Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/400 K.2023/663

Mahkememizde görülmekte bulunan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ...'nun, davalı şirketle ... imalatı için ... tarihinde çerçeve sözleşme yaptığını, yaptığı çerçeve sözleşme uyarınca verdiği çeklerin dışında ... tarihli, ...

No'lu, ...-TL bedelli ve ... tarihli, ...No'lu ...-TL bedelli iki adet çek verdiğini,"..." çerçeve sözleşme niteliğinde olup, tarafların bu sözleşme devam ettiği sürece yapacakları mal teslimatlarının ödemelerini bu sözleşme baz alınarak yapma konusunda anlaştıklarını, davalı tarafın müvekkiline verdiği ... imalat teslimatını, pandemi sürecini bahane ederek zamanında ve kararlaştırılan birim değerinde yerine getirmediğini, bu nedenle müvekkilinin mağdur olduğunu, davalının teslimatı gereği gibi yerine getirememesi üzerine anlaşmanın bozulduğunu,

davalı müvekkiline taahhüdünü yerine getiremediği için ürün alımı amacıyla davalıya verilen çeklerin de tabii olarak karşılıksız ve bedelsiz kaldığını, davalı müvekkilinin siparişlerini yerine getirmediğini, buna rağmen müvekkilinden son olarak aldığı iki adet çeki iade etmediğini belirterek söz konusu çeklerin icra takibine konu edilmemesine, icra takibine konu edilmesi halinde İİK uyarınca takibin tedbiren durdurulmasına, çeklerin ibrazı halinde ödenmemesi için dava sırasında teminat karşılığı ihtiyati tedbir kararı verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı taraf davaya cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.

DELİLLER VE GEREKÇE

Davacı vekili tarafından çek suretleri ve sözleşme delil olarak sunulmuş, mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmış, tüm deliller toplanmıştır.

Dava, dava konusu çeklerin mal teslimi karşılığı avans olarak verildiği, malın teslim edilmediği, çeklerin bedelsiz kaldığı iddialarına dayalı menfi tespit davasıdır.

Dava konusu çeklerin incelenmesinde; keşidecisinin davacı, lehtarının davalı olduğu, ... tarihli çekin ...-TL bedelli, ... tarihli çekin ise ...-TL bedelli olduğu görülmüştür.

Davacının sunduğu ... tarihli ... incelenmesinde sözleşmenin çerçeve niteliğinde olduğu, davalının iş yapan sıfatıyla sözleşmede kaşe ve imzasının bulunduğu, sözleşme konusu malların yükleme ve teslim yükümlülüğünün davalıya ait olduğu hususlarının belirtildiği görülmüştür. Sözleşmede dava konusu çeklerle ilgili herhangi bir hüküm yer almadığından sözleşmenin isticvabına gerek görülmemiştir.

Mahkememizce çeklerin tarafların ticari defterlerinde ne şekilde kaydedildiği, avans olarak kayıtlı olup olmadığı konusunda inceleme yapılması için tarafların defterlerinin incelenmesine karar verilmiştir.

Davalının defterlerinin incelenmesi için mahal mahkemesine talimat yazılmış, davalıya yapılan usulüne uygun tebligata rağmen davalı defterlerini sunmadığından herhangi bir inceleme yapılmamıştır.

Davacı tarafın defterlerinin ibrazı için belirlenen inceleme gününde defterlerin ibraz edilmemesi sebebiyle, ... tarihli duruşmada davacının bu konuda yeniden inceleme talebi reddedilmiş ise de, davacı vekilinin ... tarihli beyan dilekçesi üzerine yapılan incelemede davacının defterlerini sunmamasına ilişkin tutanak tutulmadığından davacının beyanlarına itibar edilerek defter ve belgelerini sunması için kendisine yeniden süre verilmiş, davacı vekili defterlerini ibraz etmiş ve bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Bu doğrultuda hazırlanan ... tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacının defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, dava konusu ... tarihli ve ... tarihli çeklerin ... tarih ve ... nolu yevmiye kaydı ile davalıya verildiğinin ticari kayıtlarda yer aldığı, defter kayıtlarına göre davacının davalıdan verilen avanslar ve şüpheli alacaklar hesaplarının bakiyelerine göre ...-TL alacaklı olduğu, dava konusu çeklerin toplam ...-TL'lik tutarından ...-TL'nin mahsubu ile kalan ...-TL tutarında davacının davalıya borçlu olduğunun değerlendirildiği hususları mütala edilmiştir.

Mahkememizce ... tarihli celsede davacının yeniden defter incelemesi talebinin reddi üzerine yemin hakkı davacı vekiline hatırlatılmış, davacı vekili yemin metnini hazırlamış, yemin metni ekli şekilde davalının bulunduğu mahal mahkemesine talimat yazılarak davalının meşruhatlı yemin davetiyesiyle celbi sağlanıp ifadesinin alınması istenmiş olup, bu konuda davalıya yapılan tebligat bila tebliğ iade edildiğinden talimatın da bila ikmal kapatılarak iade edildiği anlaşılmıştır. Mahkememizce sonrasında yukarıdaki paragrafta açıklandığı üzere davacının defterleri incelendiği ve gerek görülmediği için yemin konusunda yeniden işlem yapılmamıştır.

HMK'nın 7251 S.K./23. Md ile değişik 222. Maddesine göre;

(1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.

(2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. (Ek cümle: 22.07.2020 - 7251 S.K./23. md) Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.

Tüm dosya kapsamının incelenmesi neticesinde çek ödeme vasıtası olup, peşin satış karinesi gereğince, çekin mal teslimi karşılığı verildiği, karine olarak kabul edilmektedir. Bunun aksini ispat yükü iddia edene aittir. Somut olayda davacı taraf dava konusu çeklerin mal teslimi karşılığı avans verildiğini iddia etmiştir. Sunduğu sözleşme çerçeve niteliğinde olup, çeklerle ilgili herhangi bir bilgi yer almadığından mahkememizce dikkate alınmamıştır.

Çeklerin avans olarak kayıtlı olup olmadığı yönünde tarafların defterleri üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş, davalı defterlerini sunmamış, davacının usulüne uygun tuttuğu defterlerde ise çeklerin keşide tarihlerinden çok önce ... tarihinde defterlere verilen avanslar olarak kaydedildiği, karşılığında mal teslimi yapıldığıyla ilgili bir kaydın bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bilirkişi raporunda çekler borç kabul edilip davacının defterde görünen alacağının bu çek tutarlarından mahsubu yapılmış ise de, bilirkişinin görevlendirme dışı hareket ederek açık hesaba göre inceleme yapması dikkate alınmamış, çeklerin avans olarak kaydedilmesi, karşılığında mal ve hizmet teslimi yapıldığıyla ilgili bir kaydın bulunmaması sebebiyle çeklerin bedelsiz olduğu anlaşılmıştır.

Davalı taraf meşruhatlı davetiyeye rağmen defterlerini ibraz etmediğinden HMK'nın 7251 S.K./23. Md ile değişik 222/3 maddesine göre davacının usulüne uygun tuttuğu kayıtları kabul etmiş sayılmış, bu kabulden hareketle davacı defterlerine göre çeklerin bedelsiz olduğu kanaatine varılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

Katip ... · (E-İmzalı) Hakim ... · (E-İmzalı)