Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/436 K.2023/690

Ankara Batı

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR

TÜRK MİLLETİ ADINA

ESAS NO

2023/436 Esas

KARAR NO : 2023/690

HAKİM

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI

VEKİLİ

DAVA

Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 14/09/2015

BİRLEŞEN 2015/622 ESAS SAYILI DAVA DOSYASI

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI

VEKİLİ

DAVA

Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 21/10/2015

KARAR TARİHİ: 08/06/2023

K. YAZIM TARİHİ: 23/06/2023

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili mahkememize sunduğu dava dilekçesinde özetle ; müvekkilinin davalı firma ile kırma eleme tesisi projesi kapsamında 09/05/2015 tarihli teklife uygun olarak alım-satım sözleşmesi akdettiğini, teklif gereğince davalı şirketin 20 m3 kapasiteye sahip bir adet besleme bunken ... barkod numaralı bir adet sabit bantlı konveyör, ... numaralı bir adet çekiçli kinci,

... barkod numaralı bir adet stok bantlı konveyör ve bir adet elektrik kumanda sistemi dahil olmak üzere seri üretim makinelerden toplam beş parça makineyi müvekkiline siparişe müteakip dört ile altı haftalık bir süren m sonunda müvekkilinin işyerine gönderilecek araç üzerinde teslim etmeyi yükümlendiğini ve karşılığında toplamda 180.000,00 TL ödemeyi kabul ettiğini, davalı şirketin belirttiği hesaba 50,000,00 TL peşin bedeli yatırdığını, belirlenen sürenin dışında makul ölçünün üzerinde sayılacak bir süre geçmesine rağmen davalı şirket tarafından sözleşmeye uygun bir teslimatın gerçekleştirilmediğini,

müvekkilinin 14/08/2015 tarihinde kurumsal mail hesabından sözleşme gereği yapacağı bakiye nakit çeklerce ödemeye hazır olduğunu ve teslimatın gerçekleştirilmesi konusunda kendilerinden olumlu ya da olumsuz bir yanıt alamadıklarını, iyiniyet kuralları çerçevesinde gereken sürenin çok üzerinde malın 00000000teslimim beklediklerini, eğer teslimat yapılmayacaksa başta verilen 50.000,00 TL’nin ödenme tarihinden başlayacak yasal faizi ile birlikte kendilerine iade edilmesini bildirerek davalıdan gereğinin yapılmasını istediğini,

davalı şirketin mal m üretim ve teslimine yönelik ifasını yerine getirmemesi nedeniyle İzmir ...Noterliği nde tanzim olunan 17/08/2015 tarihli ihtarname ile davalı şirkete ihtarda bulunulduğunu ancak davalının ihtarnameye uymayarak iki iş günlük sürede borcunu ifa etmediğini, davalının ...

Noterligince tanzim olunan 17/08/2015 tarihli cevabi ihtarnamesinde ödemeye konu olan çeklerin bankalar ve serbest piyasa nezdınde muteber olmadığı yönünde herhangi bir somut delile dayanmayan bir gerekçe ilen sürerek malı teslim etmediğini resmi bir belge ile ikrar ettiğini, davalı firmanın açıkça hukuka aykırı bu tutumu ve sözleşmeden kaynaklanan borcunu gereği’ gibi ifa etmediğini ileri sürerek davalıya makine teslimi için ödenen toplam 50.000,00 TL tutarındaki bedelin ödeme tarihlerinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,

davalıya gönderilen ihtarname için yapılan 141,21 TL tutanndaki masrafın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkememizin 2015/622 Esas sayılı dosyasının mahkememiz dosyası ile birleştirilmesine karar verilmiş, birleşen dosya davacı/asıl dosya davalı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davalıya 09/05/2015 tarihinde kırma eleme tesis teklifi gönderdiğini ve taraflar arasında anlaşma imzalandığını, anlaşmaya göre sözleşme miktarının 180.000,00 TL olduğunu, müvekkilinin işe başlama tarihinin 50.000,00 TL peşinatın müvekkilinin hesabına yatması ile başlayacağını ve davalı tarafından bu bedelin yatırılması ile sözleşmenin geçerlik kazandığını,

davalının ürünü teslim almadan veya aynı gün 35.000,00 TL nakit bedeli müvekkilinin hesabına yatırması gerektiğini, müvekkili şirketin zamanında ürünleri ürettiğini ve hazır hale getirdiğini bunu davalıya yazı ile bildirdiğini, ancak davalının nakit miktarı bulamadığı için müvekkili şirketten zaman talep ettiğini,

davalının ürünleri teslim almak için araç gönderdiğini ancak nakit ödemesi gereken 35.000,00 TL yi müvekkili şirketin hesabına yatırmaması ve taahhüdünde olan üç adet çeki teslim etmemesi üzerine müvekkili şirketin ürünü teslim etmediğini davalının müvekkili şirkete bakiye nakit bedelini ödemediğini ve hiçbir zaman çekleri teslim etmediğini, müvekkilinin bu sözleşme gereği büyük maddi ve manevi zarara uğradığını, ürünleri üretebilmek için borçlandığını ve sonunda davalının ürünleri teslim almadığı ve yükümlülüklerini yerine getirmediği için elinde ürünlerin kaldığını, ürünleri üretebilmek için üçüncü kişilere ödemede bulunduğunu,

müvekkili şirketin maddi zarara uğradığını ileri sürerek davalının taraflar arasında imzalanan sözleşmedeki edimlerini tam ve eksiksiz yerine getirmemiş olmasına rağmen haksız ve tek taraflı olarak sözleşmeyi fesih etmesi sonucunda sipariş verilen ürünlerin üretiminden, kar kaybından, kur farkından ve depolama nedeni ile uğradığı zararların tazmini için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL’nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı şirket arasında aktolunan 09.05.2015 tarihli sözleşme gereğince daacı müvekkili tarafından davalıya makine teslimi için ödenen toplam 50.000 TL tutarındaki bedelin, davalı satıcı tarafın haksız biçimde makineleri teslim edimini ifa etmemesi nedeniyle sözleşmenin bozulduğunu belirterek, taraflarına iadesine, taraflar arasındaki ticari ilişkinin varlığı nedeniyle bu bedele ödeme tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine ve iadeye bu şekilde hüküm verilmesine,

müvekkilinin uğradığı menfi ve müspet zararlar ile yaptığı tüm gider ve harcamalar bakımından talep ve dava hakları saklı tutulmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücreti ile birlikte İzmir ... Noterliğinde tanzim olunan 17.08.2015 düzenleme tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname için yapılan 141,21 TL tutarındaki masrafın da davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen dosya davalısı/asıl dosya davacı tarafı da aşamalarda birleşen davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Tarafların ticaret sicil kayıtları, keşif, bilirkişi kurulu rapor ve ek raporları, vergi dairesi kayıtları ile tüm dosya kapsamı.

Mahkememizce yapılan keşfe katılan bilirkişi heyeti 29/03/2016 tarihli bilirkişi kurulu raporlarında özetle; taraflar arasındaki sözleşmeye konu kuma eleme tesisinin üniteleri olan 20 m3 kapasiteye sahip bir adet besleme bunkeri, ... tip bir adet sabit bantlı konveyör, bir adet çekiçti kırıcı, ... tip stok bantlı konveyör,bir adet elektrik kumanda panosunun asıl davanın davalısının işyerinin iç kısımları ile işyeri önünde bulunan sahada montajsız halde bulundukları ve teslime hazır oldukları, eksik bir ünite bulunmadığı,

tüm ünitelerinin taraflarca kararlaştırılan sözleşmede belirtildiği gibi I80.000,00 TL olacağı, birleştiriIen davanın davacısı her ne kadar 20 kalemlik maliyet giderlerinden maliyet bedelinin 137.638,50 TL olduğunu beyan ederek bedelini talep etmiş ise de, dava konusu kırma eleme tesisinin teknik özellikler ile tesisin parçaları olan kırıcı, bantlı konveyör, bunker ve elektrik panosunun değerlendirilmesi mümkün olup davacının imalat yönünde bir zararının söz konusu olmayacağı, her iki taraf da edimlerini sözleşmeye uygun olarak yerine getirmediği, bu nedenle tazminat taleplerinin yerinde olmadığı,

ancak sebepsiz zenginleşme kurallarına göre alınan 50.000,00 TL'nin geri verilmesinin gerektiği sonuç ve kanaatine varıldığını belirtmiştir.

Bilirkişi kurulu 30/12/2021 tarihli ek raporları ile yapılan değerlendirme ile özetle; nihai takdir ve değerlendirmesi mahkemeye ait olmak üzere. Daha önceki bilirkişi kök raporunda açıklanan hususlar doğrultusunda, görüşlerinde bir değişiklik olmadığı, Türk Borçlar Kanunu'nun 125.maddesinde.

Temerrüde düşen borçlu, verilen süre içinde, borcunu ifa etmemişse veya süre verilmesini gerektirmeyen bir durum söz konusu ise alacaklı, her zaman borcun ifasını ve gecikme sebebiyle tazminat isteme hakkına sahiptir. Alacaklı, ayrıca borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek, borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir.

Sözleşmeden dönme hâlinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler. Bu durumda borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat edemezse alacaklı, sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğradığı zararın giderilmesini de isteyebilir.a.

Sözleşme konusu peşinat 01.06.2015 tarihinde yatırıldığına göre 4-6 haftalık teslim süresine istinaden 15.7.2015'te malların en geç teslim için hazır olduğunun bildirilmesi gerekirken satıcının 25.7.2015'te teslime hazır olduğunu bildirmesi öncelikli olarak teslimde satıcının sözleşmedeki süreyi geçirdiğini göstermektedir.b. TTK'ya göre; tacirler arasında yapılan bazı ihtar ve ihbarlar bazı şekil şartlarına tabidir.

Sözleşmeden dönme, sözleşmeyi feshetme, karşı tarafı temerrüde düşürmek için yapılacak ihtarlar noter, telgraf, taahhütle mektup, güvenli elektronik imzalı posta ile yapılmalıdır. Fakat TTK'de bu şekil şartları ispat şartı olarak düzenlenmiş olup geçerlilik şartı değildir.

Mail yazışmaları TTK'nın aradığı anlamda tacirler arası ihtar şekil şartlarına uygun olmasa da fiili olarak temerrüde ilişkin ihtarın yapıldığı kabul edildiğinde satıcının 25.7.2015 tarihinde malları teslime hazır olduğu 35.000 TL ve 4 çek kendilerine gönderildiğinde teslimatın yapılacağını bildirmesi yine sözleşmeye aykırılık oluşturacaktır. c. Alıcının 14.8.2015 tarihinde göndermiş olduğu mailde 35,000 TL'yi teslimle havale edeceği kısmı sözleşmeye uygun olmakla birlikte 4 çekin kargoyla gönderileceğini bildirmesi, malın tesliminde verileceği sözleşme hükmü karşısında aykırılık oluşturacaktır. d.

Mail yazışmalarının mahkemece muteber ispat vasıtası olarak kabul edilmemesi halinde, 17.08.2015 tarihinde satıcı tarafından gönderilen ihtarname de örnekleri eposta ile gönderilen çeklerin muteber olmadığı, teslim tarihinde ödenmesi gereken 35,000 TL'nin banka hesabına yatırılması ve bakiye çeklerin kargo ile gönderilmesi ve ödemeler gönderildikten sonra bir hatta içinde ise ürünlerin teslim alınması yönündeki ihtar sözleşmeye göre teslim de yapılması gereken ödemelerin peşinen talep edilmesi, kanuna uygun olarak düzenlenmiş olduğu tespit edilen çeklerin kabul edilmediğinin bildirilmesi nedeniyle sözleşmeye aykırılık oluşturacaktır.

Hem mail yazışmaları hem de noter ihtarı yönünden yapılan değerlendirmeye göre satıcının sözleşmeye uygun olmayan talepleri nedeniyle, alıcının sözleşmenin feshinde haklı olduğu sonucuna varılmıştır şeklinde ek rapor düzenlenmiştir.

GEREKÇE

Dava ve birleşen dava alım satım sözleşmesinden kaynaklanan karşılıklı olarak açılmış alacak ve zararın tazmini talebinden ibarettir. Mahkememizin 09/02/2017 tarih, 2015/571 esas 2017/77 karar sayılı kararının istinaf edilmesi üzerine Ankara BAM 27. HD'nin 02/06/2020 tarih, 2020/316 esas 2020/515 karar sayılı ilamı ile özetle istinaf başvurusunun esastan reddine dair temyiz yolu açık olmak üzere karar verildiği, ilamın temyiz edilmesi üzerine ; Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 29/06/2021 tarih, 2020/2125 esas 2021/3095 karar sayılı ilamı ile mahkememiz kararı bozulmuş olup, yeni esası kayıt edilip yargılamaya devam edilmiş, dosya 2021/568 esasa kayıt edilmiştir.

Mahkememizin 01/02/2022 tarih 2021/568 esas 2022/113 karar sayılı kararının temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 17/01/2023 tarih, 2022/2654 esas 2023/46 karar sayılı ilamı ile özetle; "...Taraflar arasında 09.05.2015 tarihinde makine satımına ilişkin sözleşme imzalanmış, makinelerin 4-6 hafta aralığında teslim edileceği belirtilmiş, toplam 180.000,00 TL olan ödemenin 50.000,00 TL'si peşin olarak ödeneceği, 35.000,00 TL'sinin makinelerin teslimi esnasında nakit olarak, geriye kalan bedelin ise 23.750,00'şer TL olarak 30, 60, 90 ve 120 günlük çekler şeklinde teslim edileceği belirtilmiştir.

Taraflar arasındaki sözleşmeye göre makinelerin teslim tarihi en geç 15.07.2015 tarihi olmasına rağmen davacı iş sahibi 25.07.2015 tarihinde makineleri teslim almak üzere araç göndererek ifayı gecikmiş olarak kabul etmiştir. İş sahibi gecikmiş ifayı kabul etmesine rağmen teslim anında ödenmesi gereken 35.000 TL’yi ödememiş ve geri kalan ödeme için de vadeli çekleri teslim anında vermemiştir.

Bu nedenle yüklenicinin makineleri teslim etmemekte haklı olduğu ve sözleşmenin feshinde davacı iş sahibinin kusurlu olduğu kabul edilerek asıl ve birleşen davanın sonuçlandırılması gerekirken mahkemece yüklenicinin teslim süresini geçirdiği bu nedenle iş sahibinin sözleşmeyi feshetmesinin haklı olduğu kabul edilerek asıl davanın kabulüne ve birleşen davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur." denmekle mahkememiz kararı bozulmuş, yeni esasa kayıt edilerek yargılamaya devam edilmiştir.

Taraflar arasında 09.05.2015 tarihinde makine satımına ilişkin sözleşme imzalanmış, makinelerin 4-6 hafta aralığında teslim edileceği belirtilmiş, toplam 180.000,00 TL olan ödemenin 50.000,00 TL'si peşin olarak ödeneceği, 35.000,00 TL'sinin makinelerin teslimi esnasında nakit olarak, geriye kalan bedelin ise 23.750,00'şer TL olarak 30, 60, 90 ve 120 günlük çekler şeklinde teslim edileceği belirtilmiştir. Taraflar arasındaki sözleşmeye göre makinelerin teslim tarihi en geç 15.07.2015 tarihi olmasına rağmen davacı iş sahibi 25.07.2015 tarihinde makineleri teslim almak üzere araç göndererek ifayı gecikmiş olarak kabul etmiştir. Bu kapsamda sözleşmenin feshedildiği, bu nedenle de davacının sözleşmenin feshinde kusurlu olduğu kabulü gerekmiştir.

Dosyada alınan bilirkişi kurulu rapor ve ek raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte Yargıtay Bozma ilamına uyularak yapılan değerlendirmede. İş sahibi gecikmiş ifayı kabul etmesine rağmen teslim anında ödenmesi gereken 35.000 TL’yi ödememiş ve geri kalan ödeme için de vadeli çekleri teslim anında vermemiştir. Bu nedenle yüklenicinin makineleri teslim etmemekte haklı olduğu ve sözleşmenin feshinde davacı iş sahibinin kusurlu olduğu ve temerrüde düştüğü kabul edilmiştir.

Asıl dava yönünden Geriye etkili fesih; sözleşmenin sanki hiç yapılmamış gibi en başına dönülmesi anlamına gelmektedir. Bu durumda, taraflar sadece sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre verdiklerini geri isteyebilmekte, sözleşmenin yerine getirilememesinde kusurlu olmamak koşuluyla da menfi zararlarını talep edebilmektedirler.

Sözleşmenin feshi sebebiyle iş sahibi davacı kusurlu kabul edilmiş ise de menfi zarar talebi bulunmadığından reddedilecek zarar kalemi asıl dava yönünden bulunmadığı iş sahibinin yükleniciye verdiği bedeli sebepsiz zenginleşme kuralları çerçevesinde geri isteyebileceği açık olmakla Davacının kusuruyla sözleşmenin feshine sebep olduğundan menfi zarar talep edemeyeceği nitekim tazminat yönünden talebi de bulunmadığından talep edilen 50.000,00 TL'nin sözleşmenin feshi dolayısıyla sebepsiz zenginleşme kapsamında davacıya iadesi gerektiğinden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Birleşen dava yönünden yapılan değerlendirmede. Davacının kusuruyla sözleşmenin feshinden kaynaklı talep edilebilecek menfi zarar kalemi yönünden Menfi zararda sorumlulukta ise; alacaklı, sözleşmenin hüküm ifade edeceği yönünde kendisinde uyandırılan güvenin ihlal edilmesi sebebiyle zarara uğradığını ispatlamak zorundadır. Menfi zararın tespiti açısından, alacaklı dönülen sözleşmeyi yapması nedeniyle başka bir sözleşme teklifini reddettiğini somut olarak ispatlamak zorundadır.

Tazminat talep eden, sözleşmeye güven yüzünden reddettiği somut bir teklifin varlığını ve güven duyduğu sözleşmenin geçersizliği üzerine yeni bir sözleşme yaptığını veya yapmak üzere olduğunu ispat etmelidir. Sadece sözleşmenin geçerliliğine güvendiği sözleşme yapıldığı sıradaki piyasa durumu ile bugünkü piyasa durumunu karşılaştırıp tazminat isteyemez.

(Borçlar Hukuk Genel Hükümler Cilt 1, Sf.452, Kemal Oğuzman - Turgut Öz, İstanbul 2011) Asıl bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere dava konusu kırma eleme tesisinin teknik özellikler ile tesisin parçaları olan kırıcı, bantlı konveyör, bunker ve elektrik panosunun değerlendirilmesi mümkün olup davanın imalat yönünde bir zararının söz konusu olmadığı uğradığı menfi zararlar ile yaptığı tüm gider ve harcamaları ispatlayamadığı buna ilişkin belge ve bilgi de bulunmadığı asıl sözleşme konusunun bilirkişi raporu ile imalat yönünden bir zararının söz konusu olmadığına yönelik tespiti gözetilerek birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Katip Hakim · e-imzalı e-imzalı