Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/362 K.2020/512

Mahkememizde görülmekte bulunan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle. Davalı tarafından müvekkilleri aleyhine ... ve ...

TL bedelli iki adet bonoya dayalı olarak icra takibine girişildiğini, ödeme emrinin davacılar tarafından tebliğ alındığını, söz konusu ödeme emrinin tebliği ile yasal sürede borca, takibe, ödeme emrine ve faize itiraz ettiklerini, tedbiren açılmış takibin durdurulması ile takibin ve ödeme emrinin iptali ile alacaklıya böyle bir borcun bulunmadığının tespitini talep ettiklerini, müvekkillerinin takip alacaklısı şahsa böyle bir borçlarının bulunmadığını, müvekkillerinden ...'ın ... olduğunu, davalı ile ... şti adı altında ortak bir restoran açmak üzere 5 yıllığına bir yer kiraladıklarını,

daha sonra buranın müvekkili ... tarafından işletilmesi ile ilgili davalı ile ... tarihinde iş yeri işletme sözleşmesi imzaladıklarını, sözleşmenin 3. Maddesi ile 2019 yılının 6. Ayı dahil devam eden aylar için ayrı ayrı kararlaştırılan bedeller toplamı olan ... TL işletme bedeli için müvekkilerinin .. TL ve ...

TL olmak üzere iki ayrı senet imzalayıp davalıya verdiklerini, daha sonra davalının bu senetleri iptal edip tek senet yapalım teklifi ile iki senedi de yırtmış gibi gösterip aslında sadece ... TL lik senedi yırtarak, ... TL lik senedi yırtmayarak müvekkillerini kandırdığını, müvekkillerinden ... TL bedelli bir başka senedi de aldığını, davalının bu senet ile ... TL lik senedi takibe konu ettiğini, davalının bunlardan başka kiranın bitiş süresine kadar ayrı ayrı 4 adet ...

TL bedelli başka senetler de aldığını, senet bedelleri ile sözleşmenin 3. Maddesinde yazılı işletme bedelleri aynı olup senetlerin teminat amacıyla alındığını, sözleşme imzalandıktan sonra tarafların anlaşamadığını, davalının senetleri iade etmediğini, senetlerin iadesine dair taraflar arasında mesajlaşmanın da olduğunu, buna rağmen senetlerin iade edilmeyip takibe konu edildiğini, ...

TL lik senette keşide yerinin yazılı olmadığını ve bu nedenle senedin geçersiz olduğunu, sözleşmenin 1. Maddesinde iş yerinin ortak yazılı karar olmadıkça başkasına kiraya verilemeyeceğinin düzenlenmesine rağmen davalının bu yeri başkasına devrettiğini, davacı müvekkilinin sözleşmenin gereklerini yerine getirmesine rağmen iade edilmeyen senetler yönünden müvekkillerinin borçlarının bulunmadığının tespitine, takibin iptaline, yargılama ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili dava değerini ... TL göstermesine rağmen davalıda bulunan takibe konu edilen ve edilmeyen tüm senetler yönünden menfi tespit talebinde bulunmakla çelişkiye düşmüş olup tensip ara kararı uyarınca sunduğu ... tarihli dilekçesi ile davanın konusunun takip konusu ... ve ... TL bedelli senetler olduğunu belirterek çelişkiyi gidermiştir.

Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmış olup, davalı taraf davaya süresinde yanıt vermemiş, davalı vekili bilahare sunduğu ... tarihli dilekçesi ile vekilinin ibraz ettiği cevap dilekçesinde özetle;, kambiyo senedi vermek suretiyle borç altına giren borçlunun “kambiyo taahhüdü”nde bulunmuş olacağını, kambiyo ilişkisinin altında esas itibariyle bir asıl /temel borç ilişkisi olduğunu, kambiyo senedinden kaynaklanan talebin geçerliliğinin, temel ilişkiden tamamen bağımsız olduğunu,

davacının borçlu olmadığının tespitini istediği senetlerin dava dilekçesinin ekinde bulunan işyeri işletme sözleşmesi sebebiyle verilen senetler olup davacılar tarafından ödenmediğini, daha önce ...'e ait olan işyerinin davacı ...'ın isteğiyle ... olarak işletilmek istendiğini, bu nedenle ... Ltd. Şti.

İsimli şirket kurulduğunu, müvekkili ile davacı ... aynı zamanda şirket ortağı olduğunu, müvekkilinin hiç bir para almadan iletmeyi davacıya verdiğini, davacıların dava dilekçelerinde de belirttiği üzere sözleşme süresi bitmeden davacının taşınmazı boşaltıp sözleşmeyi fesh etmek istediklerini, müvekkilinin de davacının bu talebini kabul ettiğini, fakat hem işlettiği aylarla ilgili işletme bedellerini hem de demirbaşlar ve hava parası için mahrum kaldığı bedeli davacılardan istediğini,

davacı tarafın bu parayı ödemeyeceğini beyan etmesi üzerine müvekkillinin elindeki senetleri icraya koyduğunu belirterek haksız davanın reddine karar verilmesini, %20 den az olmamak üzere kötüniyetli itiraz nedeniyle kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerine bırakılmasını talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Davacı vekili tarafından bono suretleri, icra ödeme emri, kira sözleşmesi, iş yeri işletme sözleşmesi, şirket bilgileri, mesaj kaydı, davadan sonra çekilen ... tarihli ihtarname delil olarak sunulmuş, Mahkememizce takip dosyası savcılık soruşturma dosyası celp edilmiş, şirketin dava konusu işyerinden ötürü vergi borcu ve sgk borcu olup olmadığıyla ilgili araştırma yapılmış, gelen yazı cevapları dosya arasına alınmış, tüm deliller toplanmıştır.

Antalya ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davalı tarafça davacılar aleyhine iki adet bonoya dayalı olarak ....-TL asıl alacak, ....-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam ....-TL alacak üzerinden kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takibe girişildiği, takip konusu bonoların ...e ... TL bedelli olup tanzim tarihlerinin ..., vade tarihlerinin ise ... oldukları, davacı ...'un keşideci, diğer davacıların kefil oldukları anlaşılmıştır.

Antalya Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyasının incelenmesinde; davacılar tarafından davalı aleyhine yapılan şikayet üzerine davalı hakkında bedelsiz senedi kullanma suçundan soruşturma açıldığı, yapılan soruşturma sonucu senetlerin bedelsiz olduklarına dair tek taraflı soyut iddia haricinde delil bulunmadığı gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği görülmüştür.

Dava, takip konusu bonoların teminat amacıyla verildiği, teminat altına alınan işin iptal edilmesiyle bonoların bedelsiz kaldığı, ayrıca bonolardan birinin geçersiz olduğu iddialarıyla açılmış menfi tespit davasıdır.

TTK nın 776/1-f maddesine göre düzenleme yeri bononun zorunlu unsurlarından olup, m. 777/4 'e göre düzenlendiği yer gösterilmeyen bir bono, düzenleyenin adının yanında yazılı olan yerde düzenlenmiş sayılır. Eğer burada da yazılı bir yer yoksa o zaman bono geçersizdir. Takip konusu ... TL bedelli bonoda düzenleme yeri olmayıp keşidecinin adının yazılı olduğu yerde de idari herhangi bir yer ismi bulunmamaktadır. Bu nedenle keşide yeri olmadığı anlaşılan ... TL bedelli bononun kambiyo vasfında olmadığı ve geçersiz olduğu sonucuna varılarak davacıların bu senetten ötürü borçlu olmadıkları anlaşılmıştır.

Takip konusu ... TL yönünden yapılan değerlendirmede;

Davalı vekili gerek sunduğu beyan dilekçesinde gerekse ön inceleme duruşması ve sonraki duruşmada alınan beyanlarında, takip konusu senetlerin dava dilekçesine ekli işletme sözleşmesine dayalı olarak sözleşmede kararlaştırılan işletme bedeli ile iş yerinden kaynaklı olası borçların teminatını oluşturmak üzere alındığını, davacının işletmeyi bıraktığını, müvekkiline herhangi bir ödeme yapmadığı için senetleri takibe konu ettiklerini belirtmiştir.

Davalı asil de soruşturma dosyasında verdiği ifadede senetlerin bu sözleşme sebebiyle alındığını, ... ve ... TL bedelli senetlerin 2019 yılı alacağına karşılık gelen tutarlarda olduğunu, ... işlerin iyi gitmediği sözleri üzerine iş yerini kapattıklarını, bu olayların 2019 yılı Mayıs ayı içerisinde yaşandığını, iş yerinden kaynaklı borçlar olduğunu öğrendiğinde senetleri takibe koyduğunu belirtmiştir.

Taraflar arasında varlığı ihtilafsız olan tarihsiz iş yeri işletme sözleşmesine göre; tarafların ... Ltd Şti'nin ortakları olduğu, ... da bulunan iş yerinin şirket üzerine kayıtlı olduğu, şirketin fiilen ... tarafından işletildiği, restoran olarak kullanıldığı, iş yerinin ... tarihine kadar kira sözleşmesinin olduğu, kira bitinceye dek bu sözleşmenin de ayakta kalacağı, işletme hakkı çerçevesinde ... tarihinden itibaren altı ay için aylık ...

TL ile yedinci aydan sözleşme sonuna kadar kalan süre için aylık ...

TLnin her ay ... tarafından davalının hesabına yatırılacağı, 8. Maddede; iş yerinin vergi ve harçları, sigorta primleri, işçi maaş ve tazminatları, SGK ödemeleri, gerekli mutfak ve işletme giderlerinin davacı ... tarafından ödeneceği, 10. maddede imza tarihi itibariyle işletmenin herhangi bir borcunun bulunmadığı, 11. Maddede sözleşmenin herhangi bir nedenle feshedilmesi halinde şirketin tasfiye sürecine gireceği kararlaştırılmıştır.

Dava dilekçesine ekli kira sözleşmesi ve şirkete ilişkin bilgilerin incelenmesinde, sözleşmede yazılı şirketin ortaklarının davacı ... ile davalı olup, davalının yetkili olduğu, şirketin ... tarihinde tescil edildiği, kira sözleşmesi ile sözleşmede yazılı işyerinin ... tarihinden itibaren 5 yıllığına taraflara kiraya verildiği görülmüştür.

Davacı taraf şirketin tek işletmesinin bu iş yeri olduğunu belirtmiş olup Mahkememizce sözleşmenin 11. Maddesi anlamında taraflara şirketin tasfiyesini isteyip istemedikleri sorulmuş, davacılar vekili sunduğu ... tarihli dilekçesiyle tasfiye istemediklerini, davalarının menfi tespite ilişkin olduğunu açıklamış, davalı ise bu konuda herhangi bir beyanda bulunmamıştır. Bu nedenle dava konusu sözleşmenin tarafların serbest iradeleriyle Türk Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde yaptıkları bir sözleşme olduğu kabul edilerek bonoların düzenlenme sebebine göre bedelsiz kalıp kalmadıkları irdelenmiştir.

Gerek sözleşme gerekse tarafların karşılıklı beyanlarından takip konusu senetlerin taraflar arasındaki sözleşmede kararlaştırılan işletme bedeli ve iş yerinden kaynaklı borçların teminatını oluşturmak üzere davacılar tarafından davalıya verildiği, işlerin iyi gitmemesinden ötürü işletmenin bir süre sonra kapandığı anlaşılmıştır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık davacı tarafça davalıya ödenmesi gereken işletme bedeli ve iş yerinden kaynaklı borcun ne miktarda olduğu noktasında toplanmaktadır.

Tarafların duruşmadaki karşılıklı beyanlarından anlaşılacağı üzere sözleşme ... tarihinde yapılmış olup, davacı taraf; iş yerinin bir hafta geçtikten sonra kapandığını davalı asil ise soruşturmadaki beyanında iş yerinin Mayıs ayında kapandığı belirtmektedir. Davalının beyanı dikkate alındığında sözleşme yapıldıktan bir veya bir buçuk ay sonra işlerin iyi gitmemesi sebebiyle iş yerinin tarafların aldığı ortak kararla kapatıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı, işletmenin işletme bedeli ödenmesini gerektirmeyecek sürede kapandığını, davalının da şirket ile ilgili bir borç kalmadığı takdirde bonoları teslim edeceğini belirttiğini iddia ederek buna dair mesaj kaydını sunmuştur. Davalı vekili ön inceleme duruşması ara kararı uyarınca sunduğu beyan dilekçesinde, mesajın doğruluğuyla ilgili müvekkiliyle konusup beyanda bulunacağını belirtmiş, bilahare ... tarihli celsede mesajın doğru olduğunu ikrar etmiştir. Dava dilekçesine ekli mesaj içeriğinde davalının, şirket ile ilgili bir borç kalmadığı takdirde senetleri iade edeceğini belirttiği görülmüştür.

Sözleşmede işletme bedelinin ... tarihinden sonra alınacağı yazılıdır. Davalı vekili de gerek yazılı gerekse sözlü beyanlarında ilk üç aylık dönemde kendisini toparlaması için davacıdan işletme bedeli almadıklarını, hazirandan sonra işletme bedelinin ödenmesi konusunda anlaştıklarını belirtmiştir. İşletmenin bu tarih gelmeden Mayıs ayında kapandığı davalının da kabulündedir. Şu halde davacı lehine ilk aylar için işletme bedeli almaktan vazgeçen davalı, artık bu aylara denk gelen işletme bedelini isteyemez. İşletme ... tarihi gelmeden kapandığından takip konusu bonoların işletme bedeli yönünden teminat işlevinin kalmadığı anlaşılmıştır.

İş yerinden kaynaklı borçlarla ilgili olarak davalı taraf somut herhangi bir açıklamada bulunmayıp delil de bildirmemiş bu nedenle Mahkememizce sadece SGK borcu ve Vergi borcu olup olmadığı yönünden inceleme yapılabilmiştir. İlgili kurumlardan gelen yazı cevaplarından, şirketin sözleşmeye konu işletmeden kaynaklı herhangi bir sgk borcunun olmadığı, vergi borcunun ise ... TL olduğu bu itibarla takip konusu geçerli olan ... TL bedelli bononun bu borç tutarı kadar tahsil edilebilir olup kalan ... TL tutar yönünden bedelsiz olduğu anlaşılmıştır.

Sonuç itibariyle takip konusu ... TL bono yönünden bononun kambiyo vasfında olmadığı ve geçersiz olduğu, bu bono yönünden takipteki ... TL asıl alacak, bu alacağa denk gelen ... TL lik işlemiş faiz ile ... TL bono yönünden asıl alacağın ... TL si ve bu tutara denk gelen ... TL lik işlemiş faizden davacıların sorumlu olmadıkları anlaşılmakla davanın kısmen kabulü ile toplam ...-TL asıl alacağın ...-TL'sinden, ...-TL işlemiş faizin ...-TL'sinden olmak üzere toplam alacağın ...-TL'sinden davacıların davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, haklılık durumu yargılama ile belirlendiğinden ve bu nedenle kabul edilen kısım yönünden davalının kötü niyetli olduğu ayrıca ispat edilemediğinden davacıların tazminat talebi reddedilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · (e-imzalıdır) Hakim ... · (e-imzalıdır)