Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2014/69 K.2021/388

Mahkememizde görülmekte olan zayi belgesi verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin muhasebe bölümünün taşınması kararı alındığını, arşivin elden geçirildiğini, tüm belge ve defterlerin mevcut olduğunun tespit edilerek paketlenip yeni adresine taşındığını, davacı şirketin seyahat acentesi olarak çalışmakta olduğunu, ancak daha büyük ölçekte iş yapan ve bünyesinde otel de barındıran ... ile ticari ilişkilerinin olduğunu, şirketin muhasebe müdürü tarafından yapılan incelemede şirket çalışanlarından...'ın usulsüz ödemeler yaptığını,

"Bilişim sistemini kullanarak hileli davranışlarla davacı şirketin sahip ve yöneticilerini aldatıp onların zararına olarak kendisine veya davacı şirketle hiçbir ticari ilişkisi olmayan diğer şüpheli arkadaşlarına yarar sağlamak" için anlaştıklarını, şüpheli ...'ın davacı şirketin mali müşaviri aylık kontrolünü yapıp ilgili ay beyannamelerini düzenledikten ve beyan ettikten sonra ... tarihinden başlayarak 2012-2013 ve 2014 yılı kayıtlarında çalışılmayan şirketlerden fatura gelmiş gibi "hayali" kayıt yaptığını ve şirketi karşı firmalara borçlandırdığını,

... faturası varmış gibi şirketi borçlandıran işlemler yapıp bankadan ödenmek üzere talimat mektubu hazırladığı ve talimatlarda önce herhangi bir şirket unvanını yazıp devamına yukarıda şüpheli olarak gösterilen diğer kişilerden birisinin isim ve iban numarasını ekleyerek bunları yoğun iş yükü altındaki şirket yetkilisi ...ve Muhasebe Müdürü ...’ın toplantıya gireceği, ortaklar tarafından çağrıldığı veya toplantı halinde iken "acil" "gerekli kontrolü yaptım" şeklindeki söz davranışlarla aldatarak banka ödeme talimatlarını diğer evrak arasında ve sıkışık anlarda imzalatıp, bilişim sistemini ve bankayı aracı olarak kullanıp,

bankaya ilettiği paraların diğer arkadaşları tarafından çekildiğini, bu işi..., ... ve ... ile birlikte yaptıkları anlaşıldığını, ... ... izindeyken kullandığı dolap ve çekmecelere bakıldığını, çekmecesinde başka yerde durması gereken bir defter olduğu görülünce şirket arşivinde ve güncel olarak kullanılan tüm defter ve belgelerin incelendiğini, inceleme sonunda, Maliye Bakanlığı ile Anlaşmalı olan ...

Matbaa ... tarafından basım hizmeti yapıldığını, şirketin defterlerinde yazılı olmasına rağmen listede belirtilen fatura suretlerinin olmadığını, 2009 yevmiye defterinin Antalya .... Noterliğinin ... yevmiye numarası ile 351 tek sayfa tasdikli defterlerin ... dahil sayfalarının olmadığı, Defteri kebir'in Antalya ...

Noterliğinin ... yevmiye numarası ile 150 tek sayfa tasdikli defterin 084-150 dahil sayfalarının olmadığını, 2011 yılı envanter defterinin olmadığını, 2012 yılı yevmiye defterinin Antalya .... Noterliğinin ... yevmiye numarası ile 2000 tek sayfa tasdikli defterin 406. Sayfasının olmadığını, Defteri Kebirin Antalya ...

Noterliğinin ... yevmiye numarası ile ... tek sayfa tasdikli defterin .... sayfasının olmadığını, 2012 envanter defterinin mevcut olmadığının görüldüğünü, ... tarihinde tutanak düzenlendiğini, şirket çalışanı...'m savunması alınarak iş akdinin feshedildiğini, savunmasında defterleri almadığını bildirdiğini, usulsüz işlemleri nedeniyle Cumhuriyet Başsavcılığına şikayet edildiğini, şirketin muhafazası zorunlu olan defter ve belgelerin zayi edildiğinin anlaşıldığını belirterek belirtilen defter, belge ve faturaların zayi olduğunun tespitine karar verilmesini iddia ve talep ederek dava etmiştir.

DAVA

Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 82. maddesine dayalı olarak açılmış zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin davadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ

Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4. ve 5. maddeleri gereğince görev kurallarına; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 5 vd. maddelerinde belirtilen yetki kurallarına uygun olarak görevli ve yetkili Antalya Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmıştır. Dava, ... tarihinde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 82/7. maddesinde belirtilen hak düşürücü süre içerisinde açılmıştır.

Bilirkişi SMMM ... 'ün ... tarihli bilirkişi raporunda özetle. "Davacının 2009 yılı zayii olduğunu iddia ettiği defter ve belgelerinin TTK’ya göre 10 yıl saklama sürelerini geçtiği, 2009 yılı Yevmiye Defteri ve Defter-i kebirini Antalya ....

Noterliğinde yasal açılış tasdikinin yapılı olduğunu, 2009 yılı Yevmiye Defterinin kapanış tasdikinin yapılı olup / olmadığı ... arası sayfaların zayii olduğu iddiası olduğundan dolayı tespit yapılamadığı, 2009 yılı Defter-i Kebirde de ... arası sayfaların zayi olduğu, Ayrıca 2009 yılı zayii olduğu iddia edilen Yevmiye Ve Defter-i Kebir defterlerine yönelik gazete ilanında yer almadığını, davacının boş olan faturalarına ilişkin olarak mezkur kanun gereği uygulamada zayi belgesi verilmediği, davacının 2012 yılında düzenlediği satış faturalarının defterlerinde kayıtlı olarak yer aldığı, ... firması adına düzenlendiği,

yasal bildirimlere konu edildiği, (KDV, Form BS). zayi olunduğuna ilişkin gazete ilanı verilmişse de ilanda 'adef sayısının yazılmadığı / belirtilmediği, davacının 2011 ve 2012 yılı Envanter defterinin olmadığını, 2012 yılı Yevmiye Defterinin ... sayfasının bulunmadığı, ... ile ... sayfalarının yazılı olduğu (boş olmadığı), Yine 2012 yılı Defter-i Kebirinin ... sayfasının bulunmadığını ... ile ... sayfalarının yazılı olduğu (boş olmadığı), davacının personelinin başka yerde durması gereken defterlerin çekmecesinde çıkmasına istinaden yapılan arşiv araştırmasında zayii olan belgelerle ilgili verilen ilanın bir örneği rapor ekinde sunulduğu,

personelin ceza davasının halen devam ettiği Yargıtay da olduğu, davacının ...

Sayfalar bölümüne verdiği ilanın 18 Şubat 2014 Salı tarihli gazeteye ait olduğu, Faturaların kaç adet kaybolduğuna dair belirtilmediği, 2009 yılı kayıp defterlerinin de ilanda belirtilmediği, davacı tacirin defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve özeni göstermiş bulunması, diğer taraftan da, kayba uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olmasını ispatla yükümlü olduğu" belirtilmiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 82/7. maddesi şöyledir; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir."

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 82/7. maddesi uyarınca sadece tacirler zayi belgesi isteminde bulunabilirler.

Boş faturaların zayi olması halinde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 82/7. maddesinin uygulama alanının bulunmaz (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 06/02/2018 tarih 2016/6728E. 2018/806K. sayılı kararı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 02/05/2016 tarih 2015/9926E. 2016/4912K. sayılı kararı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2013/17413E. 2014/2046K. sayılı kararı).

Tacirin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 82/7. maddesi hükmünden yararlanması için defter ve belgelerin korunması için gereken dikkat ve özeni göstermek zorundadır (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 04/10/2011 tarih 2010/2287E. 2011/12178K. sayılı kararı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 30/10/2008 tarih 2007/8668E. 2008/12008K. sayılı kararı).

Zayi belgesi talep eden davacı öncelikle bir ziyaa olayının vuku bulduğunu ve bu ziyaanın 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 82/7. maddesinde belirtildiği hallerden veya benzeri bir olay sonucu meydana geldiğini, defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve özeni göstermiş olduğunu, ziyaanın onun iradesi dışında meydana geldiğini, yasa gereği tutmak ve saklamak zorunda olduğu şirkete ait karar defterini emin koşullarda saklayıp, muhafaza ettiğini ispatlamak zorundadır (Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nin 08/02/2021 tarih 2020/2074E. 2021/170K. sayılı kararı).

Davamıza gelince; davacı şirketin muhafazası zorunlu olan defter ve belgelerin zayi olduğunun tespiti istemi ile dava açmıştır.

Zayi belgesi talep eden davacı öncelikle bir ziyaa olayının vuku bulduğunu ve bu ziyaanın 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 82/7. maddesinde belirtildiği hallerden veya benzeri bir olay sonucu meydana geldiğini, defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve özeni göstermiş olduğunu, ziyaanın onun iradesi dışında meydana geldiğini, yasa gereği tutmak ve saklamak zorunda olduğu şirkete ait karar defterini emin koşullarda saklayıp, muhafaza ettiğini ispatlamak zorundadır.

Davacı şirket, kanunen saklamakla yükümlü olduğu belgeleri muhafaza etmek için basiretli bir tacirin alması gereken tedbirleri aldığını, özen görevini yerine getirdiğini, belgelerin zayi olmasında kusuru olmadığını ispat edemediğinden, bunun gibi boş faturaların zayi olması halinde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 82/7. maddesinin uygulama alanının bulunmadığından davanın reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Katip ... · ¸e-imzalıdır