarının tahsili için Ankara Batı ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ...

Esas sayılı dosyasıyla dava açıldığını, 7166 sayılı Kanunun 11. maddesi ile 4857 sayılı İş Kanununun 112. maddesine eklenen fıkra gereğince kıdem tazminatı ödemelerinden dolayı sözleşmede alt işverene rücu edileceğine dair düzenleme bulunması zorunluluğunun getirildiğini, sözleşmede bu yönde hüküm bulunmadığını belirtilerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacağın rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Mahkememizce 17/02/2022 tarih, 2021/345 esas 2022/152 karar sayılı kararı ile kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiş, kararın istinaf edilmesi üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi'nin 07/11/2023 tarih 2023/613 esas 2023/480 karar sayılı ilamı ile özetle.

"01/07/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı TTK'nın 4. ve 5'inci maddelerinde ticari dava düzenlenmiş olup TTK'nın 4. maddesine göre bir davanın ticarî dava sayılması için ya uyuşmazlık konusu işin tarafların her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya asliye ticaret mahkemesince bakılacağı yönünde bir düzenleme bulunması (mutlak ticari dava olması) gereklidir.

Aynı Kanun'un 5'inci maddesinde ticari davaların Asliye Ticaret Mahkemelerinde görüleceği ve Asliye Hukuk Mahkemeleri ile Asliye Ticaret Mahkemeleri arasındaki ilişkinin de görev ilişkisi olduğu belirtilmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/II. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticarî iş sayılan işin, diğeri için de ticarî iş sayılması, davanın niteliğini ticarî hale getirmeyecektir. Zira.

Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticarî dava sayılan davalar haricinde, ticarî davayı ticarî iş esasına göre değil, ticarî işletme esasına göre belirlemiş olup işin ticarî nitelikte olması veya sayılması, davanın ticari dava olarak kabulü için yeterli değildir.

Bu açıklamalardan sonra somut olaya bakıldığında; dava, asıl işveren ve alt işverenler arasındaki akdi ilişkiden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkin olup, davalılar ticaret şirketi olup, tacir iseler de davacının tacir sıfatını haiz olmadığı, dolayısıyla olayda nispi ticari dava bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki akdi ilişkinin, TTK'nın 4. maddesinde belirtilen mutlak ticari davalardan olup olmadığının incelenmesine gelince;

Her ne kadar mahkemece, dava konusu sözleşmenin taşıma ve hizmet edimlerini içeren karma sözleşmeden kaynaklandığı ve olayda Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğu kabul edilerek, işin esası incelenmek suretiyle karar verilmiş ise de, taraflar arasındaki sözleşmelerin konusuna göre asıl edimin, davacı kurumun, 5393 sayılı Belediye Kanunu gereğince görevi kapsamında olan (ve yine aynı Kanun gereğince ihale ve sözleşme yoluyla üçüncü şahıslara da yaptırabileceği) temizlik hizmeti olduğu anlaşılmaktadır.

Temizlik hizmetinin ifası sırasında toplanan çöp ve atıkların başka yere taşınması, temizlik işinin gereği olup, sadece bu durum sözleşmenin "taşıma" sözleşmesi olarak nitelendirilmesi için yeterli değildir.

Nitekim benzer bir olayda Yargıtay 6. Hukuk Dairesi de 09/05/2022 tarihli, 2021/2610 esas ve 2022/2541 karar sayılı kararında, "taraflar arasındaki sözleşmede baskın olan edimin, Belediyenin asli işi olan temizlik ile ilgili hizmet alımı olduğunu" belirterek, sözleşmenin "taşıma" değil, "hizmet sözleşmesi" olduğunu kabul etmiştir.

O halde, taraflar arasındaki sözleşmede, "atıkların... nakli" konusunda bir taşıma edimi olsa da, baskın olan edim, Belediyenin asli işi olan temizlik hizmet alımına ilişkin olmakla, somut olayda, TTK'nın 4. maddesinde sayılan sözleşme türlerinden olan "taşıma" değil, Türk Borçlar Kanunu kapsamındaki "hizmet sözleşmesi" bulunduğunun kabulü gereklidir. Dolayısıyla davanın mutlak ticari davalardan da olmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda tarafların sıfatına ve davanın niteliğine göre; olayda nispi ya da mutlak nitelikteki bir ticari dava söz konusu olmadığından, davada görevli mahkeme, asliye ticaret mahkemesi değil, genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesidir. Bu nedenle dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esası incelenerek hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırıdır.

Hal böyle olunca, mahkemenin görevli olmadığı halde davaya bakmış olması karşısında, esas yönünden inceleme yapılmaksızın, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yargılamanın Asliye Hukuk Mahkemesince yapılması için dosyanın mahalline gönderilmesine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." denmekle mahkememiz kararı kaldırılmış dosya yeni esasa kaydedilmiştir.

Taraflar arasındaki sözleşmenin konusu, evsel atıkların toplanması, nakli, cadde, sokak, meydan ve pazar yerlerinin insan ve makina marifeti ile süpürülmesi işi olup, görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemeleridir. İş bu sebeple asıl uyuşmazlık konusunun hizmet sözleşmesinden kaynaklandığı kanaatine varılarak ve dosyanın daha önce mahkememize Ankara Batı ... Asliye Hukuk Mahkemesinden geldiği nazara alınarak Ankara Batı ... Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğuna dair görevsizlik kararı verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim · e-imzalı e-imzalı