Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/819 K.2021/278

Mahkememizde görülmekte olan Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... günü sürücü ...'un sevk ve idaresinde bulunan ve davalılardan ... A.Ş.'ce ... poliçe numarası ile sigortalı olan malik / işleten ...'e ait ... plakalı aracın karşıdan karşıya geçen yaya ...'ya çarpması neticesinde davacıların annesinin ölümüne sebebiyet verdiğini, davalı hakkında soruşturma yapıldığını, davalının cezalandırılmasına karar verildiğini ileri sürerek ... maddi, ... TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: müvekkili şirketin işleten olmadığından davanın husumetten reddini gerektiği, davalının işleten olmadığını, davaya konu ... plaka sayılı aracın, davalı vekil eden tarafından ... Ltd. Şti.firmasına ... tarihli kira sözleşmesi ile aracın tesliminden itibaren 30 ay süre ile aylık ... TL bedelle kiraya verildiğini, ... plaka sayılı aracın ... tarihinde dava dışı şirkete fiilen teslim edildiğini, aracın işleteninin ... Ltd. Şti.firması olduğunu, davanın zaman aşımına uğradığını, müvekkili şirketin davalı olarak gösterilmesinin kötüniyetli bir durum olduğunu beyan etmekle davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirkete ait ... plaka sayılı arcın davalı müvekkili şirket tarafından ...-... tarihleri arasında geçerli olmak üzere ... poliçe numarası ile kasko + filo genişletilmiş kasko sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, anılan poliçenin ihtiyari mali sorumluluk sigortası genel şartları A.1 maddesi gereğince;

anılan poliçe ancak ve ancak zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatlarının tükendikten sonra devreye girebileceğini, ihtiyati mali mesuliyet sigortası Genel Şartları A.1 maddesi gereği, müvekkili şirketin sorumluluğunun yalnızca zorunlu mali mesuliyet sigortası limitlerini aşan kısım için söz konusu olabileceğini, müvekkilinin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, davalı müvekkili olan sigorta şirketi bakımından faiz başlangıç tarihinin olay tarihi olamayacağını, davacı tarafın bu yöndeki taleplerinin reddinin gerektiğini beyan etmekle; davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; trafik kazasının davacıların ölen annesinin kusuru ile meydana geldiğini, tarafına atfedilecek bir kusur bulunmadığını, bahsi geçen kazayla ilgili Antalya ....

Asliye Ceza Mahkemesinin .../... esas sayılı dosyası ile taksirle ölüme neden olma suçundan dava açıldığını, açılan dosya kapsamında aldırılan bilirkişi raporunda kaza tespit tutanağı incelendiğinde tarafına bir kusur yönetiltilemeyeceğini, kazaya konu ... plakalı aracın ... a.ş isimli sigorta şirketine ZMSS poliçesi ile sigorta yaptırıldığını, ...

A.Ş isimli sigorta şirketine ise kasko yaptırıldığını, davacıların talep ettiği bütün zarar kalemlerinin kasko sözleşmesi kapsamı içerisinde olduğunu, yine manevi tazminat taleplerinin de ihtiyari mali mesuliyet teminatları kapsamında olduğunu beyan etmekle davanın reddini talep etmiştir.

Dava: davacıların murisi ...'ın ... tarihinde meydana gelen trafik kazası neticesinde hayatını kaybetmiş olması nedeniyle davacıların talep etmiş olduğu defin giderlerine ilişkin maddi tazminat ve manevi tazminat davası olduğu anlaşıldı. Antalya .... Asliye Hukuk Mahkemesinin .../... esas .../.. karar sayılı dosyası görevsizlik kararı ile mahkememize gönderilmiş, mahkememizin yukarıdaki esas numarasına kaydı yapılarak yargılamaya devam olunmuştur. Dava konusu ... plaka sayılı aracın trafik kaydı üzerine 3. Kişilere devir ve temlikinin önlenmesi amacıyla uyap üzerinden tedbir konulmuştur.

Dosya içerisine; davacı vekili tarafından kasko poliçe örneği ile ZMSS poliçe örneği sunulmuş, davalı ... A.Ş tarafından Oto kiralama sözleşmesi sunulmuş, Antalya ...

Asliye Ceza Mahkemesinin .../... esas sayılı dosyası celp edilmiş, davalı sigorta şirketinden kaza nedeniyle açılan hasar dosyası ve poliçe sureti celp edilmiş, gerçek kişi davacı ve davalıların sosyal ekonomik durumları araştırılmış, Antalya SGK İl Müdürlüğüne müzekkere yazılarak, davacıya rücuya tabi peşin sermaye değerli gelir bağlanıp bağlanmadığı hususları sorulmuş, kusur konusunda uzman trafikçi bilirkişiden rapor aldırılmış, ATK Trafik İhtisas Dairesinden tarafların kusur durumuna ilişkin rapor aldırılmış, davalı ...

A.Ş tarafından dava .... Ltd. Şti'ne ihbar edilmiş, ... da bulunan belediye başkanlıklarına ... tarihi itibariyle cenaze giderlerinin ne olabileceği hususunda müzekkere yazılmış, Kurumlar Vergi Dairesi Başkanlığına müzekkere yazılarak, Davalı ... .. ... Aş. Tarafından sunulan Otomobil Kiralama Sözleşmesinin daireye sunulup sunulmadığı, buna ilişkin harcın yatırılıp yatırılmadığı hususları sorulmuştur.

Antalya .... Asliye Ceza Mahkemesinin .../... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; maktul'un ... olduğu, Katılan'ın ... olduğu, sanığın ..., suçun taksirle ölüme neden olma suçu olduğu, ... tarihli gerekçeli kararda; sanığın 1 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırıldığı, CMK 231/5 maddesi uyarınca sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

... plakalı aracın davalı ... A.Ş ye ... poliçe nolu ZMSS poliçesi ile sigortalı olduğu, ... A,.Ş ye de ... poliçe nolu kasko sigorta poliçesi ile sigortalı olduğu anlaşılmıştır.

... A.Ş gelen ... havale tarihli müzekkere cevabında; ... plakalı araca ait ... nolu hasar dosyası, buna ait sigorta poliçesi ve ödeme talebi sonucu yapılan ödeme tespit edildiğini ve birer nüshalarının ekte gönderildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

Antalya SGK İl Müdürlüğünden gelen ... tarihli müzekkere cevabında; davacı ...'ya her hangi bir ödemenin olmadığı, kaza ile ilgili gelir bağlanmadığı, dolayısıyla peşin sermaye değerinin oluşmadığı, ilgili belgelerin ekte gönderildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

Antalya Kurumlar Vergi Dairesi Müdürlüğünden gelen ... tarihli müzekkere cevabında; ... vergi kimlik numaralı mükellefi ... A.Ş'nin ... tarihinde ... .... Şti ile yaptığı araç kira sözleşmesine ait daireye vermiş olduğu damga vergisi beyannamesi ve damga vergisinin ödendiğine ilişkin belgenin ekte gönderildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

... tarihli ... ... Belediyesinden gelen müzekkere cevabında; belediyenin sağlık işleri dairesi başkanlığı mezarlıklar şube müdürlüğü ... yılı gelir tarifesinin ekte gönderildiği, ekte gönderilen gelir tarifelere incelendiğinde, yıkama, sanduka, tabut hizmetleri ile cenaze naklinin belediye tarafından ücretsiz verildiği, mahalle mezarlığı kazım ücretinin ... .-TL ve dışarıya verilen kapak taşı takımı ücretinin ... .-TL olduğu anlaşılmıştır.

... tarihli ... İl Müftüğünden gelen müzekkere cevabında; ... Ltd. Şti cenaze evenin ... yılına ait cenaze ve defin masrafları ile ilgili yazısının ekte gönderildiği, ... tarihli faturada defin işlem ücreti olarak ... TL tahsil edildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

Trafikçi makine mühendisi bilirkişi ... ... tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak; kazanın meydana gelmesinde müteveffa yaya ...'nın %75, sürücü ...'un %25 oranında kusurlu olduğunun bildirildiği anlaşılmıştır.

İstanbul ATK Trafik İhtisas Dairesinden aldırılan kusur raporunda sonuç olarak; Olayda davalı sürücü ...'un %20 oranında kusurlu olduğu, müteveffa yaya ...'nın %80 oranında kusurlu olduğunun bildirildiği anlaşılmıştır.

2918 sayılı KTK 85/1 maddesinde "Bir motorlu aracın işletilmesinin bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olması durumunda motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşübbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibinin doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulacağı", aynı Kanun'un 3. maddesinde ise işleten tanımı yönünden "araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı,

ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır" düzenlemesine yer verilmiştir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi' nin 2015/4851 esas, 2017/11406 karar sayılı ilamında da belirtildiği gibi; trafik kaydı "işletenin" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur.

Araç malikleri tarafından aracın herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir. Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır.

Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay' ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.

Somut olayda, davalı ... .... A.Ş ile ... Ltd. Şti. arasındaki sözleşme hükümleri incelendiğinde kazaya neden olan kusurlu aracınihbar edilen ... .... Şti.' ne uzun süreliğine kiralandığı, aracın teslim edildiği, ekonomik faydanın ihbar olunana ait olduğu görülmüştür. Bu nedenle de davalı ... .... A.Ş yönünde, davalı şirketin kazaya karışan aracın işleten sıfatının bulunmayışı nedeniyle davacı tarafından hakkında açılan maddi ve manevi tazminat davasının pasif husumet yokluğuna ilişkin dava şartı noksanılığı nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı taraf, cenaze ve defin talebinde bulunurken, aynı zamanda mezar yapımını ilişkin de talepte bulunmuşlar ise de, örf ve adete göre yapılan misafir ağırlama, hayır hasenat giderlerini ve mezar yapımını içermeyen, yapılması gereken makul, cenaze ve defin masrafı göz önüne alınarak yazılan müzekkereler sonucu tespit edilen ....-TL defin işlem ücretinin kusur durumu da göz önüne alınarak ....-TL ye karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. (Emsal Karar: Y. 17 HD. 02/06/2020 T. 2019/4190 E. 2020/3070 K. Sayılı ilamı)

Manevi tazminat, TBK 56. Maddesinde düzenleşmiş olup, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda hakim, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir.

Manevi tazminatın miktarını tayin etme hakimin takdirine bırakılmış bir konu olmakla beraber hükmedilecek miktarın uğranılan zararla orantılı, duyulan acıyı hafifletecek nitelikte olması gerekir. Takdir edilecek manevi tazminat hakkaniyete uygun olmalıdır. Manevi tazminat bir ceza olmadığı gibi mal varlığı hukukuna ilişkin zararı karşılaması da amaç edinilmemiştir. Kusurlu olana yalnız hukukun ihlalinden dolayı yapılan bir kötülük de değildir.

Aksine zarara uğrayanda bir huzur duygusu doğurmalıdır. Tazminatın sınırı onun amacına uygun olarak belirlenmelidir. Manevi tazminatın takdiri yapılırken tarafların sosyal ve ekonomik durumları gözetilmeli, manevi tazminatın miktarı bir taraf için zenginleşme aracı, diğer taraf için de yıkım olmamalıdır. Manevi tazminatın miktarının belirlenmesinde her olaya göre değişen özel hal ve şartlar gözetilmelidir.

Bu ilkeler ışığında somut olayın özellikleri nazara alındığında; tarafların sosyal ve ekonomik durumları, olayın oluş şekli, davalı sürücünün %20 oranında kusurlu oluşu, müteveffanın yaşı gibi hususlar göz önünde bulundurulmak suretiyle olay tarihindeki paranın alım gücüne uygun olarak, hak ve nesafet kuralları çerçevesinde hem davacıların duyduğu acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi hem de zarara neden olanın vicdani duygularının tatmin edilmesi amacıyla manevi tazminat davasının kısmen kabul edilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır

Kaza ve dava tarihinde davalı ... A.Ş kazaya karışan aracın maliki olduğu ve davacının işleten sıfatının olup olmadığı hususunun davacı tarafça bilebilinecek durum olmadığından dolayı pasif husumete ilişkin dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddi yönünde davalı ... A.Ş lehine davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · E-imzalıdır Hakim · E-imzalıdır