Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/820 K.2024/703

Ankara Batı

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARAR

TÜRK MİLLETİ ADINA

ESAS NO

2023/820 Esas

KARAR NO : 2024/703

HAKİM

KATİP

DAVACILAR : 1-

2-

VEKİLLERİ

DAVALI : 1-

VEKİLLERİ

DAVALI : 2-

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 28/07/2023

Birleşen Dava (Mahkememizin 2023/821 Esas 2023/969 Esas Sayılı dosyası)

DAVACILAR : 1-

2-

VEKİLİ

DAVALI

VEKİLLERİ

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 28/07/2023

KARAR TARİHİ: 02/07/2024

K. YAZIM TARİHİ: 23/07/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Asıl Davada Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı ... tarafından Ankara Batı İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası kapsamında; müvekkili aleyhine 8.000,00-TL bedelli bonoya dayanılarak kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatıldığını, iş bu takibe konu bonodan dolayı müvekkilinin herhangi bir borcu bulunmadığını, davacı ... ile davalılar ... ve ...'nın babası olan ... arasında 30.01.2018 tarihinde ... ... ... Mahallesi ...

Caddesi ... adresinde bulunan mobilya imalat atölyesinin devrine ilişkin protokol imzalandığını, söz konusu protokolde satıcı kısmında ... ismi olup alıcı kısmında ise müvekkili ... ile müvekkili şirket ...

Şirketinin kaşe ve imzası bulunduğunu, işbu protokole göre ...'nın 37.000 TL karşılığında söz konusu atölyeyi ve atölyenin içinde ki malzemeleri ( makine vs.) müvekkili davacılara devredileceği hususunda mutabık kalındığını, protokolün arka yüzünde anlaşmaya bağlı olarak farklı vade tarihli 9 adet ödeme planı oluşturulduğunu, işbu ödeme planına istinaden ise her bir vade tarihine ilişkin alacaklı kısmı ve düzenleme tarihleri boş bırakılan bonolar tanzim edildiğini, işbu bonoların;

10.03.2018 vade tarihli 7.000 TL 15.04.2018 vade tarihli 1.500 TL 15.05.2018 vade tarihli 1.500 TL 30.06.2018 vade tarihli 3.000 TL 30.06.2018 vade tarihli 4.500 TL 15.07.2018 vade tarihli 3.000 TL 15.08.2018 vade tarihli 4.000 TL 30.09.2018 vade tarihli 4.500 TL tarihsiz 8.000 TL bedelli bono olduğunu,

Bu bonoların ...'ya teslim edildiğini, söz konusu bonolar arasında 8.000 TL bedelli tanzim edilen bononun düzenleme ve vade tarihlerinin de boş bırakıldığını, daha sonra protokolde belirtilen işyerinin devrine ilişkin davalıların babası olan ... tarafından bir takım eksikliklerin olduğu işbu eksikliklerin giderilmesi halinde devir işleminde herhangi bir problemin olmayacağının müvekkili davacı ...' a şifahen beyan edildiğini,

bunun üzerine müvekkilinin ...ya problemin biran önce çözülmesini ticari faaliyetlerini sürdürmek için söz konusu işletmeye ihtiyacının aciliyetini dile getirdiğini ancak ...'nın yaklaşık 1 ay boyunca çeşitli bahaneler ileri sürerek müvekkilini oyaladığını, daha sonra müvekkilinin söz konusu işletmenin üzerinde Çubuk İcra Dairesinin haczi olduğunu öğrendiğini ve işletmeyi devralmaktan vaçgeçtiğini, protokol kapsamında tanzim edilen 9 adet bononun da kendisine teslimini talep ettiğini, ancak ...'nın bonoları teslim etmediğini ve alacaklı tarafı boş olan bonoların ... ve oğulları olan davalılar tarafından kötü niyetli bir şekilde doldurulup,

ciro edilip, takibe konulduğunu, davaya konu icra takibine dayanak olan bononun da vade tarihi boş olarak teslim edilen yukarıda izah edilen protokole bağlı bono olduğunu, iş bu bonodan dolayı müvekkilinin herhangi bir borcu bulunmadığını beyan ederek, davanın kabulü ile Ankara Batı İcra Müdürlüğünün ...

E. sayılı dosyası ile başlatılan takibe konu bononun iptaline, takibe konu bono kapsamında müvekkillerinin borçlu olmadığının tespitine, asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak kaydıyla hükmedilecek kötü niyet tazminatının davalılardan alınarak müvekkil davacılara verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen Davada Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Asıl davadaki gerekçelerle, müvekkili aleyhine Ankara Batı İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine konu bonolar kapsamında müvekkilinin alacaklı taraflara herhangi bir borcunun olmaması nedeniyle takibe konu bonoların iptali ile müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Asıl ve Birleşen davada dava dilekçesinin usulüne uygun tebliğine rağmen davalı taraflarca yasal süre içerisinde cevap dilekçesi sunulmamıştır. Davalı ... vekili aşamalardaki beyanında ise ; dava konusu senetlerle müvekkili ...'nın bir alakası olmadığını, ciro silsilesinde ismi geçmediğini, bu nedenle müvekkilinin iyi niyetli 3.kişi olduğunu, bunun aksinin ispatlanamadığını beyan etmiştir.

DELİLLER

Ankara Batı İcra Müdürlüğünün ... ve ... esas sayılı takip dosyaları, tanık anlatımları, yemin ile tüm dosya kapsamı.

GEREKÇE

Asıl ve Birleşen Dava, Ankara Batı İcra Müdürlüğünün ... ve ... esas sayılı dosyalarında takip konusu yapılan 8 adet toplam 34.000,00 TL bedelli bonolar nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti talebine ilişkindir.

Asıl ve birleşen dosyaların incelenmesinde; dava değerlerinin toplamı 34.000TL, menfi tespit istenen icra dosyasının takip çıkış miktarı toplamı 44.838,04TL olduğu anlaşıldığından ve menfi tespit davasının kısmi olarak açılması usulen mümkün olmadığından davacı vekiline menfi tespit isteminin icra takibinin değeri olan miktar üzerinden eksik kalan peşin karar ve ilam harcını tamamlaması için HK 30 ve 32.md uyarınca 2 haftalık kesin süre verilmiş, davacılar vekilince verilen süre içerisinde harç tamamlanarak, makbuzları dosyaya ibraz edilmiştir.

Davacı taraf davalıya dava dilekçesi ekinde sunduğu protokolden kaynaklı senet verdiğini, bu protokol gereğince kendi ediminden vazgeçtiğini ancak protokolü yaptığı dava dışı ...'nın asıl ve birleşen davaya konu senetlerin boş olan lehtar kısımlarına davalıların adlarının yazıldığını, bedelsizlik definde bulunarak bu senetlerden dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı taraflar ise süresinde cevap dilekçesi sunmamışlar, iddiaları reddetmiş sayılmışlardır.

Kıymetli evrak, içerdiği hakkın senetten ayrı olarak ileri sürülemediği ve başkalarına da devredilemediği vasıflı ve soyut bir borç ikrarıdır (bonoların düzenlendiği 27.01.2004 günü yürürlükte bulunan 6762 s. TTK m.557, 6102 s. TTK m.645 ve Öztan, F.: Kıymetli Evrak Hukuku, 2.b., Ankara 1997, s.975. Kınacıoğlu, N.: Kıymetli Evrak Hukuku, 5.b., Ankara 1999, s.247).

Bononun keşidecisi bonoda gösterdiği belirli bir bedeli kayıtsız ve şartsız olarak bizzat ödemek konusunda soyut bir taahhütte bulunmaktadır. Soyutluk (mücerretlik) ise senedin içerdiği hakkın doğumuna sebep olan temel hukuki ilişkinin senet metninden anlaşılamaması anlamına gelir.

Soyutluğun senede yüklediği ilk özellik, hamilin artık senette gösterilen alacağın alacaklısı olduğu konusunda, senetten başka bir delil sunmasına gerek bulunmaması; alacağını sadece bu senetle ispatlayabilmesidir (Öztan, s.173. Poroy, R./Tekinalp, Ü.: Kıymetli Evrak Hukuku Esasları, 15.b., İstanbul 2001, s.25). Türk hukuk öğretisinde kambiyo senetlerinin içerdiği hakkın doğumu konusundaki baskın görüş sözleşme teorisi ile açıklanmakta bu da güven ilkesi ile desteklenmektedir.

Bu teoriye göre kambiyo senedinin düzenlenmesi ile içerdiği hak derhal vücut bulmaz, borcun doğumu için ayrıca senedin borç altına girmek kastıyla lehdara da verilmesi yani teslime ilişkin bir de ayni sözleşmenin mevcudiyeti gerekir (Bozer, A./Göle, C.: Kıymetli Evrak Hukuku, 7.b., Ankara 2017, s.21. Yılmaz, A.L.: Kambiyo Senetlerinde Def’iler, İstanbul 2007, s.51. Öztan, s.106. Kınacıoğlu, s.30 vd.).

Bu sözleşmenin kurulması Türk Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri gereği karşılıklı ve aynı yöndeki iradelerin açıklanması ile mümkündür. İradelerin açıklanması ve sakatlanması konusunda da aynı Kanunun hükümleri dikkate alınır.

Bonoyu düzenleyen borçlunun ödeme vaadini içeren bir tür kambiyo senedi olan bonoda taraflar 688. maddede belirtilen şekli koşulların yanında bononun ihdas nedeni (malen/nakden ya da teminat kaydı ile alındığını), uyuşmazlık durumunda aralarındaki anlaşmaya göre yetkili olacak mahkeme, faiz gibi bononun geçerliliğine etki etmeyecek ihtiyari unsurları belirleyerek senede ekleyebilirler. Yukarıda açıklandığı üzere asıl ve birleşen davaya konu senetlerin bir protokole bağlı olduğu, eş söyleyişle soyut borç ikrarı içermediğini ispat yükü davacıya aittir.

Davacı bu kapsamda protokol sunmuş ve protokolün incelenmesinde, bu protokole bağlı herhangi bir senet verildiğine dair bir ibare bulunmamaktadır. Yargıtay 11.HD 2020/3237 esas, 2021/5787 karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere; taraflar arasında imzalanan sözleşmede, takibe konu bonoya açık atıfta bulunulması veya bono üzerinde senedin protokoldeki edim için verildiğine dair bir açıklamanın bulunması gerekmektedir.

Burada açık atıftan anlaşılması gereken senet bilgilerinin vade tarihi, düzenleme tarihi ve bedelinin açıkça yazılmış olmasıdır. Yukarıda belirtildiği şekilde dayanılan protokol metninde bononun yazılmaması nedeniyle bu sözleşme kapsamında belirtilen senet olduğu doya kapsamında ispatlanamamıştır. Bononun üzerinde buna ilişkin bir ibarede yoktur. (Ankara BAM 22.HD 2018/1762 esas, 2021/673 karar sayılı ilamı da aynı doğrultudadır.)

Yine davacı taraf dava konusu senedin lehtar kısmının sonradan doldurulduğunu iddia etmiştir.

TTK'nun 778.maddesi atfıyla bonolarda da uygulanması gerekli TTK'nun 680.maddesi gereğince; "(1)Tedavüle çıkarılırken tamamen doldurulmamış bulunan bir poliçe, aradaki anlaşmalara aykırı bir şekilde doldurulursa, bu anlaşmalara uyulmadığı iddiası, hamile karşı ileri sürülemez; meğerki, hamil poliçeyi kötüniyetle iktisap etmiş veya iktisap sırasında kendisine ağır bir kusur isnadı mümkün bulunmuş olsun." açık poliçe düzenlemesi mümkündür.

Ancak tedavüle çıkarılırken eksik kısımların doldurulmasına yasal bir engel olmayıp ihtilaf konusu bono tedavüle çıkarılırken tamamen doldurulmuş olduğundan kambiyo senedi vasfını taşımaktadır. Bu nedenle lehtar kısmının sonradan doldurulmuş olması senedin geçerliliğini etkilemeyeceğinden davacı tarafın senedin geçersizliğine ilişkin bu iddiası da kanıtlanamamıştır.

İstanbul BAM 16.HD'nin 2017/2923 esas 2019/2356 karar sayılı ilamı ve Ankara BAM 22.HD'nin ve 2018/620 esas, 2018/1247 karar sayılı ilamları da aynı doğrultudadır.

Davacı yanın yemin deliline dayanmış olduğu anlaşıldığından, davacı vekiline davalı ... yönünden yemin deliline dayanıp dayanmayacağı hatırlatılmış, davacı vekilince verilen kesin süre içinde yemin metni sunulmuş olup, davalı ...ya yemini yaptırılmıştır.

Davalı ... yeminli beyanında, "Bana bahsetmiş olduğunuz 30/01/2018 tarihli protokol hakkında bir bilgim yoktur. Dava konusu bonoların bu protokol kapsamında düzenlenip düzenlenmediğini bilmiyorum. Dava konusu senetleri ben abimden yaptığımız ticaret sonucunda ciro yoluyla aldım. Babam ...'nın senetlerle ve ticaretle bir ilgisi yoktur." şeklinde beyanda bulunulmuştur.

Bu haliyle de asıl ve birleşen davanın davalısı senedin protokole bağlı olmadığına yönelik kesin delil niteliğinde yemin etmiştir.

Tüm dosya kapsamı ile kayıt ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; yukarıda ayrıntılarıyla açıklandığı üzere davacının dava konusu senetlerin bononun mücerretliği ilkesi gereği bedelsiz ve teminat senedi olduğuna yönelik iddiasını ispat edemediği anlaşıldığından menfi tespit ve istirdat talepli asıl ve birleşen davanın ayrı ayrı reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim · e-imza e-imza